کنگره توان وتوی فرمان اوباما را ندارد / استاد دانشگاه تهران درگفت‌و‌گو با مثلث
ابراهیم متقی، استاد دانشگاه تهران در گفت‌وگویی تفصیلی با هفته‌نامه مثلث به بررسی آخرین تحولات در آمریکا راجع به توافق هسته‌ای با ایران و تایید یا رد توسط کنگره پرداخت
پس از حصول توافق هسته‌ای میان ایران و گروه 1+5 در تاریخ 23 تیر‌ماه، این توافق و تایید یا رد آن به محل بحث مقامات آمریکایی به ویژه مجریان این امر یعنی نمایندگان کنگره و افرادی که برای انتخابات ریاست‌جمهوری سال 2016 نامشان مطرح است، تبدیل شده است. باتوجه به صحبت‌هایی که تاکنون میان موافقان و مخالفان توافق در آمریکا ردوبدل شده؛ در حال حاضر صف‌بندی‌های داخل کنگره نسبت به توافق به چه صورت است؟
به‌طور کلی باید بر این موضوع تاکید داشت که مدل سیاستگذاری خارجی آمریکا براساس سازوکارهای «کنترل و موازنه» شکل گرفته است. در این فرآیند کنگره نقش موثری در تنظیم روندهای سیاست خارجی خواهد داشت. همواره گروه‌های ذی‌نفوذ و فراکسیون‌های مختلف حزبی در کنگره وجود داشته که سیاست خارجی و امنیتی آمریکا را تحت‌‌تاثیر قرار می‌دهد. رویکرد فراکسیون‌های مختلف در ارتباط با برنامه جامع اقدام مشترک براساس چنین شکل‌بندی‌هایی حاصل گردیده است. گروه‌های اسرائیل‌محور و عرب‌محور دارای نگرش مقابله‌جویانه با ایران بوده و تلاش دارند تا زمینه عدم تصویب توافقنامه هسته‌ای ایران و کشورهای گروه 1+5 را به‌وجود آورند.
ساختار سیاسی آمریکا براساس نشانه‌هایی از موازنه و کنترل شکل گرفته است. بیان چنین شاخص‌های ساختاری نشان می‌دهد که قدرت تصمیم‌گیری در اختیار رئیس‌جمهور یا هر نهاد سیاسی دیگری قرار ندارد. عموما نهادهای سیاسی و ساختاری آمریکا تلاش دارند تا زمینه‌های لازم برای ایجاد موازنه بین مراکز مختلف قدرت را به‌وجود آورند، در حالی‌که اگر موضوعات راهبردی مورد توجه قرار گیرد، در آن شرایط رئیس‌جمهور و کنگره تلاش می‌کنند تا به نتایج نسبتا مشترکی دست یابند.
کمیته روابط خارجی سنای آمریکا در 14 آوریل 2015 با 19 رای موافق لایحه نظارت کنگره بر توافق هسته‌ای ایران و آمریکا را امضا کرد. در کمیته روابط خارجی سنای آمریکا 10 نماینده جمهوریخواه و 9 سناتور از حزب دموکرات حضور دارند. هیچ یک از سناتورهای یادشده نسبت به محدودیت‌های جدیدی که در برابر رئیس‌جمهور آمریکا و در ارتباط با سازوکارهای مربوط به تحریم اقتصادی ایران مطرح شده واکنش مثبت نشان ندادند. چنین رویکردی بیانگر آن است که فضای کنگره با واقعیت‌های راهبردی محدودسازی ایران در ساختار سیاسی ایالات‌متحده همگونی و هماهنگی دارد.
