گفت‌وگوی مثلث با امیرعلی ابوالفتح
آمریکایی‌ها از عملکرد اوباما ناراضی‌اند
در تاریخ20 ژانویه به‌طور رسمی دو دوره پر‌فراز‌و‌نشیب ریاست‌جمهوری باراک اوبامای دموکرات به پایان می‌رسد؛ اوبامایی که به‌عنوان اولین رئیس‌جمهور سیاهپوست در طول تاریخ سیاسی آمریکا با شعار «تغییر» توانست رای بسیاری را با برافروختن جرقه‌ای از امید در دل بسیاری از ناامیدان از سیاست‌های جنگ‌افروزانه دولتمردان آمریکایی به‌خود اختصاص دهد. اما اکنون پس از گذشت هشت سال در ذهن همگان این سوال ایجاد شده که آیا وی به واقع توانست آن تحول بزرگ را در عرصه‌های مختلف سیاست آمریکا ایجاد کند. در همین راستا امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل آمریکا با پاسخ منفی به این سوال، بر این باور است که نارضایتی از عملکرد اوباما باعث شد که مردم آمریکا در نوامبر سال 2016 برخلاف انتظارات معمول به دونالد ترامپ جمهوریخواه رای دهند.
مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید:
ارزیابی شما درباره عملکرد باراک اوباما در طول هشت سال گذشته در حوزه اقتصادی چیست؟
شاید بهترین شاخص برای بررسی میزان موفقیت یا ناکامی باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا که تنها چند روز به پایان ریاست‌جمهوری‌اش باقی مانده است، مقایسه عملکرد وی در طول این هشت سال گذشته به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا با شعارها و وعده‌هایش است که در کمپین‌های انتخاباتی‌اش در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 2008 و 2012 مطرح کرد و توانست با استفاده از این شعارها در دو انتخابات پیشین پیروز شود.
در حوزه اقتصادی باراک اوباما وعده داد که در صورت راهیابی به کاخ‌سفید با بحران مالی در آمریکا مقابله کند و با ایجاد انضباط مالی در بخش‌های مختلف دولتی و غیردولتی باعث رونق اقتصادی و ایجاد اشتغال در سطح کشور شود. در طول هشت سال گذشته بخشی از وعده‌های وی در این حوزه مهم عملی شد. در درجه اول پس از روی کار آمدن به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا توانست باعث کند شدن پیامدها و اثرات بحران مالی مانند ورشکستگی‌های گسترده، نبود توان کافی مالی از سوی مردم در بازپرداخت وام‌های خود در کشور شود. وی برای کاهش این اثرات به تدریج سیاست‌های انبساطی اعمال کرد، در همین راستا میلیون‌ها دلار به بازار تزریق کرد و اقتصاد آمریکا از دوران بحران خارج شد. اما بر خلاف سال‌های گذشته این سیاست‌های اقتصادی اوباما باعث شد که بدهی‌های آمریکا دوبرابر شود و بر‌همین اساس به دلیل کسری بودجه، دولت اوباما به مدت 16 روز تعطیل شد. هم‌چنین اوباما در طول این هشت سال به دلیل کمبود منابع مالی سیاست‌های ریاضت اقتصادی اعمال کرد که بر‌اساس این سیاست‌ها برخی از برنامه‌های رفاهی کنار گذاشته شد و همین مساله فشار بیشتری بر اقشار کمدرآمد و فقیر جامعه آمریکا وارد
کرد. در واقع به‌طور کلی دولت اوباما اگرچه توانست در طول دو دوره ریاست‌جمهوری‌اش از شدت بحران بکاهد و تا حدودی وضعیت اقتصاد این کشور را بهبود ببخشد و پیامدهای بحران مالی را بر بخش‌های مختلف اقتصادی کشور ترمیم کند، اما جامعه آمریکا را با مشکلات دیگری روبه رو کرد. وی برخلاف وعده‌های داده شده مبنی‌بر افزایش اشتغالزایی در آمریکا نتوانست در این عرصه به خوبی عمل کند و با ناکامی در ارائه دولت رفاهی به مردم این کشور موجب شد که نارضایتی از عملکرد اوباما به حدی برسد که در سال 2016 آمریکایی‌ها برخلاف انتظارات معمول به دونالد ترامپ جمهوریخواه رای دهند.
