قربانی شام

فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهوری فرانسه، چندی پیش وزیر خارجه‌اش، لوران فابیوس را از سمت خود برکنار کرد و ژان مارک ایرو 66 ساله که در دوره‌ای (2012 تا 2014) سمت نخست‌وزیری را در کابینه فرانسه به عهده داشت، به جای وی به‌عنوان وزیر خارجه فرانسه برگزید. البته ظاهرا این اقدام با استعفای شخص فابیوس انجام گرفته و او را با هدف انتصاب در پست «ریاست شورای قانونگذاری فرانسه» برکنار کرده است.
مارک ایرو در اولین واکنش‌هایی که در سمت وزیر خارجه فرانسه داشت، به ترکیه در خصوص عدم مداخله در امور داخلی سوریه و توقف بمباران مواضع کردها در سوریه هشدار داد؛ امری که توجه جهانی را جلب کرد. وزیر خارجه قبلی فرانسه، یعنی فابیوس در طول مذاکرات هسته‌ای با ایران دو بار نقش پلیس بد را ایفا کرد و مذاکرات را به مرحله توقف کشاند؛ لیکن با تلاش‌های ایران دوباره مسیر گشوده شد و مذاکرات ادامه یافت. در حالی که رئیس‌جمهور فرانسه جهات دیگری از سیاست را مد‌نظر داشت!
پذیرش رئیس‌جمهور ایران در فرانسه طی نخستین سفر اروپایی‌اش پس از شروع اجرای برجام که‌ نتایج عملی بسیاری در روابط دو‌جانبه و همچنین مذاکرات ثمر‌بخش در همکاری‌های منطقه‌ای را به همراه داشت، احتمالا در کنار برخی عوامل دیگر داخلی در فرانسه، می‌تواند یکی از دلایل بر‌کناری فابیوس باشد که گرایشات و همراهی‌های بیشتری را در راستای منافع اسرائیل و عربستان و مقابله با سیاست‌های کاخ سفید در منطقه و در کل در جهت عکس منافع فرانسه در منطقه را دنبال می‌کرد.
به عبارت روشن‌تر، فرانسه که پس از جنگ اول جهانی قیمومیت سوریه، به‌عنوان بخش جدا شده از پیکره امپرا‌توری عثمانی، به همراه لبنان را به عهده داشت، در مقطع کنونی که تحولات پر‌شتابی در این منطقه در حال وقوع است، رقابت با ایالات متحده آمریکا و همراهی با عربستان و ترکیه را به کناری نهاده و همراهی و همگامی ‌با واشنگتن و همکاری با روسیه و ایران را برگزیده است تا در راستای مقابله با افراطی‌گری‌های ترکیه و عربستان در حمایت از گروه‌های خشونت‌طلب و تروریست، مثل جبهه النصره و داعش اقدامی ‌عملی ‌صورت دهد.
به ویژه آنکه انفجار چندی قبل در پاریس، تهدیدات امنیتی جدی علیه فرانسه از ناحیه جریانات تکفیری - افراطی مورد حمایت سعودی را آشکار کرد و فرانسوا اولاند و همکارانش به خوبی درک کردند که هرگونه مماشات با این جریان می‌تواند امنیت ملی آنان و بلکه کل اروپا را به طرز خطرناکی مورد تهدید قرار دهد؛ امری که به نظر می‌رسد فابیوس درک کاملی از آن نداشت و به‌دنبال همراهی با سیاست‌های عربستان و ترکیه، بعید نبود که پای فرانسه را به جنگی فرسایشی در این منطقه حساس بکشاند.
در این میان هم رژیم اسرائیل به رهبری بنیامین نتانیاهو تلاش‌های وافری به کار برد تا آمریکا را به دخالت نظامی علیه دولت سوریه وا‌دارد و هم ترکیه تلاش‌های فراوانی را به کار می‌برد تا پای ناتو را به جنگ در سوریه باز کند.
