گفتوگوی مثلث با دکتر نادر صادقیان
امیدواری مردم مشروط است
بعد از ماجرای بلوکه شدن دو میلیارد دلار از دارایی‌های ایران از سوی دولت آمریکا، دیدگاه مردم ایران در قبال دولت ایالات‌متحده چه تغییری کرده است؟
آقای دکتر! بعد از ماجرای بلوکه شدن دو میلیارد دلار از دارایی‌های ایران از سوی دولت آمریکا، دیدگاه مردم ایران در قبال دولت ایالات‌متحده چه تغییری کرده است؟
یک فرآیند کلی وجود دارد و آن این است که دیدگاه طبیعی به‌دلیل عملکرد و سیاست‌های آمریکا، مثبت نبوده است. مصادیق متعددی وجود دارد که معمولا تکرار شده و در دو سال اخیر موارد متعددی وجود داشته که ماهیت آمریکا را بیش از گذشته روشن کرده است. اما در این مورد خاص از آنجایی‌که رفتار بسیار حادتر است، مانند حلقه‌های یک زنجیره است؛ چراکه صراحت بیشتری دارد، بی‌منطق است و بوی دشمنی بیشتری می‌دهد. البته این تنها یک مصداق جدید است و تاریخچه‌ای دارد که بیش از 60 سال عمر دارد. تجربه نشان می‌دهد که ماهیت این جریان به‌گونه‌ای است که نمی‌توان انتظار بیشتری از آن داشت. نوعی اتمام‌حجت و نهایت سعی بر اعتدال و پاسخگویی از سوی ایران در حال انجام است اما آنچه در عمل در حال وقوع است، نشانگر این است که بعید است تغییر اساسی و راهبردی در سیاست‌های آمریکا رخ دهد.
گروهی از کارشناسان معتقدند که این اتفاق، یک مجادله حقوقی میان دولت‌های ایران و آمریکاست و در نگاه مردم نسبت به دولت آمریکا تغییری ایجاد نمی‌کند. آیا شما با این دیدگاه موافقید؟
در رابطه با وجه حقوقی این مساله، کارشناسان باید اظهارنظر کنند. طبعا اقداماتی‌که آمریکا در قبال کشورهای مختلف در پیش گرفته است باید در این بررسی، لحاظ شود؛ برای مثال آیا سرنگون کردن هواپیمای مسافربری نمی‌تواند جنبه حقوقی داشته باشد؟ البته بنده حقوقدان نیستم که بخواهم علی‌الراس حکمی‌صادر کنم و قبل از اقدام مراجع ذی‌صلاح اقدامی‌انجام بدهم اما یک‌طرفه به قاضی رفتن نمی‌تواند گره‌ای از کار بگشاید. مردم مجموعه عملکرد و سیاست‌های آمریکا و مدیریت آنها در جنگ‌های مختلفی از جمله جنگ تحمیلی را می‌بینند و برای آنکه بهانه‌ای وجود نداشته باشد، جمهوری اسلامی ایران به‌طور تاکتیکی و مشروط، حداکثر سعی خود را بر این قرار داده که بر مبنای صبر، تحمل و انعطاف عمل کند تا شاید تغییری در سیاست‌های آمریکا ایجاد شود اما در عمل می‌بینیم که عکس قضیه رخ داده است. این اتفاق البته منحصر به ایران نیست بلکه سرنوشت هر کشوری است که دچار انفعال، یأس، احساس ناتوانی و عدم‌استقلال شده است. در مجموع مردم ما دچار مشکلات عدیده‌ای همچون مشکلات اقتصادی و تنگناهای معیشتی هستند اما این اتفاق را نباید به این مساله ارجاع دهیم که مردم ما از ماهیت سیاست و
عملکرد آمریکا آگاهی ندارند. من فکر می‌کنم که عکس این قضیه صادق است و مردم ما از این عملکرد و سیاست‌ها آگاهی کامل دارند اما بنا را بر این قرار داده‌اند که بهانه را از مجموعه قدرت‌های بین‌المللی بگیرند. البته باید دید این سیاست تا چه حدی راهگشا خواهد بود. البته فقط مردم نیستند که چنین رویه‌ای را در پیش گرفته‌اند بلکه نظام جمهوری اسلامی نیز تمام سعی خود را بر این قرار داده است که به مردم و جامعه جهانی اثبات کند که نهایت عقلانیت، اعتدال و انعطاف را نشان می‌دهد؛ هرچند در عمل می‌بینیم که نتایج قابل‌قبول و موردانتظار حاصل نشده و بعید است حاصل شود.
