حاج قاسم سلیمانی تبدیل به بال نظامی و بال دیپلماتیک، جمهوری اسلامی شده
دیپلماسی انقلابی
آزادسازی حلب همه معادلات را درخاورمیانه تغییر داد. شکست تروریست‌ها در این منطقه حکایت از پیروزی محور مقاومت به رهبری جمهوری اسلامی ایران دارد
«در جامعه ما، در ایران این حرف‌ها زده می‌شود، چرا ما رفتیم سوریه؟ وقتی ما رفتیم در جلساتی که مسئولان هم بودند از ما سوال کردند که چرا رفتیم آنجا؟ خب سوریه با نظام حزب بعث، مرحوم حافظ اسد، اولین کشوری بود که به محض پیروزی انقلاب ما را به رسمیت شناخت و این در زبان دیپلماسی تعریف دارد. در جنگی که صدام و به عبارتی آمریکایی‌ها آغاز کردند و در واقع صدام بازیگر بود، در اردوگاه شیطان بزرگ، به‌رغم اینکه حافظ ابوذر حزب بعث بود، آمد در اردوگاه انقلاب اسلامی و در کنار ایران قرار گرفت. نه با شعار و حرف، نه! آمد توی میدان و محکوم کرد، برخورد کرد. چطور؟ نفت عراق که از سوریه به دریای مدیترانه می‌رفت، لوله‌های نفت را بست، لوله‌ها را قطع کرد. با این کار خسارات زیادی به عراق وارد کرد و شد خبر روز دنیا، سوریه شاهرگ اقتصادی عراق را زد، با این کار منافع خودش را هم کم کرد. کلی سود می‌برد از ترانزیت و انتقال نفت، کار بزرگی برای ما انجام داد آن را به خاطر ما قطع کرد. سوریه در حالی‌که ما به‌شدت به مهمات و تجهیزات نظامی نیاز داشتیم، درب زاغه مهمات را برای ما باز کرد.
سوریه به ما موشک داد زمانی که هیچ کشوری حتی فشنگ هم به ما نمی‌داد، در حالی که سوریه در اردوگاه شرق بود و با شوروی سابق تعهد داشت، خروج کرد به‌رغم توافقاتی که داشت.حالا ما نباید به کمک او برویم؟ احتیاج دارد، نباید کمک کنیم؟ اگر همسایه شما خانه‌اش آتش بگیرد نباید بروید کمک کنید؟ اگر امروز سوریه نبود حزبالله که بزرگترین پایگاه و دستاورد جمهوری اسلامی در این منطقه بود، از بین می‌رفت. از طریق سوریه، حزبالله را کمک کردیم و راه انداختیم. ما که با دولت لبنان رابطه‌ای نداشتیم، نه قبلا و نه امروز.ما می‌گوییم نه، اگر این کارها را هم نکرده بودند، جبهه، جبهه مقاومت است. در جلسه‌ای آقا فرمود: بشار اسد امروز اگر یک چراغ سبز به آمریکایی‌ها نشان بدهد، می‌ماند و بهترین حمایت‌های آمریکا و اروپا را به همراه دارد. آقای بشار اسد به نیابت ما می‌جنگد، از جانب ما می‌جنگد، او اگر امروز به این نتیجه برسد که به حزبالله کمک نکند برایش کافی است. امروز به زنان مسلمان آنها تجاوز می‌شود و کشته می‌شوند، مسلمان، سنی، شیعه، علوی و...»
این بخشی از سخنان منتشر نشده سردار همدانی است. سردار دلیر ایرانی که چند وقت پیش در سوریه شهید شد. روایتی از چرایی حضور ایران در سوریه.
چرا به سوریه رفتیم؟
سوال اساسی همین است. به یک معنا در شرایطی که مدافعان حرم در سوریه تمام تلاششان را می‌کنند تا برخلاف خواست‌های غرب و آمریکا و متحدان منطقه‌ای آنها دولت بشار اسد بر سر قدرت بماند و تروریست‌های وهابی صاحب قدرت در منطقه نشوند، برخی دیگر در داخل ایران هستند که با طرح همین سوال ابهام را به جامعه تزریق کنند. جامعه‌ای که به چشمان خود دیده ثمره مذاکره با غرب در برجام چه بوده و ثمره مقاومت در حلب و سوریه چه شده است.
