معمای پیچیده فراکسیون‌ها
کدام جناح اکثریت را در مجلس دهم دارد؟
«مجلس دهم شبیه هیچ مجلسی نیست، مجلس دهم شبیه خودش است.» این گزاره حتما درست‌ترین تفسیر از هویت سیاسی پارلمان جدید است. خیلی‌ها از جمله برخی تحلیلگران اصلاح‌طلب از چند ماه پیش عنوان می‌کردند که مجلس دهم شبیه‌ترین مجلس به پارلمان پنجم خواهد بود
هر دو جناح خود را برنده انتخابات مجلس می‌دانند؛ این پدیده چرا حاصل شده است؟ چرا تعداد صندلی‌های رسیده به دو جناح در رسانه‌های مختلف فرق می‌کند؟ پاسخ این سوال همان مولفه‌ای است که آرایش نهایی مجلس را مشخص می‌کند.
مجلس متفاوت
«مجلس دهم شبیه هیچ مجلسی نیست، مجلس دهم شبیه خودش است.» این گزاره حتما درست‌ترین تفسیر از هویت سیاسی پارلمان جدید است. خیلی‌ها از جمله برخی تحلیلگران اصلاح‌طلب از چند ماه پیش عنوان می‌کردند که مجلس دهم شبیه‌ترین مجلس به پارلمان پنجم خواهد بود. این تحلیل از آنجا شکل می‌گرفت که بنا بر شواهد و نشانه‌های موجود به نظر می‌رسید اصلاحطلبان به اقلیتی قوی‌تر در مجلس تبدیل شونداما همچنان قدرت اداره کشور در اختیار اصولگرایان باقی بماند. این اما فقط یک پیش‌بینی نبود. برخی از اصلاحطلبان از جمله کارگزاران و برخی تصمیم‌سازان این جناح نسخه تشکیل چنین مجلسی را تجویز می‌کردند و از همین جا می‌شد فهمید که آنها سقف مطالبات خود را تا کجا تعیین کرده‌اند.
چه اینکه سعید حجاریان در این مورد گفته بود: «من معتقدم باید مجلس دهم شبیه مجلس پنجم شود یعنی اقلیت قوی و تاثیرگذار از اصلاحطلبان وارد مجلس شوند و باتوجه به شرایط موجود، چنین چیزی قابل قبول و راضی‌کننده خواهد بود.» محمد قوچانی نیز که عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران شده در سرمقاله هفته‌نامه صدا نوشته بود: «چشم‌انداز مجلس دهم از هم‌اکنون روشن است؛ بازآفرینی مجلس پنجم با ترکیبی از نیروهای معتدل اصلاح‌طلب و اصولگرا که در آن‌جایی برای راست افراطی و چپ افراطی نیست». آنها ائتلاف با بخشی از جریان اصولگرا را نیز دنبال می‌کردند. وقتی اسامی‌نامزدهای تایید صلاحیت شده اعلام شد اصلاحطلبان راهی غیر از ائتلاف نداشتند. حتی افرادی مانند محمد‌رضا عارف که تا پیش از آن می‌گفتند دیگر به ائتلاف فکر نمی‌کنند و باید لیست مستقل اصلاح‌طلبانه ارائه شود حالا تنها راهشان ائتلاف بود؛ ائتلاف برای ارائه لیست.
همین ائتلاف اوضاع تحلیل را پیچیده کرده است. حالا آنهایی که به مجلس راه یافته‌اند گرایش‌های متفاوتی دارند که خط‌کشی میانشان بسیار سخت است.
فراکسیونی به نام امید
«با نهایی شدن نتایج دور دوم انتخابات مجلس شورای اسلامی طی روزهای آینده فراکسیون امید برای مجلس آینده تشکیل خواهد شد.» این را محمد‌رضا عارف گفته است. اما هویت سیاسی این فراکسیون چه مختصاتی دارد. در سطح اول تحلیل می‌توان گفت فراکسیون امید، عنوان بهروز شده فراکسیون رهروان است با یک تفاوت اساسی؛ آنجا اصولگرایان در اکثریت بودند اینجا گویا اصلاحطلبان!
