چگونه می‌توان با یک بیماری مزمن درکشور مقابله کرد؟
توسعه به مثابه حفظ کشور
هر چند زمان توقف نمی‌کند و به عقب نیز بازنمی‌گردد اما در عالم خیال و در عالم مجاز می‌توان چنین کاری کرد. زمان را به شهریور 58 عقب بکشیم و ببینیم که چگونه بعث عراق به رهبری صدام‌حسین رسما جنگ علیه ایران را شروع کرد. یک دشمن خارجی که به صورت واضح و روشن به کشور حمله کرد و کیان ایران و جمهوری اسلامی را مورد تهدید قرار داد. دشمن رویت شد و تهدید آن واضح بود. همه بسیج شدند. درست به خاطر دارم فردای روزی که به فرودگاه مهرآباد حمله شد بچه‌های جهاد چمد‌ان بدست آماده عزیمت به جبهه بودند. بسیج همگانی صورت گرفت و ندای دفاع از مرزها در سراسر کشور‌طنین انداز شد. طبیعی بود که همه بودجه دولت و هم اولویت‌های دولت - بخوانید حاکمیت- تغییر پیدا کند. سیستم بازرگانی کشور محدود، کالای مصرفی با کوپن و تخصیص ارز به نفت، سهمیه‌بندی شد. بسیاری از کارخانجات به تولیدات مورد‌نیاز جبهه‌ها پرداختند و پدر و مادرها عزیزترین موجودی خود یعنی فرزندانشان را به جبهه گسیل داشتند. بسیاری از طرح‌های توسعه‌ای یا متوقف یا غیرفعال شد حتی در سال 65 که ستاد طرح‌های مهم انقلاب ایجاد شد فقط بخشی از طرح‌ها شروع به کامل شدن کردند.
اگر بدن انسان را در نظر بگیریم هنگامی که با دشمن خارجی واقعی روبه‌رو می‌شود راه‌معالجه را می‌داند مثلا اگر کسی چاقو خورده باشد توسط پزشکان جراحی می‌شود و پس از مدتی سلامت خود را باز می‌یابد اما اگر کسی به بیماری قند دچار شده باشد یا بیماری‌هایی که از درون اعضای بدن را مورد حمله قرار می‌دهند معمولا همراه با بی‌اعتنایی ناشی از عدم‌آگاهی روزگار می‌گذرانند تا اینکه قند به چشم، کلیه و سایر اعضا حمله می‌کند.بیماری خاموش قند انسان را به زودی از پا در‌می‌آورد مگر آنکه آگاهانه سبک زندگی و خوراک خود را تغییر دهند و اگر بتوانند بیماری را معالجه کنند. سرزمین و اقلیم ما ایران در 37 سال قبل مورد هجوم دشمن خارجی قرار گرفت و ما با جانفشانی و دلاوری و سلحشوری دشمن را از مرزها راندیم، هرچند خسارت هنگفتی از قبل شهید و مجروح شدن مردم و مسائل مادی دیدیم اما نهایتا ایران را حفظ کردیم. پس همه چیز در خدمت «حفظ ایران» بود زیرا اگر ایران نباشد آنگاه مردم پایشان را بر چه چیز بگذارند، از کدام آب بیاشامند، کدام کالا را بفروشند، به کجا برای زیارت و سیاحت بروند و کجا مسکن و مأو‌ا گزینند؟
در اینجا این کلام«چو ایران نباشد تن من مباد» بهتر جلوه‌گر می‌شود. وقتی ایران نباشد هیچ چیز برایمان نیست.
هرچند بیان مطلب نیاز به مقدمه‌ای در خود دارد و شاید هم این مقدمه کفایت کند اما بی‌هیچ پنهانکاری باید بیان کرد که امروز ایران دچار دشمنی داخلی شده است. یک نوع بیماری قند ایران را تهدید می‌کند و اگر به آن نیندیشیم و چاره نکنیم این بیماری ارکان ایران و نظام آن را به نابودی می‌کشاند.
