اشاره سیدحسن خمینی به یکی از اندیشه‌های سروش / دگماتیسم نقابدار یعنی متصلب باشیم اما فکر کنیم آزادی خواهیم

حجت الاسلام و المسلمین سید حسن خمینی در دیدار شرکت کنندگان در نشست هم اندیشی تشکل‌های اسلامی دانشجویان اصلاح طلب سراسر کشور که در حسینیه جماران گردهم آمده بودند، با توصیه به اینکه هیچ‌گاه سیاست برای شما اصالت پیدا نکند، اظهار داشت: وقتی سیاست اصالت پیدا کرد انسان چشم بر حقایق می‌بیندد و گرفتار دردی می‌شود که در طول تاریخ و جغرافیای بشر افراد زیادی گرفتار آن بوده‌اند.

یادگار امام گفت: سخت‌ترین دوره اصلاح در جامعه و فرد وقتی است که در افق جان و دل او یک امر ناپسند، پسندیده شمرده شود. لذا حتی اگر قدرت این را نداریم تا امر ناپسندی را اصلاح کنیم، دست کم درون خود، مذموم بودن بدی‌ها را یادآوری کنیم؛ سراپا اگر زرد و پژمرده ایم/ ولی دل به پاییز نسپرده‌ایم.

وی ادامه داد: اگر دل به پاییز سپردید، دیگر امید به سبز شدن ندارید، اما ممکن است به وسیله امید به آرزوی خود برسید. همه ادوار تاریخ آنچه انسان‌ها می‌خواسته‌اند را در دل خود نداشته‌اند اما خط اتصال حقیقت در تاریخ را دل‌های بهاری حفظ کرده است؛‌ همان کسانی که دل به پاییز نسپردند، ولو آنکه نتوانتستند کاری کنند.

«انصاف» دومین توصیه‌ای بود که یادگار امام به فعالان دانشجویی بیان کرد. وی در مورد تعریف این مفهوم، گفت: امیرالمومنین (ع) تعبیری دارند که آنچه برای خود می‌پسندی برای خود می‌پسندی برای دیگران بپسند و آنچه برای خود نمی‌پسندی برای دیگران را نسپند؛ این تعریف در کلام پیامبر (ص) و نیز مکاتب اخلاقی هم مطرح شده است. بر این اساس انسان‌ها حق خطا کردن ندارد، زیرا چنین فرضی مشروعیت بخشی به خطاب دیگران است، اما آنان این حق را دارند که اگر خطا کردند آمرزیده شوند؛ ممکن است گاهی یک نفر عصبانی شود و حرفی بزند یا بی‌ادبی کند. مگر ما عصبانی نمی‌شویم؟ همه ما دچار این وضع شده‌ایم، اما اگر انصاف داشته باشیم فرد مقابل را می‌بخشیم، همانطور که انتظار داریم او هم ما را در شرایط مشابه ببخشد.

سید حسن خمینی با بیان اینکه انصاف یعنی توجه کنیم اگر من هم در شرایط مشابه یک نفر بودم‌ همان اتفاق برایم می‌افتاد، تصریح کرد: منصفانه عمل کنیم و رقیب را منصفانه نقد کنیم؛ البته خودمان را بی‌رحمانه نقد کنیم و چشم بر اشتباهاتمان نپوشیم، چرا که اگر خودمان را نقد نکنیم پیشرفت نمی‌کنیم.

وی با بیان اینکه اگر انصاف را در فعالیت سیاسی رعایت نکنیم ممکن است گرفتار‌ همان اشکالی شویم که بر رقیب می‌گیریم، به تعبیر «دگماتیسم نقابدار» در ادبیات سیاسی دهه‌های گذشته اشاره کرد و گفت: دگماتیسم نقابدار یعنی انسان عقیده متصلبی داشته باشد اما فکر کند آزادیخواه است! اینکه خودمان منصف نباشیم ولی دیگران را به بی‌انصافی متهم کنیم.

گفتنی است دگماتیسم نقابدار نام یکی از کتاب‌های عبدالکریم سروش است که در دهه هفتاد به نگارش درآمده بود. اما سیدحسن خمینی احتمالا نخواسته بود نام سروش را بر زبان بیاورد.

یادگار امام با بیان اینکه انصاف درد امروز جامعه ماست، تصریح کرد: اگر انصاف داشته باشیم دیگران را به رسمیت می‌شناسیم و از امتیازاتی که قانون به ما داده است به نفع خودمان استفاده نمی‌کنیم و این حق را برای خود قائل نمی‌شویم که درهای محدوده‌ای را فقط برای رفقای خودمان باز کنیم.