دوست دارم مردم‌کشورم فیلم‌ام را دوست داشته باشند

وضعیت نمایش فیلم چطور است؟ از اکران در گروه هنر و تجربه راضی هستید؟
برمبنای امکاناتی که گروه هنر و تجربه دارد بله، ولی در کل رضایت چندانی ندارم، چون فیلم ما هرچند الان پرفروش‌ترین فیلم در گروه هنر و تجربه است اما مگر پتانسیل فروش این گروه چقدر است که بخواهیم بابت آن خوشحال باشیم؟ با این تعداد سئانس‌های محدود همه فیلم‌ها تقریبا در یک حدود می‌فروشند، جز آنهایی که شکست می‌خورند، ولی فیلم «احتمال باران اسیدی» قابلیت جذب مخاطب عام را دارد و طبق بازخوردی که گرفتم این سئانس‌های محدود فروش ما را به کمتر از حدی که می‌توانست باشد کاهش داده، به‌طوری که الان اکران فیلم ما در حد تئاتر شده است. این اتفاق در شرایطی پیش آمده که من تمام تلاشم را کردم فیلم شخصی نسازم بلکه فیلمی ‌بسازم که مخاطب داشته باشد و مردم آن را ببینند و الان مشکلم سئانس‌های کم نمایش فیلم است. هرچند در کل باید خوشحال باشم، چون با وجود شرایطی که در یک سال گذشته وجود داشت این فیلم می‌توانست اصلا روی پرده نرود.
وقتی قرار بود «احتمال باران اسیدی» در گروه هنر و تجربه اکران شود پیش‌بینی شما چه بود؟ به نظر می‌رسید خوشحال بودید.
قطعا خوشحال بودم و حتی استقبال هم کردم.
یعنی الان پشیمان هستید؟
پشیمان نیستم چون امکان دیگری برای نمایش فیلم نداشتم، اما الان رضایت چندانی هم ندارم. در واقع برای اکران فیلم مشکلاتی وجود داشت و عده‌ای هم بودند که نمی‌خواستند فیلم اکران گسترده شود و همزمان عده‌ای پیشنهاد هنر و تجربه را می‌دادند. موقعیت پیچیده‌ای بود...
مشکلات سد راه اکران گسترده فیلم چه بود؟
اصلاحات زیادی به فیلم وارد کردند؛ اصلاحیه‌هایی که اگر قرار بود همه آنها اعمال شود دیگر نه فیلم به من تعلق داشت و نه اصلا جذابیتی برای نمایش داشت. پس فکر کردم برای نجات فیلم و اینکه با حداقل اصلاحات نمایش پیدا کند گروه هنر و تجربه این راه را جلوی پای من می‌گذارد.
یعنی شما برای دریافت مجوز اکران از سازمان سینمایی با دو نگاه روبه‌رو شدید که یکی اصلاحات زیاد برای اکران گسترده می‌خواست و دیگری اجازه اکران محدود با اصلاحات کمتر را صادر می‌کرد؟
بله، البته این موضوعی نبود که رسما به من اعلام شود ولی در عمل چنین بود. به هرحال مجموعه سازمان سینمایی و دستگاه‌های نظارتی آن، سلیقه‌هایی مختلف از طیف‌هایی متفاوت را در خود جای داده است. یک سلیقه اصلا نمی‌خواست فیلم من اکران شود چه در گروه هنر و تجربه و چه در اکران آزاد و به شکل گسترده، ولی وجود این نگاه‌های متنوع باعث شد کمی سنجیده عمل کنم چون در این شوراها کسانی بودند که فیلم را دوست داشتند و با نمایش آن مشکلی نداشتند، بنابراین می‌توانستم روی حمایت آنها حساب کنم. پس باید به آنها اعتماد می‌کردم و اگر پیشنهادی می‌دادند بررسی می‌کردم که اکران در این گروه یکی از آن راه حل‌ها بود و از آنجا که موضوع توقیف کامل فیلم هم مطرح شده بود، ‌ترجیح دادم آن را به صورت محدود اکران کنم.