به مطالب زیر به دقت بنگریم.
آب‌های زیرزمینی از 520میلیارد متر مکعب به 400 میلیارد متر‌مکعب و مساحت جنگل‌ها از 18 میلیون هکتار به 12 میلیون هکتار کاهش یافته است. تولید آلاینده‌ها از 25 میلیون تن در سال 1325 به 450 میلیون تن در سال 1393 رسیده است. تعداد 230 دشت از 610 دشت موجود کشور در منطقه بحرانی قرار دارد. دریاچه‌ها و تالاب‌های متعددی از جمله دریاچه ارومیه و بختگان به خشکی گراییده است. تعداد چاه‌های مجاز 400 هزار و غیر‌مجاز 300هزار حلقه است که مرتبا آب‌های زیرزمینی را می‌مکند و مرتبا با پایین رفتن آب کف‌شکنی صورت می‌گیرد. ما که دعوی بین کشاورزی و صنعت را براه‌انداختیم که کدامیک محور توسعه باشد اینک خود به خود کشاورزی‌مان را در لبه پرتگاه نابودی می‌بینیم. درست است که کشاورزی اصولا مهاجر‌فرست است اما مهاجر فرستی همراه با تجمیع زمین‌ها و مکانیزاسیون یک معنی دارد و مهاجر فرستی به خاطر نشست زمین، بی‌آبی، نابودی روستاها یک معنی دیگر.
فرض کنیم برای پدیدار شدن اقتصاد مقاومتی همه تلاش‌مان را بکنیم، فرض کنیم برنامه ششم را تدوین و اجرا کنیم، فرض کنیم توافق هسته‌ای با 1+5 در بهترین شکل خود به بار بنشیند و همه تحریم‌ها لغو، طرح‌های صنعتی با همکاری خارجیان به بهره‌برداری برسد، سیستم حمل‌و‌نقل زمینی و ریلی و دریا‌یی ما مدرن و کارا شود و خلاصه همه مظاهر مدرنیته به نحو‌احسن در کشور با دلارهای نفتی و سرمایه‌گذاری خارجی به برنشیند(آرزو بر جوانان عیب نیست!) اما می‌دانید اینها در کجا روی خواهد داد. در دشت سترونی به نام ایران که دشت‌هایش فرورفته، زمین‌هایش نمکی شده، رودخانه‌هایش یا آلوده یا به خشکی گرائیده، تالاب‌هایش خشک، درختانش افتاده، روستایش متروکه، شهرها و حاشیه شهرهای آن پرمساله و پرجمعیت و همه چیز در فروپاشی. خداوند بهشت را در قرآن چگونه توصیف کرده است، باغی که در آن درختان فراوان است و نهرها‌یی از آن گذر می‌کند. آیا سرزمین ایران باید به بهشت شبیه باشد یا به سرزمینی سترون با دودکش‌های بلند خاکستری و تنه‌های بزرگ واحدهای صنعتی. امام جمعه محترم مشهد فرموده‌اند با امضای توافقنامه هسته‌ای دشمن دارد می‌آید. آیا نمی‌دانند که دشمن مدت‌هاست وارد
شده آنهم نه با معدود نفرات که از طریق هواپیما یا اخذ ویزا می‌آیند. دشمن به صورت میلیونی از طریق ماهواره و اینترنت و کالای ساخت خود به ایران آمده و حتی روستاها و عشایر را آلوده کرده است. نیاز نیست که دشمن وارد شود. خود ما در لباس دوست از داخل کشور را به نابودی سوق داده‌ایم. کشور را به بیماری صعب‌العلاج قند دچار کرده‌ایم و این بیماری چون خوره داخل را به تدریج تهی می‌کند و به جای آنکه در 1404 سرزمین شماره یک در منطقه داشته باشیم، سرزمینی تهی و سترون با مردمانی ناامید به دور از همه نعمات خداوند ساخته‌ایم.
