ناکامی‌ها و کامیابیهای اوباما در حوزه سیاست داخلی و خارجی آمریکا
لیبرال آمریکایی؛ پس از 8سال
اوباما مسیر سیاست در آمریکا را با ورود به کاخ سفید تغییر داد. او به معنای واقعی کلمه لیبرال بود. هم در حوزه داخلی مقدمات مداخله حمایت‌گرایانه بیشتر دولت در عرصه اقتصاد را فراهم کرد و هم در حوزه خارجی با رویکرد نئولیبرالی به‌چندجانبه گرایی تن داد
باراک اوباما آخرین روزهای خود را در کاخ‌سفید سپری می‌کند. آمدنش با امید پیوند خورده بود و رفتنش با نگرانی. نگاهی به کارنامه رئیس‌جمهور آمریکا؛ کارنامه‌ای که هم درخشان بود و هم مایوس‌کننده. حال در لحظه وداع، جامعه آمریکا دو پاره شده است. باراک اوباما هشت سال وقت داشت تا ایده‌های خود را عملی کند. کارش را از شهر آسمانخراش‌ها، شیکاگو شروع کرده بود. ایده‌ها و برنامه‌های بسیاری در سر داشت. ایده‌هایی که حکایت از یک آمریکای نوین داشتند. بر آن بود که آمریکایی عادلانه‌تر و رنگین‌تر بسازد.
اما بسیاری از این ایده‌ها در پایان دوران زمامداری‌اش روی کاغذ ماندند و عملی نشدند و او در واپسین هفته‌ها همه تلاش خود را به کار گرفت تا جلوی زیان‌بیشتر را
بگیرد.
اوباما روز سه‌شنبه آخرین سخنرانی خود به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا را در شیگاکو انجام داد. نگرانی اصلی او در این واپسین روزها آن است که دونالد ترامپ بسیاری از دستاوردهای او را نیست و نابود کند. اوباما به‌عنوان حلال مشکلات پا به کاخ‌سفید گذاشته بود و حال با نگرانی‌های بسیاری کاخ‌سفید را ترک می‌کند.او پس از 8 سال موفق نشد بسیاری از مشکلات را حل کند و ناگزیر به پذیرش شکست‌های متعددی در سیاست داخلی و خارجی شد. اینکه اوباما رئیس‌جمهور خوبی بود یا بد را گذشت زمان ثابت می‌کند.
سیاست‌خارجی
در عرصه سیاست خارجی کارنامه اوباما هم حاکی از موفقیت‌ها است و هم ناکامی‌ها. مهم‌ترین دستاوردهای دولت اوباما در عرصه سیاست خارجی توافق هسته‌ای با ایران و از سرگیری رابطه با کوبا‌ست. اما اوباما در خاورمیانه سیاست ناموفقی از خود به نمایش گذاشت. مذاکرات صلح بین رژیم‌صهیونیستی و تشکیلات خودگردان بی‌نتیجه ماندند.
از سوی دیگر، پایان حضور نظامی آمریکا در عراق منجر به گسترش نفوذ نیروهای تروریستی و از جمله تقویت داعش در این کشور شد. سیاست‌های اوباما در سوریه باعث افزایش نقش روسیه در این کشور شد. اوباما ابتدا بشار اسد را تهدید به حمله نظامی کرده بود. سیاستی که عملا اجرا نشد. بسیاری از منتقدان سیاسی اوباما بر این باورند که در اثر خطاهای سیاسی اوباما در سوریه، دولت این کشور با کمک روسیه و ایران موفق شده بر بسیاری از مخالفان خود چیره شود و کنترل دولتی را بر بسیاری از نقاط و از آن جمله بر حلب احیا کند. بحران اوکراین نیز باعث سردی و تیرگی مناسبات آمریکا و روسیه شد.
تیرگی مناسبات دو کشور در جریان کارزار انتخاباتی آمریکا به اوج خود رسید. آمریکا روسیه را متهم به حملات هکری کرده و مدعی است که این کشور در انتخابات آمریکا مداخله کرده است. اوباما در واپسین روزهای زمامداری خود تحریم‌های گسترده‌ای علیه روسیه تصویب و در همین رابطه اقدام به اخراج تعدادی از دیپلمات‌های روسیه از خاک کشور خود کرد.
