قبل از دروغ/بعد از دروغ

پسرک پرتغالی در ورزشگاهی مملو از 100‌هزار تماشاچی ایرانی، با آن‌همه ارتباط اینترنتی، شبکه‌ تلویزیونی و رادیویی نتیجه تساوی دیدار تیم‌های سپاهان و سایپا را به نیمکت ‌تراکتورسازی تبریز منتقل می‌کند، گوینده ورزشگاه در دقایق پایانی به تماشاچیان آماده‌باش می‌دهد که خود را برای برگزاری جشن قهرمانی آماده کنند،‌ جمعیت با شنیدن سوت علیرضا فغانی موج‌موج‌ دورن مستطیل سبز حرکت می‌کنند؛ پرچم‌های قرمز در بالاترین ارتفاع در ورزشگاه به اهتزاز درمی‌آید،‌ تونی اشک شوق می‌ریزد و «یاشاسین تیراختور» به فریاد در‌می‌آید، اما تنها چند دقیقه بعد تمامی ‌ورزشگاه با شنیدن خبری غیرقابل باور شوکه می‌شوند؛ سپاهان قهرمان لیگ برتر فوتبال ایران شد. این تیتر اول رسانه‌های کشور می‌شود؛ هشت دقیقه‌ای که از علیرضا ‌منصوریان و تیم سراسر هجومی‌اش گرفته می‌شود‌.‌ هشت دقیقه‌ای است که منصوریان آن را هشت دقیقه تلخ تاریخ فوتبال ایران می‌نامد، ‌تراکتورسازی به لاک دفاعی فرو‌می‌رود و درحالی که با دستان خودش جام را از تبریز دور می‌کند، آماده جشن قهرمانی می‌شود؛ جشنی که قرار بود برای نفت یا ‌تراکتورسازی در تبریز گرفته شود به اصفهان هدیه می‌شود تا کام اهالی ‌زاینده‌رود را شیرین کند.

جام پر‌حرف و حدیث
جام قهرمانی لیگ برتر در حالی به اصفهانی‌ها رسید که در تبریز حاشیه‌های ‌10دقیقه پایانی همچنان مورد بحث رسانه‌ها و اهالی فوتبال است. روز پایانی لیگ برتر سه تیم شانس قهرمانی داشتند؛ ‌تراکتورسازی، نفت و سپاهان. تیم منصوریان در ابتدا موفق شد با زدن یک گل ورزشگاه شهر تبریز را غرق در سکوت کند، اما شاگردان اولیویرا با زدن سه‌گل بازگشت مقتدرانه‌ای به بازی داشتند. آنها با این نتیجه قهرمان لیگ بودند و دیگر چه فرقی می‌کرد که سپاهان در اصفهان به سایپا دو گل زده یا نتیجه دیگری به دست آورده است.
اما این پایان ماجرا‌ی بازی ‌تراکتورسازی - نفت نبود. شاگردان منصوریان موفق شدند با زدن دو گل دیگر بازی را به تساوی بکشانند. ماجرا برای تبریزی‌ها آنجایی تبدیل به‌تراژدی شد که پسر سرمربی ‌تراکتورسازی به او گفته بود در اصفهان نتیجه مساوی است. همین موضوع انگار باعث شده بود‌ ‌تراکتورسازی در دقایق پایانی برای زدن گل چهارم ریسک نکند و به آب و آتش نزند. سوت پایان بازی که به صدا درآمد برای میلیون‌ها بیننده تلویزیونی شادی وصف‌ناپذیر هواداران حاضر در ورزشگاه یادگار امام عجیب بود. چه اگر قرار به نایب‌قهرمانی بود آنها این عنوان را قبلا به دست آورده بودند.
بنابراین چه خبری جز قهرمانی ‌تراکتورسازی می‌توانست آنها را آنگونه از خود بی‌خود کند؛ خبری دروغ که اتفاقا گوینده ورزشگاه آن را اعلام کرده بود. دقایقی بعد از انتشار این خبر دروغ تبریزی‌ها پی ‌به واقعیت ماجرا برده بودند و خشم‌شان دو‌چندان شده بود. چه کسی یا چه جریانی با احساسات آنها اینگونه بازی کرده بود؟ گمانه‌ها در‌این‌باره متفاوت است. عده‌ای معتقدند جریانی سیاسی با این حرکت قصد داشته در تبریز اغتشاش‌هایی ‌ به وجود بیاورد و شهر را به هم بریزد.
