تشکیل فراکسیون جدید چه معنایی دارد؟
انشعاب اول
در یک تحول جدید فراکسیون اعتدال در مجلس اعلام موجودیت کرده است. این فراکسیون که نام اعتدال را فعلا روی خود دارد در هفته جاری به‌صورت رسمی کار خود را آغاز خواهد کرد. نسبت علی لاریجانی با این فراکسیون حالا مهمترین مساله است.
معادلات مجلس در حال تغییر است. اتفاقات تازه افتاده و آرایش جدیدی در حال شکل‌گیری است.
آنچه در ابتدا انتظار می‌رفت این بود که مجلس دو فراکسیون داشته باشد متشکل از اصولگرایان و افراد فهرست امید. اما در این مورد برخی می‌گفتند که این فراکسیون امید متشکل از یاران علی لاریجانی هم خواهد بود.
به یک معنا بحث بر سر این بود که جدایی لاریجانی همچنان ادامه‌دار خواهد بود و او در ائتلاف با اصلاح‌طلبان باقی می‌ماند.
چنین بود که پیرموذن، نماینده مردم اردبیل می‌گفت:«علی لاریجانی در جریان تشکیل فراکسیون‌های سیاسی مجلس دهم، به فراکسیون امید (منتسب به اصلاح‌طلبان) می‌پیوندد. فراکسیون امید٬ فراکسیون اکثریت مجلس دهم خواهد بود. »
وی در آن زمان با بیان اینکه گرایش مستقلین مجلس دهم به سمت لیست امید خواهد بود، گفته بود: «در حال حاضر با چند تن از مستقلین مجلس دهم مکاتبه‌ای داشته‌ام که آنها هم تمایل به حضور در فراکسیون امید دارند. اصولگرایان در روند انتخابات از لاریجانی حمایت نکردند. معتقدم علی لاریجانی در قالب فراکسیون امید در مجلس دهم فعالیت خواهد کرد چراکه وی هم از جانب طیف اصلاح‌طلب در روند انتخابات حمایت شد و هم از اصولگرایان افراطی در روند انتخابات فاصله گرفت.»
چنین دیدگاهی البته تا مدتی از سوی نزدیکان لاریجانی هم نفی نمی‌شد. اما این ماجرا هر چه زمان می‌گذشت رنگ و بوی دیگری به خود می‌گرفت.
چنانکه یکباره این صدا از سوی این افراد شنیده شد:«مجموعه رهروان در مجلس نهم در مجلس جدید نیز خارج از مجموعه امید، فراکسیون تشکیل خواهد داد.»
بهروز نعمتی گفته بود: «شکل آینده فراکسیونی مجلس این گونه است که سه فراکسیون اصلاح طلبان یا همان امید، معتدلان که همان مجموعه رهروان هستند و اصولگرایان تشکیل می‌شود.»
او درباره اینکه برخی اصلاح‌طلب‌ها معتقد‌ند اگر از اعضای لیست امید در سایر فراکسیون‌ها عضو شوند، میثاق‌نامه را نادیده گرفته‌اند گفته بود:«ما هیچ‌کدام میثاق نامه یا پیمان نامه‌ای امضا نکرده‌ایم زیرا لیست امید یک لیست ائتلافی و تلفیقی بین اصلاح‌طلبان، اعتدالیون و اعتدال و توسعه بود و بنده نعمتی هم حی و حاضر می‌گویم که میثاق‌نامه‌ای را امضا نکرده‌ام زیرا از ما نیز نخواستند که چنین پیمان‌نامه‌ای را امضا کنیم.»
این موضوع در حالی بیان می‌شد که فراکسیون رهروان، فراکسیون حامیان علی لاریجانی در مجلس نهم است. بهروز نعمتی و کاظم جلالی از مهمترین اعضای این فراکسیون در انتخابات مجلس دهم که در اسفند 94 برگزار شد، در فهرست امید که مورد حمایت دولت و جریان اصلاحات بود حضور داشتند و از این طریق با رای مردم به مجلس دهم راه پیدا کردند.
