دمنوش خارمریم شاتره کاسنی نیوشا؛ زمان مصرف، ترکیبات و نکات ایمنی
احتمالاً نام خارمریم، شاه تره (شاتره) و کاسنی را بارها شنیده اید… هر سه گیاه در طب سنتی سابقه ای طولانی دارند و ترکیب آن ها در یک دمنوش، پرسش های زیادی درباره زمان مصرف، روش دم کردن و ایمنی ایجاد کرده است.
دمنوش خارمریم، شاه تره و کاسنی نیوشا به دلیل ارتباط سنتی این گیاهان با سلامت کبد و دستگاه گوارش مورد توجه قرار گرفته است؛ اما آیا این محبوبیت به معنای اثبات خواص درمانی آن هاست؟
دمنوش خارمریم، شاه تره و کاسنی نیوشا چیست؟
این دمنوش ترکیب سه گیاه خارمریم، شاه تره و کاسنی است و از گیاهان باکیفیت و با روش خشک کردن مناسب تهیه شده و در بسته های کیسه ای عرضه می شود.
دمنوش های گیاهی مکمل سبک زندگی سالم اند، نه دارو! بنابراین بهتر است آن را نوشیدنی گیاهی سنتی ببینید که در کنار تغذیه مناسب و توصیه های پزشک مصرف می شود.
معرفی سه گیاه؛ هرکدام در طب سنتی چه جایگاهی دارند؟
1- خارمریم
خارمریم با نام علمی Silybum marianum و نام انگلیسی میلک تیسل گیاهی خاردار با رگه های سفید روی برگ هاست. در طب سنتی بیشتر برای مشکلات کبد و صفرا و همچنین افزایش شیر مادران به کار رفته است.
ماده مؤثر شناخته شده آن، سیلیمارین، از دانه گیاه به دست می آید. در منابع سنتی، خارمریم با تنظیم قند خون و کاهش استرس و اضطراب هم مرتبط دانسته شده است.
2- شاه تره (شاتره)
شاه تره یا Common Fumitory گیاهی دارویی با گل های ارغوانی است که پیشینه آن به طب قرون وسطی و منطقه مدیترانه برمی گردد. در طب سنتی برای مشکلات پوستی مثل اگزما، به عنوان مدر و ملین ملایم و گاهی برای ناراحتی های گوارشی و صفراوی استفاده شده است.
در آلمان نیز دمنوش شاتره برای دردهای کولیکی و اختلالات سیستم صفراوی به کار رفته است.
نام انگلیسی رایج آن دود زمین است، ترجمه نام لاتین قدیمی fumes terrae! ظاهر خاکستری مایل به آبی شاخ و برگ این گیاه از دور شبیه مه یا دود است و افسانه ها هم برای همین نام داستان هایی ساخته اند.
3- کاسنی
کاسنی در سنت گیاه درمانی معمولاً با خواصی مثل ملین ملایم، ادرارآور بودن و کاهش التهاب مفاصل شناخته می شود.
به همین دلیل در ترکیب های سنتی کنار شاه تره قرار می گیرد. منابع سنتی می گویند این دو گیاه با هم سازگارند و اثر یکدیگر را تعدیل می کنند. این ادعا بیشتر مبتنی بر تجربه سنتی است، نه کارآزمایی های بالینی.
خواص دمنوش ترکیبی خارمریم، شاتره و کاسنی نیوشا
در منابع سنتی و صفحه محصول، خواص متعددی برای این ترکیب برشمرده اند: کمک به عملکرد کبد و کیسه صفرا، تسکین ناراحتی های گوارشی، حمایت از سلامت پوست، تنظیم قند خون، کاهش فشار خون و اثر ضدالتهابی. باید این فهرست را کاربردهای سنتی دانست، نه نتیجه قطعی علمی.
برای نگاه علمی تر، سراغ خارمریم می رویم که بیشتر از دو گیاه دیگر بررسی شده است. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا (NCCIH) (https://www.nccih.nih.gov/health/milk-thistle) توضیح می دهد که خارمریم در گذشته برای اختلالات کبدی و افزایش شیر مادر به کار می رفته است.
این منبع تأکید می کند که اثر آن بر شیر مادر روشن نیست و برای سایر کاربردها هم هنوز شواهد کافی وجود ندارد. NCCIH همچنین می گوید مصرف خوراکی خارمریم معمولاً به خوبی تحمل می شود.
نتیجه این است که سابقه سنتی این گیاهان غنی است اما شواهد بالینی قطعی برای بسیاری از ادعاها هنوز کامل نشده است. باید دمنوش را مکمل یک سبک زندگی سالم دید، نه راه حلی معجزه آسا.
بهترین زمان مصرف + روش دم کردن دمنوش
زمان مصرف به چه صورت است؟
- ناشتا: یک لیوان دمنوش همراه با یک لیوان آب.
- بعد از وعده های غذایی: روزانه دو لیوان، پس از هر وعده غذایی.
- قبل از غذا: نوشیدن یک فنجان دمنوش شاه تره حدود ۳۰ دقیقه پیش از غذا برای اختلالات صفراوی مؤثرتر دانسته شده است.
صفحه محصول چند الگوی مصرف را کنار هم ذکر کرده است. خوب است یک الگو را انتخاب کنید و تحمل بدنتان را بسنجید، نه این که همه آن ها را همزمان انجام دهید.