تصویب این لایحه را می‌توان به‌عنوان بخشی از سیاست راهبردی آمریکا در دوران توافق نهایی اوباما در مورد فعالیت‌های هسته‌ای ایران دانست. شکل‌بندی‌های قدرت و امنیت آثار خود را در مذاکرات دیپلماتیک به‌جا می‌گذارد. هرگاه دیپلماسی شکل می‌گیرد، نشانه‌های قدرت را می‌توان به‌عنوان پشتوانه راهبردی چنین فرآیندی مشاهده کرد. بخشی از قدرت معطوف به ایجاد درک مشترک در بین بازیگران راهبردی سیاست بین‌الملل است. کنگره آمریکا تلاش دارد تا قدرت نظارت خود در ارتباط با روابط خارجی ازجمله تحریم‌های وضع‌شده علیه ایران و سازوکارهای کاهش آن را اعمال نماید.
اخیرا شاهد مخالفت برخی دموکرات‌ها با مساله تایید توافق توسط کنگره هستیم. به نظر شما چرا چنین رویکردی از جانب این نمایندگان دموکرات اتخاذ شده است؟
واقعیت آن است که حزب دموکرات با لابی‌های اسرائیل‌محور ارتباط بنیادین دارد. بسیاری از نمایندگان حزب دموکرات توسط «کمیته امور عمومی اسرائیل و آمریکا» مورد حمایت قرار می‌گیرند. به همین دلیل است که طیف قابل توجهی از اعضای حزب دموکرات دارای رویکرد اسرائیل‌محور بوده و تلاش دارند تا مبانی تحلیلی و روندهای تصمیم‌گیری خود را براساس چنین نشانه‌هایی تنظیم نمایند. بنابراین هرگاه که لابی‌های اسرائیل‌محور سیاست راهبردی خاصی را پیگیری نمایند، طبیعی است که گروه‌های حامی چنین لابی‌هایی از سیاست‌های اعلام‌شده حمایت به‌عمل خواهند آورد.
نکته دیگر آنکه بخش قابل توجهی از گروه‌های حامی حزب دموکرات و مجموعه‌های اسرائیل‌محور در آمریکا را مجموعه‌های بانکی و رسانه‌ای تشکیل می‌دهند. این گروه از قابلیت و قدرت فرهنگی و اقتصادی بالایی برای متقاعدسازی گروه‌های اجتماعی برخوردارند. به‌همین دلیل است که نمایندگان کنگره ترجیح می‌دهند خود را با اهداف عمومی آیپک و سایر گروه‌های اسرائیل‌محور هماهنگ سازند. آنان بر این امر واقف هستند که هرگونه تعلل در این امور مشکلاتی را برای نقش‌یابی سیاسی آنان در آینده ایجاد خواهد کرد.
بسیاری از دستورالعمل‌های اجرایی روسای‌جمهور آمریکا در شرایطی تنظیم گردیده که هدف آن محدودسازی فشار کنگره در برخورد با ایران بوده است.تصویب لایحه ضدایرانی در کمیته روابط خارجی سنای آمریکا بیانگر آن است که روایت آمریکایی معطوف به معادله قدرت و ضدقدرت است. اگر فعالیت هسته‌ای ایران معادله قدرت در سیاست بین‌الملل را تغییر دهد، در زمره موضوعات راهبردی و امنیت ملی آمریکا قرار می‌گیرد. چنین روایتی، زمینه‌های شکل‌گیری اندیشه مقابله با «تهدیدات پایان‌ناپذیر» را به‌وجود می‌آورد. جدیت و سرسختی حقیقی و مأیوسانه روایت ایران‌ستیزی را می‌توان در اندیشه‌های محافظه‌کاری آمریکا حتی در مقابله با رویکرد جان کری و باراک اوباما در فرآیند دیپلماسی هسته‌ای با ایران مشاهده کرد. نتیجه چنین روایتی را باید در لایه‌های پنهانی «فرهنگ سیاسی غلبه» جست‌وجو کرد. گروه‌های اسرائیل‌محور در کنگره آمریکا همواره فشارهای سیاسی جدیدی را علیه سیاست‌های راهبردی ایران منعکس می‌سازند. نشانه‌های جدال عاطفی و سیاسی بین گروه‌های رقیب در کنگره آمریکا و ریاست‌جمهوری را می‌توان در تهدیدات نظامی و محدودیت‌های اقتصادی علیه ایران مشاهده کرد.
