مثلث خوانی ؛
یک یادداشت درباره یک رفتار عجیب ؛ تهران کوفه نیست
صندوق آراء، هر چه باشد، صدای ملت است؛ نه صدای انگلیس است، نه صدای ضدانقلاب است و نه صدای اهل کوفه است.
احسان رستگار ؛ سالنامه مثلث :
انتخابات مجلس تمام شد. بسیاری از افراد مشهور اصولگرایان - که در تهران، مغلوب مطلق انتخابات بودند - به رقیب احترام گذاشتند و از مشارکت بالا و حضور مردم تشکر کردند، اما برخی از افراد که بعضا در حاشیه جریان قرار داشتند، در کمال تعجب، مردم تهران را «اهل کوفه» نامیدند، بعضی «غربزده» و برخی هم تیر خلاص را بر پیکر تهرانی زدند و آنها را «بی‌دین» و «ضدانقلاب» خطاب کردند.
«تلک الایام نداولها بین الناس»؛ این آیه شریفه ۱۴۰ سوره آل عمران، زیباترین عکس‌العمل در مقابل شکست در انتخابات مجلس دهم بود. احمد توکلی سپاس‌نامه‌اش را با این آیه آغاز کرد. یعنی می‌شود متدین بود و شکست را پذیرفت. می‌توان حزب‌اللهی بود و باخت را قبول کرد. می‌توان اصولگرا و انقلابی بود، ولی به اصل گردش قدرت اعتقاد داشت. می‌توان به اصل گردش قدرت باور داشت، حتی مبتنی بر آیات قرآن کریم. یعنی می‌توان اعتقاد داشت که هر آمدنی را رفتنی است. هر پیروزی را شکستی است و هر مغلوبی ممکن است روزی فاتح شود. اتفاقا ایمان همین جاست که محک می‌خورد.
شکست یک اتفاق مترتب در عرصه سیاست است. آن شخص که آماده شکست نیست، نباید پا به میدان مبارزه بگذارد؛ اگر جز این باشد، از یک سو ممکن است بشود مانند آن طیف اصلاح‌طلبان در سال ۸۸ یا ممکن است بشود مانند همین طیف در سال ۹۴. هیچ توفیری هم نمی‌کند؛ یکی برای توجیه شکست خود، نظام را متقلب می‌خواند و رای مردم را به نفع خود مصادره می‌کند و دیگری بالعکس. بالعکس چون در دوران پسافتنه، وقتی طیفی از اصلاح‌طلبان، نظام را متهم به تقلب در شمارش آراء کردند، اصولگرایان، آنها را نقد کردند - که البته آن نقد وارد هم بود - و در نتیجه، طیفی که همان نقد را به رقبای خود در سال ۸۸ وارد کرده‌اند، نمی‌توانند خود مرتکب همان خطا شوند، اما از منظر نگارنده، هیچ یک فرقی نمی‌کند. اتهام تقلب به نظام یا اتهام ضدانقلاب زدن به مردم، یکی از دیگری بدتر است. باجی به هم نمی‌دهند این دو اتهام. حتی آن اصولگرایانی که این شکست بی‌سابقه در تهران را یک مصیبت ارزیابی کرده بودند - که البته این چنین نیست و گردش قدرت در سیاست امری است گریز‌ناپذیر - می‌توانستند با تاسی از این حدیث نبوی، صبر پیشه کنند:
«اَلصَّبرُ ثَلاثَةٌ: صَبرٌ عِندَ المُصیبَةِ، وَ صَبرٌ عَلَى الطّاعَةِ و َصَبرٌ عَنِ المَعصیةِ»
صبر سه نوع است: صبر در هنگام مصیبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک گناه.
