گفتوگوی مثلث با فرهاد اصلانی درباره «عصر یخبندان»، عقاید سیاسی و اجتماعیاش
اوضاع مساعد نیست
علاوه بر سختی نقشاش در جدیدترین فیلم مصطفی کیایی، از وضعیت خطرناک خانوادهها هم گفت و تاکید کرد که ادامه این وضعیت، جامعه را قربانی میکند و با پلیسبازی فقط همهچیز زیر قالی پنهان میشود
آقای اصلانی! گفتوگو را از بازیگری شما شروع کنیم؛ شما بعد از آغاز به کار، مسیر رو به رشدی را در پیش گرفتید و در این مسیر حتی تغییراتی هم داشتید که فرصتهای بیشتری را در این عرصه به شما داد و البته شاید فرصتهایی را هم گرفته باشد. آیا تا اینجا، این مسیر همان چیزی بوده که به آن فکر میکردید و در بازیگری دنبالش بودید یا الان فکر میکنید باید آن را رها کنید و عرصه دیگری را تجربه کنید؟
اگر بخواهم از اوضاع و احوال الانم بگویم که خیلی مساعد نیست و این به خیلی چیزها ربط دارد که حال خوبی ندارم و نداریم. در تمام این سالهایی که کار کردم یک آشفتگی را در حوزه فرهنگ دیدم که باعث شده مستهلک شویم و وقتی در گفتوگو با همکاران دیگر هم قرار میگیرم، میبینم که آنها هم به همین شکل زندگی میکنند. اگر خیلی مشخص بخواهم پاسخ دهم باید بگویم، توقع شهرت نداشتم و درکی هم از آن نداشتم. با شهرت طبیعتا کمی زندگی آدم تحتالشعاع قرار میگیرد و زندگی خاصتری را پیشه میکنید که از این بابت حتما حال خوبی ندارم، اما از اینکه بازیگری همیشه زندگی را بیشتر به من شناسانده، خیلی لذت بردم و از آن خوشحالم هرچند هیچوقت با شهرتش موافق نبودم.
چرا؟
در هرصورت شهرت آسیب میزند، کمی منزوی میشوی و باید خاصتر زندگی کنی، حتی دیگر در جامعه رها نیستی که مثل آدمهای دیگر راحت رفت و آمد کنی.
اما به جز شهرت، شما جزو بازیگران محبوب هستید و این در محافل مختلفی که بیشتر مردم حضور داشتند کاملا مشخص بوده است.
خب این نظر لطف شماست، اما این قضیه متقابل است و من هم سعی کردهام هم جهت با مردم باشم و با کارم این پیغام را بفرستم که مردم کشورم را فارغ از همه اتفاقات عجیب و غریبی که پیرامون ما رخ میدهد، دوست دارم. تا به حال موقعیتهای مختلفی در سینما برایم پیش آمده مخصوصا برای بازی در کارهایی که قدرت خاصی پشت آن بوده یا اصطلاحا دولتی و فرمایشی بوده ولی من نپذیرفتم، چون صداقتی در آن ندیدم و سینمایی که انتخاب کردم سینمایی است که احساس کردم به مردم نزدیکتر است.
در بین فیلمهایتان نقش اول هم داشتهاید؟ به نظر میرسد این موضوع اهمیت زیادی برای شما نداشته است؟
تعدادی نقش اول داشتهام، بهویژه در چند سال اخیری که بیشتر در سینما کار میکنم و در بعضی از 17-16 فیلمیکه در این مدت بازی کردم، رل اصلی هم داشتم، مثل فیلم «خرس» یا «خصوصی»، اما بیشتر به این علاقهمند بودم که پشت چه اثری میایستم و کجا کار میکنم. من اگر از فیلمنامهای لذت بردم و به آن اعتقاد داشتم کار را قبولکرده ام. هرچند دوستان خیلی وقتها دست مرا برای تصمیمگیری و انتخاب بازگذاشتهاند، اما من معممولا به خود فیلم نگاه میکنم که کجا باشم برای فیلم بهتر است و از این بابت هیچ پشیمانی ندارم. با این حال بازی در رلهای کوتاه ریسک است، چون در همه فیلم حضور نداری و ممکن است ندانی فیلم به چه سمتی میرود. گاهی هم پیش میآید که این رلهای کوتاه ممکن است قربانی کل فیلم شوند یا به نفع آن حذف شوند.