اصلاحیه‌هایی که وارد کرده بودند در چه بخش‌هایی بود؟
خیلی نمی‌خواهم وارد جزئیات آن شوم ولی ایهامی ‌که در شخصیت اصلی از سوی برخی برداشت شده بود یکی از مواردی بود که به‌عنوان اصلاحیه ذکر می‌شد و باقی اصلاحات هم آن طور که شنیدم اصلاحیه‌های مرسوم است که به همه فیلم‌ها وارد می‌شود. البته این نسخه‌ای که الان اکران شده نیز حذفیاتی دارد ولی خیلی کمتر از آن چیزی است که برای اکران سراسری می‌خواستند.
اشاره کردید که فیلم شخصی نساختید و برای مخاطب بوده است. در این دو هفته‌ای که از اکران می‌گذرد استقبال از فیلم چطور بوده و آن مخاطبی که شما در نظر داشتید جذب فیلم شده است؟
وقتی فیلم در این گروه اکران شد‌، طبیعتا این طور است که مخاطب هوشمند جامعه سینمایی که دوست دارد فیلم‌های متفاوت‌تری ببیند و بیشتر تمایل به تحلیل دارد، برای تماشا می‌آید. این طیف را در این مدت در سالن‌های نمایش فیلم دیده‌ام. همچنین 80 درصد سالن‌هایی که فیلم را اکران می‌کنند پر بوده است، آن هم برای فیلمی‌ که سوپراستار ندارد، تبلیغات آن چنانی ندارد و در رقابت با حجم زیادی از فیلم قرار دارد. البته فیلم ما به واسطه مطرح شدن در جشنواره فیلم فجر، جشن انجمن منتقدان و حضور در جشنواره‌های خارجی، در اکران محدود هنر و تجربه شاهد وضعیت خوبی بوده است، اما در کل شرایط خیلی خوب نیست چون الان در این فصل هم تعداد فیلم‌ها و هم تعداد فیلم‌های خوب، زیاد است و به نظرم اینکه می‌گویند این فصل در دو سه سال اخیر به فصل فیلم‌سوزی تبدیل شده درست است. سال قبل هم این اتفاق افتاد و امسال هم تکرار شد.
صحبت از مخاطب هوشمند گروه هنر و تجربه کردید. مخاطب اصلی فیلم شما کیست؟ اصلا این فیلم را برای چه قشری ساختید، دانشجو، روشنفکر،...
من به‌عنوان فیلمساز هیچ گاه تعیین نمی‌کنم که برای چه قشری فیلم می‌سازم و معمولا به حال خودم نگاه می‌کنم. موقعی که با مریم مقدم فیلمنامه را می‌نوشتیم به این فکر می‌کردیم که مخاطب با این کار ارتباط برقرار می‌کند ولی اینکه چه مخاطبی در ذهنمان بود، شاید بهتر باشد همان لفظ مخاطب هوشمند را به کار ببرم. مخاطب هوشمند یعنی مخاطبی که می‌خواهد در فیلم لایه‌های جدید کشف کند یا مفاهیم عمیق‌تری از انسانیت، اخلاق، اجتماع و غیره ببیند. حالا این مخاطب می‌تواند هنرمند باشد یا نباشد، روشنفکر باشد یا نباشد. به نظرم فیلمساز لازم نیست فکر کند برای مخاطب مشخصی فیلم بسازد ولی می‌تواند به این فکر کند که محصولی که می‌سازد چه نوع سلیقه‌هایی را جذب می‌کند. با این حال سینما برای من فقط این نیست که فیلمی‌ بسازم تا مخاطب جذب کند، بلکه بخش عمده آن، این است که از آنچه می‌سازم لذت ببرم، یعنی کلا از پروسه فیلمنامه، ساخت و تدوین فیلم لذت می‌برم و بعد از پایان این مراحل بخش عمده لذت برای من به پایان رسیده است. به همین دلیل در مسیر ساخت فیلم کارهایی را که بلد هستم سعی می‌کنم خودم انجام بدهم.