روش دم کردن دمنوش کیسه ای به چه صورت است؟
- یک کیسه را در یک لیوان یا فنجان آب جوش (حدود ۱۷۰ سی سی) قرار دهید.
- ۵ تا ۱۰ دقیقه صبر کنید.
- کیسه را بردارید و دمنوش را بنوشید.
نکته مهم این است که بیش از یک فنجان در روز مصرف نکنید و دمنوش را پیش از سرد شدن بنوشید. شاه تره ترکیبات آلکالوئیدی دارد و بهتر است در مصرف آن به اندازه توصیه شده اکتفا کنید.
دمنوش و سلامت کبد: چه انتظاری واقع بینانه است؟
خارمریم بیشترین شهرت خود را از ارتباطش با کبد گرفته است. برای همین بسیاری از افراد به این دمنوش به چشم دمنوش کبد نگاه می کنند. اما باید واقع بین بود:
- پژوهش ها درباره خارمریم و بیماری های کبدی نتایج یکدست و قطعی نداده اند و مرور شواهد معمولاً از اثر محدود یا نامشخص سخن می گوید.
- دمنوش حاوی مقدار بسیار کمتری از ترکیبات فعال نسبت به عصاره های استاندارد است که در مطالعات به کار می روند. بنابراین نتایج مطالعات روی عصاره را نمی شود مستقیم به یک فنجان دمنوش تعمیم داد.
- هیچ دمنوشی جای درمان پزشکی، رژیم غذایی مناسب، تحرک بدنی و پرهیز از عوامل آسیب رسان به کبد را نمی گیرد.
پس انتظار واقع بینانه این است که این دمنوش نوشیدنی گیاهی خوش طعمی باشد که می تواند بخشی از یک سبک زندگی سالم تر شود. اگر بیماری کبدی دارید، از جمله کبد چرب، حتماً پیش از مصرف با پزشک خود مشورت کنید.
نکات ایمنی استفاده از دمنوش خارمریم، شاتره و کاسنی نیوشا
گیاهی بودن یک محصول به معنای بی خطر بودن آن نیست. موارد زیر را جدی بگیرید.
- دمنوش جایگزین درمان پزشکی نیست. اگر بیماری زمینه ای دارید، مصرف این دمنوش نباید جای دارو یا توصیه های پزشک را بگیرد.
- بارداری و شیردهی: مصرف شاه تره در این دوران توصیه نمی شود.
- مصرف کنندگان داروی فشار خون: شاه تره می تواند فشار خون را کاهش دهد و اثر داروهای فشار خون را تقویت کند. در این صورت مشورت با پزشک ضروری است.
- دیابت: خارمریم ممکن است قند خون را کاهش دهد. اگر دارو یا انسولین مصرف می کنید، پیش از شروع با پزشک صحبت کنید.
- بیماران کبدی: مبتلایان به بیماری کبدی، از جمله کبد چرب، حتماً قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند.
- صرع: مبتلایان به صرع فقط زیر نظر پزشک مصرف کنند.
خارمریم و کاسنی هر دو از خانواده کاسنیان (Asteraceae) هستند. کسانی که به گیاهانی مثل شاهدانه (ragweed)، بابونه، گل داوودی یا همین خانواده حساسیت دارند باید احتیاط کنند. واکنش آلرژیک به خارمریم ممکن است جدی باشد.
همچنین اگر پس از مصرف دچار تهوع، نفخ، اسهال، خارش یا هر عارضه غیرعادی شدید، مصرف را قطع کنید و با پزشک مشورت کنید.
جمع بندی
دمنوش خارمریم، شاه تره و کاسنی ترکیبی سنتی و خوش طعم است که می توان آن را به صورت ناشتا، بعد از غذا یا نیم ساعت پیش از غذا نوشید. هر سه جایگاه مشخصی در طب سنتی دارند، اما علم هنوز این ترکیب را تأیید قطعی نکرده است.
در بزرگ ترین مرور کاکرین، ۱۳ کارآزمایی با ۹۱۵ بیمار بررسی شد و اثر معناداری بر مرگ و میر دیده نشد. نوشیدن دمنوش در حد مصرف توصیه شده می تواند بخشی از یک سبک زندگی سالم باشد، ولی جای دارو و مشورت پزشکی را نمی گیرد.
سوالات متداول
1- بهترین زمان مصرف دمنوش خارمریم و شاتره و کاسنی چه موقع است؟
می توانید آن را ناشتا همراه یک لیوان آب بنوشید، یا روزانه دو لیوان پس از هر وعده غذایی. نوشیدن یک فنجان حدود ۳۰ دقیقه قبل از غذا هم توصیه شده است.
2- روزانه چند فنجان از این دمنوش بنوشیم؟
بیش از سه فنجان در روز توصیه نمی شود. بهتر است با مقدار کمتر شروع کنید و واکنش بدن را بسنجید.
3- آیا هر کسی می تواند از دمنوش خارمریم شاه تره کاسنی استفاده کند؟
زنان باردار و شیرده، افرادی که داروی فشار خون مصرف می کنند و بیماران کبدی یا مبتلایان به صرع باید قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند.
4- آیا این دمنوش کبد چرب را درمان می کند؟
این دمنوش داروی هیچ بیماری نیست. اگر کبد چرب یا مشکل کبدی دارید، درمان را با پزشک پیش ببرید و پیش از افزودن هر دمنوش گیاهی با او مشورت کنید.
دیدگاه تان را بنویسید