شما در فیلمهای زیادی بازی کردهاید که موفقیت هم داشته، اما انگار جایزه برایتان مهم بوده تا شاید یک سند برای این موفقیتها باشد. درست است؟
در همه این چند سالی که متمرکز در سینما کارکردم هرسال بابت یکی، دو فیلم کاندیدا بودم و بعضا جایزه هم گرفتهام، اما واقعا از روز اول جایزه برایم مهم نبود. البته تعداد بیش از حد جشنواره، بیثباتی در سیاستهای جشنوارهها و جهتگیری جناحی در برگزاری آنها و داوریهایی که چندان قابل دفاع نبوده، باعث شده جشنوارهها اهمیت خود را از دست بدهند. من معتقدم ملاک موفقیت فیلم نظر و استقبال مخاطب است و ما همواره جایزهمان را از مردم میگیریم.
در این سالها بعضی از فیلمهای شما دچار مشکل اکران شده و حتی در مقطعی سه فیلم همزمان با هم امکان نمایش نداشتند.
بله. البته تعداد فیلمهای توقیفشده من بیشتر از سه فیلم بوده که بابت آن خوشحال نیستم و شاید از بدشانسی من هم بوده که این فیلمها یا پشت اکران ماندند یا در اکران دچار حاشیه شدند و نمایششان متوقف شد. در بین این فیلمها «خرس» خسرو معصومی تنها فیلمی است که هنوز نمیدانم چه سرنوشتی پیدا میکند.
توقیف این فیلمها را محق میدانستید؟
به هیچ وجه. فکر میکنم کمی بیسلیقگی و بیمسئولیتی بود که گریبان ما را گرفت و آنهایی که تصمیمگیرنده بودند خیلی شخصی تصمیم گرفتند و آدمهای باجراتی نبودند. برای این مملکت خیلی بد بود و هست که در عرصه فرهنگ اینقدر با مشکل و اصطکاک جلو میرویم، چون بعضی از این فیلمها بعدا اکران شدند و مشکلی پیش نیامد. مثل همین فیلم «قصهها» که چه دشمنیهایی با این فیلم شد که نه حق فیلم بود و نه آدمها و کارگردانش. در طول این سالهای پس از انقلاب، دولت به دولت، اولین عرصهای که مورد تاخت و تاز قرار میگیرد و سر آن دعوا بوده، فرهنگ است که کمی در ظاهر جامعه بیشتر نمود دارد و ما بهرغم میل خود با این شرایط همیشه جلو رفتهایم.
در این مسیر پراصطکاک که اشاره کردید و مشکلاتی که برای اکران فیلمهایتان پیش آمد، یک جایی حتی برای شرکت در یک تجمع جلوی وزارت ارشاد هم رفتید. همان زمانی که نسبت به فیلم «من مادر هستم» فریدون جیرانی اعتراض میشد.
بله، درست است، البته برای شعار دادن نرفتم ولی واقعیت این است که وقتی فیلمبرداری یک فیلم تمام میشود کار را تمام شده نمیدانم. به نظرم هر فیلمی که ساخته میشود به حمایت نیاز دارد و معمولا تا اکران همراه فیلم هستم. این هم فقط درباره فیلم آقای جیرانی اتفاق نیفتاد. من فکر میکنم با این شرایط نحیف سینما این وظیفه ماست که حمایت کنیم، هرچند حقوقی هم از این بابت نداریم ولی برای من کلا فرقی نداشته با چه کسی کار کردم، فیلم مهم بوده و اگر جایی لازم بوده که درباره آن حرف بزنم حتما این کار را انجام دادهام، یعنی سعی میکنم به کارم بیاعتنا نباشم.