لابی‌گری‌ها چقدر در نگاه و تصمیم نمایندگان تاثیر دارد؟
لابی‌ها به‌عنوان واقعیت عینی و اجتناب‌ناپذیر راهبردی تصمیم‌گیری راهبردی در آمریکا محسوب می‌شوند. لابی‌ها نقش موثری در روندهای توزیع قدرت اقتصادی، سیاسی و فرهنگی ایفا می‌کنند. هرگاه زمینه برای تصمیم‌گیری درباره موضوعات منطقه‌ای به‌وجود آید، لابی‌ها از تحرک بیشتری برخوردار می‌شوند. هم‌اکنون گروه‌های عرب‌محور براساس هزینه‌های گسترده و پایان‌ناپذیر عربستان، قابلیت‌های اقتصادی خود را تبدیل به نقش سیاسی و راهبردی کرده‌اند. به‌موازات عربستان شاهد نقش‌یابی و تاثیرگذاری لابی‌های اسرائیل‌محور بوده که هویت و کارکرد آنان تابعی از گروه‌های اجتماعی برگزیده در حوزه رسانه،هالیوود، بانکداری و مراکز تحقیقاتی برای تولید فکر است.
این لابی‌ها در ارتباط با روندهای مربوط به سیاست هسته‌ای ایران همواره فعال بوده و طی سه دهه گذشته به‌عنوان نیروهای موثر برای محدودسازی قدرت منطقه‌ای ایران در خاورمیانه ایفای نقش کرده‌اند. بخش قابل‌توجهی از هزینه تبلیغاتی علیه توافق هسته‌ای ایران را چنین گروه‌هایی می‌پردازند. به‌همین دلیل است که می‌توان بر این موضوع تاکید داشت که آنان تمامی تلاش خود را برای محدودسازی نقش راهبردی اوباما برای نیل به توافق درباره برنامه هسته‌ای ایران به‌کار می‌گیرند. اگر هرگونه توافقی درباره برنامه هسته‌ای ایران با آمریکا انجام پذیرد، در آن شرایط موج‌های ایران‌ستیزی کمتری در ساختار داخلی آمریکا قابلیت تحرک و اثربخشی خواهند داشت.
آنچه در طرح ریچارد منندز در کمیته روابط خارجی سنای آمریکا مطرح شده نشان می‌دهد کنگره تلاش دارد تا قدرت چانه‌زنی و فشار رئیس‌جمهور بر ایران را افزایش دهد. بسیاری از نمایندگان کنگره در ماه‌های گذشته بر این موضوع تاکید داشتند که دولت اوباما نمی‌تواند حقوق هسته‌ای با رویکرد راهبردی برای ایران در نظر گیرد. به همین دلیل است که در روزهای بعد از «برنامه جامع اقدام مشترک» زمینه برای شکل‌گیری فرآیندی به‌وجود آمده که فشارهای کنگره علیه رئیس‌جمهور برای تداوم تحریم‌ها علیه ایران را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد.
آیا ممکن است در نهایت توافق به تصویب کنگره نرسد و اوباما نتواند آن را وتو کند؟
میزان آرا‌ی گروه‌های مخالف برنامه توافق هسته‌ای با ایران به‌گونه‌ای گسترده نیست که کنگره با 67 درصد آرا‌ی مجلس سنا و نمایندگان، برنامه جامع اقدام مشترک در ارتباط با توافق هسته‌ای را وتو نماید. از سوی دیگر، باید بر این موضوع تاکید داشت که توافق هسته‌ای دارای ضمیمه‌ای به‌نام قطعنامه 2231 بوده که این قطعنامه محدودیت‌های موشکی و تسلیحاتی را برای ایران اعمال می‌کند. در چنین شرایطی فشارهای بین‌المللی به اندازه‌ای وجود خواهد داشت که گروه‌های محافظه‌کار را برای پذیرش عمومی توافق متقاعد سازد.