عده دیگری نیز معتقدند که واقعیت این بوده که به کادر فنی و مدیران باشگاه ‌تراکتورسازی نتیجه بازی اصفهان اعلام نشده و آنها موفق نشده‌اند با اصفهان ارتباط برقرار کنند. این گمانه هرگز نمی‌تواند صحیح باشد به‌خصوص وقتی بهروان، عضو هیات‌رئیسه فدراسیون فوتبال می‌گوید من از نتیجه بازی سپاهان - سایپا با‌خبر بودم، اما هیچ کس در ورزشگاه یادگار امام از من درباره نتیجه آن بازی سوال نکرد. رسیدن خبر تساوی از اصفهان اما باعث شده بود که تیم ‌تراکتورسازی که با یک بازیکن کمتر برابر نفت بازی می‌کرد، حالت دفاعی به خود بگیرد و لزومی ‌برای حمله نبیند.
با همه اینها هواداران‌ تراکتورسازی هرگز مستحق چنین رفتاری نبودند. به نظر می‌رسد کادر فنی ‌تراکتورسازی مقصر ناکامی ‌بزرگی است که در روز پایانی لیگ در تبریز رخ داد اما واکنش‌ها طی هفته گذشته به سمت و سوی دیگری رفته و حتی برخی فدراسیون فوتبال را در خصوص عوض شدن قهرمان لیگ در دقیقه پایانی مقصر می‌دانند. اما عضو هیا‌ت ر‌ئیسه فراکسیون ورزش مجلس با انتقاد از عملکرد داور بازی ‌تراکتورسازی و نفت می‌گوید: «اخراج بازیکن این تیم را توطئه از سوی داور و ناظر فدراسیون می‌دانم. حوادث این بازی به ‌ویژه اخراج بازیکن ‌تراکتورسازی یک اتفاق نبود، بلکه یک اقدام برنامه‌ریزی شده بود.»

شایعه‌سازان باید معرفی شوند
اتفاقات دیدار ‌تراکتور و نفت تهران هم‌چنان مورد توجه است. مسئولان سیاسی و ورزشی استان آذربایجان شرقی و وزیر ورزش قول پیگیری موضوع را داده‌اند، اما افکارعمومی همچنان خواهان شناسایی شایعه‌سازان این دیدار هستند.
محمد‌اسماعیل سعیدی، نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی گفته است: «اتفاقات روی داده در بازی تیم‌های ‌تراکتورسازی و نفت نیازمند بررسی کارشناسی است چرا‌که بازی با احساسات 85 هزار نفر تماشاگر صحیح نیست. با یک شایعه در این بازی با احساسات تماشاگران بازی کردند.»
او می‌گوید: «تابلویی که به منظور اطلاع‌رسانی در این ورزشگاه نصب شده ‌ کار نمی‌کرد و در این بازی حساس ضروری بود که اطلاعات به‌صورت مستقیم به اطلاع تماشاگران و تیم‌ها برسد، اما شایعاتی در این بازی روی داد که ضروری است هرچه سریع‌تر منشاء این شایعات شناسایی و معرفی شود و این حق مردم است که از جزئیات این موضوع اطلاع داشته باشند.»
اما نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی در ادامه به موضوع قطع بودن سیستم‌های ارتباطی در تبریز اشاره می‌کند و می‌گوید: «من به‌شخصه بارها تلاش کردم تا از طریق تلفن همراه تماس حاصل کنم که مقدور نبود و مسئولان مخابرات باید پاسخگوی این موضوع باشند، اگر مشکلی وجود داشت باید قبل از بازی پیش‌بینی، احصا و برطرف می‌شد. مسئولان ورزشی استان، مسئولان امنیتی، مسئولان ورزشگاه یادگار امام و تمام مدیران امر باید پاسخگوی ضعف‌های ارتباطی این مجموعه در این بازی حساس باشند.»