کافى(ط-الاسلامیه) جلد ۲، صفحه ۹۱، حدیث ۱۵
«اصلاح‌طلبان ظرفیت شکست را ندارند»، «اصلاح‌طلبان هر وقت می‌بازند می‌زنند زیر میز»، «اصلاح‌طلبان اگر خود پیروز انتخابات نشوند می‌گویند تقلب شده و اگر پیروز شوند می‌گویند رای مردم درست شمرده شد»؛ این نظرات را همه ما کمابیش شنیده‌‌ایم، مخصوصا پس از فتنه ۸۸. اگرچه قطعا تمامی اصلاح‌طلبان این گونه نبوده و نیستند، ولی تعداد و طیف کثیری از آنان، نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری دهم را به رسمیت نشناختند و نظام را متهم به تقلب کردند. تهمتی که همه تا سال‌ها پس از فتنه مستقیما هزینه آن را دیده‌اند و بلکه هنوز به‌طور غیرمستقیم، اثرات سوء چنین اتهام سنگینی به نظام را شاهدیم. این نقدی است که به بسیاری از اصلاح‌طلبان در مورد فتنه ۸۸ رواست. نقد وارده به طیف قابل توجهی از اصلاح‌طلبان، این بود که پس از شکست، بدون اسناد و مدارک، نظام را متهم کردند به تقلب و دلایلی هم که طی جلسه‌ای با رهبری از جانب نمایندگان ستادهای دو نامزد معترض، ارائه شد مبنی بر تقلب، عمدتا به پیش از برگزاری انتخابات و بیشتر معطوف بود به صلاحیت نداشتن نامزد پیروز.
اتفاقی که بعد از انتخابات ۸۸ و در زمان شکست اصلاح‌طلبان رخ داد، پس از انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم، هیچ اثری از آن نبود. نامزد مورد حمایت اصلاح‌طلبان به پیروزی رسیده بود ولی طیف مقابل چه آن نامزدهایی که می‌گفتند جریان سوم هستند و چه نامزدی که خود را نماد اصولگرایی می‌دانست، هیچ‌کدام هیچ اعتراضی به نتیجه انتخابات نداشتند. اگر تنها هفت دهم درصد آرای نامزد پیروز کمتر می‌بود، انتخابات به دور دوم کشیده می‌شد، اما رقبا بلافاصله پس از اعلام نتایج، به رقیبشان تبریک گفتند و اصلی‌ترین رقیب نامزد پیروز، عمده برنامه‌های اقتصادی و اجرایی خود را که توسط تیم مشاورانش آماده شده بود، به دفتر ریاست‌جمهوری ارسال کرد تا مورد استفاده دولت جدید قرار گیرد. این رفتار توسط بسیاری از تحلیلگران، رجال و مسئولان از طیف‌های مختلف سیاسی، مورد تحسین واقع شد. مردم نیز احساس کردند تبریک گفتن آقای ناطق‌نوری به رئیس‌جمهور اسبق پس از شکست از وی در انتخابات ریاست‌جمهوری هفتم، تنها یک خاطره نبوده و به تاریخ سپرده نشده، بلکه هنوز هم می‌توان در این کشور رقابت کرد و پس از پایان رقابت انتخاباتی، پیروز انتخابات در سمت جدیدش و شکست‌خورده‌ها نیز در هر آنجا که مفیدترند، به فعالیت خود ادامه دهند. انتخابات مجلس دهم برگزار شد. هیچ‌کس حتی خود اصلاح‌طلبان، پیروزی در این حد مطلق در تهران را انتظار نمی‌کشیدند. تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس به‌عنوان نماد انتخابات و نماد رقابت‌های سیاسی و نیز به مثابه مهم‌ترین حوزه‌های انتخابیه، برای همه جریانات سیاسی از دیگر حوزه‌ها مهم‌تر و حیثیتی‌تر محسوب می‌شد. نه اصولگرایان گمان می‌کردند این گونه شکستی در تهران برایشان رقم بخورد و نه اصلاح‌طلبان توقع چنین پیروزی مطلقی را داشتند؛ ۳۰-۰ در مجلس و ۱۵-۱ در خبرگان.
به‌رغم چنین شکستی، افراد مهم ائتلاف فراگیر اصولگرایان، شکست را پذیرفتند و به رای مردم تهران، چه به آنان باشد یا رقبای آنان - که البته وظیفه هر نماینده‌ای است - ادای احترام کردند. زیباترین پیامی که منتشر شد، سپاس‌نامه احمد توکلی بود که پس از نام خدا و ذکر آیه شریفه ۱۴۰ سوره آل‌‌عمران «تلک الایام نداولها بین الناس»، این گونه آغاز می‌شد:
«هم‌وطنان عزیز و بزرگوارم در تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس
سلام و رحمت خداوند بر شما
به تشخیص و خواست شما سه دوره به‌عنوان نماینده‌تان در مجلس شورای اسلامی انجام وظیفه کردم. سپاسگزارم که مرا معتمد خود دانستید و برای خدمتگزاری برگزیدید.»
