انتصار در گفت‌وگو با مثلث مطرح کرد
دوران غیرقابل‌پیش‌بینی
باتوجه به مطرح شدن برخی گزینه‌های احتمالی برای تصدی وزارت‌خارجه آمریکا در دوره جدید ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، ارزیابی شما نسبت به آینده برجام در این دوران چیست؟
دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا که قرار است 20 ژانویه ریاست‌جمهوری را از باراک اوباما تحویل بگیرد، انسان غیرقابل پیش‌بینی است. تمام اقداماتی که انجام می‌دهد ضد‌و‌نقیض است. در بسیاری از مواقع صبح یک حرفی می‌زند و بعد از چندین ساعت بعدازظهر بر‌عکس آن اظهارات را بیان می‌کند. اما باتوجه به اظهارات اخیر ترامپ در یک برنامه تلویزیونی، به نظر می‌رسد که جولیانی شهردار سابق نیویورک از میان کاندیداهای عهده‌گیری وزارت‌خارجه آمریکا بیرون رفته است. البته باید این گزینه را مدنظر قرار دهیم که ممکن است ترامپ یک چرخش 180 درجه‌ای بزند و فردا این فرد را بر سر کار بیاورد. اما باتوجه به شواهد موجود این احتمال کم است. اگر بخواهیم آینده برجام را در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ بررسی کنیم، در درجه اول باید بر این نکته اشاره کرد که در صورت بر سر کار آمدن جولیانی به‌عنوان یک فرد راستگرای افراطی، آینده برجام بسیار تیره خواهد بود. همچنین انتخاب ژنرال جیمز ماتیس به‌عنوان وزیر دفاع کابینه ترامپ و ژنرال مایکل فلین به‌عنوان مشاور امنیت ملی آمریکا شرایط را برای ایران دشوارتر خواهد کرد. در چنین شرایطی برجام نیز به‌عنوان یک قراردادی
که مورد توافق طرف‌های امضا‌کننده است، نبوده و عملا با مخالفت آمریکا اجرای کامل برجام امکانپذیر نخواهد بود. اما تیلرسون به‌عنوان یکی از گزینه‌های دیگر برای وزارت‌خارجه آمریکا، یک تاجر است که نه نظر موافق و نه نظر مخالف نسبت به برجام دارد. اما نکته اصلی در این باره این است که سخن از حضور جان بولتون به‌عنوان معاون وزارت‌خارجه آمریکا وجود دارد. در چنین شرایطی فرض کنید اگر تیلرسون به‌عنوان فردی که هیچ‌گونه سابقه دیپلماتیکی ندارد، وزیر خارجه شده و بولتون معاونش شود، در این صورت بولتون بسیار پر‌رنگ‌تر حضور خواهد داشت. زیرا بولتون سوابق گسترده‌ای در صحنه سیاست آمریکا داشته و مواضعش حتی نسبت به گزینه‌های راستی دیگر ترامپ ضد‌ایرانی‌تر است. ایرانیان به خوبی با مواضع و سیاست‌های وی در دوران حضورش به عنوان نماینده سازمان ملل در دوران ریاست‌جمهوری بوش‌پسر آشنا هستند، چنین وضعیتی برای ایران به‌خصوص برای برجام بسیار خطرناک خواهد بود. در چنین شرایطی باید برجام را به صورت یک توافق مرده حساب کرد. زیرا بولتون تا جایی که بتواند برجام را زیر سوال خواهد برد و تیلرسون به‌عنوان وزیر خارجه در این باره کاری نخواهد کرد و معاون وی
همه‌کاره خواهد بود. اما اگر بولتون معاون وزیر خارجه نشود و فردی شبیه به تیلرسون معاونش شود، شانس اینکه برجام بتواند در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ به حیات خود ادامه دهد، افزایش می‌یابد.