مبارزه با تروریسم
مهم‌ترین پیروزی اوباما در عرصه نبرد با تروریسم کشتن رهبر القاعده بود. در ماه می2011 در جریان یک حمله برنامه‌ریزی شده، آمریکا موفق به کشتن اسامه بن‌لادن شد. اما شبکه القاعده پس از آن نیز به‌عنوان یک جریان تروریستی به حیات خود ادامه داد. پس از آن بود که گروه تروریستی داعش اعلام موجودیت کرد و به خطر اصلی برای کشورهای غربی بدل شد. دولت اوباما برای مقابله با داعش از پهپاد بهره گرفت. اما حملات پهپادها باعث کشته شدن شماری از نیروهای غیرنظامی شد و از این رو انتقادهای بسیاری در پی داشت. از سوی دیگر، دولت اوباما با حملات هوایی خود از نبرد با داعش در عراق و سوریه حمایت کرد. در اثر مبارزه ائتلاف بین‌المللی علیه نیروهای داعش، دولت عراق موفق شد بخش قابل‌ملاحظه‌ای از مناطق تحت اشغال داعش را به تصرف خود درآورد. عقب‌نشینی داعش از عراق منجر به افزایش شمار حملات تروریستی در اروپا و آمریکا شد.یکی از وعده‌های دولت اوباما بستن زندان گوانتانامو بود. اوباما ظرف 8سال زمامداری خود موفق به اجرای این برنامه نشد. اما شمار زندانیان گوانتانامو در این مدت کاهش یافت و از 242 زندانی به 55 زندانی رسید و قرار است در روزهای باقیمانده تا
پایان ریاست‌جمهوری اوباما 20زندانی دیگر هم آزاد شوند.
برگ‌های برنده اوباما
بحث مقابله با بیکاری و حرکت در مسیر توسعه اقتصادی و همچنین بیمه خدمات درمانی ازجمله مواردی است که باعث می‌شود طرفداران اوباما در مقایسه با مخالفان او، دست بالاتری داشته باشند.اولین مساله‌ای که حامیان اوباما به آن اشاره می‌کنند، موفقیتی است که او در زمینه مبارزه با بیکاری به دست آورد؛ بنا به اعلام منابعی مانند شبکه «سی‌ان‌ان» و مجله «فوربس»، میزان بیکاری در آغاز سال 2009 و در ابتدای کار اوباما در کاخ سفید حدود 1/10درصد بود، در آن زمان آمریکا تازه بر رکود شدید مالی سال 2008 فائق آمده بود؛ اما تبعات منفی آن همچنان ادامه داشت؛ آمار کنونی می‌گوید میزان بیکاری در ایالات‌متحده 9/4 درصد است. در کنار این مساله باید به این موضوع نیز اشاره کرد که پس از پایان یافتن رکود، در هفت سال گذشته حدود 12 میلیون شغل جدید در آمریکا به وجود آمده است. مجله فوربس از جمله نشریاتی است که در هشت سال ریاست‌جمهوری اوباما، چندان طرفدار او نبود، همین مجله چندی پیش در گزارشی اعلام کرد اقتصاد آمریکا در دوران اوباما 78 ماه توسعه مداوم را تجربه کرد که رکوردی بی‌سابقه در این زمینه است و بر این اساس می‌توان عملکرد اوباما را موفق‌تر از ریگان
دانست.هزینه‌ها و مخارج دولتی از جمله مواردی است که موافقان و مخالفان دولت‌ها زیاد روی آن مانور می‌دهند؛ در همین زمینه «واشنگتن‌پست» اعلام کرد هزینه مخارج دولتی در دوران اوباما سالانه حدود 3/3 درصد افزایش داشت؛ این در حالی است که این میزان در دوران ریگان و بوش پسر حدود هشت درصد بود.یکی دیگر از موفقیت‌های اوباما در این زمینه بحث کاهش کسری بودجه بود؛ در سال 2009 که اوباما کار خود را شروع کرد، بودجه فدرال آمریکا حدود 4/1تریلیون دلار بود؛ مجموع اقدامات انجام شده در این سال‌ها موجب شد بنا بر آمار رسمی، کسری بودجه فدرال آمریکا در پایان سال 2015 حدود 439 میلیارد دلار باشد. همان‌طور که اشاره شد، کارنامه اوباما در زمینه مباحث اقتصادی منتقدانی نیز داشت؛ یکی از مواردی که آنها به آن اشاره می‌کنند، میزان رشد تولید ناخالص داخلی است؛ بنا بر آمار موجود، در سه ماه نخست سال 2016 این میزان فقط حدود 5/0 درصد بود. از سوی دیگر میزان حضور نیروی کاری آمریکا در زمان آغاز ریاست‌جمهوری اوباما نزدیک به 66 درصد بود، منتقدان به این مساله اشاره می‌کنند که این آمار هم‌اکنون به حدود 63 درصد رسیده است. با تمام این اوصاف، بسیاری از
کارشناسان بر این باورند که اوباما به دلیل غلبه کردن بر تبعات رکود عظیم مالی سال 2008، کارنامه نسبتا موفقی از خود بر جای گذاشته است.
