گفت و گوی امیرعلی ابوالفتح با مثلث
امتیاز بزرگ برای ایران
بسیاری از کارشناسان حضور ایران در نشست وین 2 را ماحصل توافق هسته‌ای ایران با غرب می‌دانند و اینکه دعوت از ایران در واقع پذیرش نقش مهم ایران در منطقه است. آیا شما نیز به این موضوع باور دارید که حضور ایران برای حل و فصل مساله سوریه در نشست وین 2 از دستاوردهای توافق هسته‌ای است؟
با این فرضیه خیلی موافق نیستم. گرچه موضوع هسته‌ای تاثیرگذار بوده و ایران با غرب دچار مشکل شده است اما این باعث نشده بوده که ایران در موضوعات حساس بین‌المللی کنار گذاشته شود. لازم به ذکر است که پیش از این ایران و غرب بر سر مسائل بوسنی، طالبان افغانستان و موضوع عراق وارد مذاکره و همکاری شده بودند و این همکاری حتی در زمینه‌های امنیتی و نظامی نیز پیش رفته بود و یکی از دلایل موفقیت‌های مسلمانان بوسنی در جنگ‌شان حمایت‌های ایران بود و حتی صحبت‌هایی به میان آمد که ایران کمک تسلیحاتی نیز می‌کند که من از صحت یا نادرستی آن بی اطلاع هستم. در کل این حرف و حدیث‌ها همیشه بوده است. با این حال در جنگ طالبان افغانستان حمایت ایران از ائتلاف شمال کاملا مشخص بود که با کمک زمینی ایران این گروه توانست پیشروی و کابل را تصرف کرد و بعد آمریکایی‌ها وارد شدند.
در زمینه مسائل عراق نیز سفیر ایران در بغداد با سفیر آمریکا مذاکراتی انجام داد برای اینکه‌راه حلی برای برای نا‌امنی‌ها و آشوب‌های پس از برکنار شدن صدام پیدا کنند و دستاورد‌هایی هم در پی داشته است؛ اگرچه بعد از کنفرانس بن که ایرانی‌ها از سرنگونی طالبان حمایت کردند و آمریکا بد‌عهدی کرد و از واژه محور شرارت استفاده کرد اما حتی زمانی که رابطه ایران با غرب سرد و شکننده بود نیز اینگونه روابط وجود داشت. بنابراین نمی‌توانیم بگوییم حضور ایران در مذاکرات وین بر سر مسائل سوریه یک رخداد منحصر به فردی است. بنابراین نمی توان روابط ایران با غرب را به دوران قبل از نشست وین و بعد از نشست وین تقسیم کنیم؛ بلکه نشست وین ادامه همان رویکرد‌های پیشین ایران است. البته ضمن اینکه ایران با سیاست‌های خصمانه آمریکا مشکل دارد و مقابله می‌کند، اما زمان‌هایی که سیاست‌ها و منافع ایران در مقاطعی منطبق و همسو و مماس با منافع آمریکا شود، از طرف ایران منعی برای ورود به مذاکرات و مخصوصا مذاکرات چند‌جانبه بین‌المللی وجود نخواهد داشت و آمریکایی‌ها هم نشان داده‌اند که چنین منعی را ندارند.
به نظر شما حضور ایران در نشست وین 2 به دلیل نفوذ و اهمیت ایران در منطقه خاورمیانه است و اینکه آمریکایی‌ها نقش ایران را قبول کرده‌اند؟
البته باید در نظر داشت که نشست وین یک نشست دو‌جانبه بین ایران و ایالات‌‌متحده بود زیرا ایران به‌عنوان یک بازیگر تاثیرگذار در منطقه خاورمیانه حضور پیدا کرده است. اگر تا قبل از این نشست برای مذاکرات از ایران دعوت نمی‌کردند خطایی بود که غرب مرتکب می‌شد، بنابراین با گذشت زمان غرب به این نتیجه رسید که باید این خطای خود را اصلاح کند و اگر به‌دنبال راه‌حلی برای برطرف کردن مشکل سوریه هستند باید از ایران نیز دعوت کنند؛ اما این مقوله را نمی‌توان در فضای پسابرجام تحلیل کرد زیرا قبل از اینکه شاهد توافق هسته‌ای باشیم ما در جنگ کوزوو، افغانستان و عراق نیز شاهد آن بوده‌ایم.
اما با این گزاره موافق هستید که حضور ایران در این نشست به دلیل اهمیت نقش ایران در منطقه خاورمیانه است؟
آمریکایی‌ها قطعا دوست ندارند که ایران را در موضوعات امنیتی منطقه‌ای بازی دهند و قصد داشته باشند نقش ایران را به رسمیت بشناسند و این یک اصل مشخصی است. اما در این میان نباید تلاش لابی‌های آل‌سعود را فراموش کنیم زیرا آمریکایی‌ها پیش از موضوع سوریه نیز تمایل داشتند که از نقش ایران در منطقه استفاده کنند، اما فشارهای ناشی از آل‌سعود و متحدان واشنگتن باعث می‌شدند که این تمایلات از بین برود. از سوی دیگر در نشست ژنو نیز که سازمان ملل متحد از جمهوری اسلامی ایران دعوت به‌عمل آورد در ابتدا شاهد مخالفت آمریکایی‌ها در این زمینه نبودیم اما در روزهای پایانی به دلیل فشارهای وارد شده از سوی عربستان و ائتلاف عربی، آمریکا موضع خود را تغییر داد و سازمان ملل نیز دعوت خود را پس گرفت.در آن زمان به نظر می‌رسید که راه‌حل سعودی که آمریکا، کشورهای اروپایی و ترکیه نیز همسو با آن بودند به نتیجه می‌رسد و بدون دعوت از ایران غرب می‌تواند مساله سوریه را حلوفصل کند اما بعد از اینکه مشخص شد راه‌حل کشورهای غربی و ائتلاف عربی راه به جایی نمی‌برد و بدون اینکه دیدگاه ایران را مدنظر قرار دهند امکان ندار‌د که بتوانند در سوریه به موفقیت دست پیدا
کنند. بنابراین این کشورها به دلیل اجباری که در مسائل منطقه‌ای ایجاد شد از ایران دعوت کردند که در این مذاکرات شرکت کند، ضمن اینکه موضع دولت دمشق با ورود روسیه به جنگ سوریه تقویت شده و بحران پناهجویان نیز غرب را وادار کرده است که بحران سوریه را پایان بدهد.
