آیا AFC تسلیم خواسته سعودی‌ها می‌شود؟

«با انجام بازی تیم‌های سعودی در ایران مخالفیم و منتظر تصمیمات کنفدراسیون فوتبال آسیا درباره انتقال آن به کشورهای بیطرف هستیم.» این توئیت را فدراسیون فوتبال عربستان ساعتی پس از نشست شورای اداری خود منتشر کرد. ظرف کمتر از یک ساعت این توئیت جنجالی واکنش‌های بسیاری را به همراه داشت. مخالفان داخلی در ‌تشکیلات فدراسیون فوتبال عربستان این توئیت را مغایر با اصول حرفه‌ای‌گری می‌دانستند و تاکید می‌کردند سران فدراسیون فوتبال عربستان با اعلام ممنوعیت حضور تیم‌های فوتبال ایرانی در عربستان راه را گم کرده‌اند. ظاهرا اما فدراسیون سیاست‌زده عربستان گوش خود را به انتقادها بسته و همه تلاش خود را به کار گرفته تا ‌موجبات رضایت دولت سعودی را فراهم کند؛ یک نوع خوش خدمتی غیر‌ورزشی که به نظر می‌رسد تبعات منفی آن بیشتر دامن خودشان را بگیرد.

تاثیر مستقیم تنش‌های سیاسی
اما تنش‌های سیاسی میان تهران - ریاض به‌طور مستقیم بر روابط فدراسیون‌های فوتبال ایران و عربستان هم تاثیرگذار بوده. فدراسیون فوتبال عربستان در پی تنش به‌وجود آمده در روابط ریاض و تهران پس از اعدام شیخ نمر، رهبر شیعیان عربستان رسما اعلام کرد که تیم‌های باشگاهی و ملی این کشور حق انجام بازی در ایران را ندارند.
در پی همین تصمیم که سر و صدای زیادی در رسانه‌های دنیا به راه انداخت، خبرگزاری فرانسه در خبری ویژه به اتفاقات اخیر میان فوتبال ایران و عربستان پرداخت و نوشت: «چهار باشگاه الهلال، الاتحاد، النصر و الاهلی به‌عنوان نماینده عربستان ‌در لیگ قهرمانان آسیا در پی دستور فدراسیون فوتبال کشورشان در ممنوعیت سفر به ایران، درخواست‌های رسمی خود به کنفدراسیون فوتبال آسیا را ارسال کرده و خواستار تغییر محل بازی خود با نماینده‌های ایران در زمین ‌بیطرف شدند و منتظر هستند تا قبل از آغاز این تورنمنت در اواسط فوریه 2016 به درخواست آنها از سوی AFC رسیدگی شود.»
عبدالرحمن ‌بن مساعد، رئیس باشگاه الهلال که در سال‌های گذشته همواره مصاحبه‌های تندی علیه ایرانی‌ها کرده، در ماجرای اخیر این‌گونه واکنش نشان داده است: «از باشگاه‌های عربستانی می‌خواهیم که با نوشتن نامه‌ای به کنفدارسیون فوتبال آسیا خواستار برگزاری دیدارهای خود با نمایندگان ایران در زمینی ‌بی‌طرف باشند. نه ما می‌خواهیم به ایران برویم و نه می‌خواهیم آنها به عربستان بیایند. از باشگاه‌های عربی می‌خواهم با ما همدردی کنند و چنین خواسته‌ای را درک کنند. امنیت بازیکنان مهم‌تر از هر چیزی است و نمی‌توان در چنین کشوری که دشمن ماست، امنیت خود را حفظ کرد. نیازی نیست که رفتارهایی را که آنها با ما داشتند یادآوری کنم.» در همین حال باشگاه الاهلی عربستان هم که در صورت برد نفت مقابل الجیش قطر، با تیم ایرانی همگروه خواهد شد، اعلام کرد به ایران سفر نمی‌کنند. عبدالله البترجی، رئیس این باشگاه پیش از همگروهی با نفت، در مصاحبه‌ای گفت: «باشگاه الأهلی نامه‌ای به کنفدارسیون فوتبال آسیا خواهد نوشت و در آن از سران AFC می‌خواهیم که دیدارهای الأهلی با نمایندگان ایران در لیگ قهرمانان آسیا را در زمینی بیطرف برگزار کند.» اما سعودی‌ها یکی، دو روز بعد از ممنوع کردن حضور تیم‌های ایرانی به عربستان و همچنین پرهیز از حضور در بازی‌هایی که ایران میزبانی‌اش را بر عهده دارد، جنگ‌روانی شان
