فرانسه در تقویت گروه‌های تکفیری نقش داشته است
اروپا در وضعیت شکننده
فرانسه را باید به‌عنوان یکی از کشورهای استعمارگر سابق در خاورمیانه و ذی‌نفوذ و تاثیرگذار در شمال آفریقا در بین کشورهای اروپایی دانست که در سالیان گذشته نقش بسیار مهمی‌در تحولات منطقه و به ویژه حوادث لیبی داشت. همچنین این کشور نقش جدی در تحریک جریان تروریستی در خاورمیانه داشته است. اینکه ما می‌بینیم تروریست‌ها این کشور را هدف قرار دادند به هر حال به نقش تاثیرگذار فرانسه در سوریه مربوط می‌شود و بخش دیگری از آن‌هم به این مربوط می‌شود که چیزی در حدود 10 درصد جمعیت فرانسه را مهاجرین تشکیل می‌دهند که از کشورهای عربی و شمال آفریقا به این کشور نقل مکان کردند.
مساله دیگر این است که تعداد زیادی از اتباع فرانسوی به جبهه‌النصره و داعش پیوستند و یکی از عللی که در وقوع حوادث پاریس برشمرده شده است، بازگشت همین تروریست‌ها به کشورهای خود بوده است. هرچند تاکنون اطلاعات دقیقی از تروریست‌های این حادثه منتشر نشده است اما به هر حال می‌توان این موضوع را مفروض دانست که بازگشت احتمالی این افراد به فرانسه می‌تواند عامل اصلی این موضوع باشد.
حوادث پاریس به هر حال ثبات امنیتی، اجتماعی و حقوق شهروندی فرانسه و اروپا را با چالش جدی روبه‌رو کرده است. پروژه هم گرایی اروپا شاخص‌های عمده‌ای از قبیل حقوق شهروندی و آزاد بودن مرزها و رفت و آمدن بدون مانع را در‌بر دارد. همین‌طور بحث حقوق‌بشر و حقوق شهروندی که در سازمان ملل از آن نام برده شده هم یکی دیگر از حقوق شهروندان اروپایی محسوب می‌شود و یک موضوع برای همگرایی در اروپا تلقی می‌شود. در گذشته هم کشورهای اروپایی گام‌های زیادی برای هم گرایی در اروپا به‌خصوص در ابعاد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برداشته‌اند و این هم گرایی به یکدیگر گره خورده است. به‌عنوان مثال نمی‌توان پیمان شینگن را از این موضوع جدا کرد. چراکه اگر این پیمان میان کشورهای اروپایی ملغی شود قطعا پیامدهای سیاسی و اجتماعی بسیار زیادی را در اتحادیه اروپا خواهد داشت. بنابراین اگر بگوییم حوادث پاریس پروژه هم گرایی اروپا را به خطر انداخته است بی‌راهه نگفته‌ایم و دور از ذهن نخواهد بود که تروریست‌ها بخواهند در دیگر پایتخت‌های اروپایی دست به چنین اقداماتی بزنند.
در سال 2004 حوادثی که در مادرید رخ داد باعث شد تا القاعده چهره دیگری از خود به نمایش بگذارد. همچنین در سال 2007 در لندن هم مشابه این مسائل به وجود آمد و عاملان این حادثه مداخلات دولت اسپانیا و انگلیس در عراق را عامل این جنایات بر شمردند. در حالت کنونی هم که داعش مسئولیت انفجارهای پاریس را به عهده گرفته است؛ سیاست‌های دولت فرانسه در قبال خود را علت این حادثه اعلام کرده‌اند. بنابراین بدون شک باید گفت که این مسائل روند هم گرایی اروپا را با مشکل مواجه خواهد کرد و یکی از دلایل آن‌هم تعلیق شینگن از سمت دولت فرانسه خواهد بود. تجربه نشان داده است که اتخاذ سیاست‌های امنیتی و سیاسی صرف برای اروپا و یا هر کشور دیگر ثبات و امنیت به ارمغان نمی‌آورد. به دلیل اینکه دولت‌های اروپا در حال مبارزه با معلول هستند نه علت.