این نگارنده کسی است که بخش مهمی از عمر خود را به کوشش در توسعه صنعتی گذرانده و اتفاقا در این امر هم توفیقات جدی داشته است و نیز یقین دارد که قدرت و توانایی هر کشور در توانایی‌های صنعتی و اقتصادی (و البته فرهنگی) آن است، اما در این برهه زمانی هر تلاش و هر امر توسعه‌ای که فارغ از احیای سرزمین ایران باشد را به شدت سرزنش و محکوم می‌کند. در اینکه در گذشته اشتباهات زیادی در کشورداری شده است شکی نیست؛ احداث صنایع آب‌بر در نقاط خشک، توسعه کشاورزی غرقابی به زور آب‌رسانی از عمق 300 متر و ضعف در حفظ جنگل‌ها بخشی از کشورداری نادرست است. امید به مردم دادن حتما و ضرورتا خوب و پسندیده است اما رها کردن آنان و تخریب نعمت‌های خدادادی حتما نادرست بوده و در درگاه خداوندی، ناشایست است. امروز میهن‌مان ایران و نظام‌مان جمهوری اسلامی در معرض هر دو خطر بیرونی و درونی قرار دارد. دشمن بیرونی که کم‌شمار هم نیستند استکبار و صهیونیسم و سلفی‌ها و داعش و غیره مترصد حمله از بیرون هستند و ما چاره‌ای جز تقویت سیستم دفاعی و فداکاری مرد نداریم اما به‌گمان این نویسنده دشمن درونی که امید استکبار برای فروپاشی کشورمان بیشتر به آن بسته است
موذی‌تر و خطرناک‌تر است. شکستگی پا و زخم بدن را می‌توان معالجه کرد اما معالجه بیماری قند و شاید سرطان به این سادگی‌ها نباشد. هر چند ممکن است برخی مثال‌ها قیاس مع‌الفارق باشد اما برای نزدیکی ذهن می‌توان مثال‌ها‌یی را برشمرد و مقایسه بیماری قند با وضع اقلیمی و میهن‌مان مصداق همین امر است. بیمار دیابتی از خوردن‌ها پرهیز داده می‌شود یا منع می‌شود و برعکس توصیه به فعالیت ورزشی همه‌روزه برای او می‌شود. یعنی مدارا و تزریق انسولین نه برای مداوا بلکه برای زنده ماندن، نمی‌دانم در حال حاضر آیا می‌توان غده پانکراس را پیوند زد ولی به هرحال با جراحی در آینده این امر ممکن خواهد بود. این سرزمین و اقلیم ایران را می‌توان با مدارا حفظ کرد و یا با جراحی آن را معالجه کرد. نیاز به دقت نظر متخصصان و جامعه‌شناسان و بوم‌شناسان دارد ولی به‌هر تقدیر باید کاری کرد و حداقل در مقابل روند رو به رشد بیماری آن مقاومت کرد.
در همین حال برنامه ششم توسعه در حال تدوین است و ضرورت دارد در همین برنامه نسبت به توقف روند تخریب سرزمینی و احیانا معالجه آن اقدام شود. در همین راستا لازم می‌داند برخی مطالب طرح شده در خصوص روند برنامه پنج‌ساله گذشته و نیز برنامه ششم ذکر گردد.