را توسعه دادند و تاکید کردند که داوران سعودی هم نباید به ایران سفر کنند.پس از آنکه فدراسیون فوتبال عربستان اعلام کرد که تیم‌ملی و باشگاه‌های عربستان با ایران بازی‌ نمی‌کنند، عمر الهمنا، رئیس کمیته داوران عربستان در مصاحبه‌اش اظهار داشت که داوران عربستان از حضور در بازی‌هایی که ایران در آن است معذور ‌هستند. رئیس کمیته داوران عربستان گفت: «کمیته داوران از ارسال داوران عربستان برای قضاوت در بازی‌هایی که ایران حضور دارد، به خاطر اتفاقات اخیر و بحران سیاسی بین دو کشور معذور است.» او ادامه داد: «بدون‌شک کمیته داوران عذرخواهی خود را به AFC ارسال خواهد کرد زیرا ما به همراه دولت هستیم و این کمترین چیزی است که می‌توانیم انجام دهیم.»
الهمنا گفت: «از کنفدراسیون فوتبال آسیا درخواست می‌کنیم که داوران سعودی را برای قضاوت دیدارهایی که ایران حضور دارد انتخاب نکند. ما این درخواست را پیش از انتخاب داوران از سوی AFC ارسال خواهیم کرد تا مشکلی پیش نیاید.» سعودی‌ها طی هفته گذشته بارها و بارها علیه ایران دست به موضع‌گیری و جوسازی زدند اما افشاگری یکی از مقامات فدراسیون فوتبال عربستان بسیاری از مسائل را روشن کرد.
در این راستا محمد النویصر، رئیس سازمان لیگ عربستان که استعفایش را رسما اعلام کرده بود، واقعیت رفتار سعودی‌ها را فاش کرد. النویصر مخالف تنش میان فدراسیون فوتبال عربستان و فدراسیون فوتبال ایران بود و درست به همین دلیل از سمت خود برکنار شد تا فردی جانشین او شود که با سیاست‌های خصمانه سعودی‌ها همراه و هماهنگ باشد. اما یکی دیگر از افرادی که به نوعی قربانی سیاست‌های آ‌ل سعود شد رئیس کمیته انضباطی عربستان بود. دکتر خالد البابطین، رئیس کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال عربستان پس از استعفای اجباری خود دست به افشاگری زد و فدراسیونی که مدعی است اصلا سیاسی نیست را بازیچه دست سیاستمداران دانست. رئیس سابق کمیته انضباطی عربستان در مصاحبه‌اش گفت: «زمانی که زمام ریاست کمیته انضباطی را به دست گرفتم تمام تلاش من بر این بود که منبع شفافیت باشد‌ اما فدراسیون با این کار من موافق نبود و می‌خواست دهان ما بسته بماند و چیزی نگوییم بلکه به تمام حرف‌های سیاستمداران گوش دهیم.» وی افزود: «من از دوره‌ای که در سمت ریاست بودم بسیار راضی هستم و یادم نمی‌آید که در زمان ریاست من کمیته هیات قضایی باشد! بلکه جایی بود که جلسات متعدد برگزار می‌شد و تصمیم‌گیری می‌شد.» با بیشتر شدن تنش‌ها میان ایران و عربستان و ممنوعیتی که روسای فدراسیون فوتبال سعودی برای تیم‌های فوتبال خود اعم از باشگاهی و ملی در نظر گرفتند، حالا همه نگاه‌ها به مقر کنفدراسیون فوتبال آسیا دوخته شده تا پاسخ آنها به نماینده‌های عربستان سعودی داده شود. اگرچه بسیار بعید به نظر می‌رسد که AFC مانع میزبانی ایران شود و عربستانی‌ها در صورت عدم حضور بازنده خواهند شد. شاید حتی دیپلمات‌ها هم تصور سرایت فوری این آتش اختلافات سیاسی به حوزه‌ای چون ورزش که آمیخته با شعار صلح و دوستی بین ملت‌ها‌ست را نمی‌کردند اما عواقب آنچه مقابل ساختمان سفارت همسایه جنوبی رخ داد، امروز به تیتر رسانه‌های ورزشی و دغدغه اصلی کنفدراسیون فوتبال آسیا تبدیل شده است. جنگ روانی مدیران فوتبال عربستان علیه فوتبال ایران که با همراهی کشور کوچک امارات توام شد، به اتاق ریاست ‌ AFC رسیده و شخص شیخ سلمان را درگیر پرونده‌ای کرده است که در آستانه انتخابات پیش روی فیفا کمترین تمایلی به دخالت جهتدار در آن ندارد.
