انتصاب « مایکل دی آندریا» به عنوان مسئول بخش عملیات سیا درباره ایران چه معنایی دارد؟
شاهزاده تاریکی
مایکل دی اندریا زمانی که افسر سیا بود و عملیات جست‌و‌جو برای اسامه بن‌لادن و حملات هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا را نظارت می‌کرد، لقب «شاهزاده تاریکی» یا «آیت‌الله مایک» را به او دادند. اکنون او شغل جدیدی دارد. دی آندریا مسئول بخش عملیات سیا درباره ایران است و طبق گفته مقامات کنونی و سابق اطلاعاتی آمریکا انتخاب او برای این سمت اولین و مهمترین نشانه اتخاذ رویکردی سخت از سوی دولت ترامپ علیه ایران است. ایران همواره یکی از سخت‌ترین اهداف سیا بوده است. دسترسی این سازمان به ایران بسیار محدود است چون سفارت آمریکا در ایران دا‌یر نیست که بتواند پوشش دیپلماتیکی فراهم کند و سرویس‌های اطلاعاتی ایران هم حدود چهار دهه است تلاش می‌کنند تا با عملیات جاسوسی و مخفیانه آمریکا مقابله کنند.
در چنین وضعیتی چالش اجرا کردن مواضع ترامپ به دی‌آندریا رسیده؛ کسی که سیگاری است و به اسلام گرویده و شهرت زیادی در میان مقام‌های اطلاعاتی آمریکا دارد. شاید هیچ کس از مقامات سیا بیشتر از او مسئول تضعیف القاعده نیست. سیا از اظهارنظر درباره نقش دی‌آندریا خودداری و تاکید کرده که درباره هویت یا کار مقامات این سازمان صحبتی نمی‌کند.برخی مقامات هم فقط با این شرط که اسم آنها ذکر نشود، در مورد انتصاب او اظهارنظر کرده‌اند. دونالد ترامپ، ایران را اولین و مهمترین کشور دشمن خود می‌داند و وعده داده که توافق هسته‌ای میان ایران و شش قدرت جهانی را اصلاح یا برهم بزند. او نتوانسته تهدیدش را عملی کند و دولت او پیروی ایران از توافق هسته‌ای را هم تایید کرده است. اما ترامپ به روش‌های دیگر در قبال ایران موضع تند و سخت‌گیرانه‌ای اتخاذ کرده است. رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه آمریکا هم توافق هسته‌ای را یک شکست توصیف می‌کند. ترامپ افراد جنگ‌طلب را برای مهار ایران و تلاش برای تغییر حکومت تهران در شورای امنیت ملی آمریکا منصوب کرد.
ژنرال مک مستر، مشاور امنیت ملی کاخ‌سفید، در سال‌های اولیه جنگ عراق از فرماندهان پیاده نظام بود. او بر این باور است که عوامل ایران که به شورشیان در عراق کمک می‌کنند مسئول مرگ سربازان آمریکایی بودند. درک هاروی، مدیر ارشد بخش خاورمیانه شورای مشاوران ترامپ هم نگاهش به چالش ایران جنگ‌طلبانه است. به گفته تعدادی از مقامات دفاعی و اطلاعاتی،ازرا کوهن مدیر ارشد بخش اطلاعاتی این شورا که رابط اصلی میان کاخ‌سفید و آژانس‌های اطلاعاتی است به دیگر مقامات دولت گفته است می‌خواهد از جاسوسان آمریکایی برای تغییر حکومت ایران کمک بگیرد. مایک پومپئو، رئیس سیا هم یکی از منتقدان سرسخت توافق هسته‌ای ایران است. مدیر سیا در دی‌آندریا یک خصلت جالب علیه ایران یافته است. دی‌آندریا در شمال ویرجینیا و در خانواده‌ای که برای دو نسل با سیا ارتباطاتی داشتند، بزرگ شد. او با همسرش که مسلمان است در ماموریتی خارجی ملاقات کرد و برای ازدواج با او، به اسلام گروید البته اینطور نیست که او به‌طور خاص، قوانین و آداب اسلامی را دنبال کند.
گفته می‌شود که دی‌آندریا در سال‌های پس از حملات 11سپتامبر، شدیدا در برنامه بازداشت و بازجویی از مظنونان تروریستی فعال بوده؛ برنامه‌ای که به شکنجه تعداد زیادی از زندانیان منجر شد و در گزارش سال 2014 سنا محکوم شد. او در سال 2006 مسئول مرکز مقابله با تروریسم شد و 9 سال مسئول بازداشت و شکار ستیزه‌جویان در سراسر جهان بود. ماموران تحت‌نظر او نقشی محوری در ترور عماد مغنیه فرمانده بخش نظامی حزب‌الله لبنان داشتند.
