گفتوگوی مثلث با فلاحتپیشه؛
نوعثمانی‌گری اردوغان به داعش رسیده است
انتشار مستنداتی از سوی مقامات روسی و دستگیری دو روزنامه‌نگار افشاگر بازداشت‌شده روزنامه «جمهوریت» ترکیه توسط نیروی امنیتی این کشور به اتهام انتشار عکس‌هایی در اثبات ارتباط داعش و آنکارا که بازار گمانه‌زنی‌ها را بیش از پیش داغ کرده است
پس از انهدام جنگنده روسی در 24 نوامبر توسط نیروهای هوایی ترکیه در مرز سوریه و اوج‌گیری تنش‌ها میان مسکو و آنکارا، مقامات و رسانه‌های روسیه در روزهای اخیر اسناد و مدارکی مبنیبر خرید نفت داعش توسط ترکیه منتشر کردند. آیا این ادعاها صحت دارد؟
روسیه از جمله کشورهایی است که در درون مرزش از پتانسیل و ظرفیت شکل‌گیری تروریسم برخوردار است. بخش عمده‌ای از فرمانده‌های گروه تروریستی داعش از مناطق روسیه مانند چچن و تاتارستان هستند. بر همین اساس در درازمدت مسکو نگران گسترش عملیات تروریستی در کشورش است. از سوی دیگر روس‌ها این تلقی را دارند که آمریکایی‌ها به اسم مقابله با تروریسم درصدد تسخیر مناطقی هستند که روسیه اگر‌چه آنها را بلوک خود به شمار نمی‌آورد اما تهدیدی نیز از جانب آنها احساس نمی‌کند. به همین دلیل روس‌ها وارد عملیات در صحنه نبرد سوریه شدند.هم چنین مسکو احساس می‌کند که یک جنگ نیابتی از سوی ترکیه به نمایندگی از ناتو علیه این کشور در سوریه شکل گرفته است. بر همین اساس هدف ترکیه از سرنگونی جنگنده این کشور در مرز سوریه تنها در راستای تحقیر روسیه بوده است نه شکست این کشور.
همچنین باید بر این نکته تاکید کرد که پس از فروپاشی دیوار برلین در سال 1989 برای اولین بار روسیه فراتر از مرز خود، در سوریه اقدام نظامی انجام می‌دهد وناتو با چهره‌ای که اکنون روسیه از خود در خاک سوریه نشان می‌دهد مخالف است. چالش دیگر روسیه و ترکیه ریشه در رویکرد نوعثمانی‌گری اتخاذ شده از سوی رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه دارد. اردوغان با اتخاذ رویکرد پان‌ترکیسم تلاش می‌کند ترک‌تبارها را در کشورهای مختلف به سمت خود جلب کند که پوتین مخالف این رویکرد است و این مساله نگرانی بلندمدتی را برای روسیه ایجاد کرده است. ترکیه به‌دنبال همگرایی در دوره جنگ سرد آینده است و تلاش می‌کند با رویکرد اسلام‌گرایی لائیک خود مسلمانان را در حاشیه روسیه و در دورن منطقه تحت تاثیر خود قرار دهد.
همواره زمزمه‌هایی مبنیبر همکاری داعش و ترکیه شنیده شده است. در همین راستا می‌توان به اخبار منتشر‌شده در روزنامه جمهوریت این کشور درباره انتقال کامیون‌های حامل سلاح به نیروهای داعش اشاره کرد. ارزیابی شما دراین‌باره چیست؟
ارتباط ترکیه با داعش یک مساله غیرقابل‌انکار است. ترکیه مرکز فرماندهی عملیاتی داعش محسوب می‌شود. به‌عبارت دیگر مرکز فرماندهی سیاسی و افراطی داعش در فرانسه و بروکسل است اما فرماندهی عملیاتی این گروه تروریستی در ترکیه مستقر است. همچنین ترکیه به معبری برای رفت و آمدها تروریست‌ها به عراق و سوریه تبدیل شده است و یکی از مسائل تنش‌زا میان روسیه و ترکیه این بود که این معابر توسط روسیه بمباران شد. ترک‌ها پشتیبانی لجستیکی از نیروهای داعش داشته‌اند و حتی پول و سلاح‌هایی از خاندان‌های عربی از کانال ترکیه به این گروه داده می‌شود.
