بازگشت به نظامی‌گری

معرفی جیمز متیس به‌عنوان گزینه دونالد‌ ترامپ برای سمت وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا، نگرانی‌هایی را نسبت به نقش آتی پنتاگون در خصوص منطقه و ایران ایجاد کرده است. ‌ ترامپ در معرفی متیس گفته است: «ما «مدداگ»، متیس را به‌عنوان وزیر دفاع معرفی می‌کنیم‌». «مدداگ» (سگ‌هار)، لقبی ا‌ست که نظامیان و رسانه‌ها به ژنرال جیمز متیس می‌دهند. ژنرال متیس در سال‌های 2010 تا 2013، دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما، فرماندهی «ستاد فرماندهی مرکزی» که از جمله بر عملیات آن کشور در خاورمیانه نظارت می‌کند‌ را برعهده داشت. بنابر گزارش رسانه‌های آمریکایی اگر متیس وزارت دفاع را در دست گیرد، بلندپایه‌ترین افسر ارتش آمریکا است که طی نیم‌سده گذشته به این مقام می‌رسد. در این راستا دونالد‌ ترامپ او را با ژنرال جرج پتن مقایسه کرده است؛ فرماندهی که شهرت قابل توجهی در جریان جنگ جهانی دوم و هدایت ارتش هفتم ایالات‌متحده و نیز خلق‌وخوی شخصی‌اش به‌دست آورد. به گفته رئیس‌جمهوری منتخب آمریکا متیس نزدیک‌ترین فرد به ژنرال جرج پتن است که آمریکایی‌ها دارند. دونالد‌ ترامپ و متیس 18 نوامبر با یکدیگر در زمین گلفِ رئیس‌جمهوری منتخب در نیوجرسی دیدار کرده‌ بودند. نتیجه این دیدار این شد که به احتمال زیاد ژنرال متیس به‌عنوان وزیر دفاع ایالات متحده معرفی شود. البته متیس باید تایید سنا را برای به دست گرفتن این سمت به دست بیاورد چون براساس قانون آمریکا یک شخص نظامی نمی‌تواند تا هفت سال پس از اتمام مسئولیتش در یک پست نظامی، عهده‌دار مسئولیت وزارت دفاع آمریکا شود.
تاکنون دست‌کم یکی از سناتورهای دموکرات به نام «کریستن گیلیبرند» مخالفت خود را با نامزدی این فرد برای پست وزارت دفاع آمریکا اعلام کرده است.
اینکه متیس کی و کجا به دنیا آمده و در کدام کالج تحصیل کرده مهم است‌ ولی برای شناخت او باید نگاهی داشت به آنچه ‌او درباره خودش می‌گوید و کارنامه نظامی‌‌اش.
بی‌تردید توضیح پیامدهای سیاسی انتخاب متیس برای پست حساس وزارت دفاع موضوع مهمی ‌است که توجه مفسران و تحلیل‌گران را به خود جلب کرده است.
موضوعی که هم برای سرنوشت توافق هسته‌ای با ایران اهمیت دارد و هم برای نقش آمریکا در خاورمیانه. جیمز متیس هرگز ازدواج نکرده و فرزندی هم ندارد. او یک ارتشی است. ۶۶ سال سن دارد و بیش از دو سوم عمر خود را در خدمت ارتش ‌و به‌ویژه تفنگداران دریایی آمریکا بوده است.
در هر دو جنگ خلیج‌فارس شرکت داشته است و از جمله در جنگ خونین فلوجه و حمله به استان انبار که منجر به کشته‌شدن بسیاری شد. او گفته است که در صحنه جنگ تنها منطقه‌ای که برای تو اهمیت دارد، منطقه‌ای است به طول شش اینچ و آن فاصله بین دو گوش توست!
باید توجه داشت که سیاستمداران را معمولا با سخنان و اظهاراتشان می‌شناسند‌ و نظامی‌ها را با نقشی که در دفاع‌ یا جنگ ایفا می‌کنند. جیمز متیس سیاستمدار نیست و از این رو، مثل سیاستمداران در انتخاب واژه و کلام برای خود محدودیتی قائل نمی‌شود. اظهاراتی دارد که پرده از خصوصیات او برمی‌گیرد. همیشه تلاش داشته نظرش را شفاف و پوست‌کنده بگوید و هرگز خود را سانسور نکرده است. در سخنرانی‌هایی که در برابر سربازان ارتش آمریکا و به‌ویژه تفنگداران دریایی آمریکا کرده، دو واژه مرگ و کشتن نقش زیادی دارند. او از اینکه با سخنان خود ایجاد وحشت کند، ابایی ندارد. او بارها گفته است که واژه‌ای به نام شکست نمی‌شناسد و حتی نمی‌داند که چگونه چنین کلمه‌ای را می‌نویسند. از آن گذشته بارها تاکید کرده که هیچ‌گاه پیامدهای تصمیمات نظامی‌اش خوابش را برهم نزده است. گفته است مردی که در افغانستان همسرش را پنج سال به خاطر بد‌حجابی کتک بزند، مرد نیست و باید چنین افرادی را تیرباران کرد.

