ماموریت سخت یک مربی نیمه‌مدرن

علیرضا منصوریان مربی جالبی است. او در دوره مربیگری‌اش شباهت زیادی به دنیای بازیگری‌اش دارد؛ وقتی بازی می‌کرد اگر چه خیلی تکنیکی نبود اما در یک موقعیت‌هایی هواداران استقلال را به‌وجد می‌آورد و خود را در دل هوادار‌ان جا ‌می‌داد. اما در موقعیت‌های زیادی تصویری که از او در ذهن داریم یک بازیکن قلدر با قدرت فیزیکی قابل توجه است. وقتی می‌خواست توپی را از یار مستقیمش عبور دهد با تکیه بر همین تکنیک نصفه‌و‌نیمه و البته قدرت بدنی‌اش انجام می‌داد‌، عبور می‌کرد و می‌شد علیرضا منصوریان؛ بازیکنی که استقلالی‌ها دوستش داشتند. او در دوره مربیگری هم همین سبک و سیاق را دارد؛ نیمه‌سنتی و نیمه‌مدرن.

ناکامی ‌در پاس
شروع علیرضا منصوریان به‌عنوان سرمربی با تیم پاس ‌همدان و در لیگ نهم رقم خورد. جا‌یی‌که پاس تهران تبدیل به پاس همدان شده بود و روز‌های سقوط خود را شروع کرده بود. علیرضا منصوریان از مرداد ماه سال 89 روی نیمکت پاس همدان نشست، ولی نتیجه‌ای که‌ برای او رقم خورد در نهایت وی را مجبور به کناره‌گیری کرد. او در طول مدت حضور در پاس همدان 10 بازی به‌عنوان سرمربی این تیم بود که تنها یک برد و سه مساوی نصیبش شد تا با نزول پاس به رتبه آخر جدول 18تیمی ‌مسابقات جای خود را به اصغر مدیرروستا دهد. مدت حضور او در پاس به سه ماه نکشید.

سرمربیگری در تیم‌ملی
منصوریان در سال ۲۰۱۱ و در زمان مربیگری افشین قطبی به‌عنوان دستیار کنار این مربی بود. او پس از جدایی افشین قطبی از تیم‌ملی فوتبال ایران به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی در مقابل تیم‌ملی فوتبال روسیه حاضر شد که در آن دیدار تیم‌ملی موفق شد با تک گل خلعتبری روسیه را شکست دهد.

تیم ملی امید و اشتباه تاسف‌بار
منصوریان پس از تیم‌ملی به کی‌روش ملحق شد و هدایت تیم امید در مرحله مقدماتی بازی‌ها را بر‌عهده گرفت. تیم منصوریان هر چند فوتبال خوبی بازی می‌کرد اما به خاطر حضور یک بازیکن دو‌اخطاره مقابل عراق، از دور مسابقات کنار رفت تا پرونده مربیگری منصوریان از قبل هم بدتر شود. تیم منصوریان در آن دوره با وجود شکست دادن عراق در خارج از خانه حذف شد تا حسرت حضور در المپیک طولانی‌تر شود و امسال هم این عدم‌حضور طولانی‌تر شد. منصوریان پس از ناکامی‌در تیم امید تصمیم داشت برای حضور در دوره مربیگری راهی خارج از کشور شود اما با نظر کی‌روش تصمیمش را تغییر داد و آنالیزور تیم‌ملی شد. منصوریان در مقدماتی جام‌جهانی 2014 برزیل، آنالیزور تیم‌ملی بود و حتی در چند بازی روی نیمکت تیم‌ملی هم نشست اما بنا به دلایلی نامشخص از کادر تیم‌ملی جدا شد.

