گفت‌وگوی مثلث با مجید تفرشی
همه مخالفان، نئونازیست نیستند
با توجه به سرازیر شدن سیل پناهجویان به سمت اروپا ارزیابی شما از وضعیت کشورهای پناهجوپذیر نظیر آلمان چیست؟
مساله سیاست پذیرش پناهجو در اتحادیه ارپا بغرنج و دارای ابعاد و زوایای مختلفی است و کشورهای عضو این اتحادیه سیاست واحدی در این زمینه ندارند. این موضوع چند وجه دارد؛ اول اینکه این کشورها یک سری تعهدات بین‌المللی و منطقه‌ای دارند مبنی بر اینکه نمی‌توانند مرزهایشان را به‌طور کامل به روی پناهندگان خارجی ببندند. دوم اینکه به هر حال کشوری مثل آلمان از آنجا که رشد جمعیت نزدیک به صفر و حتی گاهی منفی دارد و هم چنین سالانه تعداد زیادی از شهروندانش به کشورهای دیگر مهاجرت می‌کنند، نیاز به پذیرش مهاجر دارد. به‌خصوص در دو بعد نیروی کارآمد و متخصص و همچنین کارگر ارزان. بر این اساس در حال حاضر پذیرش پناهندگان سوری و غیر‌سوری چندان خالی از سیاست‌های راهبردی اتحادیه اروپا و جمهوری فدرال آلمان نیست، شاید به همین دلیل است که برخی در ایام اخیر به طعنه می‌گفتند که سیاست جدید آلمان برای پذیرش پناهنده، سیاست نوعی اشاعه برده‌داری نوین است.
مساله سوم این است که آلمان در شرایطی نیست که مرزهایش را بتواند ببندد. زیرا کشورهای جدیدالورود به اتحادیه اروپا به‌خصوص کشورهای اروپای شرقی، مانند مجارستان و کرواسی از نگاه اکثر پناهنده‌ها به‌عنوان یک گذرگاه برای رفتن به کشورهای دیگر نظیر آلمان و بریتانیا تلقی می‌شود. بر این اساس اگر آلمان بخواهد مرزهایش را ببندد طبیعتا تنش‌ها تشدید می‌شود و تسهیل ورود پناهجوها از سوی کشورهای جدیدالورود به اتحادیه اروپا یک چالش جدید امنیتی و اجتماعی برای آلمان و نظیر آن ایجاد می‌کند. بر این اساس آلمان چاره‌ای ندارد جز اینکه به جای مقابله با ورود پناهندگان، این پدیده را هدایت و مدیریت کند. از سوی دیگر، اگر آلمان بخواهد مرزهای خود را به سوی پناهجویان به‌طور کامل باز بگذارد، در واقع دست و زبان اعضای تند و راست افراطی را باز گذاشته است. راست‌گرایان معتقدند که ورود بیش از حد پناهنده‌های خارجی فرصت‌های شغلی و امکانات را از شهروندان آلمانی می‌گیرد و بار جدیدی را بر دوش مالیات‌دهندگان کشورهای غربی به‌خصوص آلمان تحمیل می‌کند.
دولت آلمان برای بهبود وضعیت پناهجوها و مقابله با نگاه ضد‌پناهجویی‌ها احزاب راستگرا چه سیاستی را می‌تواند اتخاذ کند؟
باید به این نکته توجه داشت که همه مخالفان ورود پناهندگان به آلمان لزوما فاشیست یا نئونازیست نیستند. برخی از احزاب راست گرای میانه نیز در میان منتقدان ورود پناهندگان هستند که معتقدند پذیرش بی‌حد و حصر پناهجویان به سیاست‌های این کشور در حوزه‌های اقتصادی، امنیتی و استراتژیک لطمه وارد می‌کند. شاید با نگاهی منصفانه بتوان بخشی از استدلال‌های این طیف را پذیرفت، چراکه به‌عنوان مثال در کشوری مانند بریتانیا افرادی از کشورهای آفریقایی نظیر سومالی آمده‌اند که یک مرد با دو زن و هشت فرزند است. در این مورد دولت موظف است که مسکن نسبتا مناسب و بزرگی در اختیار چنین خانواده‌ای قرار دهد و تا زمانی که کار پیدا کنند، به آنان ماهانه حقوقی برای زندگی بدهد که این‌ها مجموعا گاهی تا چهار هزار پوند می‌شود. این رقم هم‌تراز با دستمزد یک مدیر ارشد است. تازه این همه ماجرا نیست، زیرا مشاهده می‌شود که بعد از مدتی همین افراد سر از بوکوحرام، القاعده یا سایر گروه‌های تروریستی در‌می‌آورند.
