نگاه یک دهه‌شصتی به ایستاده در غبار ؛ فیلمی ‌از یک زمینی آسمانی

الف. صدر ؛ هفته نامه مثلث : راستش را بخواهید وقتی قرار شد فیلم‌های جشنواره فجر را برای دیدن انتخاب کنم به راحتی از روی نام ایستاده در غبار گذشتم. فیلمی ‌در مورد دفاع مقدس، آن‌هم به حالتی مستند‌گونه قطعا برای من جذاب نبود. به سراغ فیلم‌های دیگر رفتم از ابد و یک روز تا بادیگارد. اما وقتی جشنواره تمام شد و داوری‌ها را دیدم و نقدها را خواندم حسرتی بزرگ به دلم نشست که چرا ایستاده در غبار را ندیدم.

در این میان شانس با من بود و به لطف یک دوست و در یکی از نهادهای دولتی به تماشای ایستاده در غبار نشستم. با اکران این فیلم، دوباره به دیدنش نشستم و از این اثر زیبای سینمای ایران لذت بردم.
اما چرا ایستاده در غبار را دوست دارم؟ قطعا نباید از یک نویسنده غیر‌سینمایی انتظار داشته باشید که برای یک فیلم نقد سینمایی بنویسد. من می‌خواهم از نگاه خودم یا بهتر بگویم از نگاه یک‌دهه شصتی این فیلم را بررسی کنم.
دفاع مقدس برای نسل من تصویری تار است. تصویری متعلق به دوران کودکی. می‌توان گفت که ما دهه شصتی‌ها و نسل بعد از ما هشت سال جنگ را در تلویزیون و سینما شناختند. دفاع مقدس برای ما خلاصه در فیلم‌های ملاقلی‌پور، حاتمی‌کیا، کمال‌تبریزی، سیف‌الله‌داد، درویش و... می‌شود. به خاطر همین رزمندگان دفاع مقدس برای ما انسان‌های دست‌نیافتنی بودند که بدون هیچ خطایی و با اخلاق آسمانی به جنگ ‌دشمن غاصب می‌رفتند. این نگاه اما در ایستاده در غبار برای من شکست. من در این فیلمی‌آدمی ‌را دیدم که به‌شدت زمینی بود. عصبانی می‌شد، صورت می‌تراشید، دعوا می‌کرد و ساده بگویم از جنس ما بود.
احمد متوسلیان فیلم ایستاده در غبار یک آدم زمینی بود که بعد آسمانی شد. در این فیلم برای اولین بار دیدم که یک فرمانده دفاع‌مقدس بر سر نیروهایش داد می‌زند، آنها را تنبیه می‌کند، قهر می‌کند و... حتی کار به جایی می‌رسد شهید وزوانی از دست او دلخور می‌شود و تصمیم می‌گیرد برای شکایت از احمد متوسلیان به تهران برود.
تا قبل از دیدن ایستاده در غبار احمد متوسلیان برای یک فرمانده دست‌نیافتنی بود اما حالا به‌‌‌واسطه این فیلم «حاج احمد» برای من تبدیل به یک قهرمان در‌دسترس شده است. همه به یاد داریم وقتی می‌خواستند از شهیدی برای ما بگویند او را اینگونه معرفی می‌کردند:«‌او در خانواده‌ای مذهبی چشم برجهان گشود. در کودکی ویژگی‌های منحصر به فردی نسبت به دیگر‌ هم‌سن‌وسالان خود داشت. هرکسی او را می‌دید، آینده درخشانش را پیش‌بینی می‌کرد.»
روایت ایستاده در غبار از احمد متوسلیان اینگونه نبود. احمد کودکی بود مانند همه ما. حتی هیچ‌کس از دوستان و خانواده او فکر نمی‌کردند که احمد خجالتی دوران نوجوانی تبدیل به یکی از بزرگترین فرماندهان جنگ ایران شود.
ایستاده در غبار اصلا ساخته شده ‌تا نگاه ما را نسبت و دفاع مقدس عوض کند و این حماسه را برای نسل سوم انقلاب باور‌پذیر کند. ایستاده در غبار برای من به‌شدت شبیه به «کتاب سفر به گرای 270 درجه» نوشته احمد دهقان بود. در این کتاب که به‌شدت توصیه می‌کنم آن را مطالعه کنید، هم ما ‌ترس می‌بینم و هم شجاعت. هم لبخند می‌زنیم و هم گریه می‌کنیم.
این فیلم و آن کتاب به ما از واقعیت‌های دفاع مقدس می‌گویند. در دفاع مقدس همه ویژگی‌های اخلاقی یک انسان در بین رزمندگان اسلام وجود داشته است. اگر‌ ترس را درست معرفی کنیم تازه می‌فهمیم چه شجاعتی داشته‌اند سربازان وطن. یا وقتی از بداخلاقی‌های احمد متوسلیان می‌گوییم می‌خواهیم شیرینی بخشش و روح بزرگ او را به رخ بکشیم.
در این میان بازی‌های فوق‌العاده و باور‌پذیر بازیگران، بازسازی‌های بی‌نظیر تهران و جبهه‌های دفاع‌مقدس و همچنین استفاده از صدای واقعی احمد متوسلیان و دیگر فرماندهان جنگ، کمک زیادی به این فیلم برای باور‌پذیر نشان دادن احمد متوسلیان می‌کند.
ایستاده در غبار جذاب‌تر از همه فیلم‌هایی بود که در جشنواره و بعد از آن دیدم و برای احمد متوسلیان و فیلم ایستاده در غبار ایستاده کف می‌زنم و کلاه از سر بر می‌دارم و آرزو می‌کنم روزی در کنار احمد متوسلیان ایستاده در غبار را ببینم.

حاج احمد متوسلیان زنده است...
و اکنون 63 سال دارد و 34 سال است که در اسارت رژیم غاصب صهیونیست به‌سر می‌برد.
از دولت ملتمسانه می‌خواهیم با تلاش مجدانه دیپلماتیک او را به ایران و مردم شریف یزد بازگرداند و از هیچ تلاشی فرو‌گذار نکند.