کسانی بوده‌اند که ماه‌ها تئوری خروج از سوریه و آغاز برجام منطقه‌ای را دنبال می‌کردند. حالا آنها دیده‌اند که حلب چگونه آزاد شده و متحدان و تولیدکنندگان داعش و گروه‌های تررویستی چگونه آچمز شده‌اند. برای رسیدن به پاسخ این سوال که چرا به سوریه رفتیم و چرا برجام منطقه‌ای را رد کردیم باید نکات مهمی را مرور کنی.
ساده‌اندیش‌های سیاسی
سردار جعفری، فرمانده کل سپاه با بیان اینکه برخی ابهام دارند که درگیری در سوریه به ایران چه ربطی دارد؟ گفته است: «کسانی که این نگاه را دارند بسیار ساده‌اندیش هستند در حالی که مقاومت در سوریه همان مقاومت انقلاب اسلامی است و اگر این مقاومت شکست بخورد برای ایران ناامنی ایجاد خواهد شد. اینکه بدانیم جنگ در سوریه همان حفظ انقلاب اسلامی است درک بالایی می‌خواهد و جانفشانی شهدای مدافع حرم یعنی اینکه آنها نسبت به حقانیت این مبارزه باور صددرصدی دارند.»
سردار جعفری با بیان اینکه بین یگان‌های زمینی سپاه برای رزم در مناطق درگیر سوریه و عراق اصرار و رقابت وجود دارد، عنوان کرده است: «وقتی ما به برخی از این درخواست‌ها جواب منفی می‌دهیم متقاضیان دفاع از حرم ناراحت شده و اشک از چشمانشان جاری می‌شود. ما طبق فرمایش مقام‌معظم‌رهبری باور داریم که اگر در سوریه و عراق جلوی دشمن گرفته نمی‌شد ما باید در کرمانشاه و ایلام با آنها می‌جنگیدیم.سردار جعفری با بیان اینکه شهدای مدافع حرم می‌دانند که این استقامت و مبارزه آنها زمینه ظهور حضرت مهدی(عج) را فراهم می‌کند، تصریح کرد: «جنگ‌های امروز منطقه تمرینی است برای جنگ‌هایی که باید در روز موعود برای آن آماده باشیم و اتفاق بزرگ جنگ‌های امروز یکی شدن دل‌های مردم سوریه، لبنان، عراق و فلسطین با ایران است که تشکیل امت واحده اسلامی را نوید می‌دهد.» اما در اظهارنظری دیگر حسین صفارهرندی با اشاره به حضور مستشاران ایرانی در سوریه و عراق گفته است: «ما از حضور مستشاری در این دو کشور ضرر نکردیم و به‌جای آنکه در کرمانشاه و همدان بجنگیم، صدها کیلومتر دورتر از مرز خود با دشمن مقابله می‌کنیم.» وی بابیان اینکه برجام 3 به ایرانی‌ها می‌گوید
امنیت ملی، مسائل فرهنگی و تعلقات اعتقادی ربطی به شما ندارد، گفت: «نتیجه این مسائل این است که تحقق برجام 1 در گرو اجرای برجام 2 و 3 است.»
او با اشاره به تلاش غرب برای ضعیف کردن جمهوری اسلامی از نظر دفاعی تاکید کرده است: «آمریکایی‌ها در برجام 2 توقع دارند که ایران خود را خلع‌سلاح کند تا یک جنگ آسان و شیرین را برای خود علیه ایران آغاز کند.
در برجام 3 نیز فرض غربی‌ها این است که چون ایران دارای یک عمق استراتژیک در منطقه بوده و دارای متحدان استراتژیک است، نمی‌توان با آن سرشاخ شد، پس در نتیجه باید کاری کرد که هزینه‌های این درگیری پایین بیاید؛ در این زمینه آنها می‌خواهند کاری کنند که طرفداران ایران در منطقه و جهان از نظام جمهوری اسلامی مأیوس شوند.»