و در اواخر این سپاس‌نامه می‌خوانیم:
«اکنون که اکثریت شما رای‌دهندگان و موکلان گرامی و بزرگوارم برای ایفای وظایف نمایندگی خود به چهره‌های جدیدی رای داده‌اید و این خادم را از بار سنگین وکالت رهایی بخشیده‌اید، باادب و احترام و خلوص باطن، سپاسگزارتان هستم و برایتان بهترین‌ها و بازهم بهترین‌ها را آرزو می‌کنم و از سر تکریم قانون و اعتقاد قلبی به مردمسالاری دینی صمیمانه به منتخبان محترم شادباش می‌گویم.»
این می‌شود مرام اصیل یک اصولگرای اصیل؛ چه مردم او را انتخاب کنند و چه نکنند، قدردان اعتماد مردم است و به انتخاب آنان احترام می‌گذارد. از همان ابتدا مشخص است که مفهوم چرخش قدرت در ذهن شخصی مانند احمد توکلی، چقدر عمیقا نهادینه شده که حتی از منظر او برای اصل چرخش قدرت، می‌توان از سنت‌های الهی که در قرآن مجید آمده بهره برد! کسی اگر این پیام را بخواند، حس می‌کند که او از ته دل نه ناراحت است و نه خوشحال و معتقد است که مقدر الهی این بوده و الخیر فی ما وقع و چه‌بسا خیر او و هم‌فهرستی‌هایش، ممکن بوده در حالتی رقم بخورد جز مجلس که هم مفیدتر به حال مردم باشد و هم خود آنها.
برخی دیگر از اصولگرایان نیز به درستی، این گونه موضع‌گیری کردند که «رای مردم را نباید به خوب و بد تقسیم کرد». اما در کمال تعجب، طیفی - که اقلیتی هستند ولی پر سر و صدا - با بی‌احترامی به رای مردم، همان اشتباهی را مرتکب شدند که برخی اصلاح‌طلبان در انتخابات ۸۸ انجام دادند، با این تفاوت که آن اصلاح‌طلبان انگشت اتهام خود را به سمت نظام نشانه رفتند و این طیف، در اقدامی‌عجیب، مردم را متهم کردند! بخشی از فرضیه‌ای که این طیف در راستای توضیح و تبیین علل شکست اصولگرایان ارائه می‌دهند، مبتنی بر این فرضیه است که تهران شهر بی‌اخلاقی شده و بر همین اساس این آرا طبیعی است.»
این اظهارنظر از دو منظر عجیب است؛ اولی از حیث نوع و جنس نگاه به مردم و دومی استدلال و ادعاهایی که خلاف آمار و ارقام است.اول- این طیف به‌رغم اینکه خود را عامل به خط‌امام و رهبری و طابق النعل بالنعل گفتمان امام و رهبری می‌دانند، از یک سو فراموش کرده‌اند که «میزان رای ملت است» یعنی چه؛ میزان رای ملت است چه با ما باشد و چه بر ما باشد، میزان رای ملت است چه به اصولگرایان باشد، چه به اصلاح‌طلبان و چه به جریان‌های دیگری که در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کنند، میزان رای ملت است، چه دیروز، چه امروز و چه فردا. برخی گمان کرده‌اند که این «میزان رای ملت است» فقط از حیث قانونی و حقوقی موضوعیت دارد، حال آنکه میزان رای ملت است، یک وجه مهم از گفتمان انقلاب اسلامی ایران است که آن را «جمهوریت» می‌نامیم. یعنی اگر مردم به طیفی که به هر دلیل و با هر کم و کیف، مورد تایید جناح دیگر نبوده‌اند رای دادند، نه می‌توان آن مردم را سرزنش کرد و نه هر‌گونه بی‌احترامی‌یا تحقیر به آنها رواست، چرا که ناگهان و یک شبه این تغییر اتفاق نیفتاده است و بهتر و عاقلانه‌تر آن است که آنها که مورد تایید رای اکثریت مردم قرار نگرفته‌اند، به‌دنبال دلیل و ضعف در خود باشند، نه الزاما در رای مردم. پیام رهبر انقلاب را هر کس که پیرو حقیقی خط‌امام و رهبری است اگر کنار آن جملات پرخاشگرایانه و هجمه‌های علیه مردم بگذارد، نمی‌تواند حق را به آن پرخاشگری‌ها بدهد. رهبری در بخش ابتدایی پیامشان به مناسبت حضور پرشکوه مردم در انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری می‌فرمایند: «خداوند دانا و توانا را سپاس که در آزمون بزرگی دیگر، ملت آگاه و مصمّم ایران را به پیروزی رسانید؛ آنان توانستند برای سی و ششمین بار از آغاز انقلاب اسلامی، در انتخاباتی سراسری، با عزم راسخ و شور و نشاط به‌یادماندنی حضور یابند و سرنوشت کشور را در مقطع کنونی رقم بزنند؛ نمایندگان خود را برای تشکیل دو مجلس پر‌قدرت و پر‌اهمیت برگزینند و بار دیگر مردمسالاری را در چهره درخشان و پر‌اقتدار خود به جهانیان نشان دهند. ایران اسلامی به ملت خود می‌بالد و به استحکام مقرّراتی که این فرصت‌های مغتنم را برای قد برافراشتن و تجدید قوای ملی فراهم آورده است، سر می‌افرازد.