این نوع فعالیت هنری و اینکه در چه کاری باشید یا نباشید، چقدر برخاسته از طرز تفکر و اعتقاد شماست؟
شک نکنید من هم عقاید خودم را دارم، اما بهشدت به این مساله معتقدم که وقتی هنرمند وارد جهتگیری سیاسی میشود، کمی اعتبار خود را زیر سوال میبرد، چون در سیاست کمی فریب هست. ممکن است در دورانی به جریانی بچسبی و اوضاع به نفع باشد ولی خودم شخصا بیشتر به ذات هنر وفادارم و عقاید شخصی خودم را دخالت ندادهام. در پرسوناژهایی که بازی کردم هم سعی کردم مثل آنها فکر کنم و آنها را به تصویر بکشم. این اشتباه است که خودم آنها را حین بازی نقد کنم، در این سالها هم دیدهایم که مردم آنهایی که افراطی رفتار کردهاند را دوست نداشتهاند. به همین خاطر خیلی به چپ و راست اعتقادی ندارم و اگر بر این مبنا رفتار کنم به نظرم با مردم و اصل هنر فاصله پیدا میکنم.
این اصل هنر با نقد اجتماعی هم ارتباطی دارد؟
صددرصد. من بیش از هر چیز بهعنوان یک شهروند ایرانی در اینجا زندگی میکنم که حالا شاید تا حدودی به ابزاری به نام سینما هم مسلط هستم، اما دغدغههایی هست که مرا رها نمیکند و موقع کار کردن صرفا به خودم فکر نمیکنم. دوست دارم از آنچه میبینم حرف بزنم و اصلا به عشق این موضوع وارد کار هنر شدم.
من جزو نسلی هستم که خیلی دردمندانه جلو آمده، انقلاب را به وضوح دیده و جوانیاش در جنگ گذشته است. اتفاقات دیگری را هم در این سالها شاهد بودیم پس نمیتوانم نسبت به پیرامونم بیاعتنایی کنم.
شما این طور که گفتید با نگاه ویژهای وارد عرصه هنر و بازیگری شدید. اتفاقات چند سال اخیر در سینما شما را دلزده نکرد که این حوزه را رها کنید یا در فیلمهایی بازی کنید که دیگر آنقدر دغدغهمند نباشد؟ مثل فیلم «خوابزدهها»ی فریدون جیرانی که گفته میشد نوعی اعتراض و واکنش نسبت به جریان بیسامان اکران است.
شاید خب در آن برهه زمانی من و فریدون جیرانی با هم بودیم که کمی هم نزدیک انتخابات بود. خیلی بیانگیزه بودم، فیلمهای قبلیام همه مشکل داشتند و شرایط جالبی وجود نداشت برای همین خواستیم کاری در سینمای بدنه انجام دهیم که متاسفانه باز هم خوششانس نبودیم، چون تهیهکنندهاش از تلویزیون بود و خیلی محافظهکارانه رفتار کرد و سرنوشت فیلم آن طور که ساخته شد رقم نخورد.
شاید یک دلیل چنین اتفاقاتی این باشد که هنرمندانی که بیشتر دغدغه دارند،آسیب پذیرند. مثلا بازی شما در «قصهها» نشان میدهد که درگیر آن شدهاید. برخی بازیگران در چنین موقعیتهایی با ایفای نقش به شکل یک مهارت رفتار میکنند و برخی هم درگیر آن میشوند. به نظر میرسد شما از آن دسته بازیگرانی هستید که روحتان درگیر نقش میشود. فکر میکنید چنین روشی اصلا درست است؟
راستش نه، الان فکر میکنم این راه خیلی فرصت زندگی را از من گرفت. این درگیر شدن آنقدر زیاد بود که گاهی افرادی را که در یک پروژه با هم بودیم به یاد نمیآورم، چون آنقدر درگیر پرسوناژ میشوم و به دنیایش فکر میکنم که از اطرافم دور میشوم. ضمن اینکه خستگی کار در این شرایط بسیار بیشتر از حد معمول است، مخصوص سال گذشته که در «دوران عاشقی»، «کوچه بینام» و «عصر یخبندان» بازی کردم رلهای دشواری داشتم. در «عصر یخبندان» اجرای این نقش خیلی سخت بود، این مرد در مخمصه بدی گرفتار بود و تازه قصه غیرخطی آن هم کار را سختتر میکرد.
