ماجرای نیمروز به مرگ برخی از سرانِ منافقین میپردازد
ماجرای هلاکت
اخیرا دو فیلم توجهات را به سازمان مخوفی که یکی از فرقه‌ای‌ترین تشکیلات نظامی و تروریستی را در تاریخ ایران شکل داده بود، جلب کرده است. فیلم اول را شعیبی با عنوان سیانور ساخت و فیلم دوم را مهدویان تحت عنوان «ماجری نیمروز» اما هر دو فیلم یک تهیه‌کننده داشت. این دو فیلم باعث شد تا وقتی هنوز برخی از آن نسل در میان ما هستند به سوی این اتفاق برویم و در مورد آن به کنکاش بپردازیم.
فیلم اول به ماجرای تغییر ایدئولوژیک در سازمان مجاهدین خلق (منافقین) می‌پرداخت و فیلم دوم روایتگر ماه‌های مهمی‌از سال 1360 است که کمتر به آن پرداخته شده است.
یکی از مهمترین نکاتی که در مورد این سازمان وجود دارد، رشد و گسترش عجیب آن در سال‌های ابتدایی انقلاب بود. سازمان که به خاطر مسائل امنیتی مبارزه مسلحانه در دوران رژیم شاه، عضو‌گیری‌های محدود و بسیار بسته‌ای داشت، شروع به عضو‌گیری وسیع کرد. تا آنجا که این سازمان از تشکیلاتی با 150 نفر در زمان پیروزی که بیشتر آنها در درون زندان بودند، به جایی رسید که در سال 60 رهبری آن مدعی شده بود توانایی بسیج 500 هزار نفر را دارد.
مرحله اول از بهمن ٥٧ تا مرداد ٥٩ تلاش می‌کنند تا تشکیلات سازمان را در جامعه تثبیت و گسترش دهند. در برابر بنیانگذار انقلاب موضع‌گیری نمی‌کنند اما دیگر مسئولان کشور را زیر سوال می‌برند. همزمان که‌‌شعارهای‌انقلابی‌می‌دهند عضوگیری‌هایشان را در سراسر کشور آغاز می‌کنند. مرحله دوم؛ از اواخر مرداد ٥٩ تا اسفند ٥٩ است. آن زمان سازمان تصمیم می‌گیرد تا اهدافش را تشدید کند. مخفی‌کاری و فعالیت زیرزمینی سازمان در حدفاصل این هفت ماه به اوج خود رسیده. نشریات‌شان مخفیانه منتشر و توزیع می‌شود. دو‌قطبی‌سازی جامعه مهمترین هدفشان است. موج تفاوت اسلام انقلابی و اسلام ارتجاعی توسط سازمان مدیریت و تبلیغ می‌شود. در فضای سیاسی لیبرال‌ها و بنی‌صدر را تبلیغ می‌کنند. مرحله سوم؛ سازمان رودربایستی با امام و مسئولان کشور را کنار می‌گذارد. شعارها علیه امام آغاز شده و همزمان تهمت‌هایی مثل نقل و نبات به مسئولان کشور روانه می‌شود. همزمان رجوی دستور حفاظت از تشکیلات سازمان و جمع‌آوری سلاح و مهمات می‌دهد
ورود به فاز نظامی
حتی قبل از 30 خرداد 60 و عزل بنی‌صدر، مسعود رجوی تصمیم‌خودش را به‌طور کامل گرفته بود تا وارد فاز نظامی شود. رجوی به امام نامه‌ای می‌نویسد و از اینکه با آنها دیدار نمی‌کند، گلایه می‌کند. اما امام در پاسخ می‌گوید: «اگر سلاح‌های‌تان را روی زمین بگذارید من به دیدن شما می‌آیم.» این پاسخ سازمان را از بهانه‌تراشی خلع سلاح می‌کند و نمی‌دانند چه پاسخی بدهند. همزمان دادستانی انقلاب اعلامیه‌ای ١٠ ماده‌ای منتشر کرده و از سازمان می‌خواهد سلاح‌هایشان را تحویل دهند. کمی جلوتر ماجرای عزل از جانشینی فرماندهی کل قوا و عدم کفایت سیاسی ابوالحسن بنی‌صدر می‌رسد. از روز 30خرداد 60 سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اطلاعیه‌ای صادر می‌کند که بر بالای آن نوشته شده بود: اطلاعیه نظامی.