البته مشابه همین تصمیم شتابزده مقامات سعودی را می‌توان کمتر از یک ماه پیش در روابط پرتنش روسیه و ترکیه سراغ گرفت؛ جایی که کرملین در مواجهه با نابودی یکی از هواپیماهای جنگی خود توسط جنگنده ترکیه در آسمان سوریه، بلافاصله فارغ از قطع روابط دیپلماتیک خود به حضور ورزشکاران ترکیه‌ای در لیگ‌های ورزشی روسیه پایان داد و ضمن درخواست فسخ قرارداد بازیکنان شاغل این کشور در خاک خود، دستور ممنوعیت سفر ورزشکاران و تیم‌های روس به ترکیه را هم به مرحله اجرا گذاشت. اما اختلافات اخیر عربستان و ایران در صحنه ورزش تبعاتی فراتر از حد معمول خواهد داشت. مسئولان فوتبال عربستان که در روزهای ابتدایی علیه فوتبال ایران موضع غیرمنطقی اتخاذ کرده بودند و بعضا در مصاحبه‌های خود مسائل مضحکی مطرح می‌کردند، رفته‌رفته به نامه‌نگاری و فشار بر کنفدراسیون آسیا روی آوردند‌؛ جایی که گفته می‌شود شیخ بحرینی علاقه‌ای به شکستن دل هم‌پیمان پرنفوذش یعنی علی کفاشیان ندارد؛ کفاشیان برای شیخ سلمان یک مرد‌محوری محسوب می‌شود، چهره‌ای که تنها یک رای ندارد و می‌تواند در لابی‌های آتی فیفا به تنهایی گروهی از آرای اطراف خود را رهبری کند. بر همین اساس، این چالش که حالا از سطح منطقه‌ای فراتر رفته، ممکن است در انتخابات فیفا هم که اسفند ماه برگزار می‌شود تاثیرگذار باشد. فشار وقتی بر شیخ سلمان مضاعف می‌شود که بدانیم پرنس علی، شاهزاده اردنی در اظهارنظری تاکید کرده که سیاست نباید در فوتبال دخالت کند و این موضوع از این جهت مهم است که شیخ سلمان رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا خودش نامزد ریاست فیفا‌ست و همین موضوع می‌تواند برای او به پاشنه‌آشیلی تبدیل شود. او اگر از امارات و عربستان حمایت کند، فدراسیون فوتبال ایران می‌تواند از آن‌بهره برداری کند، اما فعلا فدراسیون ایران در مقابل این موضوع سکوت کرده و البته کفاشیان و مجموعه‌اش می‌توانند در این زمینه فعال‌تر باشند. با همین موضوع می‌توان به شیخ سلمان فشار آورد و موضع او را متوجه شد چراکه فعلا شیخ سلمان در این مورد سکوت کرده است.

عدو شود سبب خیر
شاید سعودی‌ها گمان می‌کنند با نیامدن به ایران یا اجازه ندادن به نمایندگان فوتبال ایران عرصه را بر تیم‌های فوتبال ایران تنگ می‌کنند و بدین ترتیب شرایط را به نفع خودشان تغییر می‌دهند اما شاید این جنگ روانی نتیجه‌ای معکوس ‌به همراه داشته باشد. اما چگونه؟ روشن است که‌ دیگر بازی تیم‌های ایرانی در استادیوم‌های عربستان تحت فشار شدید میزبان، معمولا به جانبداری داوران از تیم‌های متمول سعودی می‌انجامید که در صورت انجام بازی در زمین ‌بی‌طرف این رخداد به‌شدت کاهش خواهد یافت.
