یادداشت شایان ربیعی ؛ چرا مردم سریال‌های ماه رمضان را نمی‌بینند؟

شایان ربیعی ، دبیر فرهنگ هفته نامه مثلث : گویا قرار است که سال از پی سال از کیفیت سریال‌های مناسبتی تلویزیون کم شود. یادم می‌آید اوایل دهه هشتاد بود که استقبال مردم از سریال‌های مناسبتی تلویزیون زبانزد خاص و عام شد. سریال‌های ماه رمضان در این دوره بیشترین مخاطب را داشتند. در مقام مقایسه چیزی بود شبیه اکران نوروزی سینما. هر سریالی که در ماه رمضان روی آنتن می‌رفت مخاطب را جذب می‌کرد. همین بود که زمان افطار به هر خانه‌ای که می‌رفتید می‌شد سفره‌های افطار باز شده در کنار تلویزیون را دید که خانواده را دور خود جمع کرده تا همزمان با باز‌کردن روزه، داستان سریال‌های تلویزیونی را هم دنبال کنند.
این روند از سال 1380 با پخش سریال خاطره‌انگیز «گمگشته» آغاز شد و هرسال چهار و برخی سال‌ها پنج شبکه اصلی تلویزیون مجموعه‌هایی را برای پخش در شب‌های ماه رمضان آماده می‌کردند. جالب اینکه بعضا‌ ترافیک سریال‌ها در این ماه باعث می‌شد تلویزیون گزینشی کار کند و بهترین‌ها را روی آنتن بفرستد. به همین خاطر اعضای خانواده‌ که هر سال، ماه رمضان را با سریال‌هایش به خاطر سپرده بودند ریموت به دست بلافاصله بعد از تمام شدن سریال یک شبکه، بی‌خیال تماشای موسیقی تیتراژ پایانی می‌شدند و سراغ سریال شبکه دیگر می‌رفتند تا از قافله عقب نمانند. البته که مدیران سیما هم طوری زمان‌بندی می‌کردند که مردم برای سه تا چهار ساعت از پای تلویزیون تکان نخورند و نمک‌گیر تلویزیون در این ماه دوست‌داشتنی باشند. جالب اینکه تعدد سریال‌ها و اینکه خانواده‌ها نمی‌توانستند از آنها به‌راحتی عبور کنند باعث می‌شد بعضا بسیاری از امور روتین زندگی خانواده‌ها تحت‌تاثیر پخش سریال‌ها قرار بگیرد و بعضا میهمانی‌هایی که با افطاری آغاز می‌شد، با تماشای دسته‌جمعی سریال‌های ماه مبارک رنگ و بوی دیگری می‌گرفت، یا حتی برخی از این دورهمی‌ها به خاطر حساسیت سریال‌ها لغو می‌شد!
اما به‌طور کلی هرچه به اواخر دهه هشتاد نزدیک شدیم و رسیدیم به دهه نود، سریال‌ها جذابیت‌شان کمتر و کمتر شد و کار به جایی رسیده که امسال تقریبا اقبالی به سریال‌ها نمی‌شود. البته طبیعی است که پخش مسابقات فوتبال یورو 2016 هم در کاهش استقبال مخاطبان تاثیر داشته اما نباید ضعف ساختاری و محتوایی سریال‌ها را هم نادیده گرفت.
امسال دست کم تا امروز سال سریال‌های ‌بی‌استقبال بوده است. پس از سال‌هایی که مردم عادت کرده بودند در نوروز روی برنامه‌های تلویزیون تمرکز کنند و از سریال‌ها در عید‌دیدنی‌ها سخن بگویند، هیچ خبری در نوروز 95 نبود، چون نه «پایتختی» پخش شد، نه «کلاه قرمزی»‌ای. ماه رمضان هم فعلا دارد به همین سیاق پیش می‌رود. ماه مبارک رمضان از نیمه گذشت و ناامیدی همه آنهایی را که سال‌ها دل به سریال‌های این ماه و پای تلویزیون نشستن‌های بعد از افطارش خوش کرده بودند، در بر گرفت. درواقع هرسال بخش مهمی ‌از نیروی سریال‌سازی تلویزیون و بهترین‌هایش در این عرصه صرف ساخت مجموعه‌های جذاب برای ماه مبارک رمضان می‌شد و رسانه‌ها با شور و شوق خاصی دنبال این بودند تا ببینند امسال تلویزیون برای مخاطب تشنه سریالش در این ماه مبارک چه کرده است. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که مردم نسبت به سریال‌های تلویزیون دلسرد شده‌اند و در روزهای اخیر تمایلی به تعقیب کارهای مناسبتی تلویزیون نشان نداده‌اند.
به‌هر‌حال امسال نه صدا‌وسیما پولی برای ساخت سریال آن‌چنانی داشته و نه جذابیت بازی‌های فوتبال اروپا که تقریبا زمان افطار تا سحر را پر می‌کند، وقتی برای دیدن سریال گذاشته است. این در حالی است که شبکه‌های تلویزیونی در چند سال اخیر توجه خود را روی برنامه‌های ترکیبی متمرکز کرده‌اند. این برنامه‌ها چون استودیویی هستند، هزینه بسیار کمتری از ساخت سریال روی دست شبکه‌ها می‌گذارند. مخاطبان تلویزیون هم نشان داده‌اند که از این گونه برنامه‌ها استقبال می‌کنند و دم افطار ویژه‌برنامه‌های تلویزیونی افطار را نگاه می‌کنند. به هر حال معلوم نیست که این برنامه‌های ترکیبی تا کجا می‌توانند رضایت مخاطب را نگاه دارند، چون در سه سال گذشته میزان استقبال از معروف‌ترین برنامه رمضانی تلویزیون؛ «ماه عسل» هم کاهش داشته و با حاشیه‌ها و انتقادهای فراوانی روبه‌رو شده است. آیا صداوسیما برنامه‌ای برای جذب هرچه بیشتر مخاطب و جلب رضایت آنان در دو سه سال آینده که تازگی و جذابیت برنامه‌های ترکیبی هم از بین می‌رود، فکری کرده است؟