اما در سطح دیگری از تحلیل باید گفت فراکسیون امید هنوز هویت سیاسی‌اش و محتوای درونی‌اش چندان قطعی و مشخص نیست. چرا‌که هنوز معلوم نیست بخش اصولگرای این فراکسیون خواسته‌اش آمدن به این ائتلاف باشد یا خیر.
در همین حال تابش از نمایندگان اصلاح‌طلب گفته است: «سعی خواهیم کرد با همکاری افرادی که در «لیست امید» موفق به ورود به مجلس دهم شدند، فراکسیون «امید» که آقای عارف مطرح کردند را تشکیل دهیم. این فراکسیون متشکل از اصلاحطلبان، اعتدالی‌ها و حامیان دولت خواهد بود و از آنجا که انسان به امید زنده است، عنوان مناسبی برای فراکسیون ما خواهد بود.»
در اظهارنظری دیگر در این مورد محمدعلی وکیلی منتخب مردم تهران در خصوص جلسات اصلاحطلبان برای رایزنی درباره تشکیل فراکسیون گفته است: «ائتلاف امید در تدارک تشکیل فراکسیون امید در مجلس دهم است و منشور این فراکسیون در ۱۲۴ محور تدوین شده است. فراکسیون امید در مجلس دهم برای پیشبرد برنامه‌هایش، راهبردهایی را در اداره مجلس پیش‌بینی کرده و برای همه ساختارهای مجلس برنامه‌ریزی کرده است.وی در خصوص ترکیب فراکسیون امید گفته است: اصلاحطلبان، اعتدالیون و اصولگرایان معتدل ترکیب فراکسیون امید را در مجلس دهم تشکیل می‌دهند و درِ این فراکسیون برای عضویت سایر نمایندگان نیز باز است. همه کسانی که با فهرست امید به مجلس راه یافته‌اند، اعضای اصلی این فراکسیون را تشکیل خواهند داد. منتخب مردم تهران با بیان اینکه فراکسیون امید حامی‌دولت خواهد بود، گفت: حمایت از دولت به معنای فراموش کردن وظایف نمایندگی نیست.
در واکنشی مرتبط با این مساله محمود صادقی نماینده مجلس دهم گفته است: «تشکیل فراکسیون امید را قطعی می‌دانیم و اساسنامه این فراکسیون تهیه شده و روز 18 اردیبهشت ماه مقدمات آن آغاز و از اساسنامه آن رونمایی می‌شود. لیست امید فراکسیون مطبوع را تشکیل می‌دهد که این فراکسیون ترکیبی از اصلاحطلبان و حامیان دولت است که احتمالا بخشی از مستقلین نیز به این فراکسیون می‌پیوندند.»
او در عین حال گفته است: «پیش‌بینی می‌شود اعضای فراکسیون امید 177 نفر باشند که 166 نفر از لیست امید هستند و 10 نفر نیز از مستقلین گفتند که به لیست امید می‌پیوندیم. این فراکسیون قابلیت جذب معتدلین جناح اصولگرا را هم دارد اما اینکه چه آرایشی پیدا می‌کند را باید در عمل ببینیم. اما ائتلاف رهروان با فراکسیون امید بعید به نظر می‌رسد و جالب هم نیست.»
رهروان می‌ماند؟
به نظر می‌رسد مهمترین نکته‌ای که موجب شده هم اصولگرایان خود را برنده انتخابات بدانند و هم اصلاحطلبان خود را صاحب اکثریت کرسی‌ها تصور کنند مشخص نبودن تصمیم حامیان علی لاریجانی است. آنها در زمان انتخابات با اصلاحطلبان ائتلاف کردند و وارد پارلمان شدند اما مساله این است که آنها از اصولگرایان به شمار می‌روند. فعلا این طیف در میانه اصلاحطلبان و اصولگرایان ایستاده‌اند و تصمیم نهایی آنها مشخص نیست.
