گفتوگوی مثلث با علی بیگدلی، استاد دانشگاه
فروپاشی پروژه ایران هراسی
سفر رئیس‌جمهور به اروپا از دو زاویه اهمیت بسیاری دارد؛ نخست اینکه با سفر رئیس‌جمهور، به دنیا نشان داده می‌شود که ایران یک بازیگر قدرتمند است که برای بازیگری در عرصه بین‌المللی گام بر‌می‌دارد و این گام مهمی برای فروپاشی پروژه ایران‌هراسی است
آقای دکتر برخی تحلیلگران سفر رئیس‌جمهوری ایران به کشورهای بزرگ اروپایی یعنی ایتالیا و فرانسه را نقطه‌عطفی برای آغاز روزهای روشن و پدید آمدن چشم‌اندازی امیدوارکننده در روابط ایران و اروپا برشمرده‌اند، اما در این میان عمده خبرها در خصوص افزایش حجم مبادلات تجاری و اقتصادی بوده است. افزایش روابط اقتصادی ایران با این دو کشور را چگونه بررسی می‌کنید؟
سفر آقای روحانی به اروپا نخستین گام عملی برای توسعه و تعامل سازنده پس از اجرایی شدن برجام محسوب می‌شود. سفر رئیس‌جمهور به اروپا از دو زاویه اهمیت بسیاری دارد؛ نخست اینکه با سفر آقای روحانی به دنیا نشان داده می‌شود که ایران یک بازیگر قدرتمند است که برای بازیگری در عرصه بین‌المللی گام بر‌می‌دارد و این گام مهمی برای فروپاشی پروژه ایران‌هراسی است. از سوی دیگر، این سفر می‌تواند گامی جدی برای فراهم کردن بستر سرمایه‌گذاری‌های خارجی در ایران باشد. باتوجه به آنکه اقتصاد و سیاست خارجی ایران در طول هشت سال دولت نهم و دهم دچار انجماد شده بود، با روی کار آمدن دولت یازدهم و اجرایی شدن برجام در حال خروج از آن وضعیت و پیدا کردن حالت انبساطی است. زیرا در دولت گذشته ما در یک انزوای سیاسی قرار داشتیم که نتیجه‌اش انزوای اقتصادی و موجب شد که بسیاری از بخش‌های اقتصاد کشور، توسعه نیابند و درآمدهای کشور کاهش یابد و مشکلات اقتصادی درون کشور نیز بسیار گسترده شد که نگرانی‌ها را افزایش داد. بنابراین افزایش همکاری‌ها در روابط سیاسی و اقتصادی یک موضوع در هم تنیده است و نمی‌توان این دو را بدون همدیگر دید.
در این میان برخی از منتقدان به این موضوع اشاره می‌کنند که افزایش مبادلات نتایج خوبی را برای ایران به‌دنبال ندارد و تنها به نفع کشورهای اروپایی است و به این دلیل انتقادات بسیاری را به ایران دارند.
رابطه ایران و اروپا در سال‌های گذشته تحت‌تاثیر رابطه ایران و آمریکا بوده است بنابراین اکنون به نظر می‌رسد اروپایی‌ها در رابطه با ایران می‌خواهند نقش مثبت‌تر و فعال‌تر و به دور از رابطه ایران و آمریکا را ایفا کنند. ما شاهد بودیم چند روز پس از دستیابی به برجام در تیرماه امسال، هیات‌های سیاسی و اقتصادی اروپایی به ایران گسیل شدند که این موجب دادن تذکر از سوی آمریکا به آنها شد و می‌گفتند هنوز تحریم‌ها لغو نشده، اروپایی‌ها عجله نداشته باشند که البته این موضوع با بی‌اعتنایی اروپا روبه‌رو شد. با این وجود، بحران اقتصادی اروپا که از سال ۲۰۰۸ شروع شد، هنوز گریبان‌گیر اروپایی‌هاست و آنها هنوز دچار بحران هستند. از آنجا که ایران یک کشور مهم با بازار گسترده است، مسلم است که موقعیت خوبی برای کسب سود شرکت‌های بزرگ اروپایی است. در این میان اما باید به این نکته توجه داشت که اقتصاد ایران نیز طی سال‌های تحریم لطمه‌هایی خورده و نیازمند مشارکت اقتصادی، جذب سرمایه خارجی و دریافت تکنولوژی روز دنیاست، بنابراین هم ایران و اروپا می‌توانند با یکدیگر همکاری‌هایی داشته باشند و این مساله به سود هر دوطرف است. به‌خصوص آنکه ظرف 10 سال
گذشته اقتصاد کشور دچار یک انجماد شده بود که در نتیجه بی‌توجهی به قواعد رسمی و ضوابط بین‌المللی بود. بنابراین برجام سرآغازی برای منبسط شدن شرایط اقتصادی ما بود. بنابراین این سفر ایران را وارد فضای اقتصاد بین‌الملل می‌کند. آنچه برای ما اهمیت دارد بار اقتصادی این موضوع بود. زیرا هدف آنها نیز از اعمال تحریم‌ها فشار اقتصادی بر کشور بود که محقق شد و در بسیاری از بخش‌های صنعتی دچار عقب‌ماندگی شدیم. گسترش همکاری با این کشورها هرچند موجب توسعه کشور خواهد شد اما در این میان موضوعات دیگری چون بحث افزایش اشتغال نیز به مرور صورت خواهد گرفت و اینکه به‌دنبال این موضوع شاهد افزایش حس آرامش و ضریب اعتماد عمومی در کشور خواهیم بود. زیرا اقتصاد کشور تاثیر بسیاری در روحیه شهروندان دارد. بنابراین دولت قصد دارد ساختار کهنه اقتصاد را نوسازی کند.
