خروج انگلیس از اتحادیه اروپا آثار و پیامدها

دکتر سعید خالوزاده استاد دانشگاه و پژوهشگر ارشد مطالعات اروپا : نتایج بحث همه پرسی خروج داوطلبانه انگلیس از اتحادیه اروپایی در تاریخ 3/4/1395 یک شوک سیاسی در این کشور و در اتحادیه اروپایی بوجود آورد. نزدیک به 52 درصد به خروج از اتحادیه اروپایی رای دادند و 48 درصد رای به ماندن در این اتحادیه دادند. تقریبا اکثر نظرسنجی ها حاکی از عدم رای به خروج داده بودند. در تاریخ 60 ساله اتحادیه اروپایی ما تاکنون شاهد درخواست خروج یکی از اعضا از این اتحادیه و با از پیمان ناتو نبوده ایم و هیچگاه همه پرسی در این رابطه صورت نپذیرفته است. انگلیس از کشورهای بسیار مهم و تاثیرگذار اروپایی است و یکی از سه ضلع قدرت در این اتحادیه در کنار آلمان و فرانسه می باشد. انگلیس در سال 1973 وارد جامعه اقتصادی اروپا شد و اینک خروج ازاین اتحادیه فدارل 28 کشوری می تواند پیامدهای متعددی بجای گذارد.

این پرسش مدتهاست در محافل سیاسی و رسانه ای بریتانیا مطرح است که چه الزاماتی منجر به باقیماندن انگلیس در اتحادیه اروپایی می شود، آیا انگلیس واقعا مجبور است مواضع و سیاستهای خود را با سایر 27 کشور دیگر عضو وفق دهد و از استقلال رای خود دست بردارد؟ مزایا و معایب این همبستگی برای لندن چیست؟ بحث خروج از انگلیس یک شبه ایجاد نشده و حداقل 5 سال است که بطور رسمی در محافل سیاسی - حزبی این کشور مطرح است و تبعات مثبت و منفی آن در حال ارزیابی است.
دیدگاهها و اهداف انگلیس بعنوان یک کشور جزیره ای از پیوستن به اتحادیه و همکاری های مشترک با کشورهای اروپایی قاره ای بسیار متفاوت است و همین تفاوت امروزه رای به خروج از این اتحادیه فراملی داده است. انگلیس تاکنون بسیار یاز معیارهای همگرایی اروپایی را نپذیرفته است و به مسائلی چون فصل اجتماعی اروپا، یورو پول واحد اروپایی، پیمان شنگن و اروپای بدون مرز، سیاستهای مشترک مالیاتی نپیوسته و همواره خواستار مستثنی شدن از ضوابط آن شده است. لندن معتقد است این موارد و همچنین مسائلی چون سیاست خارجی و دفاعی امنیتی مشترک اروپایی در حیطه صلاحیت های داخلی و ملی کشورهاست و نباید آنرا به یک نهاد فراملی چون کمیسیون اروپایی واگذار کرد.
خروج انگلیس قطعا دارای تبعات منفی زیادی برای هم انگلیس و هم اتحادیه اروپایی است. واگرایی در ساختار سیاسی انگلیس و بویژه گرایشات تجزیه طلبی در مناطق چهارگانه بریتانیا، اسکاتلند، ولز و ایرلند شمالی از دیگر تبعات سیاسی خروج انگلیس است. آرا مردم در این مناطق چهارگانه بسیار متفاوت است و تبعات متفاوتی نیز در آینده سیاسی بریتانیا دارد. دو منطقه انگلیس و ولز رای قاطع به خروج از اتحادیه اروپایی دادند در حالی که در منطقه اسکاتلند وایرلند شمالی رای جدی به ماندن در این اتحادیه دادند. این در حالی است که اسکاتلند سال گذشته همه پرسی را در خصوص استقلال و جدایی از بریتانیا داد و ایرلند شمالی سالهاست که در جهت استقلال دست به مبارزه زده است. اگرچه مردم اسکاتلند در همه پرسی پیشین نهایتا رای به جدایی از بریتانیا ندادند ولی رای دیروز شهروندان بریتانیا به خروج از اتحادیه اروپایی بار دیگر زمینه های لازم و حتی قویتر از قبل برای جدایی از بریتانیا را در این منطقه مطرح خواهد کرد و این وضعیت می تواند در ایرلند شمالی قویتر از سابق تکرار شود.
بنابر برآوردهای صورت گرفته کاهش رشد اقتصادی از اولین آثار کوتاه مدت است و زیانی حداقل 100 میلیارد پوند و تنزل 5 درصدی تولید ناخالص داخی این کشور متوجه اقتصاد انگلیس خواهد شد. فرار سرمایه ها و خروج شرکتهای بزرگ چند ملیتی از این کشور از دیگر آثار منفی است. بخطر افتادن جایگاه سیتی لندن، دومین مرکز پولی بانکی جهان بعد از وال استریت، تعطیلی موسسات اعتباری و اقتصادی خارجی در انگلیس، افزایش قیمت طلا، کاهش رشد اقتصادی انگلیس و اتحادیه اروپایی و مالا اقتصاد جهانی، افزایش بدهی های خارجی انگلیس، از دیگر تبعات منفی خروج انگلیس است.
اگرچه خروج انگلیس از اتحادیه اروپایی فرایندی زمانبر خواهد بود و تا 7 سال به طول خواهد انجامید و بنظرمی رسد لندن مجبور به بازتعریف نوع روابط و تعاملات خود با اتحادیه اروپایی خواهد بود. مناسبات و همکاری های این کشور با اتحادیه همچنان گسترده خواهد بود. احیانا انگلیس وضعیتی همچون سوییس و نروژ پیدا خواهد کرد که در عین حالی که عضو اتحادیه نیستند ولی روابط بسیار گسترده ای با این اتحادیه دارند و در برخی جنبه ها از اشتراکات و همبستگی های قابل توجهی با اتحادیه برخوردار هستند. بعنوان نمونه این دو کشور در فضای اقتصادی اروپا حضور دارند، به پیمان شنگن نیز پیوسته اند و روابط تجاری بسیاری گسترده ای با اعضای اتحادیه اروپایی دارند.

دکتر سعید خالوزاده استاد دانشگاه پژوهشگر ارشد مطالعات اروپا
4/4/1395