فکر می‌کنم «احتمال باران اسیدی» فقط به حال شما که آن را ساختید و براساس حال و روزتان آن را جلوی دوربین بردید، مربوط نیست، بلکه به حال و احوال کل جامعه هم برمی‌گردد. چقدر دغدغه طرح حس و حال و مسائل و مشکلات جامعه را در این پروسه لذت بردن از سینما و فیلمسازی دارید؟
دقیقا همین طور است. این فیلم حال جامعه را هم نشان می‌دهد. وقتی در یک جامعه زندگی می‌کنیم تحت تاثیر شرایط اطراف هستیم، پس وقتی قرار است فیلمی‌ بسازم که در آن مردم این جامعه هم هستند، باید حرف همین مردم هم زده شود؛ یعنی باید از شرایطی حرف بزنم که همه می‌شناسیم. اگر بخواهم در این شرایط یک فیلم سانتی‌مانتال شاد بسازم ممکن است عده‌ای هم برای آن کف بزنند ولی برای من موضوع دغدغه‌مندی نیست. من وقتی از شرایطی که در آن هستم احساس درد می‌کنم، نمی‌توانم حرف شاد و سانتی‌مانتال بزنم، هرچند در فیلم‌ام تلاش می‌کنم امید را به مخاطب و مردم بدهم. با این حال فکر می‌کنم رسالت هر فیلمسازی این است که بداند در جامعه‌ای که زندگی می‌کند چه اتفاقاتی رخ می‌دهد. با احترام به همه فیلمسازانی که این روزها فیلم می‌سازند، مشکلی در بعضی از آنها می‌بینم و آن هم این است که فیلمساز، کوچکترین تاثیری از جامعه خود نمی‌گیرد و توجهی به اتفاقات سیاسی و اجتماعی جامعه‌اش ندارد، در حالی که معتقدم بعضی مشاغل هستند که وظیفه‌شان بازتاب‌دهنده شرایط جامعه است؛ بنابراین وقتی می‌خواهم فیلمی‌ را بسازم باورپذیری آن را بالا می‌برم تا مخاطب با آن ارتباط برقرار کند. باید حقیقتی که در جامعه وجود دارد را گفت. اگر جامعه به افسردگی دچار شده یا خصلت بدی در آن وجود دارد باید گفته شود، چون در این صورت است که با آن ارتباط برقرار می‌شود و برخی برای اصلاح آن تلاش خواهند کرد. ضمن اینکه با نشان‌دادن این واقعیت‌ها می‌توانم تحول شخصیت‌های فیلم را هم به درستی نشان دهم تا از همه اینها مخاطب به تحلیلی درست برسد. البته تلاش کردم در فیلم «احتمال باران اسیدی» این عمق را در عین سادگی و به دور از نقد سیاسی و ژورنالیستی مطرح کنم، به همین دلیل سراغ یک فضای شاعرانه و مینیمال رفتم؛ یعنی در این فیلم نقد، غر، طعنه و کنایه هم دیده می‌شود ولی سعی کردم زبان روایی آن در فضایی شوخ و شنگ و امید‌دهنده باشد.
