فهرست دعوت شدگان به مذاکرات ایران و آمریکا در ترکیه

وال استریت ژورنال با انتشار یادداشتی مدعی شد که مقامات ارشد آمریکایی و ایرانی آماده‌اند تا هفته جاری و در میانه تلاش‌های قدرت‌های منطقه‌ای برای تعریف گزینه دیپلماتیک جهت جلوگیری از درگیری که می‌تواند شرایط منطقه‌ای را پیچیده‌تر کند، در هفته جاری با یکدیگر دیدار داشته باشند.به ادعای منابع آگاه انتظار می‌رود استیو ویتکوف، فرستاده ویژه ایالات متحده و جرد کوشنر، داماد ترامپ، ریس جمهوری ایالات متحده روز جمعه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در استانبول دیدار داشته باشند. این منابع در ادامه مدعی شدند که همزمان از وزرای امور خارجه عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، مصر، پاکستان و عمان نیز برای شرکت در این مذاکرات دعوت شده است.

• به گزارش تجارت نیوز، وال استریت ژورنال در گزارش خود به نقل از منابع خود ادعا کرد که انتظار می‌رود دور تازه رایزنی‌ها میان ایران و آمریکا زمینه را برای رسیدگی به طیف وسیعی از مسائل فراهم کند. یکی از منابع آگاه ادعا کرد که مذاکرات پیش رو می‌تواند به دو مسیر تقسیم شود، نخست محدود به برنامه هسته‌ای ایران باشد و با مجموعه گسترده‌ای از خواسته‌های ایالات متحده از جمله برنامه موشکی و بالستیک ایران را نیز شامل شود.

ظاهرا دو طرف هنوز در مورد مسائل کلیدی درباره دو موضوع غنی‌سازی هسته‌ای و موشک‌های بالستیک ایران اختلاف‌نظر دارند. اما ترامپ و مقام های رسمی جمهوری اسلامی ایران در روزهای اخیر تمایل خود را برای گفت‌وگو ابراز کرده‌اند، این در حالی است که به ادعای این نشریه ایالات متحده نیروهای نظامی‌اش را به شکلی گسترده در منطقه مستقر کرده و همزمان دونالد ترامپ طی ادعاهای تکراری به تهران درباره شکست رایزنی‌هایی که به ادعایش روزنه‌ای به سوی دیپلماسی است، هشدار داده است. این هشدار در حالی رسانه‌ای شده که تهران از ابتدا از گزینه دیپلماسی حمایت کرده و آن‌گونه که عراقچی تاکید دارد ایران خواهان رایزنی منصفانه و عادلانه است.

• موانع اصلی در مسیر رایزنی ایران و آمریکا

وال استریت ژورنال در ادامه گزارش خود نوشت: فعلا کاخ سفید به درخواست اظهار این نشریه درباره رایزنی‌های پیش رو پاسخی نداده است. این در حالی است که ترامپ اخیرا مدعی شده که تهران و واشنگتن به شکلی جدی در حال رایزنی هستند. علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران نیز با انتشار پستی در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که مقدمات مذاکرات در حال پیشرفت است.

این نشریه آمریکایی به نقل از گروهی از کارشناسان مدعی است که فعلا مذاکرات ایران و آمریکا با موانع مهمی روبه‌رو است. ایران به میانجی‌های منطقه‌ای اطلاع داده که فقط در مورد برنامه هسته‌ای خود رایزنی خواهد کرد، در حالی که ایالات متحده خواستار مذاکرات درباره طیف گسترده‌ای از موضوعات است، موضوعاتی شامل محدود کردن برنامه موشکی ایران و توقف حمایت تهران از گروه‌های مقاومت در سراسر خاورمیانه. ایران همچنین در برابر خواسته‌های کلیدی آمریکا در مورد برنامه هسته‌ای‌اش – یعنی پایان دادن به تولید اورانیوم غنی‌شده و تحویل ذخایر موجود – مقاومت می‌کند.

• درباره طرح پیشنهادی میانجیگران

وال استریت ژورنال در ادامه یادداشت خود به نقل از میانجی‌گران عرب مدعی شد که ایران این گزاره را نیز لحاظ کرده که ایالات متحده ممکن است دیپلماسی را به عنوان راهی برای خرید زمان بیشتر برای حمله در نظر گرفته باشد. پیش از این قرار بر آن بود تا مقامات آمریکایی و ایرانی ماه ژوئن رایزنی داشته باشند، اما اسرائیل درست چند روز قبل از این دیدار، ایران را هدف حملاتش قرار داد.

