پاریس پس از حمله

سال 365 روز دارد؛ پس وقتی قرار باشد یک شب از سال در پاریس سلسله حمله‌های تروریستی صورت گیرد و در ضمن قرار باشد شما یک شب از سال را برای اولین بار به پاریس وارد شوید، از نظر تئوری احتمالات، احتمال همزمانی این دو با هم برای شما، یک به 133 هزار و 225 می‌شود. یعنی 133 هزار و 225 حالت وجود دارد که احتمال انطباق سفر شما با حمله‌ها، تنها یکی از این حالت‌ها می‌شود. کمی بعید به نظر می‌رسد اما این حتمال برای همکار هفته نامه مثلث رخ داد؛ وقتی پس از بازدید از اکسپو جامع جهانی 2015 میلان و بینال هنری 2015 ونیز، مسیر پاریس به تهران را برای بازگشت انتخاب کرد. ظهر جمعه 13 نوامبر، مقارن 22 آبان به پاریس رسیدیم و قصد داشتیم در 48 ساعتی که در آن شهر مشهور به سر می‌بریم، برخی مکان‌های مطرح هنری و میراث فرهنگی‌اش را ببینیم. هتل ما در محدوده شرقی و بیرون محوطه پاریس مرکزی قرار داشت که خود فرانسوی‌ها فقط این محدوده مرکزی را «پاریس» قلمداد می‌کنند. طبیعتا وقتی از شرق پاریس مسیری را برای دیدن اماکن تاریخی و فرهنگی پایتخت فرانسه در نظر گرفتیم که تقریبا بیشترشان در یک محدوده بیضی شکل، نزدیک به هم قرار دارند، گشت و گذارمان را از نقطه‌ای آغاز کردیم که همان شب، علاوه بر انفجارهای نزدیک استادیوم فوتبال در جنوب شهر، حمله‌های تروریستی به سالن کنسرت و رستوران‌ها، در آن نقطه مرکزی شکل گرفت. زمان ما آنقدر نبود که برای دیدن هر بنا یا موزه ای، چند ساعت وقت صرف کنیم؛ درنتیجه از آن محدوده، به سمت آرک میدان آزادی شارل دوگل و برج ایفل راهی شدیم؛ غافل از آنکه در پس ما، حمله‌های تروریستی شکل می‌گیرد که تا چند روز، خط نخست خبری شده و تمام حواس جهانیان را به خود معطوف می‌کند. البته باتوجه به اینکه نوع حمله‌های مرکز پاریس همانند انفجارهای جنوب و نزدیک استادیوم فوتبال نبود. در همان شب، بسیاری از مردم منطقه، چه آنها که در خیابان‌ها و چه آنان که در خانه‌هایشان بودند، فوری از ماجرا آگاه نشدند؛ جز آنهایی که در فاصله نزدیکی از وقوع عملیات داعشیان قرار داشتند. در روزهای بعد اما مقصد محبوب گردشگران، پس از حمله‌های تروریستی جمعه شب، روزهایی هرچند آرام اما همراه با نشانه‌های اضطراب و نگرانی را سپری کرد؛ روزهایی که علاوه بر سرمای پاییزی، پایتخت فرانسه را دور از جنب و جوش بارز گردشگران کرد.هرچند پس از حمله‌هایی که به کشته شدن حدود 130 شهروند و گردشگر انجامید، به کار بردن لفظ‌ها و توصیف‌هایی چون «پادگان شدن شهر» و «حکومت نظامی» پس از سال 1944 را بزرگ نمایی رسانه‌ها می‌توان توصیف کرد، اما به هر حال می‌توان گفت، این شهر کاملا تحت تاثیر این رویداد پر سر‌و صدا قرار گرفت. عمده‌ترین تاثیر این ماجرا را در حضور کم شمارتر گردشگران در نقاط مورد توجه و محبوب می‌توان دانست که عمدتا به دستور دولت فرانسه، به مدت سه روز و در برخی موارد تا روزهای بعدتر هم تعطیل شدند. صبح شنبه پس از سانحه، مراکزی چون موزه لوور ابتدا به‌طور معمول به فروش بلیت و پذیرش بازدیدکننده اقدام کردند، اما پس از ساعتی، بنا به دستور ریاست‌جمهوری فرانسه که اعلان سه‌روز عزای عمومی در فرانسه را هم به همراه داشت، علاوه بر موزه لوور و پارک مقابل آن، موزه کاخ ورسای، آسانسور طبقات فوقانی برج ایفل، کلیسای نوتردام، نمایشگاه و فروشگاه‌های بزرگ مخصوص سال نو میلادی و رویدادهایی چون نمایشگاه عکس پاریس نیز بسته شدند؛ نقاطی که به زعم تصمیم گیرندگان مسائل امنیتی فرانسه، به دلیل ازدحام، مقصدهای مستعدی برای عملیات تروریستی احتمالی بودند. این تعطیلی، دو روز از نمایشگاه چهار روزه و بنام عکس پاریس را مختل کرد و موزه‌های این شهر را