تعبیر رویاهای منصوریان
منصوریان در لیگ چهاردهم و پس از نزدیک به چهار سال دوری از لیگ برتر به فوتبال بازگشت و سرمربی نفت تهران شد؛ نفت تهرانی که پایه‌های خوبی را بنا نهاده بود و در سال‌های قبل با حسین فرکی، منصور ابراهیم‌زاده و یحیی گل‌محمدی به رده‌های بالای جدول رسیده بود. شرایط ایده‌آل نفت، زمینه مناسبی برای رشد و پرورش توانایی‌های منصوریان فراهم کرده بود و این مربی هم در زمان حضور در نفت عملکرد فوق‌العاده‌ای از خود به جا گذاشت و حتی موفق شد در مرحله یک‌چهارم نهایی لیگ قهرمانان آسیا هم حضور یابد. ضمن اینکه در این مدت بازیکنان بسیاری تحت رهبری این مربی به شکوفایی رسیدند.
منصوریان در نخستین فصل سرمربیگری خود در تیم نفت موفق شد نا‌یب‌قهرمان‌جام حذفی شده و به جمع هشت تیم نهایی لیگ قهرمانان آسیا راه پیدا کند. البته نفتی‌ها در آن فصل دوباره عنوان سومی‌ خود در رقابت‌های لیگ برتر فوتبال ایران را نیز تکرار کردند. البته ماجرای بازی آخر در تبریز و تساوی سه بر سه این تیم با ‌تراکتورسازی در یک بازی جنجالی همه چیز را به نفع سپاهان و قهرمانی این تیم عوض کرد. در دومین سال حضور هم منصوریان به‌رغم مشکلات زیادی که گریبان نفت را گرفته بود، توانست فصل را با رتبه پنجم به اتمام برساند، در حالی که تا آخرین روزها هم برای کسب سهمیه می‌جنگید.