اما این یک طرف ماجرا‌ست؛ یکی از مسائل دیگری که می‌تواند گریبان تیم‌های ایرانی را بابت این قطع ارتباط بگیرد افزایش هزینه حضورشان در رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیاست، جایی که ناچار‌ند برای بازی‌هایی که قرار است میزبان باشند هم ‌هزینه سفر خارجی و محروم شدن از درآمد بلیت‌فروشی تماشاگران خودی ‌را متقبل شوند. ‌این هزینه‌ها در وضعیتی که اغلب باشگاه‌های ایران با مشکل کمبود بودجه و بدهی دست و پنجه نرم می‌کنند، ضربه بزرگی محسوب می‌شود. این شاید بزرگترین دغدغه فوتبال ایران از شرایط تازه باشد، شرایطی که در صورت تکرارش در میزبانی از تیم‌های اماراتی، وخیم‌تر نیز خواهد شد. در کنار همه این احتمالات باید احتمال هم‌گروهی تیم‌ملی ایران در مرحله نهایی انتخابی جام جهانی با عربستان را نیز در نظر گرفت که موجب بازی تیم‌ملی در کشوری ثالث خواهد شد. اتفاقی که باتوجه به نتایج ضعیف ایران در خاک سعودی‌ها چندان روی نتایج فنی تاثیر منفی نخواهد داشت و حتی احتمال بهبود شرایط به نفع ایران را خواهد داشت.

فشار سعودی‌ها ادامه دارد
هر‌چند فد‌راسیون فوتبال ایران تاکید کرده ‌ که تنها در ایران به مصاف تیم‌های عربستانی خواهد رفت و بازی در کشور ثالث را انتخاب نمی‌کند و کنفدرا‌سیون فوتبال آسیا هم هنوز به جمع‌بندی لازم درباره تنش بین ایران و عربستان نرسیده، ‌اما رسانه‌های عربستانی مدعی شده‌اند ایران تنها یک گزینه دارد و آن هم بازی کردن در قطر است. یک روزنامه عربستانی به نقل از یک منبع از سایت کنفدراسیون فوتبال آسیا که نخواست نامش فاش شود، نوشت: «ایران نمی‌تواند کشور ازبکستان را به‌عنوان میزبان پیشنهاد دهد. آنها نمی‌توانند لبنان را پیشنهاد دهند چرا که ورزشگاه‌های این کشور اصلا مناسب نیستند، همچنانکه نمی‌توانند سوریه را پیشنهاد دهند، چرا که فیفا بازی کردن در این کشور را منع کرده است.» در ادامه این خبر آمده است: «ایرانی‌ها نمی‌توانند عمان را هم پیشنهاد دهند، چرا که ورزشگاه‌های این کشور هم کیفیت لازم را ندارند. امارات نیز نمی‌تواند به‌عنوان میزبان انتخاب شود چرا که باشگاه‌های این کشور هم حاضر نیستند با ایران بازی کنند و تنها یک کشور باقی می‌ماند و آن قطر است و گزینه فرستادن باشگاه‌های ایرانی هم به شرق آسیا برای AFC بسیار سخت است مگر آنکه همه کشورهای عربی موافق این تصمیم باشند.» این روزنامه عربستانی در حالی چنین ادعایی را به نقل از یک منبع آگاه مطرح کرده که نام این منبع را منتشر نکرده است. بنابراین اصلا بعید نیست که این اخبار بخشی از سناریوی جنگ روانی سعودی‌ها‌ست که از هفته گذشته علیه فوتبال ایران کلید خورد.