هم به مدت سه روز تعطیل نگاه داشت. ضمن آنکه تعطیلی بازدید از بالای برج ایفل همچنان به قوت خود باقی ماند. گردشگرانی که پس از این حمله‌ها، قصد سفر به پاریس را داشتند، به انحای مختلف برای انصراف و تعویق سفر خود تشویق شدند و در دو، سه روز پس از حمله نیز ایستگاه‌های قطار و فرودگاه بین‌المللی شارل دوگل شاهد گروه‌های گردشگرانی بودند که می‌خواستند پاریس را ترک کنند. با این حال، گردشگرانی در تمامی‌ نقاط دیدنی شهر از جمله محوطه وسیع اطراف و پای برج ایفل بودند که بدون اعتنا به روند تهدیدها، به گشت و گذار خود مشغول بودند. حضور نیروهای مسلح نظامی و انتظامی‌هم هرچند در گروه‌های دو و سه نفره، به ویژه در ایستگاه‌های مترو و محوطه پای برج ایفل، به‌ویژه در روز شنبه مشهود بود اما این حضور نیز تنها به بررسی موارد مشکوک معدود منتهی می‌شود. درواقع می‌توان گفت، بگیر و ببند و مانع خاصی در شهر ایجاد نشده بود؛ شاید برای آنکه جو عمومی، به نفع اهداف داعش شکل نگیرد. شاید بر همین مبنا، شبکه‌های مختلف تلویزیونی فرانسه هم به پخش عادی برنامه‌های خود ادامه دادند و تنها در بخش‌های خبری به این موضوع مهم و فراگیر پرداختند. ضمن آنکه در پی بروز همزمان حمله‌های تروریستی در پاریس و بیروت، علاوه بر بحث تفاوت در میزان و کثرت پرداختن رسانه‌های غربی به این دو واقعه که به زعم بسیاری، نگاهی نامتوازن در آن مشهود بود، یک بحث قدیمی‌دیگر هم شکل گرفت؛ در زمینه نحوه انعکاس تصاویر مربوط به قربانیان حادثه. به همین هفته‌نامه مثلث در شماره پیشین نگاهی بیندازید، عکس‌های مربوط به حملات تروریستی در پاریس و بیروت، به نقل از خبرگزاری‌های جهانی، در دو صفحه مقابل هم چاپ شده است. اگر کمی دقت کنید، درخواهید یافت که در تصویرهای صفحه سمت راست، مربوط به حمله‌های پاریس، هیچ تصویر مشهودی از مقتولان و مخروبه‌ها وجود ندارد؛ درست در نقطه مقابل عکس‌های بیروت. آیا این تفاوت موجب نمی‌شود شما احساس نکنید که اوضاع حاکمیتی پاریس از دست حاکمان آن خارج شده است؟ آیا با دیدن عکس‌های بیروت احساس نمی‌کنید که وضعیت در لبنان، مانند افغانستان و عراق است؟ اینها قطعا حربه‌های تبلیغی غرب توسعه یافته هستند که متاسفانه ما تا رسیدن به آن نقطه، راه دراز و دشواری در پیش داریم. از اینها گذشته، فروشگاه‌های بزرگ و پرازدحام پاریس نیز در یکی، دو روزِ پس از حمله، به‌ویژه در خیابان موسوم به شانزه‌لیزه، باتوجه به تهدید داعش مبنی بر اینکه «کاری می‌کنیم که مردم برای خرید رفتن هم امنیت نداشته باشند»، از مشتریان ورودی می‌خواستند که کیف‌هایشان را گشوده، داخل آن را به مامور انتظامات فروشگاه نشان دهند. غیر از این اما همه فروشگاه‌ها و کافه‌ها و رستوران‌های پاریس، با وجود انجام برخی از حمله‌ها در کافه‌ها، به فعالیت معمول خود ادامه دادند. افکار عمومی پاریس نیز از این رویداد ‌بی‌تاثیر نماند؛ گروهی معتقد به توقف روند پیوستن فرانسه به ائتلاف علیه داعش - برای جلوگیری از حمله‌های مشابه - هستند، اما گروهی دیگر معتقدند که این رویداد نشان داد که گروه‌های تروریستی چون داعش را باید ریشه‌کن کرد. از منظری دیگر، احساسات ضداسلامی در گروهی به‌شدت بروز یافته ولی در گروهی دیگر، که حتی غیرمسلمانان و بعضا غیر دینداران را شامل می‌شود، بر تفکیک این‌گونه رخدادها از اسلام و مسلمانان واقعی تاکید دارند. به‌هر‌حال، رویداد تروریستی اخیر را هرچند باید یک گاف امنیتی در فرانسه بدانیم، می‌توان اتفاقی ناخوشایند دانست که روند معمولی شهر گردشگرپذیر مهم جهان را تحت تاثیر خود قرار داد و تا مدت‌ها فراموش نخواهد شد. آیا این توفانی نیست که آنان که باد کاشتند، حالا باید درو کنند؟