در این فرآیند، توافق لوزان و وین هیچ‌گونه نشانه‌ای از پایان تحریم‌ها را نشان نمی‌دهد، اما کنگره آمریکا در 14 آوریل 2015 حساسیت خود را نسبت به هرگونه احتمال انعطاف‌پذیری دیپلماتیک در برابر ایران نشان داد. ادبیات دیپلماتیک باراک اوباما و جان‌‌کری معطوف به بهره‌گیری از مفاهیمی برای متقاعدسازی ایران بوده است. کنگره آمریکا چنین ادبیاتی را نیز برنمی‌تابد. به همین دلیل است که فشارهای سیاسی جدیدی علیه ایران در دستورکار قرار خواهد داشت. در این فرآیند آنان از سازوکارهای دیپلماسی اجبار بهره گرفته‌اند. به‌گونه‌ای که اشتون کارتر، وزیر دفاع آمریکا در 10 آوریل 2015 بار دیگر ایران را تهدید به کاربرد ابزار نظامی در شرایطی کرد که مذاکرات دیپلماتیک به نتیجه مطلوب نرسد. عدم توازن در مذاکرات و نتایج حاصله، امکان شکل‌گیری شرایط پرمخاطره‌تری را در آینده اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. لابی‌های مختلف تلاش می‌کنند تا زمینه برای ایجاد محدودیت در توافق و رای‌گیری حاصل شود، اما اوباما نیز از قدرت متقاعدسازی مطلوبی برای اثربخشی بر نمایندگان کنگره برخوردار است. اکثر مقامات اجرایی وزارت امورخارجه آمریکا در دیدار با نمایندگان کنگره و همچنین در
تلاش برای متقاعدسازی گروه‌های سیاسی در آمریکا و با استناد به مفاد «طرح جامع اقدام مشترک» بر این موضوع تاکید داشتند که اولا ایران تخفیف تحریمی به‌دست می‌آورد. ثانیا فرآیند کاهش تحریم‌ها ماهیت تدریجی دارد.
ثالثا تحریم‌ها در شرایطی حذف می‌شوند که راستی‌آزمایی از تأسیسات ایران انجام پذیرد. رابعا آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تایید نماید که ایران تمامی گام‌های کلیدی مرتبط با راستی‌آزمایی را برداشته است. در چنین شرایطی است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نقش‌محوری در راستی‌آزمایی و کاهش تحریم‌ها خواهد داشت.
در این صورت فضا به چه سمتی خواهد رفت و توافق چه خواهد شد یا به‌عبارتی اگر توافق رد شود شاهد چه سناریوهایی خواهیم بود؟
اگر توافق رد شود، دیپلماسی پایان نخواهد یافت. اوباما و تیم سیاست خارجی او تلاش خواهند کرد زمینه‌های لازم برای ادامه همکاری‌های هسته‌ای با ایران را در چارچوب قطعنامه 2231 پیگیری نمایند. قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل برای آمریکا نیز الزام‌آور است. به همین دلیل است که روند جدید عمدتا براساس قطعنامه شورای امنیت و مذاکرات موردی برای توافق مرحله‌ای با دولت حاصل خواهد شد. در غیر این‌صورت الگوهای جدیدی حاصل می‌شود که مشکلات کنش دیپلماتیک با ایران را برجسته می‌سازد. اما واقعیت آن است که چنین فرآیندی در سال 2015 به جنگ با ایران منجر نمی‌شود. اگر چه در بسیاری از مقاطع تاریخی، آمریکایی‌ها از ادبیات کنش تهاجمی علیه ایران استفاده کرده‌اند، اما این امر در دوران ریاست‌جمهوری اوباما با تغییراتی رو به رو شده است. ضرورت‌های سیاست تغییر اوباما، زمینه بازنگری در الگوهای رفتاری آمریکا نسبت به ایران را به وجود آورده است. در این بخش تلاش می‌شود تا سیاست‌های پیشنهادی مراکز پژوهشی ایالات‌متحده در ارتباط با ایران مورد بررسی قرار گیرد. بی‌شک راهکارهای پیشنهادی را می‌توان به‌عنوان بخشی از الگوهای رفتاری نسبت به ایران دانست.
