مهدی مطهرنیا در گفت‌وگو با مثلث
جغرافیای سوریه محل زایش نظم نوین جهانی است
مهدی مطهرنیا در گفت‌وگو با مثلث
مذاکرات ژنو برای حل بحران سوریه همزمان با افزایش درگیری‌های خونین در حلب ادامه دارد، در همین راستا هفته گذشته جان کری، وزیر خارجه آمریکا به ژنو سفر کرده و با طرف‌های دخیل در مذاکرات گفت‌وگو کرد، به‌طور کلی شرایط حاکم بر بحران سوریه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
در گذشته در ادبیات سیاسی غربی بسیاری از تحلیلگران براین باور بودند که راه دیپلماسی و جنگ از یکدیگر جدا‌ست اما امروزه با شتاب روز‌افزون تغییر و تحولات در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی و پیچیدگی‌های موجود در صحنه سیاسی جنگ و دیپلماسی هم‌آغوش یکدیگر پیش می‌روند و می‌توانند به اهداف مشخص دست یابند. باتوجه به انگیزه‌های ایالات‌متحده آمریکا برای کسب قدرت بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم به‌خصوص بعد از جنگ سرد بر آن است رهبری حل دیپلماتیک بحران سوریه را برعهده داشته و از سوی دیگر با سرپرستی جنگی علیه داعش اتخاذ کند. بر همین اساس واشنگتن با مدیریت رهبری دیپلماسی و میدان جنگ در چارچوب آنچه بحران گذار از منطق قدیم به منطق جدید نظم جهانی است، اقدام میکند. واشنگتن تلاش میکند این نظم نوین جهانی بر‌اساس قدرت مطلوب خود بازپروری کند و تاکنون به‌طور نسبی در این باره موفق عمل کرده است. بر همین اساس جان کری، وزیر خارجه آمریکا به مذاکرات ژنو در کنار تلاش‌های اوباما و تلاش‌های اشتون کارتر وزیر دفاع آمریکا برای ایجاد یک ائتلاف ضد‌جهانی علیه داعش می‌رود. این دو اقدام همانند دو لبه یک قیچی هستند که می‌توانند در واقع روبان نظم
آینده جهانی را برش داده و زمینه‌های شکل‌گیری نظم جهانی نوین را فراهم کنند.
چندی است به‌رغم اعلام آتش‌بس در برخی نقاط سوریه درگیری‌های شدیدی میان ارتش این کشور و افراد مسلح در حلب در حال رخ دادن است که در این درگیری بسیاری از غیرنظامیان از جمله زنان و کودکان جان خود را از دست داده‌اند، ارزیابی شما درباره این درگیری‌ها چیست؟
نه در حلب و دیگر مناطق در جغرافیای درگیری سوریه بلکه داعش و دیگر گروه‌های تروریستی در حوزه عقلانیت ابزاری قدرت وارد شده است، فجایع بزرگ حقوق بشری اتفاق افتاده است. باید بپذیریم که اگر حلب رسانه‌ای می‌شود و درباره درگیری‌های حلب در رسانه‌های جهان برجسته سازی می‌شود، این اقدام هدفمندانه برای ایجاد یک فضا برای تقویت یا تضعیف هدف‌های به‌خصوصی است.
آیا می‌توان امیدوار بود که مذاکرات ژنو بتواند حلال بحران سوریه باشد؟
به‌طور کلی در سال 95 باید در مسیر حل بحران سوریه از سوی جامعه بین‌المللی یک گام رو به جلو برداشته شود. ایالات‌متحده آمریکا بعد از یک دوره تلاش برای مدیریت بحران‌های منطقه باید اقدامی برای حل بحران انجام دهد. اوباما توانسته میراث تاریخی خود را درباره مساله هسته‌ای ایران برجای بگذارد. او زمینه‌پرور یک فضای مثبت برای رئیس‌جمهور و دولت آتی آمریکا خواهد بود. اکنون در چند‌ماه باقیمانده تا پایان ریاست‌جمهوری خود تلاش میکند که فضا را هر چه بیشتر مثبت کند. اوباما تمایل دارد هیلاری کلینتون بر سرکار آید تا او بتواند باقی راه را بپیماید، در حال حاضر نیز باتوجه به تظاهرات‌های برگزار شده در ایالت‌های مختلف آمریکا به‌خصوص کالیفرنیا علیه دونالد نامزد پیشتاز جمهوریخواهان به نظر می‌رسد که هیلاری کلینتون از شانس بیشتری برای پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا دارد. البته باز هم مشخص نیست که در نهایت مردم آمریکا به چه کسی در انتخابات ریاست‌جمهوری رای بدهند.
آیا انجام دیدارها و مذاکرات در مساله سوریه میان طرف‌های درگیر، از جمله دیدارهای کری در ژنو می‌تواند مثمر ثمر باشد؟
به‌طور کلی نمی‌توان گفت که این دیدارها هیچ نتیجه‌ای به همراه ندارد. نفس این دیدارها رسالت تایید‌شده دستگاه دیپلماسی کشورهای دخیل در بحران سوریه است. در همین راستا ایالات‌متحده آمریکا اولین نقشی که برای خود در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی تعریف کرده انجام مذاکرات با کشورها و طرف‌های درگیر است. اما نباید توقعات فزاینده از این دیدارها داشت زیرا داشتن چنین توقعاتی دور از واقعیت‌های موجود در بحران
سوریه است.
برخی از تحلیلگران با بیان اینکه جنگ داخلی سوریه، یک جنگ نیابتی میان روسیه و آمریکا‌ست، بر این باورند که در صورت توافق کامل میان روسیه و آمریکا این بحران چندین ساله حل خواهد شد، نظر شما در این باره چیست؟
جغرافیای سوریه محل برپایی جنگ نیابتی تنها میان آمریکا و روسیه نیست، ممکن است بازیگران اصلی این صحنه واشنگتن و مسکو به‌عنوان بازیگران اصلی تلقی شوند اما بازیگران دیگری هم در نظام بین‌المللی در آن مشارکت دارند و جنگ نیابتی میان عربستان و دیگر کشورهای منطقه‌ای در حال جریان است. آنچه مهم است جغرافیای سوریه محل زایش نظم نوین جهانی است. بحران سوریه از آن جهت اهمیت دارد که حل این بحران پس از حل‌و‌فصل مساله هسته ایران و دستیابی طرفین به توافق هسته‌ای می‌تواند گام مهمی برای ایجاد فضایی مناسب به شکل دادن نظم آینده جهانی با تفسیر آمریکایی باشد. آمریکا به‌دنبال دستیابی به جهانی است که در آن این کشور رهبری امنیتی جهان را برعهده گرفته و پنج قدرت بزرگ جهان آن را مدیریت کنند.
با توجه به اظهارات شما، نقش محوری واشنگتن در برقراری آتش‌بس در سوریه چیست؟
بی‌تردید ایالات‌متحده یک بازیگر مهم در بحران‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در سراسر جهان محسوب می‌شود. اکنون این کشور با گذر از بحران اقتصادی در سال ٢٠٠٨، به خوبی توانسته به بازسازی قدرت خود بپردازد. امروز ایالات‌متحده به تنهایی دارای بیش از ٣٤ درصد از قدرت اقتصادی جهان است. بر همین اساس این سوال مطرح می‌شود که آیا می‌توان نقش این بازیگر را در بحران‌های مختلف جهان نادیده گرفت؟ بی‌تردید پاسخ به این سوال منفی است.
دیدگاه تان را بنویسید