گفتوگوی مثلث با ابوالفضل ظهره وند
خرید اوراق قرضه ایالات‌متحده اشتباه بود
«زبان آمریکایی را فقط و فقط در مفهوم بازدارندگی می‌توانیم جا بیندازیم. یعنی برای دیالوگ آمریکایی فقط در چارچوب بازدارندگی می‌توان با او صحبت کرد.»
آقای ظهره‌وند! اگر قرار باشد بحث را در مورد ماجرای مصادره 2 میلیارد دلار از اموال ایران توسط آمریکا آغاز کنیم باید به سرآغاز این پرونده برویم. اکنون یک بحث مهم به راه افتاده؛ اقتصاد‌دان‌ها، دیپلمات‌ها و اعضای دولت‌های اصلاحات، احمدی‌نژاد و روحانی هر کدام دیگری را مقصر این ماجرا می‌دانند و آغاز ماجرا را به هم نسبت می‌دهند. شما به‌عنوان کسی که از ابتدا در این ماجرا حضور داشته‌اید این مساله را چگونه می‌بینید؟
در یک موضوعی که مسائل و منافع ملی ما را هدف قرار داده یا می‌دهد اینکه بخواهیم فقط دنبال مقصر و تقصیر باشیم با رویکرد ملی تناقض دارد. دوستان متاسفانه فراموش می‌کنند که حکومت یک امر ممتد است. یعنی اینکه این حکومت و امر حاکمیت از هر دوره‌ای که نگاه کنیم به دوره بعد منتقل می‌شود، مسئولیت‌هایی که این دولت دارد در دولت قبلی هم بوده است. یعنی نمی‌توانیم بگوییم قراردادی که در دوره قبل امضا شده در این دوره و برای دولت جدید با وجود سیاست‌های جدید، تعهدآور نیست. اگر اینطور شود دیگر سنگ روی سنگ بند نمی‌شود. هر کدام از دوره‌ها یک تجربه ملی است که دستاوردها و خطاهایی دارند که برای دولت بعدی یک سرمایه است. حضرت آقا هم در ابتدای شروع به کار دولت جدید توصیه فرمودند که بایسته آن است که سیاست دولت جدید متشکل از نقاط قوت دولت قبل منهای نقاط ضعف آن باشد. این همان ممتد بودن اصل حاکمیت و حکومت است و تغییر نظام اتفاق نیفتاده. اما متاسفانه به نظر می‌رسد برخی دوستان ریل عوض می‌کنند، بنابراین بنده نه آقای خاتمی را مقصر می‌دانم و نه آقای احمدی‌نژاد را و نه حتی آقای روحانی را. بحث من این است ؛اتفاقی که افتاده در بدنه اجرایی
تصمیم‌سازی حکومت و به‌خصوص قوه‌مجریه و بانک مرکزی بوده است. تیم کارشناسی، نحوه مدیریت ذخایر ارزی را با معاونت مربوطه برعهده دارد که در اینجا اتفاقی و خطایی رخ داده که آثارش الان مشهود است. البته اگر بخواهیم آسیب‌شناسی کنیم، می‌توانیم بگوییم شاید برخی سیاست‌هایی که در این دوره در قبال آمریکا اتفاق افتاد و تغییراتی که صورت گرفت، از چهره بیرونی ما صورت ضعیفی را به نمایش گذاشته که آنها جرات به خودشان دادند که این بخش از اموال را بردارند. اما این باز هم یک تحلیل است و نباید روی آن بایستیم. این تنها یک نظر کارشناسی است. علی‌ای‌حال به جای اینکه مصادره این دو میلیارد دلار را به دولت نهم، دهم یا هشتم نسبت دهیم، باید دنبال راه چاره باشیم؛ این مهم است. من معتقدم قبل از هر چیزی نفس خرید اوراق قرضه ایالات‌متحده اشتباه بود.
این خرید در چه زمانی اتفاق افتاده است؟
در زمان دولت اصلاحات بوده است.