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام افزوده است: «در این طراحی آنها به ایران تاکید می‌کنند که چرا برای خود دردسر درست می‌کنیم و اگر می‌خواهید مشکلات شما در جهان حل شود، باید از تروریست‌ها فاصله بگیرید در حالی‌که تروریست از نظر آنها همان کسانی هستند که در سوریه، فلسطین و عراق از خانواده خود در مقابل صهیونیست‌ها و داعش دفاع می‌کنند.»
برجام منطقه‌ای یا مقاومت؟
دقیقا زمانی که مذاکرات هسته‌ای در وین روزهای آخر خود را طی می‌کرد صدای تازه‌ای هم شنیده می‌شد؛ وارد کردن ایران به برجام منطقه‌ای. گفته می‌شد در سالن مذاکرات در این باره هم بحث شده هر چند که مقامات وزرات‌خارجه آن را تکذیب می‌کردند.
اما فارغ از اینکه این ماجرا صحت داشته یا خیر نگاهی به نظرات برخی مسئولان داخلی برای جنگ سوریه و مسائل منطقه‌ای می‌تواند نقش مفیدی در افزایش تجربه تاریخی داشته باشد؛ چنانکه ایده این افراد می‌توانست با تعمیم الگوی برجام به سایر حوزه‌ها، وضعیت متفاوتی برای مولفه‌های قدرت جمهوری اسلامی ایران پدید آورد.
سخنرانی حسن روحانی در سازمان ملل؛ مهر 94
من در سال 2013 از همین جایگاه، ندای مبارزه با خشونت و افراط‌گرایی و تروریسم سر دادم و شما نمایندگان جامعه جهانی با آرای یکپارچه و گرانقدر خود، بر آن مُهر تایید زدید و قطعنامه wave پدید آمد. اندیشه اجرایی کردن wave، نیازمند راهکارهای مصلحانه و تجربه شده در عرصه دیپلماسی است و خوشوقتم که اینک می‌توان با پیوند تجربه برجام و آرای گرانسنگ حامیان wave، طرح مناسبی برای حل مشکل منطقه خاورمیانه خُرد شده در زیر پنجه‌های قساوت و شقاوت، تدوین کرد.
روحانی 27 دی 94 در نشست با خبرنگاران
داخلی و خارجی
برجام می‌تواند به‌عنوان یک مدل برای حلوفصل مسائل منطقه‌ای مورد استفاده قرار گیرد.
روزنامه شرق 25 فروردین 95
جاوید قربان‌اوغلی - مدیر‌کل وزارت‌خارجه دولت اصلاحات - در یادداشتی با عنوان «برجام ۲ در دیپلماسی منطقه‌ای» صراحتا خواستار برجام منطقه‌ای شد. نویسنده این یادداشت یکی از بزرگترین دستاوردهای برجام را خنثی کردن و شکست پروژه «ایران هراسی» دانسته و می‌گوید: «به نظر می‌رسد تکمیل این روند و جلوگیری از بازگشت پروژه ایران‌هراسی نیازمند الزاماتی است که دولت روحانی ناچار باید در اولویت کاری خود قرار دهد. اولین گام در این عرصه کلیدخوردن «برجام ۲» در منطقه و حلوفصل مشکلات و ترمیم زخم‌ها با همسایگان تاثیرگذار است.»
او در پایان نیز با اشاره به انتخابات آتی آمریکا با تمجید از اقدامات دولت اوباما در مساله هسته‌ای و سوریه؛ آنها را «نتایج خوب» می‌نامد و توصیه می‌کند: «عقل حکم می‌کند ما در این رقابت‌ها در کنار کسی باشیم که پیگیر سیاست‌هایی باشد که در دوران هشت‌ساله رئیس‌جمهور کنونی آمریکا آغاز شده و نتایج خوبی دست‌کم در مساله هسته‌ای و حتی حلوفصل مساله سوریه داشته است.»
