گفت‌وگوی مثلث با عباسعلی منصوری آرانی
همه‌چیز را جناحی نبینیم
آقای منصوری‌آرانی! شما عضو کمیسیون برجام بوده‌اید و تقریبا در جز‌ئیات توافق هسته‌ای و حاشیه‌های پیرامونی قرار دارید. تازه‌ترین تحول در این مورد اظهارات اخیر رئیس کل بانک مرکزی است. او در آمریکا گفته است «تقریبا هیچ‌چیز» از اجرای توافق به دست نیامده است، ارزیابی شما از سخنان این مقام دولتی چیست؟
از آن‌جایی که موضوع برجام راهبردی است، باید با عینک راهبردی نیز به آن نگاه کرد اما متاسفانه در کشور ما این موضوع مهم و راهبردی در حد یک موضوع تاکتیکی تنزل پیدا کرده و آن هم در اختیار جریانات سیاسی قرار گرفت و هر دو گروه مخالف و موافق برجام را دست‌مایه رفتارهای سیاسی خود کرد تا با عینک جریانی و جناحی به برجام نگاه کنند. شکل و ماهیت برجام به‌گونه‌ای است که در صورت مشاهده با عینک بدبینی نقاط فراز و فرود یا قله و دره به شکل برجسته‌تر و عمیق‌تری دیده می‌شود یعنی دره‌ها عمیق‌تر دیده شده و قله‌ها نیز برجسته‌تر مشاهده می‌شود که این مهم منجر به تحلیل اشتباه می‌شود.
آنچه امروز مشاهده می‌شود اظهارنظرهای غیر‌منصفانه در مورد برجام و سرنوشت آن است و هر رسانه و روزنامه‌ای هم بر مبنای تعلق به جناح مورد نظر خود، به وضعیت برجام نگاه می‌کند اما تحلیل منطقی بر‌اساس میزان تحقق انتظارات از برجام باید باشد، یعنی میزان قوت و ضعف در کنار داد و ستد‌ها گذاشته شود و واقع بینانه تحلیل کرد.
به هر حال توافق هسته‌ای و برجام تقریبا مهمترین موضوع در کشور در چند ماه اخیر بوده و جناح‌ها، احزاب و گروه‌های سیاسی در این مورد وارد شده‌اند و نظر داده‌اند. از این منظر اظهارات آقای سیف را چگونه می‌توان در کانتکس سیاست داخلی دید؟ به این معنا که آیا حالا با این سخنان باید وزنه درستی حرف منتقدان را سنگین‌تر بدانیم و جامعه هم باید این‌گونه به نتیجه برجام نگاه کند؟
واقعیت و نظر‌سنجی‌ها حکایت از موافقت 85 درصدی مردم از مساله برجام را داشت و بعد از انتخابات سپری شده، تاثیرات فوق‌العاده برجام به‌خصوص در کلانشهر تهران برجسته‌تر شد چراکه ما در انتخابات شاهد مشارکت گسترده مردم بودیم و این مشارکت نشان داد که همه گروه‌ها و جناح‌ها، این عمل راهبردی یعنی برجام را قابل اهمیت دانسته و جدی گرفتند و از کنار این مورد نباید به سادگی بگذریم. این تحلیل را حتی می‌توان به انتخابات سال‌های آتی نیز تعمیم داد. بنابراین می‌توان گفت، جناح‌های سیاسی هرکدام با دید خود به سراغ برجام رفتند. عده‌ای تایید و عده‌ای رد کردند اما نمی‌توان این بحث‌های حاضر را بر‌اساس درون‌دولتی یا برون‌دولتی تعریف کرد چراکه همه جناح‌ها در تلاش هستند با تقویت یا تضعیف برجام انتخابات 96 را به سود خود رقم بزنند.
باید دید ما چه توقعاتی از برجام داشتیم، به‌طور مثال ما توقع داشتیم غنی‌سازی در برجام نهادینه شود، تحقیق و توسعه انجام پذیرد، آب سنگین داشته باشیم، پرونده «پی‌ام دی» بسته شود، تحریم‌ها برداشته شود و ر‌آکتور آب اراک، فردو و نطنز حرکت کند.