موضع فدراسیون فوتبال ایران چیست؟
رئیس فدراسیون فوتبال می‌گوید قرار شده با تقویت تیم‌های ایرانی، آنها با دست پر به مصاف حریفان عربی بروند. علی کفاشیان درباره جلسه اعضای فدراسیون فو‌تبا‌ل با وزارت ورزش و جوانان اظها‌ر کرد: «در این جلسه در مورد تیم‌های باشگاهی ایران که قرار است در لیگ قهرمانان آسیا حضور پیدا کنند، صحبت کردیم و درخواست داشتیم که کارهایی صورت بگیرد تا قوی‌تر از گذشته مقابل تیم‌های حریف قرار بگیریم و وزارت ورزش و جوانان هم ما را کمک کند.» او درباره اظهارات مسئولان فو‌تبا‌ل عربستان و حاشیه‌سازی‌های چند وقت اخیر مبنی بر ناامن بودن ایران‌ افزود: «در حال‌ حاضر که در خدمت شما هستم هیچ‌گونه نامه‌ای از سوی AFC به دست ما نرسیده است. ما مانند گذشته در لیگ قهرمانان آسیا شرکت می‌کنیم و در ایران هم میزبان بازی‌های خودمان خواهیم بود. ایران کشوری امن است و این را AFC و فیفا می‌دانند. مسابقات در ایران برگزار خواهد شد و از طرفی برای برگزاری چند بازی به عربستان خواهیم رفت.» رئیس فدراسیون فو‌تبا‌ل با بیان اینکه ارتباط خوبی با فدراسیون فو‌تبا‌ل عربستان دارد، ا‌دا‌مه‌ داد: «همواره رابطه خوبی با مسئولان فدراسیون فو‌تبا‌ل این کشور داشته‌ایم. اگر در حال‌ حاضر می‌بینیم که دخالت‌هایی صورت می‌گیرد مربوط به دولت عربستان است و این مخالف و مغایر با قوانین فیفا‌ست. هیچ کشوری در منطقه امن‌تر از ایران نیست و اگر ایران امنیت لازم را نداشت افغانستان و سوریه نمی‌توانستند در ایران میزبان بازی‌های خود باشند. امیدوارم بازی‌های ما در ایران برگزار شود، مگر اینکه اتفاق خاصی رخ دهد و در آن صورت ما هم مخالفتمان را اعلام خواهیم کرد.» کفاشیان در پاسخ به این سوال که گفته می‌شود بازی‌های نماینده ایران در لیگ قهرمانان آسیا با تیم‌های عربی در کشور ‌بی‌طرفی برگزار خواهد شد، اظها‌ر کرد: «هنوز مشخص نیست که چه اتفاقی رخ دهد. ما در کشور خودمان میزبان بازی‌ها خواهیم بود و هیچ دستور‌العمل یا نامه‌ای از سوی AFC به دست ما نرسیده است.» وی همچنین درباره حضور تیم‌ملی امید در مسابقات انتخابی المپیک و احتمال شیطنت برخی از کشورهای عرب‌زبان حوزه خلیج‌فارس‌ گفت: «این کارها مخالف و مغایر با قوانین AFC است و ما مراقب همه چیز هستیم. در حال‌ حاضر این نظر ماست که باید اعمال شود و در مورد میزبانی‌ها هم ما در کشور خودمان به میدان می‌رویم.» در حالی که به نظر می‌رسد مسئولان فدراسیون فوتبال عربستان و باشگاه‌های این کشور مواضع تندی را علیه فوتبال ایران اتخاذ کرده‌اند، فدراسیون فوتبال ایران سعی دارد بازی را نه به‌طور مستقیم به زمین AFC بکشاند. آنجا که شیخ سلمان باید در دو راهی موجود یکی را انتخاب کند؛ راه اول اینکه با سعودی‌ها همراه شود و با این همراهی لابی پرنفوذ علی کفاشیان را برای حضور در انتخابات فیفا از دست بدهد و راه دوم اینکه مقابل سعودی‌ها بایستد و ضمن برقراری شرایط برابر در فوتبال آسیا راه خود را برای رسیدن به ریاست فیفا هموارتر کند. این در حالی است که برخی از اعضای با‌سابقه ایرانی در کنفدراسیون فوتبال آسیا خواستار برخورد جدی‌تر علی کفاشیان با جنگ روانی سعودی‌ها شده‌اند؛ موضوعی که به نظر نمی‌رسد علی کفاشیان چندان از آن استقبال کند. هر چه هست او نیم نگاهی هم به انتخابات اسفندماه فوتبال دارد و این روزها مشغله فراوانش اجازه نمی‌دهد تمرکز بالای خود را حفظ کند.