روزنامه اعتماد، فروردین 95
الهه کولایی در یادداشتی - با عنوان «ایران به‌دنبال تکرار برجام در منطقه باشد» - صراحتا خواستار استفاده از الگوی ناموفق برجام در دیپلماسی منطقه شد. نویسنده با اشاره به اینکه نشست سران همکاری کشورهای اسلامی نشان داد «متاسفانه سران این کشورها، نتوانستند خود را با دستاوردهای سازنده و مثبت جامعه جهانی تطبیق داده و همچنان سعی بر تعمیق شکاف‌های میان خود داشتند» و در حالی که این روزها ناموفق بودن و غیرقابل اعتماد بودن مدل برجام روزبه روز خود را نشان می‌دهد؛ می‌نویسد: «به راستی که الگوی مورد استفاده دولت یازدهم در برجام، ظرفیت و توانمندی جمهوری اسلامی ایران را به نمایش گذاشت. پس جا دارد که دولتمردان ما بار دیگر دنبال تکرار این تجربه باشند اما این‌بار نه با غرب، بلکه با خواهران و برادران مسلمان و رهبران کشورهای اسلامی در سازمان و مجمعی که اساس تشکیل آن تقویت همکاری میان کشورهای اسلامی است.»
محمد‌جواد ظریف در جمع اعضای
موسسه امور بین‌الملل ژاپن
در مسائل جهانی و حل آنها نمی‌توان بازی «برد و باخت» داشت؛ یعنی به قیمت باخت دیگران به پیروزی رسید، این بازی‌ای است که نتیجه‌اش صفر است. فرض طرف مقابل به تلاش برای رسیدن به پیروزی باعث شد که سال‌ها مساله هسته‌ای حل نشود و هر کدام از طرفین بر مواضع خود پافشاری می‌کردند، ایران بر حق خود تاکید داشت و آمریکا نیز می‌گفت که ایران حتی نباید یک سانتریفیوژ داشته باشد اما وضع نمی‌توانست به این منوال ادامه پیدا کند چرا که توازن میان قوای دولتی و مخالفان را نمی‌توان با شیوه برد و باخت به هم ریخت. کاری که ما کردیم این بود که با ریاست‌جمهوری روحانی این مساله را بازتعریف کردیم که چطور می‌توانیم مساله هسته‌ای را حل کنیم و روش متفاوتی در قبال تعریف مساله در پیش گرفتیم.اکنون می‌توان این امر را در مورد سوریه اجرا کرد. اگر به آن صورت که غربی‌ها می‌گویند که نمی‌توانیم آینده‌ای با اسد برای سوریه داشته باشیم این موضوع، نتیجه صددرصدی مورد نظر مخالفان اسد است و اگر اسد مجبور به واگذاری قدرت باشد این امر از نظر او نتیجه صد‌درصد مورد نظر برای مخالفان خواهد بود و اگر اسد نیز بماند این از نظر مخالفان اسد نتیجه صددرصدی برای او است و
این صدمه‌ها تا ابد ادامه پیدا خواهد کرد. از این رو باید واقعیت‌های کنونی را درک کرد و رویکردی عقلانی آغاز کرد. به جای تاکید بر یک فرد و شخصیت خاص باید بر روندی تاکیدکرد که چگونه همه سوری‌ها می‌توانند بخشی از راه‌حل مساله باشند، به محض اینکه رویکرد برد و باخت را کنار گذاشتیم می‌توانیم امیدوار به یافتن راهکاری در این رابطه باشیم.
نکته بسیار مهم اینکه اصرار غرب‌گرایان برای تعمیم مدل با مشکل مواجه شده برجام به مساله سوریه همواره با هشدارهای دلسوزانه رهبر معظم انقلاب بارها مواجهه شده بود و ایشان بارها نسبت به غلط بودن این اتخاذ این راهبرد هشدار داده بودند چه اینکه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در سخنان ابتدای سال 95 خود در مشهد مقدس در این باره تصریح می‌کنند: «سیاست آمریکا اقتضا می‌کند که تفکری در میان ملت ایران تزریق شود تا وانمود کنند ملت ما بر سر یک دوراهی قرار دارد، یا با آمریکا کنار بیاید یا دائما فشارها را تحمل کند.... در داخل هم کسانی این فکر را قبول دارند و می‌گویند در قضیه هسته‌ای توافق شد، باید در قضایای کشور هم برجام ۲ و ۳ به وجود بیاید تا بتوانیم راحت زندگی کنیم. این منطقی است که سعی می‌کنند این منطق را در بین نخبگان جامعه و از سوی نخبگان جامعه به افکار عمومی جامعه منتقل کنند. معنای این حرف چیست؟ معنای این حرف این است که جمهوری اسلامی از مسائل اساسی‌ای که به حکم اسلام و به حکم برجستگی‌های نظام جمهوری اسلامی پایبند به آنهاست، صرف‌نظر کند.»