یکی از بخش‌های سفر رئیس‌جمهور به کشور ایتالیا توسعه روابط اقتصادی بود. این هدف را چگونه می‌بینید؟
ایتالیا از شرکای مهم ایران در اتحادیه اروپا است. این کشور همواره دوست ایران بوده و حتی در زمان تحریم‌ها هم رابطه مطلوبی با ایران داشت. قبل و بعد از توافق هسته‌ای هم مقام‌های این‌کشورها سفرهای متعددی به ایران داشتند و طی آن برای همکاری با ایران ابراز تمایل کردند. ایتالیا از نظر علم و تکنولوژی تا حدودی می‌تواند نیازهای ایران را رفع کند، هرچند به اندازه آلمان و فرانسه پیشرفته نیست اما کشوری است که در برخی زمینه‌ها می‌تواند همکاری‌های اقتصادی خوبی با ایران داشته باشد. به همین دلیل در جریان سفر حسن روحانی به ایتالیا توافقنامه‌هایی به ارزش 18 میلیارد دلار به امضا رسید. کارشناسان و ناظران اقتصادی می‌گویند با برداشته شدن تحریم‌های ایران در سال 2016 میلادی، انتظار می‌رود اقتصاد ایران با رشد چهار درصدی مواجه شود و واردات و صادارت به ایران نیز 20 درصد رشد یابد. دیگر کشورهای اروپایی از جمله آلمان نیز چشم به بازگشت و تجدید روابط تجاری با ایران دارند؛ مسئولان صنایع آلمان بر این باورند که صادارت به ایران در چند سال آتی 10 میلیارد دلار افزایش یابد.
یکی دیگر از بخش‌های سفر رئیس‌جمهور به فرانسه بود؛ توسعه روابط اقتصادی با این کشور را چگونه می‌بینید؟
رئیس‌جمهوری ایران در دیدار روسای شرکت‌های مهم فرانسوی که با حضور وزرای امور خارجه و اقتصاد فرانسه برگزار شد، تاکید کرد امروز با شرایط جدیدی که به‌دنبال توافق هسته‌ای حاصل شده، می‌توانیم حتی سطح همکاری‌های اقتصادی دو کشور را بیش از گذشته ارتقا دهیم. هر چند این کشور در دوران تحریم و حتی مذاکرات هسته‌ای مخالفت‌هایی با ایران داشت اما در شرایط کنونی روابط میان ایران با کشورهای اروپایی وارد مراحل عادی خود شده است. بنابراین با عادی شدن روابط افزایش مناسبات موضوعی کاملا طبیعی است. به همین دلیل رئیس‌جمهور در دومین سفر خود به فرانسه 20 قرارداد همکاری اقتصادی با این کشور امضا کرد وخرید 118 فروند هواپیمای جدید با شرکت ایرباس منعقد شد. ایران بازار نخست شرکت‌های خودروساز فرانسوی است و شرکت «پژو- سیتروئن» نگاه به بازگشت به ایران حتی در دوران تحریم‌ها داشت به دلیل آنکه این شرکت مورد اقبال عموم مردم است، مسلم است همکاری دوباره با این شرکت نیز موضوعی عادی است.
تاثیر این سفرها در مناسبات سیاسی ایران با کشورهای دیگر را چگونه می‌بینید؟
اکنون با رفع تحریم‌ها آقای روحانی می‌تواند سوء تفاهمات گذشته را رفع کند و به مذاکره با کشورها بپردازد. چنانکه سفر رئیس‌جمهور چین و پاکستان به ایران و سفر آقای روحانی به اروپا در همین راستا است تا شرایط جدید را به جهان خاطرنشان کند. در هر صورت اروپا هم‌اکنون بیش از هر زمان دیگری در خطر تروریسم تکفیری و داعش قرار دارد. ما در ماه‌های گذشته شاهد اقدامات تروریستی داعش در کشورهای اروپایی بودیم. سفر آقای روحانی به اروپا نیز قرار بود در آبان ماه صورت بگیرد که به دلیل همین اقدامات تروریستی در اروپا لغو شد. اروپایی‌ها می‌دانند که ایران تنها قدرتی است که در منطقه می‌تواند در مقابل تروریسم داعش بایستد.
آنها نقش برخی متحدان منطقه ایشان را در حمایت از داعش دیده‌اند و به همین خاطر نسبت به آنها مردد و نگران هستند ولی ایران در طول دو سال گذشته نشان داده که بازیگر قابل‌اعتماد، مطمئن و اثبات‌سازی است و همین مساله موجب شده کشورهای اروپایی علاقه‌مند همکاری با ایران شوند.
دیدگاه تان را بنویسید