سیا به ابتکار دی‌آندریا در همکاری با اسرائیلی‌ها، از یک خودروی بمبگذاری شده برای ترور مغنیه در دمشق استفاده کرد.دی‌آندریا در تشدید حملات هواپیماهای بدون سرنشین در داخل خاک پاکستان هم نقش محوری داشت. در دولت باراک اوباما حملات پهپادی به بخش مهمی از اقدامات آمریکا تبدیل شد. سازمان سیا با هدایت دی‌آندریا برنامه حملات هواپیماهای بدون سرنشین خود را به یمن هم گسترش داد. در ژانویه 2015 حمله هواپیماهای بدون سرنشین به مقر القاعده در پاکستان منجر به کشته شدن دو گروگان غربی شد. چند ماه بعد از آن، دی آندریا مسئولیت جدیدی بر‌عهده گرفت که بررسی کارآمدی و تاثیر برنامه‌های مخفیانه بود. مقامات سابق سیا می‌گویند شغل جدید دی آندریا برای نظارت و بررسی عملیات مربوط به ایران بیشتر مطابق با مهارت‌های اوست.وظیفه این مرکز جمع‌آوری اطلاعات امنیتی درباره ایران و تحلیل و پردازش آنها و انجام عملیات‌های مربوط به این کشور است.ایجاد این مرکز در راستای اجرای تصمیم دونالد ترامپ رئیس ایالات‌متحده آمریکا درباره هدف‌گذاری ایران به‌عنوان اولویت بالا برای جاسوس‌های آمریکاست.دولت آمریکا در ماه می گذشته نیز مرکز مشابهی را برای کره شمالی ایجاد
کرده بود.
زندگی عجیب
«مایکل دی‌آندریا» در سالی نامعلوم در ایالت‌ویرجینیا و در خانواده‌ای به دنیا آمد که سرنوشتش از دو دهه قبل با سیا گره خورده بود. اگرچه گفته می‌شود دی‌آندریا اکنون ششمین دهه از عمر خود را می‌گذراند، اما تاریخ تولد یا سن دقیق او مشخص نیست. با این وجود، آنچه مشخص است این که او سال 1979 به سیا پیوست، هرچند تا پیش از آوریل سال 2015 کسی از نام واقعی او خبر نداشت.دی‌آندریا بین سال‌های 1979 تا 2015، صرفا با نام‌های مستعار شناخته می‌شد. همکارانش او را با نام‌هایی از قبیل «شاهزاده تاریکی»، «آیت‌الله مایک» و «راجر» شناسایی می‌کردند. سایر مردم در آمریکا و جهان نیز از سال 2012 او را با نام «گرگ» شناختند؛ شخصیتی در فیلم هالیوودی و شناخته‌شده «سی‌دقیقه پس از نیمه‌شب» درباره عملیات شکار و ترور اسامه بن‌لادن که برگرفته از نقش دی‌آندریا در عملیات ترور رهبر القاعده بود. غیر از این نام‌ها، تا‌سال 2015 اطلاعات اندکی درباره او در دسترس بود، مثلا اینکه همکارانش می‌گفتند به کت و شلوارهای رنگ تیره بسیار علاقه‌مند است، اخلاق تندی دارد و به‌شدت به سیگار معتاد است.بخش دیگری از زندگی دی‌آندریا که تعجب‌برانگیز است، داستان ازدواج او با
یک زن مسلمان به نام «فریده کوریمجی» در جزیره موریس در آفریقا و مسلمان شدن دی‌آندریاست. او طی مدتی که برای انجام مأموریت به آفریقا اعزام شده بود، با کوریمجی که حدود 10 سال از او بزرگ‌تر بود آشنا و حتی حاضر شد برای ازدواج با او مسلمان شود؛ اقدامی که احتمالا نام مستعار «آیت‌الله» را برای او به ارمغان آورده است.البته گفته می‌شود دلیل ازدواج دی‌آندریا با کوریمجی، لزوما علاقه و رابطه عاطفی نبوده، بلکه ثروت و تجارت گسترده خانوادگی کوریمجی‌ها در آفریقا در زمینه‌های متنوعی از جمله ارتباطات، رسانه، املاک و مستغلات، توریسم، خدمات مالی و انرژی بوده که می‌توانسته پوشش مناسبی را برای عملیات‌های مخفیانه دی‌آندریا فراهم کند.