اجرای هریک از این گزینه‌ها نیازمند توجه به ابزارهای دیگری است که ایران یا سایر متحدان منطقه‌ای‌اش می‌توانند برای موازنه در برابر آمریکا از آن بهره‌مند شوند.
نگرش راهبردی آمریکا در روند مذاکرات هسته‌ای معطوف به تبیین نشانه‌هایی است که الگوهای انعطاف‌پذیری را در دیپلماسی هسته‌ای ایران به‌وجود آورد. دیپلمات‌های آمریکایی در گزارش‌های راهبردی خود بر این موضوع تاکید داشته‌اند که: «بسیاری از رهبران ایران نسبت به سیاست‌های آمریکا بدبین هستند. عناصری از سیاست عمل‌گرایانه در میان رهبران ایران شکل گرفته است. این رویکرد، بدبینی را به امید برای همکاری تبدیل کرده است.» چنین نگرشی بر تفکر آنان در روند دیپلماسی هسته‌ای تاثیر به‌جا گذاشته است.
در صورت رد توافق آیا باز هم اروپا در روند آتی (هر چه باشد) با آمریکا همکاری خواهد کرد؟
روند همکاری اروپا و آمریکا در چارچوب قطعنامه 2231 و همچنین دیپلماسی گروه 1+5 ادامه خواهد یافت. شرکت‌های اروپایی در تیر و مرداد 1394 چندین بار با مقامات ایرانی مذاکره داشته‌اند. کشورهای اروپایی تمایلی به ادامه روند تحریم ندارند. به همین دلیل است که امکان گریز از تحریم برای اروپا وجود داشته باشد. در چنین شرایطی کنگره باید ذهنیت اروپایی را نیز در نظر بگیرد. هر چند نگرش آمریکا در ارتباط با موضوعات راهبردی معطوف به یکجانبه‌گرایی خواهد بود. تضادهای سیاسی آمریکا و اروپا تاثیری در سیاست کنگره و گروه‌های ذی‌نفوذ به‌جا نخواهد گذاشت. اروپایی‌ها تلاش دارند تا روندهای توازن مرحله‌ای را با آمریکا و ایران پیگیری کنند. موضوع مربوط به پایان‌بخشیدن به تحریم‌ها صرفا در چارچوب برنامه جامع اقدام مشترک معنا پیدا نمی‌کند. اروپایی‌ها از قطعنامه 2231 استقبال به‌عمل آورده و تلاش می‌کنند تا از این قطعنامه برای تحقق اهداف راهبردی موثر و مناسب‌تری استفاده نمایند. به هر میزان که بازی کنش اروپا تحرک بیشتری پیدا کند، آثار خود را بر تصمیمات کنگره منعکس خواهد ساخت. در چنین شرایطی لابی‌های فعال در کنگره آمریکا ناچار خواهند بود تا نقش و
گزینه اروپا را نیز در روند تصمیم‌گیری راهبردی خود مورد توجه قرار دهند.
