تاکتیک جدید طالبان در افغانستان حمله به خودی
احمد مرجانی‌نژاد
مترجم و پژوهشگر
خبر حمله اخیر شبه‌نظامیان طالبان با استفاده از لباس و خودروهای ارتش به استان بلخ در شمال افغانستان برای جهانیان و به‌ویژه مردم افغانستان نگران‌کننده بود. در پی حادثه مذکور و در ادامه استعفاهای سریالی در افغانستان، کاخ ریاست‌جمهوری کابل اعلام کرد که رئیس‌جمهوری افغانستان، استعفای «ژنرال عبدالله حبیبی» وزیر دفاع افغانستان و « ژنرال قدم شاه شهیم» رئیس ستاد ارتش این کشور را پذیرفته است. ضمن آنکه کاربران فضای مجازی به‌طور گسترده‌ای به نقل از منابع غیررسمی خبر از استعفای «معصوم استانکزی» رئیس امنیت ملی افغانستان داده‌اند. البته منابع رسمی خبر استعفای مذکور را تایید نکرده‌اند و کاخ ریاست‌جمهوری افغانستان نیز در این ارتباط اعلامیه‌ای صادر نکرده است. هم چنین شایع گردیده است «عبدالجبار قهرمان» نماینده ویژه رئیس‌جمهور و مسئول هماهنگی نیروهای امنیتی افغان در استان هلمند نیز به دلیل اختلاف با اشرف غنی، از سمت خود استعفا کرده است.
گفته می‌شود که گروه شبه‌نظامی «سونگریان» که متهم به همکاری با مخالفان مسلح دولت هستند و به آزار و اذیت مردم می‌پردازند نیز توسط عبدالجبار قهرمان رهبری می‌شود؛ وی قبل از این، نیروهای مذکور را کارکنان سازمان امنیت ملی افغانستان خوانده بود که در لباس مخالفان مسلح دولت، فعالیت‌های اطلاعاتی می‌کنند. استان هلمند به دلیل کشت ۸۰درصد از کل خشخاش دنیا و تولید بالای مواد مخدر، از اهمیت ویژه‌ای برای مافیای بین‌المللی و طالبان برخوردار است. البته قرار است تا هفته آتی ۳۰۰ سرباز تفنگدار دریایی آمریکا به منظور حمایت و ارائه مشاوره به نیروهای امنیتی افغانستان، به هلمند اعزام و مستقر شوند. صبح دوشنبه چهارم اردیبهشت ماه سالجاری نیز گروه طالبان به یک پایگاه نظامی در استان «تخار» که منطقه‌ای راهبردی است، حمله کردند؛ پایگاه نظامی مذکور در مسیر دو شهرستان «درقد» و «خواجه بهاءالدین» واقع شده است. همچنین یک خودروی بمب‌گذاری‌شده در نزدیکی پایگاه هوایی آمریکا در استان خوست در شرق افغانستان منفجر شده است. این انفجار هم‌زمان با سفر از پیش اعلام نشده «جیمز ماتیس» وزیر خارجه آمریکا به افغانستان رخ داده است. در چنین اوضاعی، حامد کرزی
رئیس‌جمهور پیشین افغانستان و از منتقدان سیاست‌های آمریکا در افغانستان، هم‌زمان با ورود ژنرال جیمزماتیس به کابل، بنا به دعوت دولت روسیه به مسکو سفر کرد.
حمله به خودی
در سال ۲۰۰۷.م، یک سرباز ناراضی افغان، به سمت نیروهای ناتو و نظامیان افغانستان شلیک کرد؛ گفته شد که این وظیفه را برای طالبان انجام داده است. از سال ۲۰۰۷.م، تاکنون، ۱۰۲ مورد حمله به خودی اتفاق افتاده که در آن حداقل ۱۵۷ تن از نیروهای ناتو، عمدتا سربازان و کارمندان غیرنظامی آمریکایی کشته و بیش از ۲۰۵ تن نیز زخمی گردیده‌اند. اما تا پیش از سال ۲۰۰۸ کمتر از ۱درصد تلفات کلی نیروهای ناتو در افغانستان بر اثر « حملات سبز علیه آبی» بود؛ ولی در سال ۲۰۱۶ این نسبت به 5/12درصد افزایش یافت. چنانچه در ۱۹ ماه مارس سالجاری (۲۰۱۷.م) نیز یک سرباز افغان در پایگاه نظامی استان هلمند، علیه نیروهای آمریکایی آتش گشود که سه سرباز آمریکایی زخمی و یک کماندوی ارتش افغانستان کشته شدند.
