آیا امروز بوسنی آینده سوریه است؟
بوسنیزاسیون سوریه
بوسنی نامی‌آشنا در ذهن ایرانیان در سال‌های دهه 70 است. منطقه‌ای مسلمان‌نشین در اروپا که پیش از هر چیز برای مسلمانان یادآور دوران تسلط نسبی بر مغرب زمین است. سال‌های آغازین دهه90میلادی را می‌توان سال‌های فروپاشی دومینوی کشورهای بلوک شرق دانست. کشورهایی که با حمایت و تسلط شوروی ادامه حیات می‌دادند و با از بین رفتن این چتر هژمون یکی بعد از دیگری ساختارهای پوک آنها خرد شد. پس از فروپاشی یوگسلاوی در سال 1992 جمهوری بوسنی و هرزگوین در پی همه پرسی استقلال که از سوی صرب‌های بوسنی تحریم شده بود با 98 درصد آراء تشکیل شد. موضوعی که به سرعت تبدیل به یکی از خونبارترین فجایع بعد از جنگ‌های جهانی شد. صرب‌های بوسنی که این رفراندوم را تحریم کردند نتیجه آن را نیز بر‌نتابیده و با حمایت صربستان جمهوری صرب بوسنی را تشکیل دادند و از دولت تازه تاسیس مرکزی با درگیری‌های خونین اعلام استقلال کردند. طبیعتا این مساله واکنش‌های فراوانی را در پی داشت. ارتش و نیروهای مردمی‌بوسنی در مقابل این حرکت مقاومت کردند و جنگ خونینی بین دو طرف درگیر پدید آمد. اما دو سوی این منازعه هیچ تناسبی با هم نداشتند. یک سوی این میدان دولت تازه مستقر
مرکزی بود که از ابعاد مختلف به ویژه نیروی نظامی در نقطه ضعف قرار داشت و از سوی دیگر جدایی طلبان که از سوی صربستان و برخی جریان‌های راست در اروپا کاملا مورد حمایت قرار می‌گرفتند. اما این هم تنها موضوع مورد منازعه بوسنی نبود . بوسنی کلونی جمعیتی قابل توجهی از مسلمانان در اروپا بود. موضوعی که بیش از هر مساله‌ای سبب شد تا مدعیان حقوق بشر بر آنچه در این کشور رخ می‌دهد، چشم بپوشند. خشونت‌های صورت گرفته در بوسنی از حد خارج است؛ مساله‌ای که سال‌ها بعد در دادگاه‌های جنایات جنگی حتی طرح آنها سبب رنجش روح انسانیت بود. در کوران جنگ کشورها به کمک بوسنی و مردم مظلوم آن شتافتند. اینجا بود که اتحاد بین ایران و بوسنی شکل گرفت. از سو‌یی نیروهای نظامی به این کشور اعزام شدند. عده‌ای نیز در قالب نیروهای حافظ صلح در این کشور حاضر شدند. گروه‌های فرهنگی نیز در حد وسع خود در این میدان حاضر بودند. کار به جا‌یی رسید که قلک‌های کمک به مردم بوسنی در سطح شهر و مدارس توزیع می‌شد و حتی یک روز از حقوق کارکنان دولت به صورت عمدتا خودجوش در اختیار جبهه جنگ بوسنی قرار گرفت. حجم کمک‌های ارسالی از ایران به بوسنی آن‌قدر زیاد بود که در پایان جنگ
علی عزت بگوویچ رئیس‌جمهور بوسنی گفت: «اگر کمک‌های ایران نبود مردم بوسنی از مهلکه صرب‌ها جان سالم به در نمی‌بردند.» اما امروز جوان بوسنیا‌یی از ایران چه شناختی دارد؟ نفوذ سیاسی، فرهنگی، اقتصادی ایران در بوسنی در چه حدی است؟ پاسخ به این پرسش‌ها تمام آن چیزی است که می‌تواند راهگشای فرآیند حضور در سوریه باشد. البته اگر هنوز زمان باقی مانده باشد و دیر نشده باشد. سیاست اعمالی ایران در مقابل بوسنی ارتباط با سیاسیون درجه اول و به ویژه علی عزت بگوویچ بود و کمترین ارتباط را با مردم این کشور شاهد بودیم. سیاسیونی که به مرور زمان یا فوت کردند و یا توسط جریان‌های سیاسی داخلی و خارجی از گردونه خارج شدند و مردمی‌باقی ماندند که امروز نه تنها نگاه مثبت قابل تامل به ایران ندارند، بلکه با تلاش‌های مخرب جریان‌های عربی و غربی نگاه‌های منفی نیز در بین آنها مشاهده می‌شود. روندی که متاسفانه در سوریه نیز شاهد آن هستیم مساله‌ای است که نگارنده تحت عنوان «بوسنیزاسیون سوریه» از آن نام می‌برد. آنچه به‌عنوان آینده در سوریه در حال رقم خوردن است، امروز کشور بوسنی است. بحران سوریه بالاخره تمام خواهد شد و آنچه در آن کشور تعیین کننده خواهد