فکر می‌کنید اوباما در طول هشت سال گذشته توانست وعده‌های خود را در زمینه اجتماعی محقق کند؟ در این راه با چه موانعی روبه رو بود، آیا توانست این موانع را کنار بگذارد؟
در عرصه اجتماعی نیز بزرگترین وعده‌ای که اوباما داد ارائه بیمه‌های خدمات‌درمانی ارزان قیمت به مردم کمدرآمد آمریکا بود که بعدها به بیمه‌های اوباما‌کر معروف شد که محقق شد و امکان تصویب در کنگره پیدا کرد. اما در مرحله اجرا به موانع بزرگی برخورد و امکان عملی شدن آن وجود نداشت و چندان مورد استقبال مردم قرار نگرفت. هم‌چنین انتقادهایی در این باره به وی وارد شد و از سوی دیگر در دوران ریاست‌جمهوری اوباما برخی از نگرش‌های لیبرالی امکان طرح، ظهور و حتی اجرا پیدا کرد. در این زمینه می‌توان به توافقاتی در زمینه محیط‌زیستی مانند توافق پاریس اشاره کرد. در همین راستا دولت آمریکا پس از سال‌ها پذیرفت که در چارچوب توافق پاریس تعهداتی را برای کاهش گازهای دی‌اکسید‌کربن به کار بگیرد و این مساله یکی از موفقیت‌های دولت اوباما در طول هشت سال گذشته محسوب می‌شود. اما مسا‌یلی مانند وضعیت بد معیشت و نارضایتی‌ها از لغو برنامه‌های رفاهی در میان‌جامعه آمریکا باعث به وجود آمدن اعتراضات گسترده در طول این هشت سال شد که می‌توان جنبش وال‌استریت را نام برد که یک جنبش اعتراض‌آمیز به نابرابری‌های اجتماعی بود. هم‌چنین در این دوره نابرابری‌های
اجتماعی بسیار برجسته شد. اگرچه اوباما اولین رئیس‌جمهور سیاهپوست آمریکا بود، اما در این دوره تبعیض‌نژادی نسبت به دوره‌های گذشته پررنگ‌تر شد. در همین راستا چندین حادثه تبعیض‌نژادی در ایالت‌های مختلف آمریکا علیه سیاهپوستان رخ داد.
این رفتارهای تبعیض‌آمیز پلیس، باعث برگزاری اعتراضات گسترده مردم در برخی از ایالت‌های آمریکا علیه تبعیض‌نژادی شد. هم‌چنین باراک اوباما برای برخورد با تبعیض‌های‌نژادی اقدامات بسیاری انجام داد و بارها وبارها دراین باره سخنرانی کرد. اما متاسفانه تا پایان دوره ریاست‌جمهوری‌اش نتوانست تحول عمده‌ای در سنت دیرپای جامعه آمریکا ایجاد کند.هم‌چنین تلاش‌های وی برای کنترل خرید و فروش سلاح در آمریکا ناکام ماند. هیچ کدام از ایده‌های اوباما برای تشدید کنترل خرید و فروش سلاح در آمریکا به دلیل مخالفت‌های قاطع جمهوریخواهان به نتیجه نرسید.
بسیاری از تحلیلگران انتقاداتی را به رویکرد اوباما در حوزه سیاست خارجی آمریکا مطرح می‌کنند و بر این باورند که اوباما نتوانست به معنای واقعی «تغییر» را در سیاست خارجی واشنگتن ایجاد کند، ارزیابی شما دراین‌باره چیست؟
در عرصه سیاست خارجی باراک اوباما با شعار تغییر وارد کاخ‌سفید شد و بر‌اساس همین شعار تلاش کرد که وجهه آمریکا را در قبال افکارعمومی جهان تغییر دهد و سیاست‌های یکجانبه‌گرایانه‌ای که واشنگتن در دولت پیشین در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی اتخاذ کرده بود، با تشکیل ائتلاف‌های بزرگ برای حل مسائل بین‌المللی این سیاست‌های تک‌بعدی را کنار بگذارد، وی در این راه اقداماتی را در طول هشت سال گذشته انجام داد. بر‌همین اساس توانست اکثر نیروهای آمریکایی را از خاک افغانستان و عراق خارج کند و در برابر فشارهای مختلف برای حضور مستقیم در جنگ سوریه مقاومت کرده و در قالب ائتلاف بین‌المللی ضد‌داعش در منطقه وارد جنگ شود. اما آنگونه که از اوباما به‌عنوان یک فرد برنده جایزه صلح نوبل انتظار می‌رفت، قدم‌های موثری برای برقراری صلح و ثبات در جهان برنداشت. اوباما به مراتب بیشتر از جورج دبلیو بوش رئیس‌جمهور پیشین آمریکا فرمان‌های حملات پهبادی در کشورهای مختلف صادر کرد و تعداد این حملات در این دو دوره بیش از زمان مشابه در دوران ریاست‌جمهوری بوش‌پسر بود. اقداماتی مانند ورود آمریکا در جنگ لیبی و نقش کاخ‌سفید در ظهور گروه‌های افراطی مانند داعش در
منطقه به‌عنوان لکه‌های سیاهی در کارنامه عملکرد دولت اوباما شناخته می‌شود. البته در کنار این لکه‌های سیاه می‌توان به برخی موفقیت‌های وی اشاره کرد که می‌توان حصول توافق هسته‌ای ایران و 1+5، حل شدن اختلافات دیرینه میان آمریکا و کوبا و ازسرگیری روابط میان دو کشور و آشتی میان این کشور با میانمار را نام برد.
اما در این دو دوره ریاست‌جمهوری آمریکا روابط کاخ‌سفید و کرملین چندان مطلوب هر دو طرف پیش نرفت. بر‌همین اساس در ابتدای دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما فضای آشتی میان دو کشور آغاز شد اما در پایان فضای تیره و تلخی بر روابط دو کشور حاکم شد و تنش‌ها و اختلافات میان دو طرف به اوج رسید. این شواهد نشان می‌دهد که در طول این سال‌ها بستر لازم برای اجرای سیاست نزدیکی باراک اوباما به روسیه برای حل مشکلات منطقه‌ای و بین‌المللی ایجاد نشد.
دیدگاه تان را بنویسید