چرا سگ دیوانه
به او لقب «سگ دیوانه» داده‌اند. کسی که در صحنه جنگ حوصله تامل ورزیدن و درنگ کردن ندارد. با آنکه می‌گویند هزاران جلد کتاب در کتابخانه شخصی خود دارد و آدم ‌اهل مطالعه‌ای است، ولی عملکردش در ارتش حکایت از شخصیت ژنرالی دارد که سریع تصمیم می‌گیرد و تصمیمش را سریع عملی می‌کند. جیمز متیس زمانی خطاب به سربازان گفته بود آن‌قدر از دشمنان دموکراسی آمریکا بکشید تا دست از سر ما و دموکراسی ما بر دارند. او حتی یک بار هم گفته بود: «مودب باشید، حرفه‌ای باشید‌ ولی برنامه‌تان این باشد که با هر کس روبه‌رو شدید، او را بکشید.»
جیمز متیس یک ارتشی تمام‌عیار است و حرفش را خیلی جدی می‌زند. زمانی درباره تفنگداران دریایی آمریکا گفته بود: «به آنان نشان دهید که هیچ دشمنی بهتری از نیروی دریایی آمریکا وجود ندارد، نشان دهید که هیچ نیروی بدتری از نیروی دریایی آمریکا نمی‌توانند سراغ بگیرند.»
دونالد‌ ترامپ در کارزار انتخاباتی خود به رویدادهای اخیر در خلیج‌فارس اشاره کرده بود و تهدید کرده بود که اگر کسی بخواهد به رزم ‌ناوهای آمریکا نزدیک شود، ‌بی‌درنگ با واکنش ما روبه‌رو خواهد شد.
منظور‌ ترامپ نزدیک شدن قایق‌های سریع سپاه به رزم‌ ناو نیتس در آب‌های خلیج فارس بود. در آن هنگام ناو آمریکایی برای جلوگیری از برخورد، مسیر خود را تغییر داده بود. دولت اوباما از درگیر شدن با جمهوری اسلامی ایران اجتناب می‌ورزید. اما حال روشن نیست که در صورت وقوع رویداد مشابهی، نیروی دریایی آمریکا چه واکنشی از خود نشان دهد.

نگاه متیس به برجام
متیس مدعی است که خطر ایران برای ایالات متحده آمریکا بسیار جدی است. او رویکردی ضد ایرانی داشته و مدعی است ایران، بالاتر از القاعده و داعش، تهدید‌کننده اصلی پایداری خاورمیانه است.
متیس پیشتر مدعی شده است: «در نظر من داعش چیزی بیش از بهانه‌ای برای اینکه ایران به سوء رفتار خود ادامه دهد نیست. ایران دشمن داعش نیست. آنها از ناآرامی ‌در منطقه که داعش می‌آفریند خیلی سود می‌برند.»
وزیر دفاع پیشنهادی دولت‌ ترامپ، یکی از منتقدان اصلی سیاست دولت اوباما در برابر جمهوری اسلامی است. حتی زمانی گفته است که دولت اوباما در ارتباط با جمهوری اسلامی «گندکاری» کرده است و حال دولت جدید باید این خطاها را تصحیح کند. جیمز متیس بارها برجام را نقد کرده و آن را اشتباه بزرگ دولت اوباما نامیده است و مدعی شده که این توافقنامه ممکن است دستیابی ایران به سلاح‌های هسته‌ای را به تعویق بیندازد، اما مانع از آن نمی‌شود. این در حالی است که ایران بارها اعلام کرده که قصد ساخت سلاح اتمی ‌نداشته است.
نظر متیس درباره برنامه هسته‌ای ایران با نظر‌ ترامپ در این زمینه کاملا همخوانی دارد.‌ ترامپ در کارزار انتخاباتی خود، برجام را بدترین توافق تاریخ آمریکا معرفی کرده بود و گفته بود که پس از به قدرت رسیدن آن را پاره خواهد کرد.
اینکه دولت‌ ترامپ پس از شروع رسمی کار خود روز بیستم ژانویه چه سیاستی در برابر برنامه هسته‌ای ایران و توافقنامه هسته‌ای در پیش گیرد، هنوز روشن نیست. اما تحلیلگران در این نکته اتفاق نظر دارند که احتمال تجدید‌نظر در متن برجام و از سر‌‌گیری مذاکرات بر سر توافقنامه جدیدی با ایران منتفی نیست.