بایزید مردوخی در ضمیمه اقتصادی شرق مرداد 94 می‌نویسد طبق اطلاعات منتشره فقط حدود 15 درصد برنامه چهارم اجرا شده و انتظار نمی‌رود چیزی از برنامه پنجم اجرا شده باشد. محسن رنانی در همین نشریه می‌نویسد، «می‌شنویم که اجرای برنامه ششم نزدیک به 3/5 میلیون میلیارد تومان منابع مالی لازم دارد و در شرایطی که دولت در انتهای هر ماه برای تامین حقوق و بازنشستگی و یارانه‌ها به زحمت و عسرت می‌افتد آیا عقلانی است که با این همه هیاهو، کل نظام تدبیر خود را درگیر کنیم و برنامه بنویسیم آن هم وقتی پیشاپیش مطمئن هستیم که محقق شدنی نیست؟» هم او می‌نویسد: «برنامه‌نویسی در ایران به یک آئین سالانه ملی تبدیل شده که نوعی پرستیژ برای دولت به ارمغان می‌آورد. دقیقا مثل آئین سیزده بدر یا آئین نوروز یعنی خود برنامه‌ریزی برای ما هدف و مطلوب است نه تحقق اهداف آن.» بازهم به قول یکی از اقتصاد‌دانان برنامه‌های تدوینی در ایران مجموعه آمال و آرزوهایی است که نویسندگان و تدوین‌کنندگان آن دارند. حال آنکه عبور و اجرا گذاشته شدن آن مساله اصلی است که به دست فراموشی سپرده می‌شود.
اینک ستاد برنامه ششم توسعه در سازمان تازه تجدیدحیات یافته مدیریت و برنامه تشکیل شده و با همان مکانیزم‌ها برنامه تدوین و به مجلس می‌رود و تصویب هم می‌شود و‌بقول آقای نوبخت 1063 هزار میلیارد تومان اعتبار برای اجرای آن مورد نیاز است. خود آقای نوبخت بهتر از هر کس می‌داند که این اعتبار موجود نخواهد بود زیرا خرج‌تراشی‌های انجام شده و گسترش هزینه‌های دولت در سال‌های گذشته که همچنان ادامه دارد نفس دولت را بریده و نمی‌تواند بدهی‌های خود به اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی را بپردازد. البته بدهی به بانک‌ها و موسسات نظیر تامین اجتماعی که جای خود را دارد. همچنین آقای نوبخت ریاست سازمان مدیریت و برنامه با همان بیان مودبانه و منطقی خود، پس از تدوین برنامه ششم به جمع رسانه‌ها خواهد آمد و برنامه را به نحو دلپذیر اعلام و توجیه خواهد کرد البته همراه انشا‌الله و ماشا‌الله ولی خودشان بهتر می‌دانند که آمال و آرزوهای مندرج در برنامه عملی نخواهد شد و بهتر است بگو‌ییم حرکت در جهتی خواهد بود که سرزمین و اقلیم بیمار ایران به وضع بدتری خواهد افتاد و خدا کند به کما نرود.
همه دلایل و شواهد ذکر شده حاکی از آن است که به ناکجا‌آباد نظر داریم و فقط فرم را حفظ می‌کنیم ولی محتوا را از دست داده و می‌دهیم. شک نکنید که در سال 1400 چه برنامه ششم را داشته باشیم و چه برنامه ششم را نداشته باشیم وضع بیمارمان وخیم‌تر می‌شود و خدا کند که به کما نرود و هم آمار حکایت از سراشیبی رفتن خواهد کرد.
آیا در دل نگران سرزمین و اقلیم ایران و نظام جمهوری اسلامی هستیم؟
اگر واقعا نگران هستیم همانگونه که نگران حمله بعث عراق بودیم باید اقدامات لازم برای حفظ سرزمین و اقلیم و نظام را به‌کار بندیم. برنامه ششم باید برنامه حفظ و حراست از سرزمین و اقلیم ایران و نظام جمهوری اسلامی است و نه نام بردن از طرح‌ها و پروژه‌ها‌یی که بسیاری از آنها ناتمام‌اند یا شروع نشده‌اند و برای آنها نه اعتباری هست و نه انجام آن به حفظ و حراست از سرزمین و اقلیم ایران کمک می‌کند. امروز حفظ به مثابه و بالاتر از توسعه است هر چند به آن نام توسعه پایدار داده شده ولی همه می‌دانند این نوع برنامه‌ها نهایتا چه اجرا شود و چه نشود در جهت ناپایداری ایران خواهد بود.
دیدگاه تان را بنویسید