کاراکتر شما در «عصر یخبندان» از این جهت سخت بود که نمونهای از این رل در سینمای ایران خیلی نبوده است؟
شاید؛ خطری در کمین این پرسوناژ بود که اگر کمی غفلت میکردم شخصیت کمدی میشد و دردمندی آن آدم زیر سوال میرفت. من مدام در موقعیت یک مرد عصبی بودم که خیلی مستاصل بود و گاهی کودک میشد. او یک آدم آبرومند از طبقه متوسط است که به سختی کار میکند، ولی ناگهان متوجه میشود که همسرش اعتیاد دارد، احتمالا با کسی رابطه دارد، بچه هم دارد و شرایط اقتصادی متوسطی هم دارد. این آدم کمکم به سمت یک فاجعه میرود. البته مصطفی کیایی (کارگردان) سعی کرد در پایان فیلم کمی ما را از این هولناکیدر بیاورد. در این فیلم، شرایط طوری بود که انگار سوار یک هواپیما شدهایم که در وضعیت بدی پرواز میکند و همین که به زمین بنشیند کافی است خدا را شکر کنی، به همین دلیل اکثر اوقات، سر فیلمبرداری میرفتم، حتی اگر بازی نداشتم، چون نمیخواستم از کوکی پرسوناژ بیرون بیایم.
در این بین خود مصطفی هم خیلی جدی و سختکوش بود و به همه سخت میگرفت. این حق را هم به او میدهم، چون پرسوناژها جدا از هم بازی میکردند و او باید همه را کنترل میکرد و بازیها یکدست میشد.
این برای شما بهعنوان یک بازیگر حرفهای با سابقه زیاد سخت نبود که به یک کارگردان جوان در چنین فیلم سختی اعتماد کنید؟
مصطفی جوان هست ولی تجربه خوبی را پشت سر گذاشته و چهار فیلم قابل قبول ساخته است. در همان فیلمنامه اولش هم در جریان کارش بودم و به من پیشنهاد بازی داد، اما هیچ وقت شرایط جور نمیشد. با این حال خیلی به این بحثها معتقد نیستم، چون به نظرم این موضوع جوانگرایی بیشتر یک شعار ریاکارانه است و سازوکارش به درستی فراهم نشده است.
از نظر شما مصطفی کیایی با وجود جوانی یک نگاه جدید بین فیلمسازان جدید ندارد که حتی اسم فیلم را هم «عصر یخبندان» میگذارد؟
به نظرم مصطفی هم وقایع اطرافش را میبیند و شاید کسانی که سابقه بیشتری در فیلمسازی دارند دچار رخوت شده و اصلا خسته شده باشند. چون مثلا در دو سال اخیر عده زیادی خوشحال شدند که تعداد دیگری از فیلمسازها شرایط جالبی در کارشان ندارند و مورد انتقاد شدید قرار گرفتند، اما در مورد مصطفی به نظرم هم خودش و هم تهیهکنندهاش خوب و باانرژی رفتار کردند. این روحیه و جوانی مصطفی و اعتراضی که به شرایط خودش دارد، به نوعی نقد است که گاهی با لحن کمدی و گاهی جدی آن را مطرح میکند. «عصر یخبندان» یک هشدار جدی میدهد که طبقه متوسط ما دارد از بین میرود و جامعه در حال تبدیلشدن به دو طبقه فرودست و اشرافی است، آن هم اشرافیت بیخاصیتی که پولش در مملکت صرف تجملگرایی میشود و نه تولید و زاییده یک شرایط افتضاح است که همه از آن باخبریم و هر روز در اخبار برگهای به رسواییشان افزود میشود.
مصطفی کیایی را باید یک اتفاق دانست یا عضوی از یک نسل که ممکن است مشابه او باز هم در سینما باشد؟
نگاهی را که او دارد، نمیشود به همه تعمیم داد. این طور نیست که قانونی صادر کنیم که همه به این شکل فکر کنند. البته به نظرم یک نوع آشفتگی در فیلمسازی ما هست و خیلیها پشت این شعارها آمدند و جوانگرایی را مطرح کردند ولی عملا فیلمهای بیماری ساخته شد که انگار در شرایط ویژهای باید نگهداری میشد. مثلا تعدادی از این فیلمها تاکید میکنم تعدادی، که در «هنر و تجربه» اکران محدودی برایشان در نظر گرفته شده و به نظر میرسد اینها در سینما حیات ندارند که چنین بخشی برایشان مهیا شده است، وگرنه معنی ندارد. من خیلی نمیفهمم که «هنر و تجربه» یعنی چه! خب یک فیلمی ساخته شده و مخاطب خود را دارد. مخاطب هم با همه مسائلی که هست میتواند فکر کند و اگر فیلم خوبی باشد از آن لذت ببرد. این (هنر و تجربه) به نظرم حاصل یک سینمای مریض است. ما هم کماکان این مسیر را میرویم و هر از چندی آدمی میآید، با یک فیلم ما را تحت تاثیر قرار میدهد و حالمان را خوب میکند، اما درباره همه صادق و یکسان نیست.