ایالات‌متحده در واقع بازی دوسویه‌ای را پیگیری می‌کند؛ از یک‌سو تلاش می‌کند حسن‌نیت خود را به مردم ایران نشان دهد و از سوی دیگر، برخوردهای نامناسبی از این دست با دولت ایران دارد. علاوه بر این، پس از توافق هسته‌ای و اجرای برجام، خوشبینی بیشتری نسبت به گذشته نسبت به برخی از دولت‌های خارجی در بخش‌هایی - هرچند محدود - از جامعه همچون طبقه متوسط و طبقه بالا ایجاد شده است. آیا می‌توانیم این‌گونه نتیجه بگیریم که این رفتار متناقض، تلاش برای ایجاد حسن‌نیت را خنثی می‌کند و بر دیدگاه مردم تاثیرگذار است؟
البته من معتقد نیستم که در بخش قابل‌توجهی از مردم نسبت به سیاست‌های آمریکا، خوشبینی ایجاد شده باشد بلکه معتقدم که این اتفاق، نوعی امیدواری مشروط بخش قابل‌توجهی از مردم ما نسبت به بخشی از سیاست‌های نظام جمهوری اسلامی است؛ یعنی مردم علاقه‌مند هستند که نظام، نهایت تلاش را برای پرهیز از تشنج انجام دهد. اگر منظور این باشد، من با آن موافق هستم و چنین دیدگاهی را معقول می‌دانم؛ یعنی سیاست‌هایی که در سال‌های اخیر برای رفع‌تشنج و رفع‌ابهام از سوی نظام اتخاذ شده، از لحاظ عقلانی و منطقی با رویکرد مثبت مردم مواجه شده و قابل‌دفاع است. این اتفاق ارتباط چندانی با اینکه بگوییم این خوشبینی مربوط به آمریکاست ندارد بلکه این خوشبینی مربوط به نوعی مشی عقلانی و منطقی از سوی نظام است. این خوشبینی با ساده‌لوحی، انفعال و زودباوری متفاوت است؛ شاید بتوان آن را نوعی امیدواری مشروط نامید. شاید بتوان گفت که این سیاست بسیاری از بهانه‌ها و اتهامات همچون افراط‌گرایی، تندروی و اتهاماتی از این دست را برطرف می‌کند. اگر روندی که در پیش گرفته شده به نحو مطلوب و موثر ادامه نیابد، دیگر نمی‌توان توپ را به زمین ایران انداخت؛ چراکه آنچه را لازم بود
به نحو مطلوب انجام داده است. به‌نظر من این یک دیپلماسی ضروری و هوشمندانه بوده که از سوی جمهوری اسلامی ایران اتخاذ شده است. صرف‌نظر از اینکه این رفتار تا چه حدی نتیجه‌بخش خواهد بود، روند رخدادها نشان می‌دهد که امید نتیجه‌گیری مطلوب روز‌به‌روز بیشتر کاهش می‌یابد و مردم این مساله را به خوبی متوجه هستند. تصور بخشی از مردم این بوده که اتخاذ این سیاست‌ها می‌تواند بسیاری از مشکلات را حل کند یا کاهش دهد اما واقعیت این نیست. تا زمانی‌که نگاه به بیرون باشد، امکان اعمال اراده از بیرون تقویت می‌شود. باید بیشتر بر توانمندی‌های داخلی تکیه شود. البته این موضوع هم مختص ایران نیست و اغلب کشورهایی که بر حفظ استقلال خود تاکید دارند، با این چالش‌ها و فشارها مواجه می‌شوند. مردم به‌تدریج متوجه این مساله شده‌اند و اگر این روند ادامه یابد، سیر فزاینده‌ای خواهد یافت و افکار عمومی در داخل و خارج از کشور، متوجه می‌شوند که این مساله ناشی از دوگانگی سیاست‌ها و رفتارهای قدرت‌های جهانی است. من احساس می‌کنم که این مساله از جنس ایجاد نوعی تنازع و دوگانگی داخلی است و صداقتی در رفتارهای آنها دیده نمی‌شود.
دیدگاه تان را بنویسید