اما سوالی که می‌ماند؛ چرا اروپایی‌ها و طرف غربی مایل است برجامی دیگر شکل بگیرد و از آن بهره‌برداری کند.
الف) عقب‌نشینی مقاومت:
مهمترین سیاست غربی‌ها از استمرار مذاکرات گرفتن زمان و مکان از دست مقاومت است به‌ویژه جمهوری اسلامی ایران تا بدین صورت رفتار سیاسی ایران را در یک مسیر تغییر قرار داده و به جهان اثبات کند «ایران خوب، ایران بی‌خطر است»؛ ایرانی که از ابتدای انقلاب برای غرب تهدید محسوب می‌شد و منافع استعمارگرایانه غرب را در منطقه بوده حالا هیچ خطری برای غرب ندارد. غربی‌ها مایل هستند با فتح سنگر به سنگر ابزار دفاع پیشگیرانه جمهوری اسلامی ایران را نابود سازند و از سویی به جهان بفهمانند توانستند ایرانی که سه دهه است تهدید می‌کند، مهار کرده و پشت‌میز مذاکرات قرار گرفته است و در نهایت امید مقابله با استکبار در جهان کاهش یابد. همان تبلیغاتی که در زمان تاسیس سفارت کوبا انجام شد.
ب) غرب‌گرایی:
یکی دیگر از تاکیدات غربی‌ها بر مذاکرات از هر نوعی حفظ خط تبلیغاتی «کلید حل مسائل در واشنگتن، ژنو و لوزان» است که با برجام هسته‌ای شکل گرفت و هنوز ثمری نداد. وعده‌های دروغین و رنگ و بوی اقتصادی نه تنها مشکلی از اقتصاد حل نکرد بلکه سبب افزایش انتظارات اجتماعی و در مدتی القای فضای یأس و نا‌امیدی در جامعه ایران است. غربی‌ها مایل هستند این موضوع در داخل ایران بحران‌زا شده و به خیزش اجتماعی تبدیل شود.
ج) نتیجه در سوریه:
بحران در سوریه نشان داد مقاومت از دولت مرکزی و قانونی سوریه حمایت کرد و با گذشت نزدیک به پنج سال از حادثه سوریه هنوز دولت رسمی بر این کشور حکومت می‌کند و این همه هزینه بین‌المللی نتوانست سوریه را به دست غرب تسلیم خواست‌های طرف خارجی کند. سوریه مقاوم نتیجه فعالیت ایران و کشورهای محور مقاومت بوده و تا به امروز نیز مردم سوریه در پس دفاع جمهوری اسلامی ایران و حضور مستشاری از سلطه داعش، تکفیری‌های جبهه النصره و سایر گروه‌ها نجات پیدا کرده‌اند. اروپایی‌ها می‌خواهند حداقل یک دستاورد سیاسی در برجام منطقه‌ای به‌دست آورده و خود را پیروز این معرکه معرفی کنند. بدعتی که اگر شکل بگیرد معلوم نیست آینده دامن کدامین کشور را گرفته و جنگ جدیدی راه‌بیندازد.
در طرف مقابل جمهوری اسلامی ایران معتقد است جنگ سوریه از مسیر مذاکرات نمی‌گذرد و تنها راهکار آن سوری - سوری است. نبایستی کشورهای غربی و خارجی برای یک ملت تصمیم‌گیری کنند. اولین کار قطع حمایت مادی و تسلیحاتی از تیم‌های تروریستی است و در نهایت مبارزه واقعی با داعش و جبهه النصره! نه آنکه فرودگاه ارتش سوریه هدف قرار گیرد تا داعش بر آن مسلط شود یا در پوشش ماهواره‌ای نفت سوریه به غارت رود.