به‌طور کلی با حضور چه گزینه‌هایی در صحنه سیاست دولت دونالد ترامپ شرایط به نفع برجام خواهد بود؟
اگر افراد راستگرای افراطی مانند جولیانی و بولتون پایشان به کابینه ترامپ باز شود در این صورت برای برجام خیلی بد خواهد شد. البته باید این مساله را مورد توجه قرار دهیم که نباید تمام توجه خود را به سمت گزینه‌های احتمالی کابینه دونالد ترامپ به‌عنوان رئیس‌جمهور جدید آمریکا معطوف کنیم و باید بخشی از توجه خود را به سمت کنگره آمریکا که اکثریت آن در دست جمهوریخواهان است، سوق دهیم. زیرا باتوجه به اینکه در چند سال آتی قدرت در دست جمهوریخواهان است، کنگره بیشتر مخالفت خود را با برجام اعلام خواهد کرد اما این نکته را باید یادآور شد که این مساله بدین معنا نیست که برجام را لغو خواهد کرد زیرا هر‌گونه پاره کردن یا لغو کردن برجام باعث مخدوش شدن چهره آمریکا و آبروریزی برای این کشور در عرصه جهانی می‌شود، بر همین اساس چنین کاری انجام نمی‌دهد و حتی احتیاجی به انجام این کار ندارد. بلکه کنگره قوانین پیچیده‌ای را علیه ایران وضع خواهد کرد و این قوانین را در چارچوب برجام نخواهد گذاشت تا آمریکا بتواند به همگان بگوید که آمریکا نقض‌کننده برجام نبوده است. این تحریم‌ها را در حوزه حقوق بشر، سیاست‌های ایران در قبال سوریه و مسائل
غیر‌هسته‌ای دیگر علیه ایران عمل خواهد کرد تا شرایط را برای ایران دشوار کند. بر همین اساس باید به اقدامات کنگره نیز توجه کنیم. در واقع اگر‌چه ممکن است برای برجام، دونالد ترامپ مشکل اصلی باشد، اما مشکلات بزرگ‌تری به نام کنگره نیز پیش‌روی ایران وجود دارد.
باتوجه به اظهارات شما، در برابر این اقدامات احتمالی کنگره آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ علیه ایران، تهران چه واکنشی باید داشته باشد؟
در واقع هدف کنگره این است که ایران را در چنان مخمصه‌ای قرار دهد که خود به‌طور رسمی برجام را لغو کند. اما ایران نباید در چنین دامی بیفتد. زیرا با وقوع این اتفاق ترامپ می‌خواهد به جهانیان اعلام کند که ما کاری انجام ندادیم و خود ایران برجام را لغو کرد. باید ایران در این باره به‌گونه‌ای رفتار کند که از نگاه بین‌المللی مسئول اصلی هر‌گونه نقض برجام نبوده و مقصر اصلی آمریکا شناخته شود. در چنین شرایطی ایران این شانس را خواهد داشت که شاید اروپایی‌ها را قانع کند که تهران به‌دنبال برجام است و در صورت امکان مفاد برجام از سوی دو طرف اجرا شود. اما در این باره باید به این نکته اشاره کرد که قوانین مدنظر کنگره اگر تنها درباره خود آمریکا باشد می‌توان آنها را دور زد، اما اگر این قوانین اروپایی‌ها را شامل شود شرایط بسیار دشوار خواهد شد زیرا اگر اروپایی‌ها بخواهند بین ما و آمریکا یکی را انتخاب کنند، حتما گزینه انتخاب شده آمریکا خواهد بود.
به نظر شما در دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ وضعیت ایران و برجام چه خواهد بود؟
در سال‌های پیش‌رو تحت ریاست‌جمهوری ترامپ در آمریکا دوران دشوار و غیرقابل پیش‌بینی در انتظار ایران خواهد بود. در واقع اگر سیاست‌های ترامپ قابل پیش‌بینی بود در این صورت ایران می‌توانست بر‌اساس پیش‌بینی‌ها برنامه‌ریزی کند اما ترامپ کاملا انسان غیرقابل پیش‌بینی است و سیاست‌های خود را در توئیتر تنظیم می‌کند. به‌طور مثال وی به یکباره اعلام کرد که دیگر آمریکا سیاست چین واحد را نخواهد پذیرفت. این بی‌اعتنایی ترامپ به این سیاست و تصمیم او برای پاسخ دادن به تماس تلفنی تایوان خشم پکن را در پی داشت. در حالی‌که پایه و اساس روابط واشنگتن و پکن بر‌اساس این سیاست است. به‌طور کلی در واقع در طول دوره‌های گذشته راستگراهای بسیاری در حوزه ریاست‌جمهوری بر سر کار آمدند اما همه آنها قابل پیش‌بینی بودند اما ترامپ کاملا غیرقابل پیش‌بینی است و بر همین اساس می‌توان گفت که نه تنها ترامپ رئیس‌جمهور خطرناکی برای جهان بوده بلکه برای خود آمریکا نیز خطرناک‌ترین رئیس‌جمهور است.
دیدگاه تان را بنویسید