سازمان در درگیری‌های 30 و 31 خرداد 60 موجب کشته شدن ده‌ها تن و مجروح شدن هزاران نفر شد، اما تحلیل‌ها و برداشت‌هایشان غلط بود. آنها تصور می‌کردند می‌توانند با وارد کردن میلیشیای (ارتش خلقی) به خیابان‌ها انقلاب را تسخیر کنند. در این فاز دچار صدمه شدند. بنابراین به درون برگشتند تا ضمن انجام عملیات‌های نظام خونبار، برای روز خروج آماده شوند. از 30 خرداد 60 این ماجرا آغاز شد تا در روز 19 بهمن ماه 60 که در نهایت رهبری و مرکزیت سازمان در ایران طی عملیاتی در زعفرانیه تهران به هلاکت رسیدند. سکانس آخر فیلم «ماجرای نیم روز» به همین واقعه باز‌می‌گردد و پایان می‌یابد.
تلاش برای ضربه به آینده نظام
مرحله اول از 30 خرداد 1360 تا تابستان 1361 شامل بی‌آینده کردن نظام، بر هم زدن نظم و امنیت و ثبات نظام سیاسی و تثبیت نظامی سازمان و معرفی خود به‌عنوان آلترناتیو نظام جمهوری اسلامی ایران بود. بنابراین، در این مرحله سازمان با فرار رجوی و بنی‌صدر از ایران به پاریس و شکست فاز اول شورشگری اجتماعی، ورود به فاز نظامی و عملیات‌های متعدد تروریستی شد و آن را در دستورکار خود قرار داد. سازمان تلاش کرد تا همزمان با تداوم فعالیت‌های تروریستی در داخل کشور، ترور مسئولان عالی‌رتبه و مقامات و ائمه جمعه با نفوذ نظام را به منظور بی‌آینده کردن نظام پیگیری کند. بنابراین، عملیات تروریستی 6 و 7 تیر، و 8 شهریور 1360، شهادت محمد کچویی، شهدای محراب (آیت‌الله مدنی، دستغیب، صدوقی و اشرفی اصفهانی)، شهید هاشمی نژاد، آیت‌الله علی قدوسی و... انجام شد.
مهمترین اقدامات تروریستی
در مرحله اول فاز نظامی علیه نظام سازمان ترورهای مهم و خونباری را تدارک دید که در بسیاری از آنها موفق بود و در برخی از آنها ناموفق عمل کرد. رجوی دلایلش برای چرایی ورود سازمان به فاز نظامی را به اکثریت کادر رهبری سازمان اینگونه تعریف می‌کند: «با استراتژی ضرب تنه می‌شود راس نظام را از بین برد و بعد از این اتفاق تنها تشکیلاتی که با یک سازماندهی مناسب می‌تواند قدرت را در دست بگیرد، ما هستیم.» مقصود رجوی از زدن راس نظام، ترور رهبری انقلاب، روسای قوای سه‌گانه، فرماندهای سپاه و تسخیر صدا و سیما بود. لیست ترورهای آنها در آن مقطع به شرح زیر است.