مشابه شخصیتی که در «عصر یخبندان» دارید را خیلی ندیدهایم. آیا شما در این نقش با چیزی مواجه شدید که احساس کردید یک حرف ویژه است برای جماعتی که شبیه آنها در شهر خیلی هست ولی جرأت حرف زدن ندارند یا حتی جرات نداریم از آنها بگوییم؟
موافقم با اینکه این نقش خاص بود و پیش از آن مشابهاش را نداشتیم. اینکه از بازی در آن هم استقبال کردم بهخاطر این بود که فکر میکنم خطر در کمین خانوادههای مااست و هر چقدر هم بخواهیم خودمان را به آن راه بزنیم و طبق آنچه این سالها خیلیها عادت کردهاند، صورتمساله را پاک کنیم، نمیشود و با عرض شرمندگی باید بگوییم که اصلیترین بنیان ما که خانواده است و هنوز ما را سرپا نگه داشته در خطر است، آن هم در حالی که ما راهکاری برای این خطر نداریم و فقط با حذف و کتمان کردن داریم ادامه میدهیم. در تمام این سالها همیشه پلیس یک پای قضیه بوده، ولی آیا واقعا این راهحل خوبی است؟ ما برای اوقات فراغت جامعه، خانواده و جوانها چه کردهایم؟ اصلا چقدر حرکت جمعی داریم که در کنار هم، از یک چیزی لذت ببریم؟ اینها همه آسیب است. آمار طلاق، آمار اعتیاد و آمار بیکاری همه نشان از این وضعیت دارد.
نمونه دیگر این وضعیت رویکرد تلویزیون است. این سراسر توهین است وقتی تلویزیون طوری رفتار میکند که موقع پخش یک مسابقه گویی مدام جلوی چشم شما را میگیرد و همین میشود که همه دنبال شادی و خوشی پنهانی میروند. این اتفاق ملی است که باید ما را خوشحال کند نه عصبانی.
قبلا در خانوادهها سفرهای پهن بود، همه با هم گپ میزدند و مسائل خانواده را حل میکردند، اما الان در یک خانه همه تنها هستند. متاسفانه این فضای مجازی را درست مدیریت نکردیم و با وجود اینکهپذیرفته ایم، مدام میخواهیم آن را آداپته کنیم،اما این راهش نیست، چون اول باید کارکرد آن را درک کنیم و بشناسیم و بعد آن را با جامعه خودمان متناسب کنیم، ولی ما اول میخواهیم فقط آن را حذف کنیم در حالی که داریم از آن استفاده میکنیم. مگر از این فضای مجازی و فیلترشکن استفاده نمیکنیم؟ دروغ که نمیتوانیم بگوییم. استفاده میکنیم. خب وقتی آن را مدیریت نکنیم سرانجامش این میشود که برای هرکسی پیشنهادی وجود دارد که به نحوی خود را سرگرم کند و «عصریخبندان» تا حدودی این مسائل را شجاعانه مطرح میکند.