نعمتی ادامه داده بود: «مشی بنده و آقای جلالی مشخص است و فکر می‌کنم این مجموعه‌ای که از مجلس نهم به‌عنوان معتدلین و رهروان شروع شده است در مجلس دهم نیز یک فراکسیون قوی خارج از مجموعه امید را تشکیل می‌دهند.»
پسا مجلس!
بعد از آنکه مجلس دهم تشکیل شد، یاران لاریجانی حاضر نشدند در فراکسیون امید با اصلاح‌طلبان همکاری کنند. رقابت از قبل مشخص عارف و لاریجانی هم این مساله را دو چندان کرد و یاران لاریجانی دوباره به فراکسیون اصولگرایان (موسوم به ولایت) پیوستند. اصولگرایان که لاریجانی را از خود رانده بودند، به خاطر نداشتن کاندیدایی در وزن و اندازه رقابت با عارف و لاریجانی طبیعتا پشت لاریجانی قرار گرفتند. روز انتخابات هیات‌رئیسه موقت مجلس، لاریجانی بر عارف پیشی گرفت. عارف نیز اعلام کرد دیگر قصد رقابت با لاریجانی را ندارد و سه‌شنبه در برابر لاریجانی حاضر نشد. اما در این میان حرف و حدیث‌هایی شنیده می‌شد که لاریجانی مایل به انتخاب یاران عارف است. چنین حرفی حاکی از آن بود که لاریجانی پس از انتخاب‌شدن از سوی اصولگرایان دوباره از آنها جداشده است.
جعفرزاده: از دوشنبه راهمان جدا شد
غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی می‌گوید: «فراکسیون ولایت ائتلافی موقت برای تعیین رئیس مجلس بود. ما دیگر در این فراکسیون شرکت نمی‌کنیم.» او می‌گوید: «هیچ کدام از اصولگرایان اعتدالی، مستقلی و اصلاح‌طلبان معتدل در این مجموعه شرکت نمی‌کنند.» او درباره فراکسیون لاریجانی هم به همدلی توضیح می‌دهد: «فراکسیون آقای لاریجانی مال ماست. آنها نمی‌توانند آن را مصادره به مطلوب کنند. چرا که آنها نمی‌توانند با مشی اعتدالی آقای لاریجانی بسازند.» جعفرزاده ادامه می‌دهد که «ما با همه تندروها راهمان جداست. مردم در انتخابات هفتم اسفند به روحیه اعتدال‌گرایی آری گفتند.» این نماینده مجلس ادامه می‌دهد که «اعتدالیون از دوشنبه شب (پیش از تعیین هیات‌رئیسه دائم) تصمیم گرفتند راهشان را از تندروها جدا کنند.»
واکنش نقوی‌حسینی
سیدحسین نقوی‌حسینی از اینکه آیا لاریجانی با یارانش به لیست امید گرایش پیدا کرده بودند، ابراز بی‌اطلاعی کرد. از او درباره پیروزی یاران عارف و لاریجانی در هیات‌رئیسه پرسیده شد که این نماینده اصولگرای مجلس پاسخ داد: «به حاشیه‌ها نمی‌پردازم.» او درباره اینکه چرا سهم اصولگرایان در هیات‌رئیسه دائم کمتر شد، هم گفت: «در انتخابات غیر از رئیس مجلس فقط آرایش سیاسی حرف نمی‌زند. بلکه مسائل منطقه‌ای، بومی و لابی‌های فردی دخیل‌اند.» از او پرسیده شد آیا منظورش این است که نماینده‌ها بر‌اساس منطقه جغرافیایی کاندیداها رای می‌دهند که پاسخ داد منظورش این نبوده.