ایران اسلامی معتقد است سوریه و تصمیم در مورد آینده سوریه بایست به مردم سوریه واگذار شود و ارسال هزاران تن سلاح و مهمات خارجی جهت آتش‌افزویی از سوی دول مخالف دمشق حسن‌نیت نیست و موجب انتقال بحران از این کشور به سایر دول منطقه‌ای است. پیش‌بینی ایران بعد از مدتی در عراق رخ داد و ایرانی‌ها بر همین اساس است در سوریه دفاع پیشگیرانه انجام می‌دهد.
پاسخی به منتقدان حضور ایران در سوریه
در پاسخ به منتقدان داخلی حضور راهبردی ایران در افق دور منطقه‌ای، یک استدلال بیشتر نیست و آن اینکه؛ راه‌حل کاهش تنش و کاهش احتمال تقابل با واحدهای نگران منطقه، بازگشت به نقطه صفر امنیتی (و تخلیه مهمترین مواضع و نقاط برتر استراتژیک منطقه) نیست، بلکه، تسریع در تامین شروط کافی معادله امنیت راهبردی، (به شرحی که ذکر شد، وابستگی متقابل) است.ساده آنکه، به موازات حفظ موقعیت برتر دسترسی به افق دوردست امنیت منطقه‌ای، و حضور در فرا‌دست، باید حداکثر امکانات و روش‌های روانی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را برای افزایش سطوح «وابستگی متقابل منطقه‌ای» با حداکثر کشورهای منطقه، به کار گرفت.برخی منتقدان، حضور ایران در کانون بحران منطقه را (جنگ علیه تروریسم لازمان و لامکان) نوعی «استراتژی تهاجم انطباقی» می‌شمارند.
پاسخ به این دسته از منتقدان این است که رویکرد یا استراتژی تهاجم انطباقی، مستلزم شرایط و مقدمات و ملاحظات خاصی است که جمهوری اسلامی ایران هیچ‌کدام از ضرورت‌های چنین رویکردی را نداشته و قصد تمهید آن را نیز ندارد.دکترین امنیتی ایران، اصولا، دکترین دفاعی و بر مبنای «بازدارندگی متعارف غیر‌متقارن»، و با تمرکز بر «استراتژی ضربه دوم»، سازمان داده شده است. دکترین تهاجم انطباقی، به‌طور کلی و اصولی، هیچ سنخیت و تناسبی با «دکترین دفاعی، بازدارندگی متعارف» ندارد.
حضور ایران در اقصی‌افق امنیتی منطقه و تعامل سیاسی، امنیتی، فنی، نظامی و حتی دفاعی، با واحدهای سیاسی مستعد و همراه، از ویژگی‌های زیر برخوردار است؛
مغایر با حقوق روابط بین‌الملل نبوده و به همین دلیل تعارضی با حدود حاکمیتی دیگران ندارد، دوم - ایران در «حوزه طبیعی قدرت ملی» خود و باتوجه به اصل «استقلال کشورهای همکار»، جهت برقراری موازنه امنیتی تلاش می‌نماید، سوم- شرط لازم برای برقراری «ثبات، پایداری و امنیت» در منطقه پرآشوب خاورمیانه، برقراری حد معینی از «موازنه قدرت و امنیت» به تناسب سطح طیف تهدیدات علیه منطقه و ایران، است.به سادگی می‌توان دریافت که اگر پاسخ جمهوری اسلامی ایران به نگرانی یا هراس بی‌مورد (یا حتی منطقی) رقیبان منطقه‌ای ما، بازگشت به عمق حوزه حاکمیتی خودمان بود و «ساختارهای قدرت موازنه‌ساز» متمایل به ایران، (مثلا نظیر حزبالله لبنان، یا قوات بدر عراق یا...) در کشورهای هدف، حذف یا منحل می‌شدند، شاید امروز به جای حلب یا موصل، تمرکز درگیری در اهواز یا کرمانشاه قرار داشت.