بود مردم این کشور هستند؛ مردمی‌که باز هم در حال فراموشی در سوریه هستند. آینده سوریه را چه کسانی خواهند ساخت و نگاه عمومی مردم بعد از پایان فتنه شام نسبت به ایران چگونه خواهد بود؟ تبارشناسی جریان‌های حاضر در سوریه را می‌توان با اغماض اینگونه مطرح کرد؛ گروه‌هایی که در حال جنگ نظامی هستند و گروه‌هایی که در حال نزاع سیاسی هستند و گروه‌های بشردوستانه‌ای که در حال خدمت و یا در حال هنرپیشگی خدمت هستند. گروه‌هایی که در حال کارهای فرهنگی و رسانه‌ای هستند و البته در آخر که در واقع تاثیرپذیر از وقایع هستند عموم مردم سوریه هستند. آنچه در این چند سال که از جنگ سوریه می‌گذرد بیشتر به چشم آمده، حضور نظامی ایران در این کشور است؛ حضوری با شدت و ضعف اما به صورت پیوسته و همواره. اما هیچ‌گاه به دلایل واهی امنیتی از امور رفاهی، خدماتی و فرهنگی ایران صحبتی به میان نیامده و کار رسانه‌ای در‌خوری انجام نشده است. هیچ تصویر و کار جدی رسانه‌ای از حضور هلال احمر ایران یا کمیته امداد در آنجا نیست. گزارشی از خبر توزیع غذای گرم در بین مردم سوریه به گوش نمی‌رسد. تصویرهای محبت آمیز کمی از رفتارهای ایرانیان با کودکان سوری دیده می‌شود.
اینها اتفاقاتی است که در سوریه در حال وقوع است اما به جهت ضعف سیستم رسانه‌ای و انگاره‌های امنیتی نسبت به موضوع سوریه از آنها غافل شده‌ایم. تنها کافی است که به عملکرد واقعی و رسانه‌ای ترکیه، روسیه، اردن، آلمان و بسیاری کشورهای دیگر توجه کنیم. آیا در کنار همه مخارج بحقی که در سوریه در حال انجام است ایجاد یک کلاس درس در دوره ارشد و دکترا و برای جوانان سوری کار دشواری است؟ شناسایی نخبگان سوری که به هر دلیلی در جبهه جنگ حاضر نمی‌شوند اما دل در گرو آینده جریان مقاومت و سوریه دارند. تنها کافی است که یک دوره چند صد نفره از متخصصین مختلف سوری برای آینده این کشور تربیت شوند تا اتفاق تلخی که در بوسنی شاهد آن بودیم به وقوع نپیوندد. موضوعی که امروز در آلمان، اردن، کویت، عربستان و حتی ترکیه دنبال می‌شود. این روزها که بحث پناهندگان سوری و پذیرش و آموزش آنها توسط کشورهای نام برده شده، مهم‌ترین خبر رسانه‌های جهان است، به نظر می‌رسد برای بار چندم از همان نقطه‌ای که قبلا ضربه خورده‌ایم قرار است ضربه بخوریم. مانند آنچه در کردستان عراق اتفاق افتاد و به‌رغم تمام کمک‌ها به کردستان عراق به‌ویژه مسعود بارزانی و جلال طالبانی در
سال‌های دفاع مقدس، امروز با نمک‌نشناسی نیرچوان مواجه می‌شویم و عملا کردستان عراق در حال تبدیل شدن به اسرائیل سوم در منطقه است. مانند سودان و رابطه با عمرالبشیر و... همه ما می‌دانیم که جمهوری اسلامی با تمام توان به یاری مردم مظلوم سوریه شتافته است و اگر کمک‌های ایران نباشد بشار اسد در قدرت باقی نخواهد ماند و در صورت سقوط بشار معلوم نیست چه بر سر مردم سوریه خواهد آمد! اما می‌توان حدس زد که درهرصورت برنده جنگ کشورهای دیگری خواهند بود زیرا در صورت پایان جنگ، چه بشار اسد باشد و چه نباشد آوارگان به کشور خود بازخواهند گشت و آینده سوریه را اینها رقم خواهند زد و نسل آینده سوری‌ها بیشتر آلمانی، کویتی، روس، اردنی خواهند بود تا سوری!
آخر اینکه در سال 89 و در اوج تصویب قطعنامه‌ها علیه ایران دفتر رئیس‌جمهور بوسنی اعلام کرد: «محبت‌های ایران را فراموش نکرده‌ایم، اما بوسنی با هم‌پیمانان غربی خود در شورای امنیت سازمان ملل متحد در خصوص تحریم‌های احتمالی علیه ایران به علت برنامه هسته‌ای تهران، متحد خواهد شد.»
دیدگاه تان را بنویسید