این فیلم برای مشکلاتی که گفتید پیشنهادی هم میدهد؟
من خیلی به این قضیه که سینما راهحل پیشنهاد دهد اعتقادی ندارم. این وظیفه سینما نیست. سینما وظیفه دارد یک هشدار بدهد و مشکلات را به چالش بکشد، کمی فانتزی ایجاد کند و ما را سرگرم کند. ارائه راه حل وظیفه دیگر بخشهای اجتماع است که مسائل را پیگیری کند یا از این فیلمها الهام بگیرد. مثلا ما سالهاست با موادمخدر درگیریم و قربانی میدهیم و زندانیان معتاد زیادی داریم. کلا این روزها موضوع اعتیاد و مواد مخدر خیلی رو شده و در یک سفر کوتاه شهری مدام این را میبینید یا در صفحات روزنامهها قتلهای خانوادگی زیادی را میخوانیم که ناشی از اعتیاد هستند. در این وضعیت معتقدم باید سالی دهها فیلم ساخته شود اما کجاست؟ کجا برای اعتیاد کار فرهنگی میکنیم؟ به نظرم شرایط خیلی خطرناک است و هیچ راهکار مشخصی نداریم. سینما همین که چنین مسائلی را مطرح کند خوب است. هر چند مطرح کردن آن هم سخت است، چون اینقدر برای طرح چنین موضوعاتی بیسلیقگی هست و جرات طرح آن نیست. آن وقت با مشتی فیلم الکن مواجهیم و بعد هم میگوییم چرا در سینما فیلمها بد است.
در جایی به یکسری بداخلاقیها در جامعه اشاره کرده بودید و تاسف خورده بودید. فکر میکنید چقدر این موضوعها باعث میشود هنر، ذات متعهدانه خودش را نتواند داشته باشد؟
من برای جواب به این سوال یک مثال میزنم. فرض کنید در خانوادهای زندگی میکنید که مدام در آن جنگ و دعواست. چه بچههایی در این خانواده تربیت میشوند؟ آنها یا میروند بیرون یا اگر هم بمانند پر از عقده هستند. این چیزی است که ما امروز در جامعه شاهدیم. در عرصه سیاسی ببینید که تاب تحمل یک سخنرانی وجود ندارد. من بهعنوان کسی که کار فرهنگی میکنم، وقتی میبینم به وکیل مجلس حمله میشود قلبم خراش پیدا میکند. اصلا نمیتوانم با چنین اتفاقی کنار بیایم و بپذیرم چون او به هر حال وکیل مجلس است. روزنامهها را هم که مرور کنید میبینید جامعه پر از این اتفاقات است، ولی انگار باید یک جایی تمامش کنیم؛ یعنی این شکلی ادامه دادن، جامعه را قربانی میکند. ممکن است با پلیس بشود کنترل کرد ولی مثل این است که همه چیز را زیر قالی پنهان کرده باشیم.
در اشارات شما مشخص است که جامعه را رصد میکنید و روزنامهها و خبرگزاریها و سایتهای خبری را هر روز مطالعه میکنید. این کار در جهت فن بازیگری به شما خدمتی میکند؟
من از نسلی هستم که این اتفاقات همیشه در زندگیام بوده است، اما اشتباهی که در چند سال گذشته رخ داد این بود که بیش از حد از ظرفیت هنر به نفع سیاست خرج کردند و در این دعواهای سیاسی از بسیاری از هنرمندان مایه گذاشتند.
طبیعتا من بهعنوان هنرمندی که میخواهم مستقل بمانم، مجبورم اخبار را رصد کنم تا ببینم در زمین چه کسی دارم بازی میکنم، چون الان همه را روبهروی هم قرار دادهاند و هر کدام از هنرمندان را در یک جایی و دستهای تعریف میکنند. پس وقتی این شکلی دستهبندی کردهاند، من هم سعی میکنم جغرافیای خودم را در کار هنری پیدا کنم و ببینم زاویهام با مردم چیست، به همین دلیل پیگیر اخبار هستم.
این ممکن است به این برگردد که شما در سالهای اخیر در فیلمهایی که چالش اجتماعی داشته حضور داشتید؟ یعنی این پیگیری و انتخاب نقشها به روحیه شما مربوط میشود یا اینکه چون مناسب این نقشها هستید در آنها بازی میکنید؟
این را شما باید بگویید.(با خنده) خودم کماکان سعی میکنم از زیر این بحث دربروم چون سینما برای من هنر بزرگی است.البته اگر از آن درست استفاده کنیم برندهایم. الان کنار گوش ما داعش را ببینید که چطور از فضای مجازی استفاده میکند، ولی ما با وجود قدمت زیادی که در سینما، تئاتر و موسیقی داریم که به توان آنها بیاعتنا هستیم. ما در تمام این سالها فقط راههای متنوع و عجیب و غریب سانسور را دیدهایم. آرزو میکنم کسانی که این کارها را انجام میدهند روزی بنشینند و خاطراتشان را بنویسند و بگویند در طی این سالها چه خدمتی به مملکت کردهاند. از چه چیزی محافظت کردهاند؟ جزاینکه جامعه هنری ما را به این وضعیت دچار کردهاند چه قدمی در این مملکت برداشتهاند؟ این موضوع واقعا دغدغه و درد من است که درباره آن حرف میزنم.
