برنده بزرگ

احمد وخشیته//

با اعلام نتایج رفراندوم در صبح روز جمعه (24 جولای) نه تنها شوک بزرگی بر‌بازارهای جهانی، که بر بازیگران مهم عرصه بین‌الملل نیز وارد شد. برخی کشورها همچون نمودار سقوط یورو اظهارنظرهای تاسف‌انگیز داشتند و برخی دیگر از کشورها همچون رشد نمودار دلار نتوانستند شادی خود را پنهان کنند.
روس‌ها که چند هفته پیش از برگزاری همه‌پرسی اعلام کرده بودند در مورد مسائل داخلی بریتانیا دخالت نمی‌کنند و به تصمیم مردم انگلیس احترام می‌گذارند با مشخص شدن نتایج انتخابات موضع خود را مشخص ساختند و به خوشحالی پرداختند؛ شادی‌ که در صحبت‌های شهردار مسکو «سرگئی سوبیانیان» به خوبی معلوم بود که گفت: «بدون انگلیس در اتحادیه اروپا، کشوری دیگر نخواهد ماند که سرسختانه تحریم‌ها علیه روسیه را دنبال کند.» شاید همین اظهارنظرها باعث شده ‌که «دیوید کامرون» نخست‌وزیر و فیلیپ‌ هاموند وزیر امور‌خارجه بریتانیا مدعی شوند که روسیه یکی از کسانی است که از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا سود برده‌ و از همین رو بعضا این ادعا را مطرح می‌کنند که ایده رفراندوم نقشه‌ای از سوی کرملین بوده است.
اما از سوی دیگر ‌«ولادیمیر پوتین‌» این ادعای کامرون را تلاش برای تشویش افکار عمومی بیان کرد و این نوع رفتار را نشان‌دهنده سطح پایین فرهنگ سیاسی دانست. البته رئیس‌جمهور روسیه در صحبت‌های خود معتقد است که خروج بریتانیا تاثیری بر تحریم‌های ضد‌روسیه نخواهد داشت.
اما به راستی چرا خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا برای کرملین یک پیروزی است؟
‌«ماک مک‌فال‌» سفیر سابق بریتانیا در فدراسیون روسیه در مطلبی در واشنگتن‌پست این موضوع را بسیار خوب تشریح کرد. این دیپلمات کهنه‌کار انگلیسی معتقد است زمانی که روند تقویت غرب متوقف می‌شود، مسکو در حال تقویت شدن است.
از این رو به نظر می‌آید این نکته مک‌فال بدان معناست که روس‌ها درصدد باشند یک اروپا‌گریزی را در میان کشورهای مستعد ایجاد‌ یا تشدید نمایند و قدرتشان را به رخ کشورهای ضد‌خود در اتحادیه اروپا به‌خصوص بریتانیا که یکی از محورهای اصلی مقابله با اقدامات روسیه در اروپای شرقی و به ویژه اوکراین بود، بکشند. روسیه که تجربه تلخ فروپاشی را در سال 1991 به خوبی لمس کرده‌، بدش نمی‌آید ‌اتحادیه اروپا نیز تضعیف شود. اکنون این شکاف در قاره سبز، فرصت طلایی برای کرملین به حساب می‌آید تا به بهره‌برداری‌های گسترده‌ای از آن بپردازد.‌این روزها تحلیلگران روس می‌توانند رسانه‌های این کشور را پر کنند از روند تضعیف اتحادیه اروپا و به مردم خود نوید کاهش تحریم‌ها و تورم در جامعه را بدهند. حال زمان مناسبی است تا دولتمردان کرملین با خروج شریک استراتژیک ایالات‌متحده آمریکا از اتحادیه اروپا پررنگ‌تر به بازی خود در اوکراین ادامه دهند.
در این میان اما نباید فراموش کرد که روس‌ها هیچ‌گاه مطلق‌گرایانه بازی نمی‌کنند و همه پل‌های پشت سر را حتی در مقابل دشمن خود نیز از بین نمی‌برند.کرملین اگرچه با ساختمان شماره 10 خیابان داونینگ اختلاف نظرات سیاسی دارد، اما این بدان معنا نیست که روابط دیپلماتیک میان مسکو - لندن برای روس‌ها مهم و ضروری نباشد و اگرچه روسیه با کشورهای اصلی اتحادیه اروپا مبادلات گسترده‌ای ندارد، اما رابطه با این کشورها در حوزه انرژی برای مسکو بسیار پر‌اهمیت است. انگلیس از جمله کشورهایی است که مایل به دریافت گاز روسیه است و اکنون ممکن است این روند با چالشی بزرگ رو به رو شود و روسیه را در کنار دیگر کشورهای اروپایی با مشکل مواجه سازد.
از سوی دیگر باید توجه داشت که جایگاه مالی لندن برای روسیه بسیار پر‌اهمیت است؛ چرا که سهام شرکت‌های بزرگ این کشور همچون گازپروم، روسنفت، لوکاویل، سبربانک، تاتنفت، مگافون و روساگرو روزانه در آنجا مورد مبادله قرار می‌گیرد.
برآیند این مسائل سبب می‌شود تا مسکو به حفظ روابط خود با لندن بپردازد و به همین سبب است که دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین چند روز پس از همه‌پرسی بریتانیا تاکید کرد که مسکو همچنان به گسترش روابط خود با انگلیس تمایل دارد و خروج این کشور از اتحادیه اروپا تاثیر منفی‌بر رویکرد روسیه نخواهد داشت.
اگر بخواهیم چشم‌انداز روابط مسکو و لندن را‌ ترسیم کنیم باید بر این نکته توجه داشته باشیم که روسیه بسیار تلاش می‌کند تا دیپلماسی به دور از انزوا داشته باشد و با همه بازیگران قدرتمند عرصه بین‌الملل به صورت دو جانبه روابط خود را تقویت کند تا در بزنگاه‌ها از آن بهره‌برداری نماید؛ از همین رو این اشتیاق در رابطه با انگلیس نیز وجود دارد.
مضاف بر آنکه مسکو در صورتی که با بریتانیا که یکی از کشورهای مهم گروه بیست است روابط نزدیکی داشته باشد می‌تواند همکاری‌های مشترکی تعریف کند و بازی تاکتیکی با متحد استراتژیک آمریکا داشته باشد. شاید از همین رو بود که حدود دو ماه پیش پوتین در دیدار با کامرون در حاشیه اجلاس گروه بیست گفت روابط میان مسکو و لندن در حال حاضر در بهترین حالت ممکن نیست و همکاری‌های میان دو‌کشور نیازمند تحلیل است و باید برنامه‌هایی برای آینده در نظر گرفته شود. اشتیاقی که چند هفته بعد به مناسبت تولد ملکه بریتانیا بیشتر بروز کرد و رئیس‌جمهور روسیه در بیانیه‌ای به تاریخ دیرینه روابط دو کشور اشاره و ابراز امیدواری کرد روابط میان مسکو و لندن در قالب یک همکاری سازنده در حوزه‌های مختلف توسعه یابد.
این روزها اما مسکو اگر‌چه خوشحال از خروج بریتانیا‌ست، اما در عین حال سعی می‌کند خود را به این متحد واشنگتن در اروپا نزدیک کند تا شاید کمی از انزوای پس از بحران اوکراین و سوریه خارج شود. به نظر می‌رسد روس‌ها در سال‌های آخر دوره ریاست‌جمهوری پوتین، بازی جدیدی در سر دارند.