نقش دی آندریا در عملیات‌های پهپادی سیا
اختفای دی‌آندریا پشت نام‌های مستعار در آوریل سال 2015 پایان یافت؛ یک ماه بعد از آنکه وی پس از 9 سال، سِمت خود به‌عنوان مدیر «مرکز مبارزه با تروریسم» سیا را ترک کرد، «مارک مازتی» خبرنگار شناخته شده نیویورک‌تایمز هویت او را افشا کرد؛ اقدامی که با انتقادات شدید مواجه شد، اما نیویورک‌تایمز از آن کوتاه نیامد. مازتی توضیح داد که دی‌آندریا چگونه از آغاز برنامه بازداشت و بازجویی سیا، به‌عنوان مدیر عملیات‌های این سازمان، در شکنجه افراد بازداشت‌شده دست داشته و سپس در سمت مدیر مرکز مبارزه با تروریسم نیز طراح و حامی یک‌تنه برنامه کشتار هدفمند سیا با حملات پهپادی به ویژه در پاکستان و یمن بوده است. بر‌خلاف انتظار، تاثیرگذارترین نقش دی‌آندریا طی حدود 40 سال خدمتش در سیا و آنچه احتمالا دی‌آندریا را نزد مقامات سیا محبوب کرده است، رهبری وی در عملیات ترور بن‌لادن در سال 2011 نبود، بلکه جلوگیری او از مختومه شدن برنامه حملات پهپادی سیا در کشورهایی مانند پاکستان بعد از رسوایی بزرگی بود که سال 2015 به وجود آمد. اولین روزهای سال 2015، یک شهروند آمریکایی و یک شهروند ایتالیایی که به دست القاعده اسیر شده بودند، در یکی از حملات
پهپادی سیا کشته شدند. اعتراف سیا به اینکه از حضور این دو شهروند غربی در محل بمباران اطلاعی نداشته است، انتقادات از برنامه کشتارهای هدفمند پهپادی آمریکا را به اوج خود رساند و حتی اوباما را مجبور به عذرخواهی رسمی در این‌باره کرد، اما نهایتا این دی‌آندریا بود که در جلسات مخفیانه با اعضای کنگره توانست نمایندگانی از هر دو حزب آمریکا را متقاعد کند تا رای به ادامه حملات پهپادی در خارج از مرزهای آمریکا بدهند.
موفقیت و شکست بزرگ
یکی از بخش‌های مهم در رزومه دی‌آندریا که شاید کم‌تر مورد توجه قرار گرفته باشد، نقش او در شکل‌گیری حوادث 11 سپتامبر است. چنان‌که «جین میر» خبرنگار سرشناس مجله نیویورکر در کتاب تاثیرگذار خود «جنبه تاریک: داستان واقعی» چگونگی تبدیل جنگ با تروریسم به جنگ با ایده‌آل‌های آمریکایی توضیح می‌دهد، دی‌آندریا مأموریت خود درباره ردیابی نواف الحمزی یکی از هواپیماربایان عربستانی در حوادث 11 سپتامبر را انجام نداده بود.هنگامی که الحمزی وارد آمریکا شد، سیا از این سفر خبر داشت. هم‌زمان، یکی از مأموران اف‌بی‌آی به نام «داگ میلر» و عضو واحد اطلاعاتی تعقیب‌کننده اسامه بن‌لادن، یادداشتی را درباره ارتباط حمزی با تروریست‌ها نوشت و قصد داشت آن را با اف‌بی‌آی در میان بگذارد تا بتوانند این فرد مظنون را ردیابی کنند. با این وجود، مقام مافوق میلر یعنی مایکل دی‌آندریا که آن زمان صرفا با نام «مایک» و به‌عنوان یکی از اعضای واحد بن‌لادن در مرکز مبارزه با تروریسم سیا شناسایی می‌شد، به وی دستور داد تا از تسلیم یادداشت خود به اف‌بی‌آی خودداری کند.دی‌آندریا سه ساعت بعد از آنکه میلر بار دیگر درخواست کرد تا یادداشت خود را تحویل مقامات اف‌بی‌آی
بدهد، به مقامات مافوق خود در سیا اعلام کرد که یادداشت را به اف‌بی‌آی تحویل داده است. به این ترتیب مقامات سیا تصور می‌کردند که اف‌بی‌آی از موضوع یادداشت میلر اطلاع دارد، در حالی که واقعیت چیز دیگری بود. اظهارات یکی از اعضای کمیسیون تحقیقات 11 سپتامبر نشان می‌دهد که دی‌آندریا بعدها دریافت هرگونه اطلاعاتی درباره الحمزی را انکار کرده است.