خب چرا این تصمیم گرفته شد؟
در واقع مرکزیتی که مراکز ارزی کشور را مدیریت می‌کند، تشخیص کارشناسی‌اش این بوده که خرید این اوراق که بی‌نام هم هست و در سراسر دنیا ارزش و اعتبار دارد می‌تواند هم یک سرمایه‌گذاری مطمئنی باشد و هم سود مناسبی داشته باشد. بنابراین یک تشخیص کارشناسی بوده و این اتفاق افتاده است. بانکی هم که در این پروژه عمل کرده به نظرم بانک خوبی بوده است. یعنی امین بوده و درست عمل کرده است. یعنی خرید کرده و وجه دلالی خود را گرفته و حق‌الزحمه خود را برداشت کرده و پس از آن از این اوراق نگهداری کرده و بعد که سررسید شده دوباره به مرکزیتی که خرید کرده، داده و پول را دریافت کرده است. نگهداری آن حجم پول که بالغ بر 7/3 میلیارد دلار بوده، نمی‌توانسته در شعبه کانادایی خودش صورت پذیرد. این مرکزیتی که ذخایر ارزی را کنترل می‌کند، خودشان تصمیم می‌گیرند که چه میزان را در لندن و مابقی را در توکیو، کره، امارات، فرانسه یا ایتالیا ببرند و بنا بر ظرفیت‌هایی که داشتند مثلا در سوئیس نگهداری کنند. ارتباطی که با بانک‌ها داشتند هم مهم است. البته من نمی‌خواهم آنها را صددرصد محکوم کنم؛ تنها جایی که می‌توان به اینها ایراد گرفت آنجاست که به چه دلیل تخلف
کردید. شاید مصوبه قانونی هم نبوده اما به نظرم نگاه و رویکرد اینجا تفاوت داشته است. به‌عنوان مثال اگر فردی که آمریکا را دشمن می‌دیده، در آن کانون تصمیم‌گیری حضور می‌داشت، اوراق دشمن را نمی‌خرید. اما دوستانی که در آنجا این تصمیم را گرفتند، نگاه دشمنانه به آمریکا نداشتند و شاید تهدیدی هم از سوی آمریکا نمی‌دیدند. یعنی مساله اینجا کلید می‌خورد و این اتفاقات مسئول نهایی از یک رویکردی است که با رویکرد بایسته انقلاب اسلامی زاویه دارد. اگر اینها در محیط زیرساختی و پارادایمی و الزامات آن تصمیم بگیرند، قطع به یقین قدرت‌های ما به‌گونه‌ای تعریف می‌شود که متفاوت خواهد بود از کسانی که نگاه و تفکرشان بین‌الملل‌گراست. می‌خواهم بگویم اینها محصول نهایی از یک تغییر رویکرد و تفاوت رویکرد است. اگر ما به‌عنوان یک نظام سیاسی که قانون اساسی مکتوب جزئیات این نظام است و نقاط عزیمت این نظام سیاسی است و حدود رفتاری با حاکمیت را تعیین می‌کند، در صورتی که در این چارچوب عمل می‌کردیم، قطع به یقین اتفاق نمی‌افتاد. حالا که اتفاق افتاده، دولت کنونی به هر حال موظف است مسائل را حل کند. آقایان تصور می‌کنند وقتی به دولت رسیده‌اند آمده‌اند که
در چرب و شیرین و در استراحت به سر ببرند! اصلا نفس وجود حکومت، برخورد و رفع و رجوع معضلات کنونی و احتمالی است که در آینده به وقوع می‌پیوندد. کشور دائما مساله دارد و خواهد داشت، بنابراین برای حل‌و‌فصل مسائل انتخاب شدند و نه برای اینکه راحت باشند. بعد بگویند که مسکن مهر هم برای دولت دردسر است درحالی که دولت برای پذیرش دردسر آمده است. اگر آمده باشد اینجا که فقط کار پروتکلی کنند و سفر خارجی بروند و روزگار خوش داشته باشند، این دیگر اشتباه راهبردی است درحالی که کشور انگلیس هم اینطوری نیست.