از جمله آنکه ترکیه با حمله به هواپیمای روسی در داخل خاک سوریه و در نزدیکی مرز هوایی‌اش در رقّه، خواست چنین القا کند که روسیه به حریم هوایی او تجاوز کرده است. به‌رغم اعتراضات روسیه و تلاش بر رد ادعاهای ترکیه با ارائه اسناد و مدارک، روسیه با هشیاری، هیچ‌گونه اقدام مستقیم مقابله‌جویانه علیه ترکیه انجام نداد تا بهانه‌ای به دست ترکیه و حامیان سیاست‌های آنان ندهد. البته ایالات‌متحده آمریکا به روسیه هشدار داده است که از بمباران مواضع معترضان معتدل ضد‌دولت اسد پرهیز کند و در این رابطه گفت‌وگوی تلفنی در تاریخ 12 فوریه فیمابین آقای اوباما و پوتین صورت گرفت؛ لیکن دولت‌های بزرگ به‌خوبی درک می‌کنند که تفکیک گروه‌های معارض به اصطلاح معتدل با گروه‌های افراطی و وحشی همانند داعش در جبهه گسترده سوریه و عراق عملا غیر‌ممکن است.
کما اینکه اخیرا یکی از سناتورهای آمریکایی هشدار داده است که بیش از 60 میلیارد دلار کمک‌های تسلیحاتی آمریکا به معارضان سوریه، عملا به دست گروه‌های افراطی احرار الشام، جبهه النصره و داعش رسیده است!
بمباران‌های شدید مواضع تروریست‌ها و حمایت‌های هوایی از اقدامات نیروی نظامی دولت سوریه در کنار مساعدت‌ها و حمایت‌های ایران از سویی و پیشروی نیروهای کرد در شمال سوریه و عراق که محاصره حلب و نزدیک شدن به آزادی آن شهر مهم در سوریه و آماده شدن شرایط برای آزاد‌سازی موصل در عراق را فراهم ساخته است، از سوی دیگر موجبات وحشت ترکیه و از دست رفتن همه تصورات و خواب و خیال‌های رجب طیب اردوغان را فراهم کرده است؛ بنابراین دولت ترکیه با انجام عملیات هوایی و با انتظار حرکات مقابله‌جویانه احتمالی روسیه، امیدوار به این شده است که معادله را با ورود ناتو به صحنه کارزار به نفع خود و عربستان که نیروی هوایی‌اش را در پایگاه اینجرلیک ترکیه مستقر ساخته است، تغییر داده و از پیشروی بیشتر نیروهای ائتلاف روسی - ایرانی جلوگیری کند.
هشدار اخیر فرانسه به ترکیه در خصوص توقف عملیات و حملات هوایی علیه مواضع کردها و عدم ورود به خاک روسیه، خوشایند ترکیه و خواسته‌های آنان نبوده و نخست‌وزیر ترکیه، داوود اوغلو در توجیه حملات هوایی به مواضعی در خاک سوریه، اظهار داشته است که امنیت ملی ترکیه به دلیل نزدیک شدن و استقرار نیروهای «پ‌ک‌ک» در کنار مرزهایش به خطر افتاده است! به نظر می‌رسد تغییر وزیر خارجه فرانسه در کنار آن هشدار، مواضع شکننده عربستان - ترکیه را شکننده‌تر کرده و آنان را تنهاتر از گذشته کرده است.
تلاش‌هایی که این کشورها در راستای تبدیل جنگ نیابتی در سوریه به جنگ رو در رو انجام می‌دهند و همچنین اقدامات مخالفت جویانه‌ای که در اجلاس مربوط به مذاکرات ژنو و حتی در اجلاس امنیتی مونیخ به کار بردند، از سر استیصال، برای بر‌هم زدن شرایط فعلی است؛ شرایطی که کاملا در راستای مقابله با گروه‌های تروریستی مورد حمایت این دو کشور و تلاش‌های مخرب آنان است.
اولاند این شرایط را به‌خوبی درک کرده و با تعویض وزیر خارجه‌اش تلاش دارد تا خود را هر چه بیشتر به این روند نزدیک کرده و با خطرات امنیتی علیه کشور فرانسه و اتحادیه اروپا مقابله کند. همچنین رئیس‌جمهور فرانسه در پی آن است که اجازه ندهد مسائل منطقه‌ای دو کشور عربستان و ترکیه، ولو آنکه ترکیه، پایگاه بخشی از نیروهای ناتو باشد، منافع ملی آنان را بازیچه قرار دهد.