شما در مصاحبههای اخیر خود از ممیزی زیاد صحبت کردهاید. البته ممیزان هم نظر خود را دارند و معتقدند که از آنچه برای جامه مضر هست محافظت کردهاند.
نتیجه این کار مشخص است. الان چه چیزی حاصل شده؟ خب اگر خوب است ادامه دهید، ولی واقعا خوب نیست. همین هنر سینما چه در ایران و چه در خارج بهشدت سیاسی شده و این بد است؛ در حالی که با سینما خیلی از موضوعات را میتوان رصد کرد. البته گاهی یک اتفاق دیگری هم که میافتد این است که یک حرف بیمورد هم به فروش فیلم کمک میکند که من آن را هم قبول ندارم و نوعی سوءاستفاده است، اما باید بنشینند و فکر کنند در این سالها کار درستی کردهاند یا خیر. به نظرم آنهایی که در این حوزه کار میکنند یا از مردم عقب هستند یا اینکه خودشان را به آن راه زدهاند.
الان ماهواره بیداد میکند و آنها حتی در بخشهای خبریشان هم پیشنهاداتی را به جامعه ما میدهند که ضد خانواده است و نگاه سرمایهداری پشت آن است. ما مملکتمان را دوست داریم و آرزو میکنیم شرایط خوبی برای مردم وجود داشته باشد، ولی همیشه باید به این فکر کنیم و اصلا با این روش زندگی کردهایم که «انشاءالله اوضاع خوب میشود» شرایط فعلی خوب نیست و باید ببینیم درعرصه فرهنگی که میتوانیم مدعی باشیم انقلاب فرهنگی کردهایم کجا ایستادهایم؟
با این اوصاف چقدر امیدوارید؟
به هر حال بشر به امید زنده است. هر چند شرایط فوقالعاده پیچیدهتر شده است، مخصوصا وقتی وضعیت منطقه را رصد میکنید، هر روز با اخباری مواجه میشوید که یکسری وحشی و جنایتکار کنار گوش ما چه میکنند! بخشی از شرایط هم مطالبات جامعه است که ما همیشه آن را بهخاطر اضطراری که بوده به تعویق انداختهایم. الان درهمین دولت هم به نظرمیرسد اصلیترین مساله، مذاکرات هستهای است، همیشههمین طور بوده و یک اضطراری وجود داشته است در حالی که یک بار برای همیشه باید این را حل کنیم، چون در حوزه هنر واقعا تکلیف روشن نیست که چه چیز درست است. به نظرم کسانی که در حوزه تفکر این جامعه قدم برمیدارند باید وسط بیایند تا اینقدر برخوردهای شخصی صورت نگیرد که همه را ناامید کند.
کافی است فقط ببینیم با سالنهای سینمایی یا استادیومهایمان چه کردهایم. برای فروش فیلم که دست به دعا هستیم و استادیومها نیز خالی است. ما مخاطبمان را از دست دادهایم.
و سوال آخر اینکه، این از دست رفتن مخاطب برای کم شدن نشاط است یا اینکه نمیتوانیم حرف مخاطب را بزنیم؟
همه اینها به هم ربط دارد، چون شرایط اضطرار همیشه هست و فضای بستهای را به وجود میآورد که باعث میشود درباره یک مساله به اندازه کافی حرف نزنیم. ما یک رسانه مهمی داریم به اسم تلویزیون اما چطور از آن استفاده میکنیم؟ من خودم سالها در آن کار کردهام ولی الان ببینید به کجا رسیده است. کافی است دو ساعت پای تلویزیون بنشینید و اگر نگران روان خود نباشید میتوانید برنامهها را تماشا کنید.
دیدگاه تان را بنویسید