در میان اظهارنظرهای موجود اگرچه سیدحسین نقوی از انحلال فراکسیون رهروان ولایت پس از انتخابات مجلس دهم خبر داده بود اما نایب رئیس این فراکسیون، این موضوع را تکذیب کرده است. نقوی‌حسینی با بیان اینکه قرار نیست فراکسیونی همانند فراکسیون رهروان ولایت در مجلس دهم تشکیل شود، تصریح کرده است: شرایط مجلس دهم اجازه استمرار فراکسیون رهروان ولایت را نمی‌دهد و مدل فراکسیون رهروان در مجلس دهم راهکار مناسبی نخواهد بود، بنابراین امیدواریم دوستان تدبیر کنند تا قدرت و انسجام اصولگرایی در مجلس دهم آسیب نبیند، چرا‌که اقتدار اصولگرایان در مجلس دهم به نفع همه گروه‌های این طیف است.
بهروز نعمتی اما در جمع خبرنگاران پارلمانی در راهروهای مجلس با تاکید بر اینکه فعالیت فراکسیون رهروان ولایت تا آخر مجلس نهم ادامه دارد، افزوده است: بعد از مرحله اول انتخابات مجلس، یک جلسه داشتیم و به‌‌زودی هم یک جلسه دیگر خواهیم داشت و اساسا انحلال فراکسیون کذب محض است.
وی گفت: آقای نقوی حسینی حتما می‌دانند که تشکیل هر فراکسیون مختص به یک دوره از مجلس است. البته باید یادآوری کنم که ایشان عضو فراکسیون رهروان بودند و در جایی اشتباهی کردند اما اعضای فراکسیون اشتباه او را بخشیدند و لغو عضویت نشدند. وی با بیان اینکه تفکر رهروان در مجلس آینده نیز ادامه خواهد داشت اما ممکن است نامش دیگر رهروان ولایت نباشد، گفت: دوستان اصرار دارند مجلس دهم با دو فراکسیون تشکیل شود اما به من نظر در مجلس دهم سه فراکسیون خواهیم داشت.او در پاسخ به این سوال که او که از اعضای اصلی رهروان بوده اما با حمایت لیست امید وارد مجلس شده،عضو کدام فراکسیون خواهد شد، بیان کرد: مشی من رهروانی بوده و خواهد بود. در فراکسیون رهروان ما هم اصولگرا، هم اصلاح‌طلب و هم اقلیت مذهبی داشتیم، که مصداق اعتدال بود. نمایندگان انقلابی که مشی انقلابی و اعتدالی دارند در این مجموعه جمع می‌شوند. کار اعتدالی در کشور هم توسط فراکسیون رهروان شروع شد و فکر نمی‌کنم کسی مخالف این تفکر باشد.او تاکید کرد که در فراکسیون سوم که مشی اعتدالی دارد،عضو خواهد شد و گفت: ممکن است آقای لاریجانی عضو این فراکسیون اعتدالی باشد کما اینکه قبلا هم عضو
فراکسیون رهروان بود.
فراکسیون انقلاب اسلامی؟
در میان اظهارنظرهای متفاوت در مورد سرنوشت فراکسیون رهوران، محمود صادقی از نمایندگان اصلاح‌طلب گفته است: «فراکسیون موازی دیگری که به نظر می‌رسد تشکیل شود با همان ترکیب فراکسیون رهروان ولایت در مجلس نهم خواهد بود و ادامه‌دهنده راه رهروان در مجلس دهم محسوب می‌شود. به نظر بنده تشکیل دو فراکسیون امید و رهروان در مجلس دهم قطعی است. اما اینکه آیا مستقلین مجلس و یا اصولگرایانی که مشی تندی دارند فراکسیونی تشکیل دهند و یا جزئی از رهروان می‌شوند در حال بحث و مذاکره است.»
این نماینده مجلس دهم با بیان اینکه فراکسیون رهروان ولایت در مجلس دهم به فراکسیون انقلاب اسلامی تغییر نام می‌دهد، خاطرنشان کرد: شاکله اصلی رهروان جذب اصولگرایان معتدل است. برخی می‌گویند احتمالا فراکسیون رهروان به فراکسیون انقلاب اسلامی تغییر نام می‌دهد که حامی‌همه اصولگرایان می‌شود. چنین تلاشی در حال انجام است و فعلا بحث‌ها در این خصوص جاری است.