حال با چینش این توقع‌ها در کنار برآورده‌‌شدن آنها، پازلی شکل می‌گیرد که نیازمند بررسی برای تحقق میزان این آرمان‌هاست که این بررسی می‌گوید پرونده پی‌ام دی بسته شده، تحقیق و توسعه انجام می‌شود، آب سنگین را داریم و غنی‌سازی نیز انجام می‌شود و تنها موضوع مورد مناقشه در این میان بحث تحریم‌ها‌ست که برای تحلیل درست آن باید به گذشته و اتفاقاتی که در حال رخ‌دادن بود نیز بپردازیم.
از سوی دیگر بحث توسعه موشکی نیز در برجام ذکر شده بود که ما دقیقا بدان پرداختیم و اینها نشان‌دهنده عبث نبودن مساله برجام است. چراکه جمهوری اسلامی ایران با برجام، ایران‌‌هراسی را منکوب کرد و توانستیم قطعنامه‌های قبلی را ملغی کنیم که این موضوع بسیار مثبتی است.
برخی منتقدان اظهارات اخیر رئیس‌کل بانک مرکزی را دال بر اعتراف دولت نسبت به شکست در این زمینه دانسته‌اند. نظر شما در این مورد چیست؟
برجام درست‌ترین و هوشمندانه‌ترین مورد است که به نفع نظام بوده چرا که اگر خوب باشد پای کل نظام درمیان است و اگر هم بی‌نتیجه بماند به ضرر کل نظام تمام خواهد شد اما لازم است بحث تحریم‌ها و مناقشات حاصل از آن با همفکری برطرف شود، ضمن اینکه ما در مذاکرات همواره متوجه بدعهدی آمریکایی‌ها بوده‌ایم و غیر‌قابل اعتماد بودن طرف مقابل ما به‌خصوص آمریکایی‌ها موضوع جدیدی نیست که مطرح شود.
برخی دولتی‌ها از جمله خانم ابتکار گفته‌اند که سخنان آقای سیف مصرف خارجی داشته است. نظر شما دراین مورد چیست؟
ما نه خوشبینانه و نه بدبینانه نگاه می‌کنیم، بلکه باید واقع‌بینانه به موضوع نگریست چراکه خوشبینانه سهل‌انگاری کردن است و بدبینانه منفی نتیجه‌گرفتن از موضوع است. باید با واقعیت‌های صحنه پیش برویم. اینکه رئیس کل بانک مرکزی این موضوع را مطرح کردند شاید واقع‌بینانه یک آسیب باشد که لازمه آن فکر جمعی و تصمیم جمعی به دور از هر جناح‌گرایی است. نباید توقع داشته باشیم مساله‌ای مانند برجام ساده پیش رود چراکه مثل عملیات نظامی است که با فکر و برنامه‌ریزی طراحی می‌شود اما در قله‌ها و فازهای بالا به مشکلاتی بر می‌خوریم. خط کشیدن بر برجام، راه‌حلی ابتدایی و غیر‌حرفه‌ای است و باید موانع برجام را برطرف کرد.
پس به نظر شما در شرایط فعلی ایران باید چه مسیری را در پیش بگیرد؟
ایران از حالا به بعد باید با موضوعات همچون یک کشور حرفه‌ای رفتار کند. کشور حرفه‌ای موانع را مشاهده و پس از آن با به کارگیری تمامی قوا اقدام به راه‌حل‌یابی می‌کند. ایران باید از رفتارهای آماتوری خارج و وارد دنیای حرفه‌ای شود. بازی با ورودی‌هایی که دارای فازهای بین‌المللی است همچون مذاکرات با قدرت‌های برتر جهانی، رفتارهای حرفه‌ای را می‌طلبد و نباید با کوچکترین موانع خم شد، ترسید و دست‌ها را به نشانه تسلیم بالا برد و راحت‌ترین راه که پاک کردن صورت مساله است را برگزید. این‌گونه نمی‌توان میان قدرت‌های جهانی درخشید؛ در صورتی می‌توان در بازی‌های بین‌المللی ایفای نقش کرد که با راه‌حل‌های منطقی و باتوجه به اهرم‌های موجود در دست مثل سیاست خارجی و اقتدار نظام، مشکلات را برطرف کرد و موانع را از میان برداشت.
دیدگاه تان را بنویسید