از آنجا که در طرح همین واقعیت‌هایی که اشاره کردید، برای اکران اولین فیلمتان به مشکل و سانسور برخورد کردید، فکر می‌کنید ادامه راه فیلمسازی برای بیان دغدغه‌ها و واقعیت‌های اجتماعی هموار باشد؟
بله، می‌توان ادامه داد اما واقعا سخت است. اصولا فیلم ساختن در تمام دنیا سخت است ولی در ایران سخت‌تر. هرچند در خیلی از کشورها فیلمسازی به دلایل متعدد غیرممکن است و خوشبختانه در ایران با وجود همه کشمکش‌ها، بالاخره امکان کار هست، چون آدم‌هایی هستند که می‌شود لااقل با آنها چانه زد و به یک نتیجه‌ای رسید. اگر بخواهم صادقانه قضاوت کنم و نظر بدهم باید بگویم انصاف این بود که فیلم‌ام دچار هیچ ممیزی نمی‌شد، چون ما خط قرمزهای مملکت‌مان را می‌دانیم ولی در نهایت یک اعتماد متقابل باید وجود داشته باشد. وقتی می‌دانند این اشراف به خط قرمزها وجود دارد، باید سعه صدری هم از آن سو نشان داده شود تا یک‌سری مسائل را بتوان مطرح کرد. البته این سعه صدر را میان برخی از مسئولان سازمان سینمایی دیدم که معتقدند طرح نقدهای جدی اشکالی ندارد؛ به همین دلیل فکر می‌کنم باید از این نوع نگاه در مقابل آن نگاه تندی که وجود دارد حمایت کرد، چون آن نگاه اساسا می‌تواند سینما را از بین ببرد. باید بتوانیم دیالوگ برقرار کنیم، چون در همین فضا هم می‌توان فیلم ساخت و اگر مثل سال‌های نه‌چندان دور، عقبگرد نداشته باشیم می‌توان به این فیلمسازی امیدوار هم بود. همان‌طور که خروجی فعلی نشان می‌دهد همه همکاران من با امید مشغول ساخت فیلم هستند و امسال هم ظاهرا سال خیلی شلوغی است.
یک مزیت فیلم شما در مقایسه با دیگر فیلمسازان اول یکی، دو سال اخیر این است که تماشاگر با وجود ریتم آرام، آن را پس نمی‌زند، چون خیلی از فیلم‌هایی که اخیرا توسط نسل جدید فیلمسازان ساخته شده، اصطلاحا بیشتر شخصی بوده است.
بله، این مسأله را بین برخی همکارانم و در همین گروه هنر و تجربه هم دیده‌ام، به همین دلیل شاید ترکیب کردن این دو عنوان هنری و تجربی در کنار هم و نمایش آن در قالب یک گروه سینمایی خیلی کار صحیحی نباشد چرا که سینمای تجربی سینمایی است که آدم‌ها آن را تجربه می‌کنند و بسیاری از آنها اصلا هنری نیستند. برعکس این قضیه هم وجود دارد. درواقع این دو سینما اصلا از هم جدا هستند و حتی مخاطب آنها نیز از هم جداست.
فیلم شما در چند جشنواره خارجی حضور خوب و موفقی داشت. «احتمال باران اسیدی» را یک فیلم اصطلاحا جشنواره‌ای می‌دانید؟ اصلا به‌عنوان یک فیلمساز نسل جدید تعریفی از سینمای جشنواره‌ای دارید؟
فکر می‌کنم نگاه درست این است که شما فیلمی ‌بسازید که هم منتقد داخلی آن را دوست داشته باشد و هم منتقد خارجی، هم مخاطب داخلی را جذب کند و هم مخاطب خارجی و در کنار آن سلیقه‌های مختلف داوران جشنواره‌ها را هم جذب کند. در حالی که الان این طور نگاه نمی‌شود و این نظر را که اگر فیلمی‌ مخاطب زیاد داخلی داشته باشد، مناسب جشنواره خارجی نیست و اگر مخاطب داخلی نداشته باشد برای جشنواره‌های خارجی مناسب است، قبول ندارم چون معتقدم می‌شود فیلمی‌ ساخت که هم مخاطب عام آن را دوست داشته باشد و هم مخاطب خاص سینمایی؛ چه داخلی و چه خارجی، نمونه چنین چیزی در سینمای ما آقای فرهادی است که اگرچه سلیقه من در مدل فیلمسازی با ایشان متفاوت است اما می‌بینیم جایگاهی پیدا کرده است که هم مخاطب خاص و جشنواره‌ای آثارش را می‌پسندد و هم مخاطب عام؛ بنابراین تمام تلاشم را می‌کنم تا به چنین جایگاهی در فرم سینمایی خودم برسم. در واقع در فیلم «احتمال باران اسیدی» سعی کردم همین مدل را تمرین کنم، چون فیلم در جشنواره فجر مورد توجه داوران قرار گرفت و مخاطب هم آن را دوست داشت، در جشن انجمن منتقدان نیز مورد توجه بود و جایزه گرفت، در جشنواره‌های خارجی‌ای هم که شرکت کرده مورد پسند منتقدان و تماشاگران خارجی قرار گرفت.