6_تیر 1360 انفجار بمب به هنگام سخنرانی حضرت‌آیت‌الله خامنه‌ای در مسجد اباذر تهران و مجروحیت شدید ایشان
7_ تیر 1360 انفجار مرکز حزب جمهوری اسلامی ایران، شهادت 72 تن از مقامات عالی‌رتبه نظام از جمله آیت‌الله بهشتی
8_تیر 1360 ترور شهید محمد کچویی رئیس زندان اوین
8_شهریور 1360 انفجار دفتر ریاست‌جمهوری و شهادت محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و محمدجواد باهنر نخست‌وزیر
20_شهریور 1360 ترور آیت‌الله مدنی امام جمعه تبریز
7_مهر 1360 ترور آیت‌الله هاشمی‌نژاد در مشهد
20_ آذر 1360 ترور آیت‌الله دستغیب امام جمعه شیراز
اقدامات تروریستی منافقین در این دوره تنها محدود به موارد فوق نبوده و با استناد به کتاب «جمع‌بندی یک ساله مقاومت مسلحانه»، مسعود رجوی در گزارش خود مدعی است که در مرحله اول از سال 1360 تا 1361، سازمان تعداد دوازده هزار نفر از نیروهای جمهوری اسلامی را به شهادت رسانده است. سازمان همچنین در این مقطع ارتباط گسترده‌ای با سایر گروه‌های مسلح داخل کشور (خصوصا در منطقه کردستان و غرب) را در دستورکار قرار داد. این ارتباط توانست ارتباط آنها را با خارج از مرزهای ایران برای انتقال سلاح و افراد فراهم کند.
برخورد با منافقین
مهمترین نیرویی که با منافقین در درون خیابان‌های شهر می‌جنگید سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود. کادر مرکزی و رهبریت سازمان به‌دنبال ایجاد واقعه‌ای دیگر مانند 22 بهمن بود. به اعتقاد آنها انقلاب در واقع یک قیام مردمی‌بود اما آنها می‌خواستند واقعا «انقلاب واقعی» کنند. آن روزها واحد اطلاعات سپاه بسیار نوپا بود. در طرف دیگر منافقین قرار داشتند که حتی در دوران مبارزه با شاه توانایی شنود کردن ساواک را هم داشتند و از نظر اطلاعات در شرایط بسیار خوبی به سر می‌بردند. فرماندهان وقت سپاه تلاش می‌کنند تا این ضعف‌ها را بپوشانند. اتفاقی که در فیلم «ماجرای نیمروز» هم ردپای آن با دعوت از برخی فرماندهان حاضر در جبهه‌ها برای حضور در پشت جبهه و مقابله با این تیم دیده می‌شود.
در آذر و دی‌ماه، اخبار و اطلاعات خوبی پیرامون اعضای کادر منافقین از سوی اطلاعات سپاه جمع‌آوری می‌شود. سپاه می‌تواند اشراف اطلاعاتی خوبی به دست آورده و خانه موسی خیابانی و شاهرخ شمیم مسئول اطلاعات مجاهدین خلق در تهران را شناسایی کند و همچنین محل اسکان مهدی ابریشمچی را هم نیز کشف کند. محسن رضایی فرمانده سپاه در این باره گفته: «ما دوازده تیم پنج‌نفره را برای حمله به سه خانه تیمی که کادر سازمان در آن حضور داشتند، سازماندهی کردیم و برای زدن هر خانه یک نفر طراح و یک نفر مسئول عملیات تعیین کردیم.»
حمله به یکی از خانه‌ها
به دعوت آقای شیرازی، جلسات در بند 209 زندان اوین برای جمع‌بندی اطلاعات و طراحی عملیات علیه کادر تشکیل شود. حجت‌الاسلام علی فلاحیان از دادستانی، طاهری از بخش عملیات، جوادی از بخش بررسی، اعضای تیم تعقیب و مراقبت و بازجوها در آن جلسه حضور پیدا می‌کنند.
صبح 19 بهمن‌ماه سال 1360، تیم برای عملیات آماده می‌شود. از آنجا که اطلاع داشتند منافقین آنها را شنود می‌کنند، تمام بی‌سیم‌ها را قطع می‌کنند. تصمیم بر این بود تا در بهترین زمان آنها را غافلگیر کنند که هم نتوانند فرار کنند و هم مانع از تخریب و معدوم کردن اسناد شوند. درحالی‌که همه بی‌سیم‌های تیم‌های عمل‌کننده خاموش بود تیم‌ها عملیات را شروع کردند و با یک حرکت سریع و دقیق گشت بیرونی سازمان که از خانه مراقبت می‌کرد دستگیر شده و عملیات شروع می‌شود. محسن رضایی درباره این عملیات بعدها توضیح داده بود: «عملیات علیه هر سه خانه تیمی با یک فاصله کوتاه از هم انجام شده تا خانه‌ها به همدیگر اطلاع ندهند. از این سه خانه تیمی یکی بغلِ لانه جاسوسی و یکی در یوسف‌آباد بود و باهم فاصله هم داشتند.»