برگشت به خانه
علیرضا منصوریان پس از کسب نتایج درخشان با تیم نفت و نتایج ناامید‌کننده استقلال از میانه‌های لیگ پانزدهم گزینه اصلی مربیگری آبی‌پوشان پایتخت به حساب می‌آمد. علیرضا منصوریان اما بالاخره با کنار رفتن پرویز مظلومی ‌وارد تیم جدید خود شد و در بدو ورود تغییرات اساسی در این تیم پدید آورد. خداحافظی با هشت بازیکن فصل قبل که عملکرد خوبی نداشتند و در میان آنها بازیکنان قدیمی‌ این تیم هم به چشم می‌آمد، اولین حرکت منصوریان در استقلال بود و خرید بازیکنان شاخصی مثل بختیار رحمانی‌ و وریا غفوری، کاوه رضا‌یی و چند بازیکن دیگر حرکت بعدی این مربی در جهت رفع نقاط تاریک تیم در فصل گذشته بود. او در مدت زمانی کوتاه حضور در استقلال سعی کرد تا تیم را از لحاظ جسمی ‌و روحی به سطح خوبی برساند.
علیرضا منصوریان اما با چندین سال سابقه مربیگری و دستیاری در فوتبال ایران با چالش جدید و سختی مواجه بود. استقلال نتیجه لازم را نمی‌گرفت. اگر‌چه لیگ برتر تازه شروع شده بود اما نتایج ضعیف او باعث شده بود تا پیشکسوتان این باشگاه سخت او را مورد انتقاد قرار دهند و مربی شدن وی در استقلال را اتفاقی زودهنگام بخوانند.
او در چنین بحرانی قرار داشت که کارش را با چند اظهارنظر عجیب سخت‌تر هم کرد. اصرار منصوریان به پیشنهاد از لیگ چمپیونشیپ انگلستان با وجود هشدارهای محمد تقوی درباره نقش‌آفرینی دلالان و واسطه‌ها در چنین پیشنهادهایی آن قدر‌ادامه دار شد که مسئولان باشگاه استقلال را وادار به تذکر جدی کرد. البته بعد از ادعای سرمربی آبی‌ها بود که پرویز مظلومی‌ و مجید جلالی دو مربی ایرانی نسبت به بروز این اتفاق در سال‌های پیش صحبت کردند و هر دو اعلام کردند یک ایرانی به آنها پیشنهاد سرمربیگری تیم برایتون را داده‌؛ پیشنهادی که البته هیچ‌گاه به واقعیت تبدیل نشده است. با این حال منصوریان نظر دیگری در این باره داشت و بعد از پایان بازی با ملوان با لحنی که دوستانه هم نبود، گفت: «من آدمی ‌نیستم که بازار گرمی‌ کنم و همه شما من را می‌شناسید. یک روزی فوتبالیست‌های ما توانستند به سطح اول دنیا برسند و بازی کننند. آن زمان کسی فکرش را نمی‌کرد ما فوتبالمان بالا بیاید. من به توانایی‌های ایرانی‌ها اعتماد و به خودمان باور دارم. لازم نیست خیلی در این باره توضیحی بدهم زیرا من این پیشنهاد را داشتم.»
سرمربی استقلال البته با لحنی امیدوار‌کننده در این باره صحبت می‌کرد. او معتقد بود همانگونه که فوتبالیست‌های ما پیشرفت کردند این موضوع برای سرمربیان نیز دور از دسترس نیست: «ما یک زمان در بایرن‌مونیخ بازیکنمان بازی کرده و باید این اتفاق در مربیگری هم رخ دهد. ما باید تلاش خود را بکنیم و قول می‌دهم که این اتفاق رخ دهد. کسی فکر نمی‌کرد که یک روز یک ایرانی آقای گل جهان شود ولی این اتفاق افتاد. یک روز گرفتن یک ست از ژاپن در والیبال برای ما آرزو بود اما امروز آنها را می‌بریم و به المپیک می‌رویم. من اگر قرار باشد جواب همه را بدهم که نمی‌شود.»
منصوریان هر چند لحنی عصبانی داشت اما تلاش می‌کرد تا خود را ‌بی‌توجه به انتقادات نشان دهد: «من همان مسیر سابقم را می‌روم. همان مسیری که تیم 98 رفت و برای کشور افتخار آفرینی کرد. در قدیم اگر یک بازیکن به کویت می‌رفت تا بازی کند همه ذوق می‌کردند اما در سال ‌2000-99بازیکنان ما رغبت چندانی برای رفتن به امارات هم نداشتند. من مطمئنم که یک روز مربیان ما هم می‌توانند در نقاط مختلف جهان کار کنند.»
سرمربی جوان و ماجراجوی آبی‌پوشان در حالی بر مواضع قبلی خود این چنین پافشاری می‌کرد که به استثنای چند مورد هیچ‌گاه سرمربیان ایرانی در خارج از لیگ ایران تجربه چشمگیری نداشتند. افشین قطبی از جمله معدود استثناهایی است که بعد از حضور در ایران سابقه حضور در جی‌لیگ ژاپن را در کارنامه خود داشت. البته بهمن‌فروتن و علیرضا مرزبان نیز از جمله معدود مربیانی بوده‌اند که در لیگ‌های دوم و سوم کشورهای اروپایی فعالیت داشته‌اند اما هیچ‌گاه به سطح اول فوتبال اروپا و دنیا نرسیدند.
منتقدان منصوریان در حالی او را سرزنش می‌کردند که تاکید می‌کردند: «امیدواریم که مربیان ایرانی نیز بتوانند با حضور در سطح اول فوتبال دنیا افتخاراتی مانند آنچه دایی، مهدوی‌کیا، کریمی‌ و بسیاری دیگر از ورزشکاران در سطح بین‌المللی رقم زدند را تکرار کنند اما همانگونه که محمد تقوی گفت حضور در فوتبال انگلستان و بسیاری دیگر از کشورهای مطرح اروپایی نیازمند کسب مدارک و پشت‌سر گذاشتن دوره‌های مختلف است که سرمربی استقلال فراموش کرده تا درباره این موضوع نیز صحبت کند.» این اظهارات و مخالف‌خوانی‌ها اما باعث شد تا منصوریان با سکوتی طولانی مدت روی این موضع سرپوش بگذارد. اما بعد از این بحران منصوریان تصمیم دیگری هم گرفت؛ اینکه تیمش را به سمت برنده شدن پیش ببرد. شاید به همین دلیل بود که در بازی‌های اخیر لیگ برتر، تیم او موفق شد نتایج بهتری کسب کند. تیم او به‌شدت تحت تاثیر خود او قرار دارد. در واقع هر چقدر که منصوریان از حاشیه‌ها فاصله گرفته شرایط بهتری برای تیمش به وجود آمده است. شاید به همین دلیل بود که سرمربی استقلال در آستانه رویارویی با صمد مرفاوی در جام‌حذفی تمرینات بسیار سختی برای بازیکنان تیمش در نظر گرفت تا جایی که آنها در پایان تمرین حتی نای راه رفتن هم نداشتند.
منصوریان چند هفته بود که هفته‌ای یکی دو نوبت تمرین بسیار سخت بدنی را برگزار می‌کرد تا جایی که حتی ستاره‌های گران‌قیمت این تیم هم به سختی از پس اجرای آن بر‌می‌آمدند. منصوریان آنقدر بازیکنان را دواند که کم‌کم صدای ستاره‌های گران قیمت این تیم هم در‌آمد. آنها دفعات آخری که داشتند مسیر 50 متری را طی می‌کردند دیگر حتی توان راه رفتن هم نداشتند.