شما به جهت مسئولیتی که داشته‌اید در جریان جزئیات این پرونده هستید. سوال این است که از چه زمانی متوجه شدید این ماجرا در حال جدی شدن است؟
تقریبا هشت‌سال پیش، موضوع در ایتالیا (رم) مطرح شد. ما هم اطلاع نداشتیم که پولی یا وجهی در بانک اوبه‌ای (بانک لیبیایی که یک شعبه هم در رم دارد) است. ما در همان دوران مواجه بودیم با تحرکات خانواده سربازان کشته شده آمریکایی در لبنان که یک تیم حقوقی را استخدام کرده بودند، در کنار آن هم هدایت‌ها و کمک‌های سرویس اطلاعاتی آمریکا بود؛ و آنها در تلاش بودند تا در مکان‌های مختلف طرح شکایت بکنند و غرامت بگیرند، یکی از آن مکان‌ها، ایتالیا بود. یک بانک دیگری هم بود به‌نام «بی‌ان‌ال» که آنها اطلاع پیدا کردند ایران در آن بانک پول دارد، یک رای را از دادگاه آمریکایی آورده بودند که در دادگاه ایتالیا هم تایید شده بود، که ما هم در برابر آن ایستادیم و توانستیم در دیوان عالی ایتالیا، به‌نفع خودمان رای بگیریم که این رای، آن رای دادگاه آمریکا را در ایتالیا شناخته شده ندانست. این موضوع باعث شد که این جریان فروکش کند، اما خانواده‌های آمریکایی و آن تیم حقوقی سعی می‌کردند به هر ترتیب، جاهایی را که ما منابعی داشتیم پیدا و آن را توقیف کنند. در خصوص موضوع بانک اوبه‌ای هم ما بعدا متوجه شدیم که یک مبلغی پول ایران در آنجا هست و
آمریکایی‌ها هم توانسته بودند پی ببرند که منابعی از ذخایر ایران در آنجا است و توانستند رای انسداد بگیرند و آن را مسدود کردند. در اثنای بررسی اینکه اصلا چرا در بانک اوبه‌ای پول داریم، و بدانیم این پول از کجاست و آیا از فروش نفت است، کاشف به‌عمل آمد که در گذشته قبل از دولت نهم، تیم مدیریت‌کننده منابع ارزی در بانک مرکزی، یک بخشی از ذخایر در اختیار را اوراق دولت آمریکا خریده است؛ و این نکته اولین مساله بود. این اوراق از سی‌تی بانک که در لوکزامبورگ شعبه اصلی آن قرار دارد، به‌عنوان بانک عامل و امین خریداری شد. البته اگر در آنجا مشخص می‌شد که خریدار جمهوری اسلامی ایران است، یا اوراق را نمی‌فروختند و یا بعدا هنگام سررسید اجازه تبدیل به دلار داده نمی‌شد، بنابراین آنها با عنوان دیگری که من نمی‌دانم چه بوده، سی‌تی بانک را به‌عنوان واسطه و دلال سرمایه‌گذاری و خرید انتخاب کردند و در زمان سررسید که نمی‌دانم چندساله بوده، چون معمولا اوراق‌ها تا پنج سال هم دارند، سی‌تی بانک این اوراق را می‌دهد و پول سودش را می‌گیرد. سی‌تی بانک چون در نگهداری این حجم پول مشکل داشته، عنوان می‌کند که ما باید این پول را از شعبه کانادایمان
منتقل کنیم به جایی دیگر، باز این تیم مدیریت‌کننده منابع ارزی در بانک مرکزی، از قرار بانک اوبه‌ای را انتخاب می‌کند و می‌گویند «پول را به اینجا منتقل کنید.» اشکال دیگری هم که در این مورد پیش آورده‌اند، اینکه ما در سال 86 که پول به بانک اوبه‌ای آمد متوجه مساله شدیم و در سال 87 در واقع دور تازه‌ای از سیاست‌های تحریمی آمریکا رقم خورد و در سال 88 تشدید شد و به اوج رسید، بنابراین اتفاقات اولیه قبل از تشدید تحریم‌ها رخ داده است.