اینجانب وظیفه خود می‌دانم که از این لبیک عمومی به فراخوان نظام اسلامی سپاسگزاری کنم و پاداش و هدایت الهی برای مردمی‌که این جمعه پر‌کار و پرشکوه را آفریدند مسألت نمایم...»
دوم- اگر این اظهارنظرهای عجیب، از حیث آمار و ارقام هم مورد مداقه قرار گیرند، مشخص می‌شود که خدای ناکرده نه مردم عوض شده‌اند، نه عوضی شده‌اند، نه ضدانقلاب شده‌اند، نه بی‌بند و بار و غرب زده شده‌اند، بلکه سلایقشان را متناسب با نتایج و عملکردها تغییر داده‌اند، همین.
آمار مشارکت مردم ایران در انتخابات دور گذشته مجلس یعنی مجلس نهم ۶۴ درصد بوده است، یعنی دو درصد بیشتر از انتخابات امسال. آمار مشارکت مردم تهران در انتخابات مجلس قبل (نهم) ۴۸ درصد بوده و در این دور، ۵۰ درصد. یعنی دو درصد مشارکت کشوری کاهش و دو درصد مشارکت در تهران افزایش یافته است. حال سوال این جاست که چطور که ۴ سال قبل، وقتی همین مردم تهران به اکثریت قریب به اتفاق اصولگرایان رای می‌دهند، توسط همین طیفی که امسال مردم تهران را مورد توهین قرار داده‌اند، به‌عنوان مردم بابصیرت، انقلابی و در مسیر انقلاب و اسلام نام گرفته بودند، اما ناگهان بعد از ۴ سال، همان مردم انقلابی شدند ضد انقلاب؟ آیا رای مردم شاقول و شاخص است یا یک طیف خاص که خود را سنگ محک انقلابی بودن خواص و عوام می‌داند؟
پنج سال قبل که همین مردم تهران، یوم الله ۹ دی را رقم زدند، بیانیه پشت بیانیه توسط همین طیف صادر می‌شد مبنی بر اینکه مردم تهران و ایران علیه فتنه صف کشیده‌اند، اما حال که همان مردم، سلیقه انتخاباتی خود را این گونه اعلام کرده‌اند، باید طوری توسط این جریان معرفی شوند که ضدانقلاب و غرب‌زده‌اند؟! طی چهار سال یا پنج سال مگر می‌شود مردم دچار استحاله ایدئولوژیک و شخصیتی آن هم در این حد شوند؟ اکثر جریان‌ها، از اصولگرا گرفته تا مستقلین، چه آنها که رای آورده‌اند و چه نه، به رای مردم احترام گذاشته و معتقدند که مردم به هر دلیلی، اعتمادشان نسبت به طیفی کم رنگ و به طیفی دیگر پر‌رنگ‌تر شده، در تهران به یک صورت و در شهرستان‌ها به صورتی دیگر، در یک شهر بیشتر اصولگرایان را برگزیده‌اند و در شهری دیگر بیشتر اصلاح‌طلبان را و در برخی موارد هم مستقلین را.
