بلوای شومر

حتی قبل از حصول توافق میان ایران و 1+5نیز مشخص بود باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا کار دشواری در به سلامت گذراندن این توافق از سد کنگره دارد. از همان ساعات ابتدایی اعلام توافق در وین، جمهوریخواهان مخالف اوباما از عزم خود برای رد توافق خبر دادند و اکنون با گذشت حدود یک ماه از این توافق تاریخی به نظر می‌رسد کار برای رئیس‌جمهور دموکرات آمریکا دشوارتر از قبل شده است. جمهوریخواهان اخیرا با تصویب طرحی قرار است به جای رای‌گیری در مورد تصویب توافق، درباره رد توافق رای‌گیری کنند.اعلام مخالفت چاک شومر سومین سناتور ارشد دموکرات‌ها با توافق نیز نگرانی‌ها را در میان دموکرات‌ها افزایش داده است اما همچنان دولت اوباما و دموکرات‌ها اطمینان دارند توافق وین می‌تواند به سلامت از سد کنگره عبور کند.
باراک اوباما اکنون باید راهی روشن و در عین حال هوشمندانه در کنگره برای جلوگیری از نابود شدن توافق هسته‌ای با ایران در پیش بگیرد. هدف وی متقاعد کردن تعداد کافی از اعضای دموکرات کنگره به حمایت از این توافق خواهد بود تا بتواند با مخالفت تقریبا اجماعی جمهوریخواهان کنگره با این توافق مقابله کند. جمهوریخواهان به‌طور کلی با توافق با ایران مخالف هستند و در هر دو مجلس سنا و نمایندگان از اکثریت کافی برای پیشبرد دیدگاه خود برخوردارند. به محض آنکه اعضای کنگره، هشتم سپتامبر از تعطیلات تابستانی بازگردند، بحث‌ها درباره طرح رد توافق هسته‌ای با ایران آغاز خواهد شد. جمهوریخواهان برای به تصویب رساندن قطعنامه مخالفت با توافق هسته‌ای در سنا باید در یک رای‌گیری اولیه، موافقت 60 عضو سنا را به‌دست آورند تا این قطعنامه امکان به رای گذاشته شدن را پیدا کند. در مرحله بعد، آنها به 51 رای نیاز خواهند داشت تا قطعنامه مذکور را تصویب کنند و تا 17 سپتامبر برای این کار فرصت دارند. در صورتی که قطعنامه رد توافق هسته‌ای در هر دو مجلس کنگره به تصویب برسد، اوباما وعده داده برای جلوگیری از اجرایی شدن آن از حق وتو استفاده کند.
اگر اوباما چنین کاری کند، مخالفان او تلاش خواهند کرد، وتوی وی را ‌بی‌اثر سازند. بدین منظور، آنها به جلب موافقت دو‌سوم نمایندگان در هر دو مجلس نیاز خواهند داشت. مجلس نمایندگان آمریکا اکنون 246 نماینده جمهوریخواه و 188 نماینده دموکرات دارد. یک کرسی جمهوریخواهان خالی است که در انتخابات سپتامبر پر می‌شود تا مجموع 435 کرسی مجلس نمایندگان تکمیل شود. حد نصاب دو‌سوم برای تصویب یک قطعنامه در مخالفت با توافق هسته‌ای، 290 رای است. برای ‌بی‌اثر کردن وتوی رئیس‌جمهور، با این فرض که همه اعضای جمهوریخواه به لغو وتو رای دهند، باید 44 نماینده از 188 نماینده دموکرات مجلس نمایندگان نیز آنان را همراهی کنند.
تاکنون 9 نماینده دموکرات در مجلس نمایندگان گفته‌اند که با توافق هسته‌ای مخالفت خواهند کرد.در سنا نیز که متشکل از 100 نماینده است، اوباما به 34 رای نیاز دارد تا از ‌بی‌اثر شدن وتوی خود جلوگیری کند. تاکنون 14 عضو مجلس سنا اعلام کرده‌اند از توافق هسته‌ای با ایران حمایت می‌کنند و دست‌کم 16 نماینده از هر دو حزب نیز مخالفت قاطع خود را با این توافقنامه اعلام کرده‌اند. چاک شومر نفر شماره 3 دموکرات‌ها در سنا هم به تازگی مخالفت خود را با توافق با ایران اعلام کرد و گفت تلاش خواهد کرد همکارانش را نیز متقاعد کند با این توافق مخالفت کنند. الیوت انگل، عضو مجلس نمایندگان از نیویورک که دموکرات ارشد در کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان است نیز به تازگی اعلام کرد مخالف این توافق است. البته دموکرات‌ها اعلام کردند انتظار نمی‌رفت نه شومر نه انگل رای مثبت به این توافق بدهند.فشار بر این دو و دیگر نمایندگان یهودی در حالی افزایش یافته که دولت اسرائیل و برخی گروه‌های لابی حامی ‌اسرائیل ادعا کرده‌اند این موافقتنامه، زمینه را برای دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای و تهدید موجودیت اسرائیل هموار خواهد کرد.