اما امروز با استقرار نیروهای و جنگنده‌های آمریکایی در منطقه، قدرت‌های خاورمیانه تلاش‌های دیپلماتیک گسترده‌ای را کلید زده‌اند که شامل سفر اعلام نشده محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست وزیر قطر، به تهران در روز شنبه بود. همزمان عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، اواخر همان روز با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، گفت‌وگو کرد. افراد آگاه به این موضوع مدعی شدند که طرفین در مورد طرحی پیشنهادی که توسط عمان و قطر تهیه شده و از طرح‌هایی که برای حل درگیری‌ها در غزه و اوکراین الگوبرداری شده، رایزنی داشتند.

این طرح شامل گام‌هایی در مسیر توقف غنی‌سازی اورانیوم در ایران در کنار ارائه مشوق‌های اقتصادی و تعهدات امنیتی توسط آمریکا است. حال مشخص نیست که آیا ایالات متحده از این طرح پیشنهادی استقبال خواهد کرد یا خیر. گروهی از منابع آگاه نیز مدعی شدند که پزشکیان در جریان گفت‌وگو با رئیس‌جمهور مصر تاکید کرد که از ایالات متحده تضمین می‌خواهد که در طول رایزنی‌ها هیچگونه حمله نظامی انجام نشود.

• چرا خاورمیانه به تکاپو افتاد؟

وال استریت ژورنال در ادامه گزارش خود با اشاره به نقش فعال ترکیه برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن مدعی شد که این کشور به عنوان عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی برای آرام کردن تنش‌ها نقش مهمی ایفا کرد. اردوغان به عنوان یکی از چهره‌های نزدیک به ترامپ روز جمعه میزبان عراقچی در استانبول بود و پس از آن وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که پیشرفت‌هایی در مسیر نیل به راه حل دیپلماتیک برای عبور از بحران حاصل شده است. اردوغان قرار است این هفته نیز به مصر و عربستان سعودی سفر داشته باشد.

در این میان علی واعظ، مدیر پروژه ایران و مشاور ارشد رئیس گروه بین‌المللی بحران، به وال استریت ژورنال گفت که این کنش یکپارچه، نگرانی‌ها مبنی بر اینکه اقدام نظامی علیه ایران ممکن است منطقه را درگیر بی‌ثباتی کند، منعکس خواهد می‌کند. او به این نشریه گفت: «هماهنگی بی‌سابقه رهبران منطقه، معیاری از اضطراب مشترک است: از منظر رهبران خاورمیانه حمله ایالات متحده به ایران پیامدهایی چون هرج و مرج، بحران پناهندگی و بی‌ثباتی را به همراه خواهد داشت و معادلات حاکم را پیچیده‌تر خواهد کرد.

• معنای آرایش نظامی

تلاش کشورهای منطقه برای خروج از بحران در حالی شتاب گرفته که ایالات متحده ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن یو اس اس را به همراه سایر ناوهای جنگی و جنگنده‌های پیشرفته به منطقه منتقل کرده است. این کشور همچنین با جابه‌جایی پدافند هوایی به دنبال محافظت بهتر از اسرائیل و متحدان عرب خود است و از همین رو بین ۳۰ تا ۴۰ هراز نیروی آمریکایی را در منطقه مستقر کرده است.

با این حال مقامات آمریکایی به میانجیگران منطقه‌ای گفته‌اند که ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را در مورد حمله به ایران نگرفته است. هرچند خبرگزاری اکسیوس با انتشار خبری مدعی شد که دونالد ترامپ تصمیم خود را گرفته است. ترامپ مدعی شد: «من تصمیم نهایی را در مورد اینکه چه کاری باید انجام دهم گرفته‌ام. ما کشتی‌های بسیار بزرگ و قدرتمندی داریم که به آن سمت می‌روند. نمی‌توانم به شما بگویم چند تا، اما امیدوارم که آنها در مورد چیزی مذاکره کنند.»

همزمان مقامات آمریکایی نیز مدعی شدند که ترامپ از دستیارانش خواسته تا گزینه‌هایی جهت حمله سریع و قاطع که خطر جنگ طولانی‌مدت در خاورمیانه را به همراه نداشته باشد، در اختیارش قرار دهند. با این حال به باور تحلیلگران و برخی از مشاوران ترامپ چنین گزینه‌هایی وجود ندارد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، اواخر ژانویه به یک کمیته سنا گفت که پیچیدگی سیستم ایران، موجب شده تا طراحی هر سناریویی علیه تهران مبهم و در عین حال پیچیده باشد.