برداشت شما از سینمای جشنواره‌ای با نگاه مرسوم امروزی متفاوت است که عده‌ای تصور می‌کنند فیلم‌های تلخ و به نوعی خاص مناسب این جریان هستند. با این اوصاف چقدر امیدوار هستید به جایگاهی که می‌خواهید برسید؟
اینکه فیلمساز بخواهد جهانی باشد برای هر کارگردانی خوشایند است و برای من هم می‌تواند یک هدف باشد، اما همیشه سعی کرده‌ام در زندگی پله‌پله حرکت کنم و در هر پله طوری موقعیتم را تثبیت می‌کنم که مطمئن باشم دیگر پایین نمی‌آیم. این تثبیت کردن برای من فیلمساز ایرانی همین است که مجموعه مخاطب ایرانی یعنی مخاطب عام، منتقد و حرفه‌ای فیلم در داخل سرزمینم فیلم مرا دوست داشته باشند، بعد آن وقت نگاهم به آن طرف می‌رود که حالا چطور می‌توانم فیلم‌ام را جهانی کنم. همیشه در طول ساخت فیلم «احتمال باران اسیدی» به تهیه‌کننده و دیگر همکارانم می‌گفتم که باید از خدا بخواهیم کاری کند که فیلم اینجا، در دل مخاطب جا باز کند و اگر این اتفاق بیفتد دیگر رفتن و جهانی‌‌شدن غیرممکن نیست. البته این را هم بگویم که در بسیاری از جشنواره‌های دنیا از یک‌سری فرمول رایج استفاده می‌شود، مثلا اگر یک فیلم فلسفی بسازیم آنها خیلی خوش‌شان نمی‌آید چون فکر می‌کنند فلسفه چیزی نیست که ما حق داشته باشیم درباره آن حرف بزنیم. آنها فکر می‌کنند ما فقط باید اگزوتیک حرف بزنیم. حالا اگروزتیک چیست؟ اینکه حرفی بزنیم که جهان سواست و بیشتر درد در آن باشد. به این ترتیب اگر بخواهید فیلمی‌ غیر از این بسازید از همان ابتدا خود به‌خود 80-70 در صد از شانس خود را برای حضور در این نوع جشنواره‌ها از دست می‌دهید. البته افرادی هم هستند که برخلاف جریان رایج، به‌دنبال چنین تصاویری از سنیمای ایران نیستند و آن شانس‌های اندکی که وجود دارد می‌تواند سبب شود که فیلم شما به برخی جشنواره‌ها راه پیدا کند مثل اتفاقی که برای «احتمال باران اسیدی» افتاد. این فیلم را تعدادی جشنواره پذیرفتند و تعدادی از جشنواره‌های درجه یک دنیا هم با وجود اینکه به قابلیت آن اذعان کردند، نپذیرفتند. درواقع می‌گفتند که فیلم شما اثر خوبی است و در جشنواره مورد توجه مسئولان بود، اما آن چیزی که دوست دارند از سینمای ایران ببینند نیست! بنابراین برای برخی جشنواره‌ها معلوم است که فرمول چیست و شاید هر فیلمسازی با کمی هوش بتواند در این مسیر برود و فیلم‌هایش در این فستیوال‌ها دیده شوند، اما برای من مهم این است که مردم عاشق فیلم‌هایم باشند و اگر این طور شود به هدفم رسیده‌ام. آن وقت می‌توانم با بقیه ماجرا تفریح کنم و به جشنواره‌های خارجی بروم و تجربه‌ای هم کسب کنم.