چنین می‌نماید که حملات خودی به‌طور فزاینده به تاکتیک جنگی طالبان تبدیل شده است؛ گروهی که به خوبی می‌داند چگونه با استفاده از منابع محدود و یافتن ضعف در تشکیلات نظامی افغانستان و آمریکا، بهره‌برداری حداکثری نماید. البته افزایش ۳۰هزار سرباز آمریکایی طی دسامبر ۲۰۰۹، در افزایش حملات مذکور نقش بسزایی داشته است. این حملات باعث تلفات تقریبا ۵۵۷ سرباز افغان نیز شده است. فراتر از تلفات، این حملات باعث رشد بی‌اعتمادی بین نیروهای ناتو و افغانستان گردیده است.
تاکتیک جدید طالبان
طالبان در راستای هدف قرار دادن و نابودی خصم، در پی نفوذ بین نیروهای افغانستانی، جمع‌آوری اطلاعات و تضعیف همکاری نظامیان افغانستانی و آمریکایی، تلاش و تمرکز کرده است. مواضع و سیاست‌های کلی طالبان در چند مورد قابل ذکر است:
الف- طالبان با جذب ناراضیان ارتش و پلیس افغانستان و استخدام آنان، در صدد است تا از طریق آنان حملات خودی را تسهیل و ممکن سازند. در این بین بیشترین نفوذ در صفوف پلیس محلی افغانستان بوقوع پیوسته است، زیرا آنان به‌طورسیستماتیک و به درستی گزینش نمی‌شوند.
ب- طالبان از طریق فشارهای مذهبی، تهدید و تحدید، ربودن اعضای خانواده، بهره‌مندی از نفوذ شبکه‌های قبیله‌ای و اغلب با استفاده از مشوق‌های مالی، نظامیان افغان را مجبور به همکاری می‌کنند.
ج- طالبان در جعل هویت، یونیفورم‌ها و کارت‌های شناسایی نظامیان افغانستان متبحر هستند و به‌گونه‌ای ماهرانه وانمود می‌کنند که جزو نظامیان دولت افغانستان هستند و از این طریق نیز هنگام نفوذ در ایست‌های بازرسی انجام عملیات به راحتی انجام و آنها به آسانی می‌گریزند.
د- طالبان طی تبلیغات وسیع به سود خود بهره‌برداری می‌کنند؛ در برخی حملات شاهد هستیم که اغلب یک سرباز یا پلیس ناراضی افغانستان به تنهایی، بدون راهنمایی یا فشاری از سوی طالبان با انگیزه‌‌های فردی عمل می‌کند.
علل موفقیت طالبان
مسلما عدم‌‌درک متقابل فرهنگی، سوءتفاهم‌ها و مقاصد سود‌جویانه متقابل، منجر به تنش و درگیری بین نیروهای نظامی افغانستان با نیروهای ناتو می‌گردد. طبق ادعا و اقرار مسئولان نظامی افغانستان، از کل ۱۰۲ مورد حمله خودی، از سال ۲۰۰۷، بدین‌سو، حداقل ۳۰ درصد در اثر نفوذ، اثرگذاری و جعل هویت، توسط طالبان بوده است. ۱۴درصد نیز در اثر همکاری سرباز یا پلیس افغان با طالبان و بیش از ۴۰ درصد نیز در اثر انگیزه‌ها و نارضایتی‌های شخصی نیروهای امنیتی افغانستان بوده است. دلایل بقیه حملات نیز نامشخص اعلام شده است.
۱ - مسلما مبارزه با افراط‌گرایی و ترور، تلاشی اطلاعاتی‌محور است، اما میان نیروهای امنیتی و اطلاعاتی افغانستان، همکاری و هماهنگی بسیاری جریان دارد.
۲- نهادهای امنیتی افغانستان به‌طور فزاینده سیاسی شده‌اند؛ زورمداران سیاسی با دخالت در امور نظامی و امنیتی، ساختارهای فرماندهی واحد را نادیده می‌گیرند که باعث عدم مدیریت منسجم می‌گردد.
۳- اصطکاک حدود ۲/۵ درصد طی هر ماه در نیروهای نظامی افغانستان، روحیه و موفقیت عملیاتی آنها را شدیدا تضعیف می‌کند.
۴- درنهایت توافق، همکاری و هماهنگی برخی موظفین و زورمداران افغانستان با کمپانی‌های اقتصادی و مافیای قاچاق نیز در این حملات موثر است.
دیدگاه تان را بنویسید