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که استاندار آذربایجان شرقی دستور پیگیری جدی این موضوع را داده است. معاون سیاسی و امنیتی استاندار آذربایجان شرقی از دستور استاندار برای پیگیری موضوعات مطرح شده در خصوص بازی تیم‌های ‌تراکتورسازی و نفت خبر داده است.
سعید شبستری گفت: «اتفاقات روی داده در بازی تیم‌های ‌تراکتورسازی و نفت باید به دقت بررسی شود. مجموعه مدیران ارشد استان همراه مردم هستند و تمام تلاش خود را برای اعتلای آذربایجان انجام می‌دهند و از انجام هر کاری که در راستای احقاق حقوق این مردم باشد دریغ نخواهند کرد.»
او ادامه داد: «قطعا وظیفه خود می‌دانم که از حق مردم عزیزمان دفاع کنم، استاندار هم به جد دستور پیگیری داده‌اند. قبل از بازی هشدارهای لازم به مسئولان مربوطه داده‌ ‌و حساسیت بازی گوشزد شده بود. بنابراین به مراجع ذی‌ربط دستور داده‌ایم موضوع به صورت دقیق بررسی شود و اینکه چه کسی نتیجه نادرست بازی همزمان را به نیمکت ‌تراکتور منتقل کرده‌ باید بررسی شود.»

موضع‌گیری‌ها علیه وزارت ورزش
فرماندار شهرستان تبریز خواستار توضیح وزارت ورزش و جوانان و فدراسیون فوتبال در خصوص اتفاقات روی داده در روند بازی تیم‌های فوتبال ‌تراکتورسازی و نفت شده است.
رحیم شهرتی‌فر گفت: «به‌عنوان مسئولان شهرستان تبریز از وزیر ورزش و جوانان و فدراسیون فوتبال خواسته‌ایم موضوع به دقت ریشه‌یابی شده و توضیحات قانع‌کننده‌ای داده شود.»
او ادامه داد: «اینکه چه کسی خبر کذب را به نیمکت ‌تراکتورسازی داده‌ باید به روشنی مشخص شود و ما به‌عنوان شهروندان و مردم این شهر انتظار داریم جواب قانع‌کننده‌ای از فدراسیون فوتبال بشنویم.»
فرماندار شهرستان تبریز گفت: «دکتر جبارزاده به‌عنوان مدیر ارشد دولت در استان به جد پیگیر این موضوع هستند و در این خصوص نامه رسمی و گلایه‌آمیزی نیز به مسئولان کشوری با امضای شخص ایشان ارسال می‌شود. اگر ابهام‌هایی در خصوص این بازی وجود دارد باید روشن شود و مردم بدانند ما پیگیر هستیم.»
او با اشاره به حضور دکتر روحانی طی هفته جاری در تبریز گفت: «می‌توانیم موضوع حقیقت‌یابی قضایای بازی را از دولت بخواهیم و درخواست رسیدگی به این موضوع را در سفر ایشان به استان داشته باشیم.»
در همین حال رئیس کمیته‌ برگزاری مسابقات سازمان لیگ برتر فو‌تبا‌ل می‌گوید: «بلندگوی ورزشگاه یادگار امام‌(ره) تبریز در دقایق پایانی اعلام کرد که مردم خودشان را برای جشن قهرمانی آماده کنند و این موضوع عجیبی است.»