شما می‌گویید که خرید این اوراق در زمان دولت اصلاحات بوده است. اما نکته‌ای که وجود دارد جایی است که منتقدان دولت‌های نهم و دهم روی آن دست گذاشتند. آنها می‌گویند آقای احمدی‌نژاد باید این اموال را قبل از این اتفاقات از ایالات‌متحده خارج می‌کرده. آقای طهماسب مظاهری که در دولت آقای احمدی‌نژاد حضور داشته گفته است که آقای احمدی‌نژاد اعتقاد داشت تحریم‌ها کاغذپاره است و آنها هیچ غلطی نمی‌توانند بکنند و لازم نیست در این زمینه تلاش کنید. آقای بعیدی‌نژاد هم گفته خارج نکردن این اموال از آمریکا از سوی مسئولان وقت قبل از سال 1387 باتوجه به تلاش بی‌شمار اصحاب پرونده پترسون که به‌شدت دنبال منابع مالی ایران در آمریکا بودند یک بی‌احتیاطی دیگر بوده است. چرا دوستان وزارت‌خارجه در زمان احمدی‌نژاد یا دوستان حقوقی در این زمینه احتیاط نکردند؟
اصلا اینطور نیست. این 7/3 میلیارد دلار مثل ده‌ها میلیارد دلار دیگری است که در جاهای دیگر پراکنده است. این 2 میلیارد دلار در لندن هم که بود می‌توانستند آن را بگیرند. کافی بود آنها رای دادگاه ایالات‌متحده را که در ایتالیا برده بودند و شناسایی شده بود به لندن ببرند و آنجا هم علی‌الظاهر قدرت حالت مستقل دارد. بنابراین می‌توانستند در یک شهر رای قاضی را بگیرند و با حکم بتوانند پول را بردارند. بنابراین اصلا اینطوری نیست. یعنی ما ده‌ها میلیارد دلار داشتیم و این جریان توانسته بود کلید آن را در ایتالیا بزند. رای دادگاه ایتالیایی را گرفته بود و آمده بود که دست روی این بگذارد و توقیف کند. اما اگر چنانچه این را جای دیگر هم می‌بردند شاید سرنوشتی بدتر از این پیدا می‌کردیم. اینها فعلا 2 میلیارد گذاشته بودند و فردای روزگار می‌توانند موضوع دیگری را مثلا در الخُبَر مطرح کنند. الان در مورد پولی که آنجا مانده، مسدود شده و امکان خروج ندارد و برجام هم نتوانست مساله تحریم دلار را حل کند، آقایان چه جوابی دارند که بدهند؟ الان موضوعات متعددی داریم که نوع رویکرد یا برخورد با مساله غلط است. اشکال این آقایان این است که هرجا که کم
بیاورند، می‌خواهند موضوع را به جای دیگر پرتاب کنند. الان به‌هر‌حال یک نمونه پیش آمده که منافع ملی ما مورد تعرض یا تهدید قرار گرفته است. شما قابلیت‌تان را نشان دهید که چه کار دارید می‌کنید؟ ضمن اینکه وقتی دولت‌ها تغییر می‌کنند در نهایت دو، سه اتوبوس جابه‌جا می‌شوند درحالی که خانواده دولت چند میلیون جمعیت دارد. بنابراین بدنه کارشناسی و ساختارهای مدیریتی و فرآیندهای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری است که از دل آن این مصیبت‌ها درمی‌آید.
همیشه در همه دولت‌ها همینطور بوده است. در زمان آقای احمدی‌نژاد خصوصا این بیشتر بود. می‌گفت قانون را قبول ندارم...
ببینید! من دارم فراجناحی صحبت می‌کنم و خواهشم این است که این را تفهیم کنید. من تلاش می‌کنم بگویم فرق است بین نظام سیاسی با حکومت. حکومت، کارگزار و نوکر ملت است. حکومت وابسته به نظام و امت است و باید دست و گردنش نزد امام و ملت دراز باشد نه اینکه خودش را ولی‌نعمت ببیند. نه اینکه هر کجا کم آورد در موضع پاسخگویی نباشد. آقا این اتفاق افتاده و شما در برجام می‌توانستید همان‌طور که قضیه جاسوس جیسو‌ن رضائیان را از شما امتیاز گرفتند شما هم این را امتیاز می‌گرفتید. این پرونده در معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری مفتوح است و چرا اینها در جریان نبودند که این پرونده را در این مدت 2 سال و هفت ما بخوانند تا حالا که قرار است با آمریکا مذاکره کنند، مطرح سازند.
همین 7/3 میلیارد دلار را؟
بله و الان 7/1 میلیارد دلار دیگرش هم گیر است و آن چه خواهد شد؟ بحثم این است که الان گرگ‌ها آمده و به بخشی از این پول حمله کرده‌اند. معاونت حقوقی چه کرده است؟ نباید این را مربوط به دولت قبلی بداند. حکومت و نوکری یک امر متداوم است و بایستی اگر نمی‌توانید، بروید و بگذارید شجاعان و آگاهان سر کار بیایند. هرکسی که بتواند کار کند را کنار می‌گذارند و بعد می‌گویند که قحط‌الرجال است و ما نمی‌دانیم و نمی‌توانستیم و این اشکال برآمده از آنجاست که با آمریکا رابطه نداریم! اصلا اساس این کشور بر این است که منافع خود را از دل بحران درآورد. چه مشکلی دارد؟ مدیریت بحران یعنی چی؟ مگر اسرائیل در قلب بحران نیست؟ اگر می‌خواهید درونزا باشید و بازیگر منطقه، در بحران افغانستان هستیم، اگر بحران است درون سوریه هستیم و مفهوم بحران در این است که منافع ما باید لحاظ شود و در غیر این‌صورت دیگی که برای ما نجوشد باید اتفاق دیگری در آن بیفتد.