مفهوم «ساختارهای قدرت موازنه‌ساز» مفهومی اساسی و کلیدی است که بدون درک و به‌رسمیت شناختن آن، درک معادله امنیتی ایران، در سپهر دکترین امنیت ملی، مقدور نیست. مفهوم و مصداق
Contra active power، جوهر بحث در این است. عاملی که ما تاکنون، به‌واسطه آن، توانسته‌ایم ناموازنه‌ها را به موازنه و روندهای ضد امنیتی را به فرآیند امنیتی یا چالش‌ها را به زایش فرصت، تبدیل کرده یا هدایت کنیم.
مشکل ما، متاسفانه نداشتن اراده لازم و کافی برای تکامل آن عنصر، یا تکمیل این روند با بخش ضروری و بلافصل آن است: یعنی تکامل زنجیره قدرت تعامل گسترده منطقه‌ای و حتی بین‌المللی.
این نسخه می‌تواند بخش اعظم آسیب‌هایی را که تاکنون منتقدان داخلی سیاست منطقه‌ای ایران برشمرده‌اند، به نقطه قوت ما در تعاملات منطقه‌ای و فراتر از آن، مبدل سازد.
در آن صورت، لزومی ندارد ما برای اثبات حسن‌نیت خویش و قرار گرفتن در چرخه بازی منطقه‌ای و گریز از «اتهام تنش‌زایی»، مجبور به ترک موضع نفوذ و اثر‌‌گذاری خویش و اضمحلال عنصر ضروری و موازنه‌ساز «قدرت تقابل‌سازی» باشیم.
نقطه ثقل امنیت منطقه‌ای
غرب آسیا یک منطقه ژئواستراتژیک است و سوریه به‌عنوان یک عضو از این منطقه در معادلات آن دارای نقش مهم و راهبردی است. موقعیت ژئوپلتیک سوریه به دلیل همسایگی با رژیم اشغالگر قدس، لبنان، عراق و همچنین دسترسی به سواحل دریای مدیترانه، شرایط ویژه و ممتازی را به این کشور بخشیده است. سوریه حلقه اتصال ایران به حزبالله و تامین‌کننده نگاه ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران به مساله فلسطین به‌عنوان مساله حیاتی و اساسی امت اسلامی است.
موقعیت ممتاز و راهبردی جغرافیایی از یک طرف و نگاه عقیدتی جمهوری اسلامی ایران به مساله سرزمین‌های اشغالی و آرمان آزادسازی این سرزمین‌ها از طرفی دیگر، موجبات اتحاد استراتژیک میان ایران و سوریه را فراهم ساخته است.
به عبارتی نگاه انسانی و ایمانی ایران به موضوع فلسطین ایجاب می‌کرد تا ایران برای کاستن از فاصله جغرافیایی خود با فلسطین اشغالی به انتخاب و گزینش یک هم‌پیمان مناسب دست یابد و کشور سوریه ترجمان عملیاتی جمهوری اسلامی ایران نسبت به موضوع فلسطین در کاهش فاصله جغرافیایی بود. و همین اتحاد موجب شد محور مقاومت به محور اشغال ضربات سخت و ویرانگری را وارد سازد به‌گونه‌ای که همین مقاومت و ایستادگی، رژیم‌صهیونیستی را واداشت در سال 2000 از جنوب لبنان و در سال 2005 از نوار غزه عقب‌نشینی کند. و در جریان جنگ تابستان 2006 موسوم به جنگ 33روزه، حزبالله لبنان پیروز شده و با این پیروزی باعث سقط طرح خاورمیانه جدید آمریکا شود. طرحی که کاندولیزا رایس، وزیر خارجه وقت آمریکا شکست حزبالله لبنان را مقدمه‌ای برای اجرایی کردن آن می‌دانست و این جنگ را درد زایمان طرح خاورمیانه جدید قلمداد می‌کرد. اما بنا بر فرمایش مقام معظم رهبری با شکست رژیم یهودی در جنگ مزبور طرح فوق‌سقط شده و عقیم ماند. در تجاوزات 22روزه و 55 روزه رژیم‌صهیونیستی به نواز غزه همین خط اتصال محور مقاومت با محوریت سوریه در نقطه وصل موجب شد مقاومت پیروزهای بزرگی کسب کرده و
محور اشغال با شکست در دستیابی به اهداف مواجه شود.این پیروزی‌ها در عمل پیروزی جمهوری اسلامی ایران در مقابل رژیم جعلی صهیونیستی تلقی می‌شود چرا که ایران با رژیم اشغالگر قدس دشمن موجودیتی هم محسوب می‌شوند. و تقابل ایران با اسرائیل ماهیت وجودی دارد. این تقابل موجودیتی طرفین را برای ضربه زدن به منافع و منابع همدیگر متمایل می‌سازد و جمهوری اسلامی ایران با حمایت از محور مقاومت توانسته ضربات سنگین و سهمگینی را بر پیکره رژیم‌صهیونیستی وارد ساخته و موجودیت این رژیم را با چالش مواجه
سازد.