غلامرضا بهروان با اشاره به اینکه از تغییر رفتارها در دقایق پایانی دیدار تیم‌های ‌تراکتورسازی تبریز و نفت تهران در هفته‌ پایانی لیگ برتر فو‌تبا‌ل ایران تعجب کرده بودیم، می‌گوید: «بازی تیم‌های سپاهان و سایپا در اصفهان با نتیجه‌ دو بر صفر به سود سپاهانی‌ها در حال جریان بود و ما به صورت دائم با همکاران خود در اصفهان ارتباط داشتیم. معلوم نبود چه اتفاقی رخ داده بود که شاهد تغییر رفتارها در تبریز بودیم. کسی هم از ما سوالی نمی‌پرسید که بخواهیم جوابی بدهیم.» بهروان در پاسخ به این سوال که باتوجه به حضور مسئولان اصفهانی، در فدراسیون فو‌تبا‌ل و سازمان لیگ شائبه و شایعات متفاوتی که در این زمینه مطرح شده است، گفت: «‌برای سازمان لیگ فرقی نمی‌کند که سپاهان قهرمان شود یا ‌تراکتورسازی تبریز. نگاه در سازمان لیگ به تمامی ‌تیم‌ها یکسان است و خدا شاهد صحبت‌های من است. متاسفانه باتوجه به اتفاقی که در هفته‌ پایانی لیگ افتاد خستگی بر تن من و همکارانم ماند.»

توضیحات حسنی‌خو درباره اتفاقات تبریز
اعلام بلندگوی ورزشگاه یادگار‌امام (ره) تبریز؛ گویا این موضوع در دست بررسی قرار گرفته است. مدیرکل حراست وزارت ورزش و جوانان در مورد این مساله اینگونه توضیح داده است: «این مطلب توسط مدیر روابط عمومی هیات فوتبال استان آذربایجان شرقی اعلام شده است.»
رضا حسنی‌ خو با تاکید بر اینکه دلیلی برای شوکه شدن مردم وجود ندارد، درباره این موضوع که یکی از مسئولان در ورزشگاه نتیجه‌ تساوی دیدار تیم‌های سپاهان و سایپا را به نیمکت ‌تراکتورسازی منتقل کرده است، گفت: «نه! چه مسئولی؟ اگر در این زمینه مساله‌ای مطرح است باید نام آن مسئول را نیز ببرند. پسر سرمربی ‌تراکتورسازی که آن هم هنوز نمی‌دانیم چه شخصی این مطلب را به او منتقل کرده، ‌ این موضوع را بیا‌ن‌ کرده و فعلا هم حاضر نیست پاسخگو باشد.‌ مسئولان استانی نیز در این رابطه پیگیری کرده‌اند و ما تاکید کرده‌ایم که این موضوع هر‌ چه‌ سریعتر تعیین‌تکلیف شود. او به نیمکت منتقل کرده است که دیدار تیم‌های سپاهان و سایپا به تساوی رسیده است. آنها نیز تصور کرده‌اند که بازی مساوی شده است، در حالی که ما در ورزشگاه بودیم و می‌دانستیم که چنین اتفاقی نیفتاده است.»
مدیرکل حراست وزارت ورزش و جوانان در پاسخ به این سوال که آیا پسر تونی اولیویرا چنین کاری ‌ کرده است؟ گفت: «او باید بیاید و در این رابطه توضیح دهد. اینکه چه کسی این مطلب را به او منتقل کرده است. ما هنوز در جریان نیستیم و باید در این رابطه پاسخگو باشد. باید مشخص شود که چه کسی این مطلب را به او گفته است. آیا از مسئولان کسی مطلب را به او منتقل کرده، مردم به او چیزی گفته‌اند یا خودش خواسته شیطنت کند؟ هنوز در این زمینه اطلاعی نداریم. باید در این رابطه جوابگو باشند و مسئولان استان نیز در حال پیگیری هستند و گزارش‌های لازم را ارائه خواهند کرد.»
حسنی‌خو همچنین در پاسخ به این سوال که پیگیری این مطلب در تبریز بر‌عهده چه کسی و چه نهادی گذاشته شده‌، بیا‌ن‌ کرد: «قرار شده مسئولان اداره کل ورزش و جوانان و نیز مسئولان امنیتی استان پیگیری‌های لازم را انجام دهند و در این زمینه گزارش دهند.»مدیرکل حراست وزارت ورزش و جوانان همچنین درباره اینکه اتفاقات رقم خورده در دقایق پایانی دیدارهای ‌تراکتورسازی تبریز ‌ تاثیری در نتیجه‌ قهرمانی داشت یا خیر؟ گفت: «در همان شش دقیقه پایانی این اتفاقات رقم خورد. همان زمانی که به نیکمت ‌تراکتورسازی اطلاع دادند که بازی به تساوی دو بر‌دو رسیده است. ممکن بود در غیر این صورت ‌تراکتورسازی یا نفت تهران قهرمان شوند.»