در نهایت اگر اکنون توافق تایید و اجرا شود آیا رئیس‌جمهور بعدی آمریکا می‌تواند به راحتی آن را نادیده بگیرد و اجرا نکند؟ یعنی هیچ الزامی وجود ندارد که دولت بعدی در آمریکا این تعهدات را اجرا کند؟
توافق هسته‌ای ایران و 1+5 را نمی‌توان به‌عنوان قرارداد در ساختار سیاسی آمریکا مطرح کرد. برنامه جامع هسته‌ای به‌عنوان Agreement تلقی می‌شود. به همین دلیل است که رئیس‌جمهور آمریکا ضامن اصلی اجرای چنین توافقاتی خواهد بود. در حالی‌که اگر موضوع در قالب Treaty مطرح شود، در آن شرایط دولت آمریکا مسئول بوده و در تمامی کابینه‌ها و توسط تمامی روسای‌جمهور مورد توجه قرار می‌گیرد.
همواره کنگره آمریکا سیاست محافظه‌کارانه‌تری در مقایسه با دولت ایالات‌متحده در برخورد با کشورهایی همانند ایران نشان داده است. اگرچه کنگره در دوران دولت بوش نقش موازنه‌کننده سیاست تهاجمی علیه ایران را عهده‌دار بود، اما در دوران باراک اوباما چنین فرآیندی با تغییرات مشهود و در جهت متفاوت همراه گردیده است. کنگره آمریکا حساسیت زیادی در ارتباط با موضوع فعالیت هسته‌ای ایران نشان داده و آن را به‌منزله کاهش اقتدار آمریکا در محیط راهبردی می‌داند.
به‌همین دلیل است که کنگره آمریکا تلاش دارد تا محدودیت‌های اعمال‌شده علیه ایران تا زمان شفاف‌سازی همه‌جانبه ادامه پیدا کند. چنین فرآیندی از طریق رژیم‌های بین‌المللی و نهادهایی همانند آژانس بین‌المللی انرژی اتمی محدودیت‌های بیشتری را علیه ایران پیش‌بینی‌کرده است. طبیعی است که در چنین فرآیندی آژانس از آمادگی راهبردی لازم برای ایفای چنین نقشی برخوردار است. مذاکرات قبلی ایران و آمانو نشان می‌دهد که مشکلات ادراکی، تحلیلی و راهبردی در روابط ایران و آژانس همچنان باقی مانده است.
براساس موافقنامه‌های انجام‌شده دولت ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، مقرر شد که زمینه برای انجام بازرسی از سایت نطنز و اراک انجام پذیرد. اگرچه یوکیا آمانو در فوریه 2014 موضوع مربوط به بازدید و بازرسی از پارچین را مطرح کرده بود، اما مقامات ایرانی بر این موضوع تاکید داشتند که چنین درخواستی خارج از پادمان و اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بوده و در نتیجه قابلیت طرح و مذاکره را نخواهد داشت. در حالی که موافقتنامه دوم براساس «مطالبات ادعایی» آژانس تنظیم شده است. مطالبات ادعایی آژانس در قالب موضوع PMD طرح گردیده و در این مدت مذاکراتی با نهادهای مختلف ایران انجام شده است. بنابراین مهم‌ترین مساله مناظره کاندیدای انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا آن است که چه نگرشی در رابطه با توافق هسته‌ای با ایران خواهند داشت. اکثر آنان دارای نگرش بدبینانه‌ای بوده و تمایلی به ادامه همکاری با ایران نخواهند داشت. از سوی دیگر باید تاکید داشت که تا 15 ماه آینده روندهای غیرقابل پیش‌بینی زیادی وجود دارد که بر تصمیمات رئیس‌جمهور آینده تاثیرگذار خواهد بود. این موضوع را می‌توان به‌عنوان بخشی از واقعیت راهبردی سیاست خارجی آمریکا در
آینده دانست.