برویم سراغ بازیگران «احتمال باران اسیدی». ابتدای صحبت‌ها گفتید این فیلم ستاره‌ای ندارد اگرچه به نظرم شمس لنگرودی به‌‌نوعی می‌تواند یک مثال نقض باشد چون به هرحال ممکن است برای عده‌ای جذابیت داشته باشد تا چهره‌ای را که پیشتر به‌عنوان یک شاعر می‌شناسند بر پرده سینما ببینند. چطور شد که سراغ آقای لنگرودی رفتید؟ اصلا ایشان انتخاب اول شما بودند؟
البته منظور از ستاره یک بازیگر چهره بود، به هرحال در ابتدای کار انتخاب‌های دیگری داشتیم و صحبت هم کرده بودیم، اما از یک جایی تصمیم گرفتم کسانی این رل‌ها را بازی کنند که چهره نباشند تا مردم نسبت به آنها پیش زمینه‌ای نداشته باشند. این کار باعث می‌شد نگاه مخاطب به این شخصیت‌ها را خودم بسازم. آقای لنگرودی بعد از اینکه تصمیم گرفتیم بازیگر چهره نداشته باشیم، دومین گزینه ما بودند که به لحاظ فیزیکی با شخصیت منوچهر تناسب داشتند. وقتی هم فیلمنامه را خواندند با آن بسیار همذات پنداری کردند، هر‌چند آن انزوا را در زندگی واقعی خود اصلا ندارند. بعد هم متوجه شدیم که ایشان در سال‌های جوانی در کلاس‌های خانم مهین اسکویی دوره بازیگری گذرانده‌اند و همین باعث شد که خیالمان راحت باشد خیلی با کار بیگانه نیستند، ضمن اینکه هر بار در هر جلسه دورخوانی آورده‌هایی داشتند که مرا مطمئن می‌کرد انتخابمان درست بوده است. در کنار این نقش، وجود مهسا و کاوه با بازی مریم مقدم و پوریا رحیمی‌‌سام هم که دو جوان فیلم هستند، براساس هدفی بود که از ابتدا در نظر داشتیم؛ یعنی گفتیم درست است که می‌خواهیم تنهایی و کسالت منوچهر را روایت کنیم اما قرار نیست فیلم کسالت‌بار بسازیم، چون به هرحال سینماست و باید بخشی از قواعد جذابیت را در آن رعایت کنیم؛ بنابراین حضور رل‌های جوان برای ایجاد این جذابیت یک ضرورت بود. ضمن اینکه بخش مهم دیگر داستان این بود که بگوییم تنهایی و ‌بی‌پشتوانگی اتفاقی است که ارتباطی به سن و سال ندارد و هر انسانی از هر نسلی می‌تواند تنها باشد. این یک معضل است که در جامعه ما زندگی انفرادی هم بین جوانان و هم سالمندان خیلی زیاد شده در حالی که ما زمانی در مقابل کشورهای غربی می‌بالیدیم به اینکه در غرب بنیان خانواده از بین رفته ولی ما خانواده داریم و همه پشت هم هستند والا نباید بگوییم داشتیم، چون دیگر نداریم. اطراف ما پر است از آدم‌های تنها و این موضوع برای خودِ من به یک معضل روحی تبدیل شده است چون هر لحظه باید نگران آدم‌های تنهایی که بعضا عزیزانم هستند باشم. اینها همه چیزهایی است که به هم پیچیده شده و انگار کسی نمی‌خواهد آن را درست تحلیل کند.
حالا در این اوضاع شما دوست ندارید همه آنچه را که بوده و الان دیگر نیست در فضایی شاد نشان دهید؟
من در این فیلم تلاش کردم که این طور باشد و سه آدم را نشان دادم که همدیگر را حمایت می‌کنند و بدون غر زدن نشان دادم که می‌توان ‌بی‌پول و ‌بی‌کس بود ولی امید داشت و حرکت کرد، می‌شود برای کسی مهم و عزیز هم بود، اما اینکه بخواهم فیلمی‌ سراسر شاد بسازم، باید بگویم که هر وقت آدم شادی بودم می‌توانم چنین کاری بکنم. این بستگی به حال من دارد که وقتی سراغ نوشتن فیلمنامه و ساخت آن می‌روم چطور باشم. یک فیلم قرار است بخشی از زندگی باشد و من باید فیلمی‌ بسازم که بخشی از آن را زندگی می‌کنم. برای همین خیلی‌ها که فیلم «احتمال باران اسیدی» را می‌بینند می‌گویند بخشی از شخصیت مرا در منوچهر می‌بینند، باوجود اینکه من 35 سال دارم و او 70 سال، اما این یک واقعیت است که من بخشی از خودم را در منوچهر و کاوه می‌بینم. پس هروقت حال جامعه خوب باشد فیلمسازش فیلم شاد می‌سازد، نویسنده‌اش داستان شاد می‌نویسد، آهنگسازش آهنگ شاد می‌سازد و...