تاثیر مخالفت سناتور «شومر»
با این حال، مقامات دموکرات اعلام کردند اگر هر یک از این دو از این توافق حمایت می‌کردند، این می‌توانست توازن را به‌شدت به نفع تایید موافقتنامه تغییر دهد.پیش از تصمیم شومر، به نظر ممکن می‌آمد که دموکرات‌ها 41 رای مورد‌نیاز خود برای استفاده از آرای آیین نامه‌ای در سنا با هدف جلوگیری از رای جمهوریخواهان به «عدم تایید» توافقنامه را جمع کرده‌اند. اما به نظر نمی‌رسد اوضاع به این سادگی باشد و باید منتظر تاثیر مخالفت شومر در اردوی دموکرات‌ها باشیم.
گرچه تلاش‌های اخیر باراک اوباما به‌ویژه سخنرانی او در دانشکده امریکن، نظر 10عضو بلاتکلیف دموکرات کنگره را به این توافق جلب کرد اما به نظر می‌رسد اعلام مخالفت جدی «چاک شومر» با سناتورهای دموکرات و یهودی، روی آرای دیگر اعضای دموکرات کنگره هم تاثیر بگذارد و تعداد بیشتری به مخالفان توافق بپردازند. نیویورک‌تایمز در مطلبی درباره بیانیه شومر نوشته: «گفته‌ می‌شود پس از بررسی‌های گسترده درباره توافق و انجام چند دیدار با باراک اوباما وندی شرمن، معاون وزیر امور خارجه آمریکا، شومر اعلام کرده از رد توافق حمایت می‌کند که این امر ممکن است بر برخی دیگر از دموکرات‌ها که هنوز تصمیمی‌ در این‌باره اتخاذ نکرده‌اند، تاثیر بگذارد.» او در حالی از رد توافق حمایت کرده که اوباما تاکنون با بیش از 80 نماینده کنگره به صورت فردی یا به صورت گروه‌های کوچک درباره توافق هسته‌ای ایران گفت‌وگو کرده است. گفته شده که اوباما به‌زودی میزبان یک میهمانی در کاخ‌سفید با حضور صد‌نفر از دموکرات‌های مجلس نمایندگان آمریکا خواهد بود. به نظر می‌رسد این میهمانی بتواند نظر تعداد بیشتری از اعضای کنگره را جلب کند.
باراک اوباما، در سخنرانی اخیرش در دانشگاه امریکن در واشنگتن با دفاع از توافق هسته‌ای با ایران از نمایندگان کنگره آمریکا خواست که بدون در نظر‌ گرفتن ملاحظات حزبی، به آن رای دهند. اوباما هشدار داد که اگر کنگره این کشور جلوی اجرای توافق جامع اتمی‌ با ایران را بگیرد، نه‌تنها مهار برنامه اتمی ‌ایران و نظام تحریم‌ها از دست می‌رود، بلکه اعتبار آمریکا به‌عنوان رهبر دیپلماسی جهان نابود خواهد شد.
هم‌اکنون، نبرد به احتمال زیاد بر سر اطمینان خاطر در این خصوص خواهد بود که آیا آنها می‌توانند جلوی جمهوریخواهان را به منظور جمع‌آوری آرای اکثریت دو‌سوم هم در سنا هم در مجلس نمایندگان به منظور نادیده گرفتن وتوی احتمالی طرح جمهوریخواهان توسط اوباما بگیرند؟ مقامات دولت به صراحت ناخرسندی خود را از تصمیم شومر، که چندین جلسه با دستیاران ارشد اوباما داشته است، ابراز کردند. یک مقام ارشد آمریکایی با اشاره به گروه لابی حامی ‌اسرائیل اعلام کرد شومر با فهرستی از پرسش‌ها به جلسات می‌آمد ولی «این پرسش‌ها درست از آیپک بیرون آمده بود.»