نقاط قوت و ضعف
یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های دی‌آندریا، اشتباه در شناسایی «همام البلوی» بود.البلوی یک پزشک اردنی و جاسوس سه‌جانبه بود که سال 2009 هم‌زمان با نفوذ در سازمان اطلاعات اردن و سیا خود را فردی معرفی کرد که می‌تواند در القاعده رخنه کند و اطلاعات ارزشمندی را درباره «ایمن الظواهری» رهبر کنونی القاعده و جانشین اسامه بن‌لادن، برای اردن و آمریکا جمع‌آوری نماید. این در حالی بود که البلوی در حقیقت وابسته به گروه‌های افراط‌گرا بود و توانست از ذوق‌زدگی افرادی مانند مایکل دی‌آندریا که تصور می‌کردند بالاخره می‌توانند یک عامل نفوذی در القاعده پیدا کنند، سوءاستفاده نماید.او در 30 دسامبر 2009 در حالی که یک کمربند انفجاری پوشیده بود، در جلسه معارفه‌ای در یکی از پایگاه‌های سیا در شهر «خوست» در افغانستان حاضر شد و هنگام دیدار با مأموران سیا خود را منفجر کرد. این حادثه به کشته شدن هفت افسر سیا منجر شد و دی‌آندریا به‌شدت زیر سوال رفت؛ تا جایی که یکی از دلایل برکناری وی از سمت ریاست مرکز مبارزه با تروریسم سیا را همین حادثه دانسته‌اند.
چرا دی‌آندریا؟
اگرچه دی‌آندریا نقاط ضعفی هم در کارنامه خود دارد، اما نقاط دیگر پرونده او نظیر کشتارهای پهپادی در پاکستان و یمن، عملیات ترور بن‌لادن و همین‌طور ترور عماد‌مغنیه در سوریه موجب شده تا مقامات سیا علاقه زیادی به او پیدا کنند. به همین دلیل هم تنها دو سال بعد از آنکه دی‌آندریا سال 2015 از سِمت ریاست مرکز مبارزه با تروریسم سیا کنار گذاشته شد، مسئولیت جدیدی برای او دست و پا کردند. او در حالی 9 سال تمام رئیس مرکز مبارزه با تروریسم سیا بود که روسای قبلی این مرکز هیچ‌یک نتوانسته بودند حتی سه‌سال، در این سمت باقی بمانند. همکاران دی‌آندریا او را فردی معرفی می‌کنند که پیش از طلوع آفتاب سر‌ِ کارش حاضر می‌شد و گاهی حتی شب را هم در دفتر کار می‌خوابید و به خانه‌اش نمی‌رفت. البته همین عادت موجب شد تا در این مدت دوباره به کشیدن سیگاری روی بیاورد که 10 سال بود آن را کنار گذاشته بود.با این حال تقریبا تمام اطرافیان دی‌آندریا هم اعتراف می‌کنند که کم‌تر کسی به اندازه او تخصص و تجربه دارد؛ اعترافی که میان زیردستان و مقامات مافوق دی‌آندریا مشترک است.
اگرچه مقامات مافوق «راجر» هم او را فردی تندخو، گستاخ و سرکش توصیف می‌کنند، بعید نیست همین ویژگی‌های شخصیتی و شغلی دی‌آندریا، ترامپ را مجاب کرده باشد تا او را برای برخورد با کشوری منصوب کند که آمریکا آن را دشمن اصلی خود در جهان توصیف می‌نماید. کارشناسان آمریکایی معتقدند این تصمیم ترامپ می‌تواند با هدف قدرت‌نمایی مقابل ایران هم اتخاذ شده باشد. اکنون باید منتظر ماند و دید انتخاب دی‌آندریا چه تغییراتی را در رویکرد آمریکا مقابل ایران ایجاد خواهد کرد.دی‌آندریا طی سال‌های خدمتش در سیا نشان داد مرد روزهای سخت است و ترامپ هم می‌داند مقابله با ایران، احتمالا بزرگ‌ترین و دشوارترین چالش پیش روی دولت اوست. با این وجود، «مایکل مورل» معاون سابق مدیر سیا دی‌آندریا را «یکی از بهترین مأموران اطلاعاتی نسل خود» توصیف می‌کند. هم‌چنین «رابرت ایتینگر» از وکلای سابق سیا، دی‌آندریا را برای مدیریت عملیات‌های ضدایرانی سیا مناسب می‌داند و می‌گوید که وی «می‌تواند برنامه به‌شدت تهاجمی را مدیریت کند، اما به شکلی بسیار هوشمندانه.»
ایتینگر در پاسخ به این سوال که آیا انتصاب دی‌آندریا به سمت جدیدش به معنای آن است که ترامپ موضعی تهاجمی‌تر را نسبت به اوباما در قبال ایران اتخاذ خواهد کرد یا نه، می‌گوید: «فکر نمی‌کنم این برداشت، اشتباه باشد.»نکته آخر اینکه دی‌آندریا از نظر مقامات امنیتی آمریکا همچنان یک «مأمور مخفی» است و تا این لحظه هم هیچ‌یک از نهادهای رسمی درون دولت آمریکا یا سازمان سیا تایید نکرده‌اند که مایکل دی‌آندریا به‌عنوان رئیس اتاق عملیات سیا علیه ایران منصوب شده است.
دیدگاه تان را بنویسید