یعنی نمی‌شود رسالتی برای هنرمند قائل بود که او به تغییر فضای جامعه کمک کند؟
اگر این اتفاق قرار باشد فرمایشی رخ دهد کار غلطی است و اگر فیلمسازی هم تن دهد کار اشتباهی کرده است، اما اگر در قالب یک همکاری مثلا بین هنرمندان یا سیاستمداران یک جامعه باشد می‌تواند مثمرثمر باشد؛ یعنی با هم به یک راهکار برسند که دست به دست هم دهند تا اتفاق مثبتی پیش آید. در کشورهایی که شادی و نشاط وجود دارد چند فاکتور ساده این فضا را ایجاد می‌کند که یکی از آنها هنر است و دیگری رسانه. این دو فاکتور آن‌قدر مهم هستند که اصلا به ابزار دیگری احتیاج نیست. در کشورهای آسیایی مثل هند علاقه به موسیقی و فیلم آن‌قدر زیاد است که مردم اصلا فقرشان را یادشان رفته است. ما هم می‌توانیم با داشتن یک فضای شاد، نشاط عمومی ایجاد کنیم، آن وقت منِ فیلمساز هم می‌توانم فیلم شاد بسازم. شاید بد نباشد به یاد بیاوریم که مگر در دهه 60 جنگ نبود؟ جنگ بود ولی حال مردم آن‌قدر خوب بود که داریوش مهرجویی «اجاره‌نشین‌ها» را ساخت و مردم می‌رفتند و می‌دیدند و کلی حالشان خوب می‌شد؛ یعنی وسط جنگ فیلمی‌ کمدی ساخته شد که یکی از آثار ماندگار کمدی در تاریخ سینمای ما می‌شود. در حالی که بعد از گذشت این همه سال یک «اجاره‌نشین‌ها» نتوانسته‌ایم بسازیم. جنگ هم نداریم و قرار است خوشحال هم باشیم. با وجود همه اینها در همین اولین فیلم‌ام لحظات شادی را نشان دادم که در سینما تماشاگر با آن می‌خندد و هدفم این بود که بگویم کسالتی که می‌بینیم می‌تواند به شادی تبدیل شود؛ پس می‌توانیم شاد باشیم و رابطه دوستی داشته باشیم و رل حمایتی برای هم بازی کنیم. اگر روزی بخواهم فیلمی‌ با فضایی متفاوت‌تر بسازم دوست دارم مثلا کمدی ابزورد یا چیزی شبیه آنچه وودی الن می‌سازد را بسازم، اما زمانی می‌توانم چنین کاری کنم که اطرافم چنین کاراکترهایی را ببینم و وقتی نبینم و چنین فیلمی‌ بسازم به یک فیلم سانتی‌مانتال تبدیل می‌شود.
قصد دارید ساخت فیلم جدیدی ر ا شروع کنید؟
خیلی عجله‌ای ندارم و مدلم اصلا طوری نیست که هر سال بخواهم فیلم بسازم. از آنجا که از پروسه ساخت فیلم و مخصوصا نوشتن فیلمنامه لذت می‌برم با عجله کار را پیش نمی‌برم. ضمن اینکه دریک سال اخیر پس از دوندگی‌هایی که برای اکران فیلم داشتم به استراحت نیاز دارم. با این حال دو پروژه دارم که یکی در ایران است و دیگری در سوئد و روی هر دو با مریم مقدم کار می‌کنم. بنابراین امسال که قطعا نه ولی سال آینده یکی از این دو را خواهم ساخت.