بخشی از روند تحولاتی که در تقویت گرایشات راست افراطی و جریانات تروریستی در اروپا شاهد هستیم، منشعب از سیاست اتخاذی دولت‌های اروپایی به‌خصوص فرانسه در قبال تروریست‌ها در خاورمیانه است. زمانی که تروریست‌ها توسط این کشورها به دو دسته خوب و بد تقسیم شدند، یک دوگانگی به وجود آمد. یعنی آنجایی که به ضررشان باشد محکوم می‌کنند و در جایی که منافعشان حکم می‌کند اقدام به دفاع می‌کنند. در روزهای گذشته زمانی که انفجاری در مناطق جنوبی لبنان رخ داد و باعث کشته شدن بیش از 40 نفر شد؛ حتی یک دولت اروپایی نسبت به این حادثه تروریستی واکنش نشان نداد اما از زمانی که جنایات تروریستی در پاریس اتفاق افتاد؛ تاکنون شاهد یک موج خبری و در رسانه‌ها و مطبوعات هستیم و این موضوع همین رویکرد دوگانه دولت‌های غربی و اروپایی را نمایان می‌کند که بازخورد آن را در پاریس شاهد بودیم. از بعد دیگر موضوع ناتو هم باید مد نظر قرار گیرد. پیمان ناتو با تغییراتی مواجه شده که به‌رغم تبلیغاتی که در خصوص آن صورت گرفته است؛ عملا ناکارآمدی خود را در مقابله با تروریسم نشان داده است. حتی در پرونده اوکراین هم ما شاهد بودیم که کشورهای عضو ناتو نتوانستند در
مقابله با روسیه به یک اتحاد و اتفاق نظر برسند. باید گفت؛ همگرایی‌ای که میان کشورهای اروپایی در قبل از فروپاشی شوروی وجود داشت در حالت فعلی وجود ندارد. بنابراین ما شاهد عدم اتخاذ یک سیاست امنیتی و سیاسی مشترک میان کشورهای عضو ناتو هستیم و حتی می‌توانیم بگوییم که آنها نمی‌توانند برای مبارزه با تروریسم به یک اجماع مناسب دست پیدا کنند. به همین دلیل باید گفت که پیمان ناتو هم نمی‌تواند برای مبارزه با تروریست‌ها کاری از پیش ببرد چراکه هنوز تعریف منسجمی از مفهوم تروریسم در کشورهای اروپایی ارائه نشده و متاسفانه همچنان همان رویکرد دوگانه در این کشورها پیگیری می‌شود و این مساله باعث شده تا فعالیت ناتو از ابراز همدردی با فرانسه فراتر نرود.
هرچند دولت‌های اروپایی و حتی داعش تلاش داشته‌اند که حوادث پاریس را به حوادث 11 سپتامبر شبیه کنند، اما باید گفت تفاوت‌های زیادی مابین این دو موضوع وجود دارد، زمانی که حوادث 11 سپتامبر 2001 رخ داد؛ جرج بوش عملا به‌دنبال فرصتی برای پیشبرد سیاست‌های جنگ طلبانه خود در منطقه خاورمیانه بود که البته بازتاب منفی در جامعه جهانی داشت اما عملا نمایی از جنگ‌های صلیبی در این بین توسط دولت بوش به تصویر کشیده شد. زمانی که آمریکا به افغانستان حمله کرد محبوبیت بوش به 70 درصد رسید و طوری افکار عمومی آمریکا را هدایت کردند اما سیاست‌های خود در افغانستان و عراق را به دقت و با تمام قوا توجیه کردند که در حقیقت به اهداف خود در این دو کشور دست نیافتند. باید توجه کرد که نمی‌توان فرانسه را آمریکا تلقی کرد و حتی نمی‌توان سوریه را عراق و افغانستان دانست که فرانسویان بخواهند همان رفتارهای دولت آمریکا را در آنجا پیاده و تکرار کنند. ضمن اینکه افکار عمومی دنیا هم مانند سال 2001 نخواهند بود و دولت‌ها نمی‌توانند مانند گذشته سیاست‌های مداخله جویانه خود در منطقه را توجیه کنند. هم‌اکنون در سطح رسانه‌های اروپایی به وضوح می‌بینیم که گفته
می‌شود فرانسه در تقویت جریانات تکفیری و تروریستی دخیل بوده و همین رسانه‌ها موضوع پاریس را بازخورد مسائل خاورمیانه عنوان کرده‌اند.
باید توجه داشت که جریان داعش مانند القاعده یک جریان حلقه به حلقه است اما یک ساختار درختی ندارد که بگوییم تمامی آنها با یکدیگر ارتباط دارند. ممکن است ارتباطی با یکدیگر داشته باشند اما یک سازماندهی منسجم و مدون در آنها دیده نمی‌شود. نمی‌توانیم تصور کنیم که حوادث پاریس از درون این ساختار رشد کرده، برنامه‌ریزی و اجرایی شده است اما می‌توانیم این فرض را تا حدودی صحیح بدانیم که حوادث فرانسه ناشی از تحت فشار قرار گرفتن داعش در سوریه خصوصا پس از ورود روسیه بوده است. چراکه ارتش سوریه هم تا حدود زیادی به داعش ضربه زدند. بنابراین نمی‌توان به‌طور قطعی گفت که داعش با این حرکت توانسته است اقدامات خود را به رخ جهانیان بکشد و اروپا را در یک وضعیت شکننده قرار داده است.
دیدگاه تان را بنویسید