برخلاف انتظار تیم عملیات‌کننده، موسی خیابانی توانست از منزل خارج شود. او از حیاط بیرون می‌آید و به‌سمت ماشین ضدگلوله‌اش حرکت می‌کند و درب ماشین را باز کرده آماده فرار می‌شود. نیروهای عملیات کننده که منتظر این واکنش نبودند، چند لحظه غافلگیر می‌شوند. یکی از برادران تیم عملیات به نام آقای صابری نارنجکی را به زیر ماشین پرتاب می‌کند، اما به علت ضدگلوله بودن نارنجک اثر نمی‌کند. در نهایت تیری به موسی خیابانی که درحال سوارشدن به ماشین بود، اصابت کرده و وی در دَم کشته می‌شود. با وجود آنکه تیر به قلب موسی خیابانی برخورد نکرده بود، اما باعث کشته شدن او شد. در این عملیات یک نفر دستگیر می‌شود اما آذر رضایی (همسر موسی خیابانی) و اشرف ربیعی که همسر مسعود رجوی بود، کشته می‌شوند. بعدها مسعود رجوی نام پادگانشان در عراق را به همین علت «اشرف» گذاشت.
در خانه دیگر، ابریشمچی توانسته بود دقایقی قبل از عملیات از خانه خارج شود. مشخص نشد که او از حمله خبر داشت یا به خاطر رفتن سرقرار از خانه خارج شده بود. ابریشمچی بعدها در پاریس همسرش مریم قجر عضدانلو را طلاق داد تا با مسعود رجوی ازدواج کند. او بعد از اشرف ربیعی و دختر بنی‌صدر سومین همسر مسعود رجوی بود. در خانه سوم شمیم حضور داشت که بعد از شروع عملیات تلاش می‌کند از خانه خارج شود که حسین علیخانی از نیروهای خوب سپاه که بعدها در جبهه به شهادت رسید او را مورد هدف قرارداده و به هلاکت می‌رساند.
بازمانده خانه زعفرانیه
در میان تصاویری که از پایان عملیات خانه زعفرانیه وجود دارد صحنه‌ای را نشان می‌دهد که اسدالله لاجوردی در حالی که نوزادی را در آغوش دارد مشغول تشریح عملیات و اعلام پایان آن است. نوزادی که در آغوش اوست، مصطفی فرزند خردسال مسعود رجوی و اشرف ربیعی است. لاجوردی در پایان این فیلم از پدربزرگ مصطفی رجوی درخواست می‌کند که مراجعه کند و بچه را تحویل بگیرد و همچنین دعا می‌کند که این بچه در اثر تربیت سالم، یکی از افراد حزب‌اللهی ایران بشود. پدر مسعود رجوی، فرزند را تحویل گرفته و چند سالی از او نگهداری کرد. در اواسط دهه 70مسعود رجوی شروع به جذب جوان‌ها و نوجوان‌ها و همچنین بازگرداندن فرزندان اعضای سازمان از سراسر دنیا به پادگان اشرف کرد. در میان 900 کودک و نوجوان قربانی این طرح مصطفی فرزند خود مسعود رجوی نیز حضور داشت. به این ترتیب فرزند رجوی بعد از سال‌‌ها به پدرش پیوست. اخباری وجود داشت که حاکی از این بود که مصطفی (معروف به محمد) در پادگان اشرف دچار زاویه شدید با پدر و تشکیلات می‌شود و حتی اقدام به فرار می‌کند که موفق نمی‌شود.
دیدگاه تان را بنویسید