با این تفاسیر اگر چنانچه سوریه به‌عنوان کمربند محور مقاومت سقوط نماید ایران ناگزیر در مرزهای خود محدود خواهد ماند. چرا که راه دستبابی به حزبالله و گروه‌های مقاومت برای ضربه زدن به دشمن صهیونیستی از مسیر سوریه عبور می‌کند و بسیاری از سلاح‌هایی که از سمت ایران به منظور تسلیح و تجهیز حزبالله روانه می‌گردد از سوریه گذر می‌نمایند. البته از طریق ترکیه نیز می‌توان این تجهیزات را ارسال کرد اما به دلیل رقابت تهران و ترکیه بر سر اعمال نفوذ بر منطقه غرب آسیا ترکیه از عبور هواپیماها و کشتی‌هایی که به تجهیز حزبالله می‌پردازند ممانعت به عمل می‌آورد. در نتیجه سقوط دولت بشار اسد امنیت و نفوذ منطقه‌ای ما را با چالش مواجه می‌سازد. فارغ از مسائل اعتقادی، ایران به سوریه نگاه ژئوپلیتیک نیز دارد چرا که سوریه وزنه تعادل ایران در مقابل آمریکا، رقبای عرب و رژیم‌صهیونیستی است. و این وزنه مانع پیشبرد منافع آمریکا در منطقه غرب آسیا می‌گردد. از سویی با سقوط بشار اسد هر نظامی در سوریه روی کار آید به واسطه وابستگی به طرف‌های مقابل به ضدیت با جمهوری اسلامی خواهد پرداخت و از رهگذر اتحاد با رقبای ایران قدرت و نفوذ منطقه‌ای ایران را
کاهش خواهد داد.
پیامد دیگر سقوط بشار اسد، تحقق اهداف نامشروع آمریکا در منطقه را به‌دنبال دارد. چرا که غرب در هم‌پیمانی با ارتجاع عرب و انحراف ترکیه و قطر پروژه تغییر در سوریه را با هدف ایجاد تغییرات اساسی در الگوهای منطقه‌ای، همچون تجزیه منطقه، مشروعیت و امنیت برای رژیم‌صهیونیستی دنبال می‌کند.
پیامد دیگر می‌تواند کاهش بازدارندگی حزبالله لبنان برای حمله رژیم‌صهیونیستی به ایران باشد. چرا‌که حزبالله لبنان با دارا بودن بیش از 100 هزار موشک دور‌برد و میان‌برد و بیش از 45 هزار نیروی آماده به جنگ و با تجربه، در نزدیکی سرزمین‌های اشغالی عملا به‌عنوان بازدارنده در حمله رژیم‌صهیونیستی به ایران عمل می‌کند. زیرا رهبران صهیونیست می‌دانند اگر حمله‌ای به ایران تدارک بینند با حملات ویرانگر حزبالله در مرزهای خود مواجه خواهند شد. اما در صورتی که خط ارتباطی تجهیز حزبالله قطع شود امکان حمله اسرائیل به ایران افزایش می‌یابد.
مقاومت برتر از سازش
نکته اساسی این است که اگر ملت سوریه تن به مذاکره یا چشم به دبیرکل سازمان ملل و کمک‌های بشردوستانه‌اش داشتند معلوم نبود چه بلایی بر سر تجزیه کشور خود می‌آوردند یا اینکه به قول تاج‌زاده‌ها: «آینده سوریه برجام می‌خواهد»؛ معلوم نبود برجامش مثل برجام ما نقض بشود یا نه.
دیدگاه تان را بنویسید