طرح «اوباماکر»
مساله دیگری که حامیان اوباما به آن می‌بالند، برنامه جامعه خدمات درمانی یا همان طرح معروف به «اوباماکر» است؛ از هری ترومن و ریچارد نیکسون تا بیل کلینتون و بوش، بسیاری از روسای‌جمهوری آمریکا تلاش کردند برنامه‌ای ملی را در زمینه بهداشت عمومی اجرا کنند که تقریبا آنها در این مسیر ناموفق بودند؛ اما اوباما در دور نخست ریاست‌جمهوری خود موفق به تحقق این موضوع شد. البته نباید این واقعیت را نادیده گرفت که یکی از دلایل موفقیت اوباما این بود که در دروه نخست ریاست‌جمهوری‌اش اکثریت کنگره در اختیار دموکرات‌ها بود و او با رایزنی توانست نظر حدود 60 نفر از سناتورها را با خود همراه کند. زمانی که اوباما به قدرت رسید بیش از 15درصد آمریکایی‌ها بیمه درمانی نداشتند. اوباما با اصلاح قانون بیمه این کشور کوشید بخش بیشتری از جامعه آمریکا را زیر پوشش بیمه درمانی قرار دهد. در پایان کار او موفق شده بود تعداد کسانی که فاقد بیمه درمانی هستند را به 9 درصد کاهش دهد. ولی همین اصلاحات باعث افزایش عوارض بیمه در کشور شد.اوباما مایل بود که به 4 میلیون از کسانی که به‌طور غیرقانونی در آمریکا زندگی می‌کنند، اجازه اقامت بدهد. اما این سیاست به خاطر
مخالفت دادگاه عالی این کشور اجرایی نشد. اوباما در عرصه اقتصاد موفقیت‌های بسیاری داشت. او با تزریق 800 میلیارد دلار به شریان‌های اقتصاد آمریکا موفق به نجات صنایع خودروسازی کشور شد و نرخ بیکاری را از 10 درصد در سال 2010 به 6/4درصد رساند. اما تلاش‌های دولت اوباما برای مقابله با بحران اقتصادی کشور و بهبود ناشی از سیاست‌های پولی و مالی دولت او، منجر به بهبود وضعیت زندگی مردم آمریکا نشد. «نگاهی به آمار و ارقام این طرح نشان می‌دهد او تا حدود زیادی موفق بوده است؛ براساس این طرح حدود 20 میلیون شهروند آمریکایی که پیش‌تر بیمه نبودند، زیر پوشش بیمه خدمات درمانی قرار گرفتند که بنا به اعلام کاخ سفید، این بالاترین میزان در تاریخ ایالات‌متحده به حساب می‌آید. برنامه‌ها و طرح‌های دیگری نیز در سایه طرح اوباماکر مطرح شد که یکی از مهم‌ترین آنها «برنامه بیمه سلامت کودکان» بود که براساس آن حدود 9 میلیون کودک زیر پوشش بیمه قرار گرفتند.یکی دیگر از جنبه‌های مثبت این طرح، هدف قرار دادن جوامع مختلف آمریکا بود، به‌طوری که در حال حاضر بیش از چهار میلیون سیاهپوست و حدود سه میلیون لاتین‌تبار از مزیت‌های این طرح استفاده می‌کنند. همچنین
پیش از تصویب این طرح، شرکت‌های بیمه افرادی را که سابقه بیماری داشتند، حمایت نمی‌کردند یا خدمات محدودی در اختیارشان قرار می‌دادند؛ اوباماکر این رویه را در شرکت‌های بیمه تا حدود زیادی تغییر داد. در سال 2014 و 2015 نیز تعداد افراد ثبت‌نامی برای این طرح بسیار فراتر از پیش‌بینی‌های اولیه بود. میاکل گاسمانو، استاد دانشگاه در مرکز سیاست‌گذاری درمانی دانشگاه ورترج، در این زمینه می‌گوید: «این طرح با وجود کاستی‌های خود، یکی از موفقیت‌های دوران اوباما به حساب می‌آید.»
در این میان یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین انتقادهایی که به این طرح وارد می‌شود این است که براساس چنین الگویی، هزینه‌های درمانی به تدریج افزایش پیدا می‌کند و در نتیجه این سوال مطرح می‌شود که آیا این طرح همچنان در دسترس افراد بیمه شده خواهد بود یا خیر. دومین انتقاد مطرح شده این است که گزینه‌های ارائه شده در این طرح برای مردم بسیار زیاد است و شهروندان نمی‌دانند چگونه بین آنها انتخاب کنند. از سوی دیگر برآوردهای رسمی نشان می‌دهد نیمی از آمریکایی‌های بیمه نشده از طریق بازار کار واجد شرایط ثبت‌نام در بیمه خدمات درمانی شده‌اند؛ اما اکنون این سوال مطرح است که آیا آنها در آینده نیز می‌توانند این شرایط را به دست آورند.