تغییر سبک بازی
یکی از مهم‌ترین وعده‌های منصوریان در استقلال همین تغییر سبک بازی است. او و همراهانش البته مدعی‌اند که این اتفاق در استقلال رخ داده است. حامیانش می‌گویند: «سرمربی جوان آبی‌ها که تیم او آماده یک تغییر چهره و انقلاب بزرگ در تاکتیک و ترکیب اولیه است، تاکید زیادی به پاس‌کاری تک‌ضرب بازیکنان استقلال دارد. »خود منصوریان هم از این موضوع دفاع کرده و در پاسخ به خبرنگارانی که از او پرسیده‌اند آیا توانسته‌اید سبک بازی استقلال را جذاب‌تر کنید تاکید کرده است: «در واکنش به اشتباهات بازیکنان و اضافه‌کاری آنها با متوقف کردن تمرین به‌طور مرتب از بازیکنانم می‌خواهم که کار اضافه انجام ندهند؛ کار اضافه ممنوع.»
منصوریان که ارائه بازی زیبا را به‌عنوان هدف استقلال از ابتدای فصل معرفی کرده بود با تمرین بازی تک‌ضرب و بالا بردن سرعت انتقال توپ میان بازیکنان امیدوار است تا استقلال در شروع دوباره لیگ در کنار کسب نتایج قابل‌قبول، نمایش‌های جذابی هم داشته باشد‌؛ اتفاقی که می‌تواند بیمه‌ای مطمئن برای منصوریان در روزهای سخت لیگ باشد تا سرمربی استقلال در اولین فصل حضور‌ش به‌عنوان سرمربی این تیم پرطرفدار، کارنامه قابل قبولی داشته باشد.
منصوریان همان اندازه که به موضوعاتی چون دیدن تمرینات تیم‌ملی و الگو‌برداری از سبک مربیگری کی‌روش اهمیت می‌دهد به همان اندازه مراقب است که هواداران استقلال و جو سکوها را هم با خود همراه کند. البته او در برخی موارد رفتارهایی هم نشان داده که امیدوارکننده است. به‌عنوان مثال در مراسم خاکسپاری منصور پورحیدری او با سلفی‌بگیرها به‌شدت برخورد کرد و از رفتار این دسته از هواداران انتقاد کرد. همه اینها از علیرضا منصوریان چهره جذابی ساخته است‌؛ چه در کنار زمین و چه بیرون زمین. آیا او می‌تواند تا پایان فصل شرایط را به نفع خودش تغییر دهد؟ آیا او قهرمان می‌شود یا قرار است فتح جام قهرمانی وعده‌سال آینده این مربی جوان باشد؟