بر همین مبناست که افکار عمومی در این مورد تحت‌تاثیر راستگرا‌ها قرار می‌گیرند چنانکه در کشور ما هم عده‌ای از افراد مهاجران خارجی را باعث مشکلات عدیده اقتصادی و اجتماعی می‌دانند. اینکه چنین نگاهی درست است یا غلط بحث دیگری است اما به هر حال در غرب هم چنین نگاهی وجود دارد یعنی مردم در مجموع صرف نظر از دیدگاه‌های حقوق بشری که کارکردش محدود است، از جهت زندگی، معیشت و امنیت خود چندان دل خوشی از پناهندگان و میهمانان خارجی ندارند. گروه‌های راستگرا نیز از این احساس مردم سوء استفاده می‌کنند و تحریکات آنها در این راستا منجر به رشد گروه‌های نژاد‌پرست و تندروهای نئونازیست می‌شود. بر‌اساس آنچه گفته شد می‌توان نتیجه گرفت که دولت‌هایی نظیر آلمان برای پذیرش پناهجویان در تنگنا قرار دارند که یک سوی آن تعهدات بین‌المللی و نیازهای استراتژیک است و سوی دیگر آن افکار عمومی و تحریکات رسانه‌ای گروه‌های دست راستی.
آیا می‌توان اقدام آلمان برای پذیرش پناهجویان را یک ژست سیاسی به ویژه در مقابل کشورهایی نظیر آمریکا و انگلیس برای بازیابی وجهه خود در جهان ارزیابی کرد؟
باید به این نکته توجه داشت که آمریکا، بریتانیا و فرانسه نیز با درصد‌ها و نرخ‌های متفاوت متعهد به پذیرش پناهجویان هستند اما آلمان در حال حاضر بیش از تعهد خود اقدام به پذیرش پناهجویان کرده است، به هر حال این می‌تواند بخشی از سیاست فتح قلوب و اذهان یا دیپلماسی عمومی آلمان برای ترمیم چهره جهانی و منطقه این کشور باشد. اما نباید این مساله را فراموش کرد که نه فقط آمریکا بلکه کشورهای خاورمیانه نیز که مسئول مستقیم بروز جنگ و درگیری در سوریه هستند مانند عربستان سعودی و متحدانش یا کشورهای شمال آفریقا و ترکیه هیچ‌کدام حاضر به پذیرش پناهندگان سوری نیستند و این فاجعه، بزرگ‌تر از فاجعه عدم پذیرش پناهجویان از سوی آمریکاست.
به عقیده شما نتیجه و سرانجام پدیده بحران پناهجویان سوری در اروپا چیست؟
به عقیده من اتفاقی که به سرعت در حال رخ دادن است این است که کشورهای غربی و عربی به این جمع‌بندی رسیده‌اند که اصرارشان بر تغییر حکومت در سوریه جواب نداده و حکومت بشار اسد با همه مشکلات ایستاده است. بر همین اساس در حال حاضر راه‌حل‌هایی که بخشی از این راه‌حل‌ها دولت کنونی سوریه است، مورد توجه مجدد قرار گرفته و در واقع خط بطلانی بر سیاست‌های صفر و صدی غرب و کشورهای عربی کشیده است. تصور این کشورها در ابتدا این بود که دولت سوریه نیز به سرعت سقوط می‌کند و بهار عربی گریبان دولت بشار اسد را می‌گیرد ولی با مقاومت دولت سوریه ضمن حمایت‌های ایران و روسیه، درگیری‌ها فرسایشی شد و پیش‌بینی‌های غرب و کشورهای عربی غلط از آب در‌آمد. همین امر باعث شد که این کشورها بازبینی در سیاست‌های خود را به صورت جدی در دستورکار قرار دهند و بر همین مبنا می‌توان گفت که هجوم پناهندگان سوری می‌تواند یکی از عناصر و مولفه‌های جدی باشد که منجر به تجدید‌نظر طلبی اتحادیه اروپا در قبال سیاست‌هایش در قبال سوریه است. تا شاید دست از سیاست‌ها و رویکردهای تمامیت‌خواه خود بردارند.
دیدگاه تان را بنویسید