رکورد مداخله دولت
باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا در هشت سالی که دولت این کشور را در اختیار داشته است تلاش کرد با استفاده از قدرت اجرایی خود، در بخش‌های گسترده‌ای در این کشور تغییرات مهمی ایجاد کند. اقدامات وی موجب شد دولت آمریکا بیش از پیش در زندگی آمریکایی‌ها نقش ایفا کند.اوباما قبل از ریاست‌جمهوری درباره افزایش اعمال قدرت دولت تردید داشت. اما اکنون اوباما به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا که بیشترین تغییرات را در مقررات این کشور ایجاد کرده است شناخته می‌شود. با اینکه کنگره در بسیاری از موارد اقدامات اوباما را با مشکل روبه‌رو کرد، وی کوشید تا جایی که ممکن است به اهداف خود دست یابد. به همین دلیل، دولتی وی را نه جمهوریخواهان قبول داشتند و نه خود اوباما. اما هنگامی که وی کمی بیشتر در کاخ سفید باقی ماند، بی‌چون و چرا از قدرت اجرایی خود برای ایجاد تغییراتی که در دهه‌های آینده دولت آمریکا را شکل خواهند داد استفاده کرد.دولت اوباما طی هفت سال بیش از 560 قانون مهم را به مرحله اجرا درآورد.
این رقم در مقایسه با اقدامات دولت جورج بوش‌پسر، بیش از دو‌برابر است. تعداد بسیاری از حقوقدانان و وکلا که تحت نظارت اوباما مشغول به کار بوده‌اند کوشیدند در بخش‌هایی مانند مراقبت‌های پزشکی، صنعت خدمات مالی، کاهش آلودگی، تقویت حمایت از کارگران، و گسترش حقوق برابر برای اقلیت‌ها تغییرات مهمی ایجاد کنند.این در حالی است که برخی از جمهوریخواهان که از اقدامات اوباما خشمگین شده‌اند، قوانین وضع شده به وسیله وی را نابجا خوانده‌اند و تهدید کرده‌اند این قوانین منجر به کاهش سطح اشتغال، کاهش کسب و کارها، کاهش رفاه و کاهش درآمد‌های مردم شده‌اند.هنگامی‌که اوباما در سال 2009 کنترل دولت را به دست گرفت، برنامه وضع قوانین مهمی را در دست داشت. رئیس ستاد تبلیغاتی وی و برخی دیگر از همکارانش برنامه‌ای دوساله برای بهبود قوانینی در بخش‌های پزشکی، قوانین بانکی، تغییر برنامه وام‌های دانشجویی، هزینه‌های زیرساخت و وضع محدودیت‌های شدیدتر برای آلودگی را در دستورکار خود داشتند.برخی از افراد نزدیک به اوباما معتقدند وی به صورت ذاتی یک قانونگذار نبوده است. اما به دلیل شرایط موجود پس از به دست گرفتن دولت از حزب جمهوریخواه، وی مجبور شد
درباره وضع این قوانین اقدام کند. اوباما همواره پیامی ساده برای اطرافیان خود داشت: «اگر بتوانیم بدون وضع قانونی به نتیجه مناسب دست یابیم، باید همین امر را انجام دهیم.»
در پاییز سال 2011 که تنش‌ها میان دو حزب جمهوریخواه و دموکرات بالا گرفته بود، دولت آمریکا در آستانه تعطیلی قرار داشت. در آن هنگام اوباما دریافت امید زیادی برای انجام مقاصد خود با مانع بزرگی که کنگره بر سر راه وی گذاشته بود، نیست.اما در ژانویه 2014، اوباما در مقابل اعضای کنگره حاضر شد و این سال را «سال کار» نامید و گفت چه با کمک کنگره و چه بدون آن، به اقدامات خود ادامه خواهد داد. او در آن سال دستور افزایش حداقل دستمزد کارگران آمریکایی به 10/10 دلار در هر ساعت را صادر کرد. قوانین صادر شده به وسیله وی هرکدام به چندین قانون دیگر تبدیل می‌شدند. به این صورت زندگی بسیاری از کارگران و کارمندان آمریکایی تحت تاثیر آنها قرار گرفت.
دیدگاه تان را بنویسید