سرنوشت فراکسیون اصولگرایان
در ادامه بحث‌ها در مورد تعیین تکلیف فراکسیون رهروان ولایت، سرنوشت فراکسیون اصولگرایان نیز مورد توجه قرار می‌گیرد. همه حرف این است که اگر رهروان به اعضای فراکسیون اصولگرایان اضافه شوند این فراکسیون می‌تواند اکثریت مجلس را تشکیل دهد. اظهارنظرها در این مورد متفاوت است و علی لاریجانی هنوز در این مورد موضع مشخصی را اعلام نکرده است. در عین حال برخی نمایندگان مجلس پیش‌بینی‌هایی در این مورد دارند. اسماعیل جلیلی، در خصوص ترکیب فراکسیونی مجلس آینده گفته است: «لاریجانی قطعا در مجلس دهم با اصولگرایان ائتلاف می‌کند.»
عضو شورای مرکزی فراکسیون رهروان ادامه داد: «اما ترکیب فراکسیون خود را در مجلس دهم مانند دوره نهم متنوع خواهد چید و طیف معتدل از هر سه جریان موجود در مجلس در آن‌جای خواهند داشت.»
وی با بیان اینکه رویکرد لاریجانی اعتدال است، گفت: «معتدلین از هر دو جریان حامیان دولت و اصولگرایان در این فراکسیون راه خواهند داشت.»
جلیلی با تاکید بر اینکه لاریجانی در مجلس دهم با اصلاحطلبان ائتلاف نمی‌کند، گفت: «بین اصولگرایان و رهروان در مجلس دهم ائتلاف خواهد شد و مذاکرات در این خصوص میان اصولگرایان و لاریجانی در جریان است.»
اما در اظهارنظری دیگر غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی نماینده حامی دولت و عضو شورای مرکزی فراکسیون رهروان گفته است: «به‌دنبال این هستیم که روش منطقی رهروان را در مجلس دهم نیز استمرار دهیم.»
نماینده رشت ادامه داد: «معتقدیم متد اصولگرایان رهروان که در مجلس نهم توانست منشی اعتدالی را اجرا کند، باید ادامه یابد.»
وی تصریح کرد: «در این راستا با منتخبان مجلس دهم که با ما همسو هستند و به ریاست آقای لاریجانی در مجلس آینده اعتقاد دارند، تشکیل جلسه داده‌ایم.»
این نماینده حامی دولت به سایر اصولگرایان نیز توصیه کرد به این فراکسیون بپیوندند.
این سخنان در حالی است که حمید‌رضا فولادگر عضو کمیته منتخب اصولگرایان در مجلس آینده که مشغول رایزنی برای شکل‌گیری فراکسیون واحد اصولگرایی هستند، اعلام کرده قطعا فراکسیون فراگیر اصولگرایان در مجلس دهم با فراکسیون رهروان متفاوت است، چون در فراکسیون رهروان، اصلاحطلبان هم حضور داشتند، اما در فراکسیون فراگیر اصولگرایان در مجلس دهم اصلاحطلبان حضور نخواهند داشت و اصلاح طلبان فراکسیون مستقل تشکیل خواهند داد.
مجلس متفاوت
در مجموع به نظر می‌رسد اکنون دو احتمال در مورد آرایش فراکسیون‌ها وجود دارد. احتمال اول این است که علی لاریجانی به فراکسیون اصولگرایان پیوسته و در مجلس ما دو فراکسیون اصلاحطلبان و اصولگرایان داشته باشیم اما احتمال دوم این است که علی لاریجانی ائتلافش را با اصلاحطلبان و حامیان دولت ادامه داده و ما دو فراکسیون داشته باشیم؛ فراکسیون برجامیان و نا‌برجامیان. در این میان به نظر نمی‌رسد مستقل‌ها فراکسیون جداگانه‌ای را تشکیل دهند؛ آنها در نتیجه لابی‌ها هضم هر دو فراکسیونی خواهند شد که تشکیل می‌شود.
دیدگاه تان را بنویسید