برخی بر این باورند که از زمان ظهور داعش در عراق و سوریه، عملیات این گروه تروریستی علیه کردهای سوری تا حدودی برای آنکارا منفعت‌زا بوده است. برهمین اساس ترکیه ارتباط خود را با نیروهای داعش حفظ کرده است، این تحلیل تاچه حد صحت دارد؟
در این باره باید گفت که ترک‌ها از ابتدا در جریان عملیات داعش بودند و به‌طور کلی از هر‌گونه اقدامی که منجر به تضعیف موضع کردها و اختلاف‌افکنی میان آنها بشود، حمایت می‌کنند و زمانی‌که عملیات داعش با مقاومت کردها مواجه شد و عملیات این گروه محدود شد، عملا مقامات ترکیه از جمله کسانی بودند که از وضعیت به وجود آمده در این مناطق ناخشنود بودند.
همچنین اگر بخواهیم نگاهی بر شرایط کنونی ترکیه بیندازیم، چند ماه گذشته روند مذاکرات صلح و آتش‌بسی که برای اولین بار پس از سه‌دهه درگیری و تنش میان کردها و دولت آنکارا ایجاد شده بود، شکسته شد و این یک تحول بزرگی علیه کردها بود. ترکیه 12 استان کردنشین دارد و جمعیت کرد این کشور بسیار بیشتر از آمارهای رسمی اعلام شده، است. من معتقدم از یک سو ترکیه تلاش می‌کند با رویکرد نوعثمانی‌گرایی و پان‌ترکیسم حوزه‌های مورد اعتنای روسیه در منطقه را سمت خود جذب کند و از سوی دیگر روس‌ها به سمتی حرکت می‌کنند که بتوانند کردها را به سوی خود جذب کنند و نفوذ خود را در مناطق کردنشین ترکیه گسترش دهند.
بعد از عملیات تروریستی در سوروچ ترکیه و کشته‌شدن برخی از شهروندان این کشور، مقامات آنکارا اعلام کردند که به‌طور رسمی به ائتلاف بین‌المللی‌ضد داعش می‌پیوندند و حملات خود را علیه داعش آغاز می‌کنند اما برخی از تحلیلگران منطقه‌ای و بین‌المللی از همان ابتدا نگاه محتاطانه‌ای نسبت به تغییر رویکرد 180 درجه‌ای آنکارا در قبال داعش داشتند. ارزیابی شما در این باره چیست؟
باید به این نکته اشاره کرد که در کل در عملیات ضد‌داعش ترکیه، جدیتی احساس نمی‌شود. هیچ‌‌کشوری حتی بازیگران منطقه‌ای مانند عراق این عملیات را جدی نگرفتند. همچنین باتوجه به تحولات‌رخ داده از زمان تصمیم آنکارا برای مبارزه با داعش تاکنون، این کشور دوگانه عمل کرده است. داعش یک گروه تروریستی بوده و اگر‌چه بسیاری از کشورها این گروه را تروریستی می‌دانند و درصدد مبارزه و ریشه‌کن کردن آن هستند اما این گروه تنها جنبه ابزاری دارد و کشورهایی مانند ترکیه همچنان از این گروه برای اخذ امتیاز از کشورهای دیگر منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای استفاده می‌کنند.
بعد از حملات تروریستی در پاریس و کشته‌شدن 130 نفر در این حملات، بر همگان ثابت شد که داعش فراتر از مرزهای خود در منطقه حتی در قلب اروپا گام برمی‌دارد، این مساله نگرانی بزرگی را در میان همه کشورها به‌خصوص قدرت‌های بزرگ جهان ایجاد کرد. باتوجه به اظهارات اخیر مقامات جهان مبنی بر لزوم افزایش عملیات علیه داعش و لزوم جدیت در این‌باره، آیا می‌توان شاهد این مساله بود که قدرت‌های جهان ترکیه را تحت فشار قرار دهند تا یک رویکرد جدی و تاثیرگذار علیه داعش اتخاذ کند؟
غرب نیز همانند ترکیه در مبارزه و نابودی داعش راهبردی ندارد و تنها با اعمال سیاست‌های دوگانه درصدد است که اهداف خود را در منطقه مانند سرنگونی بشار اسد پیش ببرد و تا زمانی که این دوگانگی حل نشده و سیاست درستی اتخاذ نشود و غربی‌ها حسن‌نیتی در مبارزه با داعش از خود نشان ندهند، ترکیه از خلاء موجود در این دوگانه راهبردی به نفع خود استفاده خواهد کرد.
دیدگاه تان را بنویسید