حسنی‌خو همچنین درباره مطالب عنوان شده توسط قنبرزاده، مدیر‌عامل باشگاه نفت تهران مبنی بر اینکه از دقیقه 87 تصاویر تلویزیونی در تبریز قطع شده است، تصریح کرد: «آقای قنبرزاده در رختکن نفت تهران حضور داشتند و ما در قسمت VIP ورزشگاه حضور داشتیم. باید بگویم که در VIP تصاویر تلویزیونی قطع نشده بود، رادیو نیز روشن بود و صدای بازی توسط گوینده پخش می‌شد.» او ادامه داد: «تنها مشکلی که در آنجا وجود داشت بحث مخابرات و خطوط موبایل بود. پس از آن نیز مشکل ارتباط اینترنتی وجود داشت که دلیل آن هم حجم زیاد استفاده شده در ورزشگاه بود.»

واکنش کفاشیان به اتفاقات تبریز
رئیس فدراسیون فوتبال نیز در واکنش‌های خود درباره اتفاقات تبریز سراغ گوینده ورزشگاه رفته است. کفاشیان با اشاره به اشتباه عجیب گوینده ورزشگاه مبنی براینکه هواداران ‌تراکتورسازی خود را آماده جشن کنند، گفت: «گوینده ورزشگاه کار خیلی بدی کرد که این موضوع را از طریق میکروفن به هواداران انتقال داد. البته پزشک ‌تراکتورسازی و افرادی که خبر تساوی در اصفهان را به نیمکت تیم تبریزی منتقل کردند کار اشتباهی انجام دادند که ما این موضوع را قطعا پیگیری خواهیم کرد و باید با عوامل اتفاقات تبریز برخورد شود.»
کفاشیان در پاسخ به این سوال که چه اقداماتی برای پیگیری این موضوع صورت گرفته است، گفت: «قطعا گزارش‌هایی را جمع‌آوری کردیم که سازمان لیگ هم گزارشی را به وزیر ورزش ارائه داد. مطمئن باشید اگر تخلفی صورت گرفته باشد با این موضوع برخورد خواهد شد ولی مهم این است که سازمان لیگ به بهترین شکل کار خود را انجام داد و همه دیدند که نفت تا آخرین لحظه برای قهرمانی تلاش کرد و من هم به تبریز رفته بودم که جام را در آنجا به یکی از دو تیم اهدا کنم. باتوجه به نتایج 70، 80 درصد تصور می‌کردیم که جام در تبریز بالا برود، ولی آن 20 درصد باقیمانده باعث شد جام به اصفهان برود و من هم بدون اینکه کاپی را به تیمی اهدا کنم برگشتم.»

تاکید روحانی برای بررسی وقایع تبریز
بعد از تاکید رئیس‌جمهور برای بررسی دقیق وقایع فوتبال لیگ برتر در تبریز با دستور محمود گودرزی کمیته بررسی حواشی بازی تیم‌های ‌تراکتورسازی تبریز و نفت تهران در وزارت ورزش و جوانان تشکیل شد. رئیس‌جمهوری هفته گذشته در جلسه هیات دولت پس از گزارش وزیر ورزش وجوانان درباره رویداد ورزشگاه تبریز دستور داد که موضوع ‌ مورد رسیدگی دقیق و جدی قرار ‌گیرد و در صورت اثبات تخلف یا تقصیر، برخورد جدی مدیریتی صورت پذیرد.
به‌دنبال تاکید روحانی، با دستور گودرزی کمیته بررسی حواشی بازی تیم‌های ‌تراکتورسازی تبریز و نفت تهران در وزارت ورزش و جوانان تشکیل شد. قرار است این کمیته با کمک فدراسیون فوتبال، سازمان لیگ برتر فوتبال و سایر نهادهای مسئول با بررسی دقیق موارد مستند، در اسرع وقت گزارشی را در اختیار وزیر ورزش و جوانان بگذارند تا به دولت ارائه شود.