اما جریانی همیشه هستند که مقصر را همیشه در هر جا جست‌‌و‌جو می‌کنند جز خود؛ سوالی که پیش می‌آید این است که مثلا به هر دلیل و به هر ترتیب و با هر کم و کیفی، اگر مثلا در انتخابات شورای شهر پنجم در سال ۹۶ و یا انتخابات مجلس یازدهم و یا ریاست‌جمهوری دوازدهم یا سیزدهم، مردم تهران به نامزدی که مورد حمایت این جریان است رای دادند، چه پاسخی به این جنس استدلال‌ها و تفسیر رای مردم خواهند داشت؟ آیا آن موقع مردم انقلابی قلمداد می‌شوند؟ مثلا خواهند نوشت که «بعد از دو سال (یا چهار سال) دوری مردم تهران از ارزش‌های انقلاب و اسلام، دوباره به دامان انقلاب اسلامی بازگشتند»؟!
نه مردم تهران کوفی‌اند و نه فهرست امید یک «لیست انگلیسی» بود. اشتباه اول برخی اصولگرایان این بود که به رقیب تهمت انگلیسی بودن زدند و غلط دوم این بود که مسئولان، مردمی‌را که ولی‌نعمتان آنان هستند، کوفی نامیدند. مردم حتی زمانی که در انتخاب بنی صدر اشتباه کردند، امام خمینی (ره) از گل نازک‌تر به آنان خطابی نکرد! آن هم امامی‌که اکثریت قریب به اتفاق مردم، جان فدایش بودند و اگر به آنان عتاب هم می‌کرد، نه می‌شوریدند و نه از امام دلگیر می‌شدند، بلکه از تصمیم اشتباه خود بر‌می‌آشفتند، اما امام مگر می‌توانست مردم را مورد عتاب قرار دهد؟ از دو جهت خیر؛ اولا چون بنی‌صدر با اجازه امام پا به عرصه انتخابات گذاشته بود و ثانیا امام نیز خود حکم او را تنفیذ کرده بود. اما در مجال این یادداشت، موضوعیت ذکر این برگ از تاریخ از این باب بود که آن امام با آن جایگاهش، به خود اجازه نمی‌داد تا مردم را سرزنش کند، آن وقت چطور افرادی که در بهترین حالت، سرباز صفرهای امام بوده‌اند یا حتی برخی‌شان در آن زمان شیرخواره بوده‌اند، به خود اجازه می‌دهند که این گونه با مردم سخن برانند؟ نظام عوض شده، دور از جان مردم عوضی شده‌اند و یا نکند این افراد، سلوک و مرام امام را به رسمیت نمی‌شناسند؟!
یک روز باید فرا رسد که آن طیف انحصار طلب که همه را متهم به ضدولایت فقیه بودن و لایت مدار نبودن می‌کنند، پاسخ دهند که چطور این‌گونه موضع‌گیری‌هایی پس از انتخابات ۹۴ انجام دادند در حالی که مواضع رهبری بالعکس آنان، فقط و فقط در جهت قدردانی از حضور پرشور مردم در انتخابات بوده است؟
خود کرده را تدبیر نیست؛ افراطی‌ها و برچسب زنان، باید به تذکرات دوستان خود توجه می‌کردند. همان موقعی که دو هفته پیش از انتخابات، برخی دلسوزان اصولگرا، به بعضی دیگر از اصولگرایانی که رقیبشان را به «انگلیسی بودن» تهمت زدند، نصیحت کردند که خودتان را می‌خواهید ضد انگلیسی بنامید، بنامید اما رقیبتان را انگلیسی ندانید. وقت آن رسیده تا بسیاری بفهمند که پیام انتخابات مردم در ۷ اسفند ۹۴ چه بود؛ پیام مردم این بود که «به ما هم حق انتخاب بدهید»، پیام این بود که «ما نظر خود را اعمال و اعلام می‌کنیم که به کدام طیف نزدیک‌تر است»، پیام این بود که «همان‌طور که یک دور ممکن است به اصولگرایان رای دهیم، به هر دلیلی، ممکن است این دور بخواهیم اصلاح‌طلبان وارد مجلس شوند». پیام مردم این است که «من رای می‌دهم و رای من همیشه میزان است». میزان، همیشه رای ملت است، چه اصولگرایان از صندوق در‌بیایند و چه اصلاح‌طلبان و چه جریان سوم. صندوق آراء، هر چه باشد، صدای ملت است؛ نه صدای انگلیس است، نه صدای ضدانقلاب است و نه صدای اهل کوفه است. میزان، صدای ملت است.
دیدگاه تان را بنویسید