بنابراین شما این موضوع را ناشی از بازگشت ایران به معادلات بین‌المللی به دلیل بازتاب‌های حلوفصل پرونده هسته‌ای نمی‌دانید؟
در سه‌سال گذشته مشکل سوریه مشکل خاورمیانه بود، بنابراین غربی‌ها دغدغه‌ای برای حلوفصل این موضوع نداشتند اما زمانی که بحران پناهجویان در اروپا به وجود آمد، غرب به این موضوع پی برد که اگر بحران سوریه را حل و فصل نکند بحران پناهجویان می‌تواند ماهیت و هویت غرب را تغییر دهد. در این نقطه بود که برای حل بحران وارد یک تعامل شدند. از آنجا که حل این مساله مستلزم ورود ایران به مذاکرات بود بنابراین غربی‌ها به اعتراضات ائتلاف عربی به سرکردگی آل‌سعود اعتنایی نکردند چون این بحران برای اروپا نیز‌بوجود آمده و این‌بار اروپا برای حفظ موقعیت خودش حاضر است حتی عربستان را هم کنار بگذارد. البته توافق هسته‌ای اندکی بی‌اعتمادی‌های ایران به غرب را کاهش داده است. اما بدین معنی نیست که چون مساله هسته‌ای حل شد، ایران در این بازی دخالت داده شده تا مساله سوریه نیز حل شود.
باتوجه به نشست وین آینده سوریه را چگونه می‌بینید و فکر می‌کنید ایران در این بین چه نقشی را ایفا می‌کند و چه امتیازاتی می‌تواند به‌دست بیاورد؟
طبیعی است که در هر مذاکره چند‌جانبه‌ای طرف‌های درگیر با دادن امتیازاتی، امتیازهایی را از طرف مقابل دریافت می‌کنند. نگاه جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات درباره سوریه مبارزه با گروه‌های تروریستی است. از آنجا که حضور داعش یک تهدید امنیتی برای ایران محسوب می‌شود و در صورتی که جریان‌های داعش و تکفیری در سوریه و خاورمیانه پا بگیرند خطرات مستقیمی برای امنیت ایران ایجاد می‌شود بنابراین سیاست ایران بسیار مشخص است. از سوی دیگر ایران بارها اعلام کرده است که تصمیم‌گیری در‌خصوص آینده سوریه و شخص بشار اسد بر عهده مردم سوریه است. بعد از نشست وین نیز این دیدگاه جمهوری اسلامی ایران نیز در اخبار مورد توجه قرار گرفت. تا پیش از نشست وین کشورهایی که با حضور بشار اسد مخالف بودند، تاکید داشتند که اسد باید از قدرت کناره‌گیری کند زیرا با برکناری او آرامش در سوریه برقرار می‌شود اما گویا بعد از مذاکرات ایران و اینکه روسیه اعلام کرد که در سوریه حضور نظامی پیدا می‌کند، غرب تصمیم گرفت که فعلا در خصوص رفتن بشار اسد بحثی انجام ندهد و تمرکز خود را روی مبارزه با تروریسم و‌افراط گرایی در سوریه بگذارد. این امتیاز بزرگی است که ایران گرفته
است اما اینکه ایران چه امتیازی داده مشخص است، اینکه جمهوری اسلامی ایران با آل‌سعود دور یک میز مذاکره بنشیند می‌تواند لطمه‌ای به وجهه خارجی ایران وارد کند که چرا ایران با کشوری مانند عربستان وارد معامله چند‌جانبه شده است زیرا غربی‌ها تبلیغ می‌کردند که ایران طرفدار برقراری نظام سوریه به ریاست بشار اسد است اما بعد از آنکه آقای ظریف در نشست وین اعلام کرد که مردم سوریه باید درباره آینده کشور‌شان تصمیم بگیرند، این گفته غربی‌ها نقض شد. شاید این یک عقب‌نشینی استراتژیک برای ایران باشد یا امتیازی است که ایران داده است. ایران همواره تلاش کرده که بشار اسد به هر قیمتی حفظ شود زیرا همه این مسائل برای رسیدن به یک هدف بزرگتر است که با تروریسم مقابله شود و سوریه جولانگاه گروه‌های تروریستی و افراطی نشود. بنابراین بر اصول دموکراسی تاکید شده که مردم سرنوشت خود را تعیین کنند.
دیدگاه تان را بنویسید