این امر، وضعیت اوباما را در کنگره دشوارتر خواهد کرد. در بین بقیه سناتورهای آمریکایی، حدود 13 نفر به تایید توافق با ایران گرایش دارند و 42 نفر که عمدتا جمهوریخواه هستند به رد توافق با ایران گرایش دارند. سناتور دموکرات، چاک شومر در بیانیه‌ای مخالفت خود را با توافق اعلام کرده بود.
او ادعا کرده که نظام بازرسی‌ها از تاسیسات هسته‌ای ایران نامناسب است و پول آزاد شده در پی کاهش بار‌تحریم‌ها علیه ایران به این کشور امکان خواهد داد پشتیبانی مالی‌اش را از گروه‌های هوادار خود در خاورمیانه افزایش دهد و ‌بی‌ثباتی بیشتری در منطقه ایجاد کند.
با این حال جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید گفت که دولت آمریکا اطمینان دارد اکثر دموکرات‌ها بر‌اساس داوری‌های خود تصمیم خواهند گرفت: «شواهد بسیاری وجود دارد که نشان می‌دهد دموکرات‌ها تصمیمشان را نه بر‌اساس نظر شومر بلکه بر‌اساس قضاوت خودشان از توافق و چگونگی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای می‌گیرند و ما اطمینان داریم تا زمانی که بر‌اساس این قضاوت عمل کنند، دولت از حمایت کافی در میان دموکرات‌ها برخوردار خواهد بود.» این رویدادها در حالی است که همزمان باراک اوباما در گفت‌وگویی با فرید زکریا، خبرنگار ارشد سی‌ان‌ان گفت که سخنان خود درباره مقایسه جمهوریخواهان مخالف با توافق هسته‌ای با تندروهای ایران را پس نمی‌گیرد.جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید نیز در این باره گفته است که «جمهوریخواهان در آمریکا با نامه‌ای که به رهبر ایران نوشتند، همان هدفی را دنبال کردند که تندروهای داخل ایران در پی آن بودند. تندرو‌ها در ایران نیز از دیدگاه ایدئولوژیک با توافق مخالفند و این نکته‌ای است که اوباما به آن اشاره کرد. اما می‌خواهم به نکته دیگری اشاره کنم که نشان می‌دهد جمهوریخواهان حداقل در سنا با نامه‌ای که به رهبر ایران نوشتند، هدف مشترکی را با تندرو‌ها دنبال کردند که رهبر ایران را متقاعد کنند درگیر تعامل برای حصول توافق نشود.» اشاره سخنگوی کاخ سفید به نامه‌ای است که تعدادی از اعضای جمهوریخواه کنگره آمریکا پس از تفاهم ایران و قدرت‌های جهانی در لوزان بر سر چارچوب توافق هسته‌ای نوشتند و اعلام کردند که احتمال دارد هرگونه توافقی با دولت اوباما پس از روی کار آمدن دولت جدید، لغو شود. به‌رغم اینکه چاک شومر و الیوت انگل، دو سناتور دموکرات اعلام کردند که به موافقتنامه هسته‌ای ایران رای منفی خواهند داد، دموکرات‌ها اعلام کردند آرای کافی برای اطمینان خاطر درباره اینکه این توافق بین‌المللی تحت رهبری آمریکا از بازنگری کنگره جان سالم به در خواهد برد، در اختیار دارند. سخنگوی سناتور دیک دربین، که به‌عنوان ناظم پارلمانی اقلیت سنا آرای دموکرات‌ها را می‌شمرد و از این توافقنامه حمایت می‌کند، اعلام کرد دموکرات‌ها همچنان مطمئن هستند که در رویارویی ماه آینده می‌توانند تلاش‌های جمهوریخواهان را برای به شکست کشاندن این توافق، دفع کنند. بن مارتر، سخنگوی دربین اعلام کرد: «همانطور که شما از حمایت دموکرات‌ها طی روزهای اخیر دیده‌اید، نیرویی فزاینده پشت این توافق است.» باراک اوباما رئیس‌جمهور آمریکا تلاش می‌کند آرای کافی دموکرات‌ها را به منظور مسدود کردن تلاش‌های جمهوریخواهان با هدف به تصویب رساندن یک «قطعنامه عدم تایید» که می‌تواند این موافقتنامه را نابود کند، به‌دست آورد. اگر این طرح، همانطور که حتی بسیاری در دولت اوباما معتقد هستند، به تصویب برسد، 22 روز برای رئیس‌جمهور به منظور تصمیم‌گیری در خصوص وتوی آن و کنگره به منظور تلاش برای نادیده گرفتن وتوی احتمالی، وقت خواهد بود.