ایران به ابرقدرت اقتصادی تبدیل می شود

رابرت جوردن، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی در دوران جورج بوش، و نویسنده کتاب «دیپلمات بیابان: عربستان سعودی از درون پس از ۱۱ سپتامبر» که به تازگی منتشر شده، در مقاله ای که در وب سایت نشریه تایم منتشر شده است به بررسی توافق هسته‌ای میان ایران و غرب پرداخت است. به اعتقاد او بعد از این توافق و با اجرایی شدن آن ایران می‌تواند یک ابرقدرت اقتصادی شود.

او در این مقاله ضمن اشاره به اینکه هیچ توافقی کامل و خوب نیست از غفلت تحلیلگران در رقابت اقتصادی میان ایران و عربستان سخن گفته و می‌نویسد: بیشتر تحلیل‌گران از ورود ایران به رقابت اقتصادی با عربستان سعودی و دیگر کشورها، پس از حذف تحریم ها، غفلت کرده اند. سعودی‌ها توافقی را ترجیح می‌دهند که خطر ایران برای منافع آنان را در خاورمیانه کاهش دهد. عربستان بر اقتصاد تک بعدی متمرکز بر نفت متکی است. برنامه صدور نفت ایران، به دلیل تحریم ها، تا به حال محدود بوده است. اما ایران دارای نیروی انسانی قابل توجه، جمعیتی تحصیل‌کرده، طبقه متوسطی واقعی، و آرزویی سوزان برای سر برآوردن از میان تحریم ها و یافتن جایگاه خود به منزله مهم‌ترین رقیب در منطقه است.

این توافق به ایران فرصت می‌دهد تا، به خصوص در مقایسه با اقتصادهای کندپا و سرمایه‌های انسانی در دیگر نقاط خاورمیانه، به ابرقدرتی اقتصادی تبدیل شود. شاید مردم ایران از حیث زمانِ دست یابی به منافع اقتصادی توقع هایی غیرواقعی داشته باشند. اما وقتی که این توقعات برآورده شد، دیگر امری واقعی خواهد بود.

به نوشته رابرت جوردن، از نظرگاه آمریکا هم که بنگریم، شرکت هایی هستند که از معامله با ایران خرسند می شوند. تاثیر این توافق برای شرکت های نفتی در آینده، بسیار مثبت تر از معاملات فعلی با تولیدکنندگان گران فروش است. زیرا به احتمال زیاد وقتی ایران بتواند منابع و محصولات نفتی بیشتری به بازار ارائه دهد، قیمت نفت کاهش می یابد. و اما، گزینه های دیگر چندان جالب به نظر نمی رسند.

یک گزینه آن است که کنار بکشیم و به تحریم ها ادامه دهیم و امیدوار باشیم که ایرانیان را با انعطاف بیشتری به میز مذاکره بازگردانیم. به نظرمن چنین امری امکان ناپذیر است. نگاه داشتن اروپا و روسیه و چین بر سر تحریم‌های موجود کاری بسیار دشوار است و اگر آمریکا کنار بکشد، نمی‌توان بقیه را متقاعد کرد که تحریم ها را به صورت یک جانبه لغو نکنند.

و گزینه دیگر مداخله نظامی خواهد بود، که میل چندانی به آن وجود ندارد