گفتید دوندگی‌هایی اکران شما را خسته کرده است. به‌عنوان یک فیلمساز اول تصوری از این روند نداشتید؟
واقعیت این است که ساخت فیلم اول رسما به اندازه یک دانشگاه برای فیلمساز دانش و تجربه به همراه دارد؛ از بازنویسی‌های چند‌باره که یک سال درگیر آن بودم و مرا کم‌کم به سمت جنون می‌برد تا پروسه گرفتن مجوز ساخت و پیدا کردن سرمایه‌گذار و بعد هم گرفتن پروانه نمایش که برای هر کدام از مجوزها حدود یک سال در راهروهای ارشاد می‌رفتم و می‌آمدم. کلا گرفتن مجوز ساخت و پیدا کردن سرمایه‌گذار حدود دو سال طول کشید چون به‌هرحال سخت است برای اولین کار اعتماد کسی را جلب کنی و بعد ساختن فیلم با یک بودجه خیلی کم که معنای واقعی سینمای مستقل است. بعد از آن هم اکران فیلم و حضور در جشنواره‌های خارجی تجربه زیادی برایم داشت، هرچند به نظرم تجربه اداری آن خیلی ارزشمندتر از خود ساخت فیلم بود چون قبلا فیلمسازی را تجربه کرده بودم، اما تجربه راه رفتن یکی دو ساله در راهروهای ارشاد را نداشتم. بنابراین باید انرژی‌ام را جمع کنم که دو سال دیگر برای کسب مجوز ساخت و نمایش توان داشته باشم.
و سوال آخر اینکه در این بین وضعیت سینمای مستقل را چطور می‌بینید؟
واقعیت این است که در موضوع سینمای مستقل یک اتفاق متناقض می‌افتد و آن هم این است که خیلی امیدی به این سینما نیست اما همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد. درواقع از آنجا که کوچکترین کمک مالی به آن نمی‌شود و تعداد سینماهایش هم خیلی محدود است، پس امیدی هم به آن نمی‌توان داشت اما بزرگترین امید برای سینمای مستقل در تمام این سال‌ها این است که به هرحال عشق به سینما همان‌طور که در من بوده در دل تمام عاشقان سینما هم هست. کشورهایی مثل ایران و هند، فرهنگ زیستی‌شان با سینما پیوند خورده است. البته درست است که با سالی 8-7 میلیون مخاطب در سال، عملا سینمای شکست‌خورده‌ای داریم، اما باز هم میل به فیلم دیدن و فیلم ساختن در طیف گسترده‌ای از جامعه وجود دارد که آن را می‌توانیم ببینیم و این طیف بزرگ، سینما را دنبال می‌کند و حتی شده با صد هزارتومان، راه فیلم ساختن را هم پیدا می‌کند. برای حفظ سینمای مستقل تنها راه این است که یک نوع تعامل بین سینمایی‌ها و دستگاه‌های نظارتی ایجاد کنیم. بعد از آن هم مباحث مالی است و سینمای مستقل هم باید بتواند از یک مقداری کمک و نه وام‌های چند میلیاردی بهره ببرد. می‌شود از تعداد زیادی فیلمساز جوانی که فعالیت می‌کنند با وام و بودجه میلیاردی یک فیلم دیگر حمایت کرد و در واقع سرمایه‌گذاری کرد چون از بین این تعداد فیلمساز جوان، بالاخره چهار فیلمسازی که آبروی سینمای ایران باشند بیرون می‌آیند. من اگر رئیس سازمان سینمایی بودم ‌ترجیح می‌دادم به جای دادن بودجه نجومی ‌به یک کارگردان درجه یک که معلوم هم نیست فیلم درجه یکی بسازد، به 15 فیلمساز جوان بودجه اندکی بدهم، چرا که در آن صورت حتما حداقل دو یا سه اثر درخشان ساخته خواهد شد. آن کارگردان درجه یک و مطرح اصلا نیازی به کمک دولت ندارد و به‌واسطه اعتباری که دارد می‌تواند از جای دیگری اعتبار تأمین کند.