این‌گونه گفته می‌شود که در آمریکا نگاه یک شخص یا حتی یک حزب خیلی در مسائل مهم به‌تنهایی تاثیرگذار نیست و اگر تصمیمی گرفته شود باتوجه به سیاست‌های کلان آمریکا و منافع آن کشور است. در مورد پرونده هسته‌ای ایران وضعیت به چه صورت است؟
واقعیت این است که رئیس‌جمهور از قدرت ویژه و برتر در آمریکا برخوردار است، اما این قدرت به‌مفهوم نادیده گرفتن سایر نهادهای سیاسی تلقی نمی‌شود. از همه مهم‌تر آنکه باید بر این موضوع توجه داشت که فرهنگ سیاسی و سیاست خارجی آمریکا در روند تصمیم‌گیری راهبردی ماهیت بوروکراتیک و سازمانی دارد. در این فرآیند ممکن است رئیس‌جمهور بر تصمیمات خاصی تاکید داشته باشد. برای تحقق چنین اهدافی نیازمند متقاعدسازی نهادهای سیاسی و همچنین حوزه‌های بوروکراتیک و تحلیلی خواهد بود.
از سوی دیگر می‌توان بر این موضوع تاکید داشت که ساختار سیاسی آمریکا با نشانه‌هایی از «کنترل و موازنه» شکل گرفته است. چنین ساختاری اولویت تصمیم‌گیری درباره موضوعات راهبردی را به حوزه بوروکراتیک و سازمان‌های اجرایی می‌دهد. کنگره و احزاب سیاسی را می‌توان در زمره نیروهای تاثیرگذار بر فرآیند تصمیم‌گیری و نقش‌یابی سازمان‌های اجرایی آمریکا دانست. کنگره، خط‌مشی‌ها را تعیین می‌کند. احزاب سیاسی نیز در رقابت‌های انتخاباتی افرادی را به‌عنوان نماینده حزبی و همچنین کارگزار اجرایی برای ایفای نقش در حوزه‌های مختلف انتخاب می‌نماید. به‌موازات چنین نیروهایی، گروه‌های تخصصی در اتاق‌های فکر آمریکا ایفای نقش می‌کنند؛ کسانی که زیرساخت‌های تصمیم‌سازی را شکل داده و به این ترتیب زمینه را برای تصمیم‌گیری گروه‌های اجرایی فراهم می‌سازد. تصویب طرح نظارت کنگره بر تصمیمات وزارت‌خارجه آمریکا در روند توافق هسته‌ای به‌عنوان یکی از موضوعات جنجال‌برانگیز سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است. در این فرآیند، دولت اوباما موافقت خود را با سیاست نظارت کنگره در توافق اجرایی بیان داشته است. چنین روندی نشان می‌دهد که رژیم تحریم‌ها را باید به‌عنوان بخشی
از سیاست راهبردی آمریکا در قالب دیپلماسی اجبار دانست. کنگره آمریکا همواره از سیاست تحریم در برخورد با جمهوری اسلامی حمایت کرده است. براساس شکل‌بندی‌های قدرت ساختاری در آمریکا تصمیم‌گیری درباره هرگونه تحریم اقتصادی کشورها از سوی دولت آمریکا نیازمند آن است که زمینه‌های توجیه و متقاعدسازی کنگره به‌وجود آید. اگرچه نگرش بنیادین رئیس‌جمهور اوباما با گروه‌های محافظه‌کار در سیاست امنیتی آمریکا نسبتا مشترک است، اما چنین فرآیندی به‌منزله آن تلقی نمی‌شود که رئیس‌جمهور از آزادی عمل برای محدودسازی تحریم‌ها علیه ایران برخوردار باشد. در چنین شرایطی کنگره آمریکا می‌بایست رضایت لازم را در ارتباط با موافقتنامه‌های خارجی اعلام نماید.
آنچه در مصوبه کمیته روابط خارجی آمریکا در 14 آوریل 2015 مطرح گردیده را می‌توان انعکاس چنین وضعیتی در آینده روابط کنگره و رئیس‌جمهور در ارتباط با سیاست هسته‌ای ایران و روند کاهش تحریم‌ها دانست.
دیدگاه تان را بنویسید