در رابطه با همین بحثی که داریم، برخی مقامات دولت از جمله رئیس کل بانک مرکزی و آقای جهانگیری سخنانی مطرح کرده‌اند که حتما در جریان هستید. نظر شما در این مورد چیست؟
این دوستان نه‌اینکه خواسته باشند خلاف بگویند، بلکه گزارش درست به آنها نداده‌اند. خطای استراتژیک و مهمی‌که اتفاق افتاده این است که این دوستان و تیم کارشناسی بانک مرکزی، یک تفکری را از ابتدا داشته‌اند، چه در دولت اصلاحات و چه در دولت کارگزاران و چه در دولت نهم و دهم و حتی شاید الان و آن اینکه اصرار داشتند ذخایر را در بیرون از کشور نگهداری کنند، این یک خطای استراتژیک بوده، به‌خاطر اینکه رویکردش صرفا یک رویکرد پولی ــ مالی و بین‌المللی بود و ملاحظات و چالش‌های پارادایمی‌و تفکر انقلاب اسلامی را لحاظ نمی‌کرد.
اینها اگر متوجه موقعیت انقلاب اسلامی بودند و موضوع را از زاویه انقلاب اسلامی مشاهده می‌کردند، هرگز نمی‌آمدند این‌گونه این پول‌ها را مدیریت بکنند. استدلال آنها این بود که «ما هرچقدر پول در بیرون از کشور داشته باشیم، طرف‌های تجاری‌مان روی ما بیشتر حساب باز می‌کنند.» بنابراین در این رویکرد چیزی به‌نام تحریم و چالش ما و آمریکا جای چندانی نداشته و ندارد.
این خطا که بریده از رویکردهای ایدئولوژیک ما بوده، در واقع مسبب این اتفاق بوده است. در دولت نهم و دهم هم دوستان حتی آقای احمدی‌نژاد هم همین سوال را داشت و تاکید داشت که «ما این پول‌ها را باید به داخل منتقل کنیم و نگذاریم دست گرگ بیفتد.» به همین خاطر هم بود که به‌رغم اینکه عده‌ای اعتراض داشتند، در دولت دهم با فشاری که آوردند به بانک مرکزی و البته رئیس کل بانک مرکزی وقت هم همسو و هماهنگ بود، توانستند بخشی از این ذخایر را به طلا تبدیل و به داخل منتقل کنند. بنده خاطرم هست که برخی در همان دوران که تحریم بود، تاکید داشتند پول را در بانکی در لندن بگذارند؛ در حالی که ما عنوان می‌کردیم؛ ما با انگلیس مشکل جدی داریم، نفتی را که با مصیبت و مشکل می‌فروشیم و بعد تبدیل به دلار می‌شود، شما این دلار را به دست و کنترل دشمنان ما می‌دهید و بعد می‌خواهید از آن منابع استفاده کنید، این کار کشور را ضعیف می‌کند؟
اگر همه منابع خود را به طلا تبدیل می‌کردیم، خیلی دستمان بازتر بود و دیدیم آن بخشی را که تبدیل به طلا کردیم، ارزش آن تا سه‌برابر افزایش پیدا کرد و الان هم که قیمت طلا پایین آمده ما توانسته‌ایم دو برابر سود بکنیم، بنابراین این مجموعه یک فرآیندی را طی کرده و اگر آمریکایی‌ها توانسته‌اند این پول را بگیرند، مربوط به یک فرآیند حقوقی هشت‌ساله‌ای است که آن خانواده‌ها دنبال کرده‌اند و ربطی به اوراق بودن و غیراوراق بودن هم ندارد. باید تیم حقوقی در ریاست‌جمهوری، توانسته باشد این موضوع را مدیریت کند که من در مورد سال‌های اخیر اطلاع ندارم.
ظاهرا عهدنامه‌ای به نام مودت داریم و بر این اساس هرگاه حکم دادگاه داخلی در هر کدام از این کشورها علیه یکی از طرف‌ها صادر شود، می‌توان از طریق مراجعه به دولت و دستگاه دیپلماسی کشور طرف مقابل تقاضا کرد که حکم صادره نقض شود.
ما با آمریکا قطع رابطه هستیم و نباید دستگاه قضایی آمریکا را به رسمیت بشناسیم. اگر به رای یک دادگاه در آنجا اعتراض زدیم و رای دادگاه را به هر ترتیب در طرف مراجعه خودمان به رسمیت شناختیم، بدانید که پشت سر هم این همینطور قطعنامه و رای صادر خواهد شد.
پس باید به لاهه برویم؟
من حقوقدان نیستم و این بحث مسائل حقوقی دارد. از راه معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری با آن همه هزینه و کلی وکلای بین‌المللی که وجود دارد باید از طریق مشورتی که با آنها می‌گیریم وارد عمل شویم. نکته دیگر اینکه زبان آمریکایی را فقط و فقط در مفهوم بازدارندگی می‌توانیم جا بیندازیم. یعنی برای دیالوگ آمریکایی فقط در چارچوب بازدارندگی می‌توان با او صحبت کرد. الان 50، 60 هزار مصدوم شیمیایی داریم اما تا به امروز برای اینها نتوانسته‌ایم حتی دو پرونده درست کنیم اما آنها برای هر آمریکایی 10 تا 11 میلیون دلار غرامت گرفتند. بنابراین ما هم در اینجا می‌توانیم برای افغانی‌ها گروه درست کنیم که اینها شروع کنند در دادگاه‌های مختلف ابتدا در دادگاه‌های خودشان وبعد دادگاه‌های منطقه‌ای، علیه آمریکایی‌ها اقامه دعوی و درخواست غرامت کنند. همینطور ایرانی‌ها، عراقی‌ها، سوری‌ها. باید حجمی‌از صدها هزار میلیارد دلار علیه آمریکایی‌ها طبق همین نُرمی‌که انجام می‌دهند، اقامه دعوی کنیم و در مقاطع مناسب از اینها استفاد کنیم. آنها یک اتفاق مربوط به 20 سال پیش را در یک فرآیند 20 ساله طی کردند و ما برای 20 سال آینده باید فکر کنیم. نزدیک به 390 نفر
مسافر ما را با ناو وینسنس زدند. بنابراین وقتی این را به نرم تبدیل کردیم دیگر از این فرآیند بیرون می‌آیند. والا هرچه قدر که ضعف نشان دهیم بیش از پیش خسارت می‌بینیم. صدای ما نه در لاهه شنیده خواهد شد و نه در جای دیگر.
یک بحث حقوقی این است که طبق روال دادگاه‌های عادله، باید یک جرم ثابت شود و سپس حکم صادر شود، این در صورتی است که هیچ‌گاه دلایل و سندی دال بر دخالت ایران در بمب‌گذاری لبنان ارائه نشده است. باتوجه به این موضوع آیا این حکم را ایران می‌تواند لغو کند؟ در این مورد شما چه نظری دارید؟
ما بالاخره این ذخایر را که بیش از 14 میلیارد دلار است، با سودش از آنها خواهیم گرفت، ولی اگر قرار باشد داخل بازی آنها بشویم، با سیستم حقوقی آمریکا قطع به یقین آن 14 میلیارد را هم از دست می‌دهیم، چون طرف دشمن است و هرگونه دلش خواست، مانند برجام توجیه و تفسیر می‌کند، اینها دستشان باز است و پایه تفسیر حقوقی‌شان با ما فرق می‌کند. ما بر اصل موضوع اعتراض داریم و این اقدام یک فرآیند طولانی را هم
طی کرده است.
حالا اینجا یک بحث دیگر هم وجود دارد و آن اینکه برخی معتقدند این مصادره دارایی‌ها در واقع نوعی نقض برجام است. نظر شما در این مورد چیست؟
باید ببینیم محتوای برجام چه گفته است. اینکه آمریکایی‌ها در تفسیرشان از ماضی نقلی استفاده می‌کنند و می‌گویند که ما به تعهداتمان عمل کرده‌ایم، این یعنی چه؟ این را با استناد به محتوای برجام می‌گویند و ما نباید اجازه می‌دادیم چنین محتوایی درون برجام اتفاق بیفتد و برجام یک گرفتاری و مصیبت بلندمدت است.
دیدگاه تان را بنویسید