او می‌گوید: «درباره انتخابات غیر از رئیس فقط گرایش سیاسی حرف نمی‌زند، بلکه عوامل دیگری مثل قومیت تاثیر دارد. مثلا نمایندگان کرد دور هم جمع می‌شوند و می‌گویند ما به فلانی رای می‌دهیم. نمایندگان عرب زبان هم همین‌گونه.» او در پاسخ به اینکه آیا لاریجانی عضو فراکسیون اصولگرایان است، می‌گوید: «ایشان اصلا عضو فراکسیون هستند و از ابتدای شکل‌گیری فراکسیون، آن را اداره می‌کنند.» به نقوی‌حسینی گفته شد اما آقای جعفرزاده می‌گویند همراهی لاریجانی با اصولگرایان فقط در بحث ریاست بوده که نقوی‌حسینی واکنش جالبی نشان داد. وی گفت که جعفرزاده را نمی‌شناسد و پرسید: «آقای جعفرزاده کیست؟»
فراکسیون جدید
اما هفته گذشته یک خبر مهم اعلام شد. بر‌اساس این اخبار گویا فراکسیون سومی در پارلمان اعلام موجودیت کرده است. از قرار معلوم و بر‌اساس اطلاعات منتشر‌شده از سوی حاضران در جلسه این فراکسیون، قریب 100 نماینده برای حضور در این فراکسیون اعلام آمادگی کرده‌اند. این مساله از چند منظر قابل بررسی است:
1- آنچه رخ داده در واقع این است که طیفی از حامیان دولت که در میان اصلاح‌طلبان، اصولگرایان و اعتدالگرایان به مجلس راه یافته‌اند حالا در یک فراکسیون کنار یکدیگر جمع شده‌اند. به یک معنا اکنون به لحاظ هویت شناسی سیاسی این فراکسیون سوم متشکل از مثلث اصلاح‌طلبان / اصولگرایان / اعتدالگرایان است. یعنی همان مثلثی که در انتخابات مجلس دهم با تابلوی «امید» ظهور کرد.
2- در ماجرای ریاست مجلس این مثلث به جهت اصرار عارف به نامزدی در انتخابات ریاست مجلس دچار از هم گسیختگی شد. حالا اما باتوجه به تعیین تکلیف انتخابات هیات‌رئیسه عامل انشقاق از میان رفته است.
3- انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده حتما این فراکسیون را منسجم‌تر خواهد کرد و البته بر تعداد اعضا هم خواهد افزود.
4- به نظر می‌رسد طیف نزدیک به علی لاریجانی که در انتخابات هیات‌رئیسه مجلس با طیف دیگر اصولگرایان ائتلاف داشت ممکن است با استفاده از این فراکسیون در مواقع خاص نخواهد هزینه مخالفت آن طیف از اصولگرایان با دولت را پرداخت کند. به یک معنا حالا این طیف می‌تواند با دو دست در بازی‌های سیاسی حضور داشته باشد.
5- این فراکسیون البته یک حاصل دیگر هم دارد و آن اینکه حتما موجب تضعیف فراکسیون اصلاح‌طلبان خواهد شد. به یک معنا اگر‌چه گفته می‌شود چنین فراکسیونی موجبات شقاق در فراکسیون اصولگرایان را پدید می‌آورد اما به همان نسبت هم موجبات تضعیف فراکسیون اصلاح‌طلبان را هم پدید خواهد آورد.
6- نکته دیگر این است که این فراکسیون با دو مانع بزرگ برای تشکیل مواجه است: سران فراکسیون اصولگرایان و سران فراکسیون اصلاح‌طلبان.
7- تامل و صبر در راه‌اندازی این فراکسیون نشان از آن دارد که گردانندگان خواسته‌اند ماجرای تشکیل این فراکسیون تاثیری در آرای هیات‌رئیسه نگذارد.
8- باید منتظر تغییر آرایش سیاسی مجلس در دو هفته آینده بود. این مجلس منحصر به فرد است و آن گونه نیست که با دو فراکسیون اداره شود.
داستان یک فراکسیون
خبرهای زیادی از این فراکسیون منتشر نشده اما در یکی از معدود مصاحبه‌ها در این مورد نماینده مردم قائم‌شهر در مجلس دهم، آخرین وضعیت تشکیل فراکسیون موسوم به «مستقلین» را تشریح کرده است.
عبدالله رضیان، از تشکیل جلسه فراکسیون مستقلان مجلس خبر داده و گفته در این جلسه که با حضور آقای کاظم جلالی برگزار شد، نیمی از اساسنامه فراکسیون، قرائت و هیات سه نفره‌ای برای اصلاح اساسنامه تشکیل شد. حدود ۲۸ نفر در جلسه حضور داشتند و مقرر شد در خصوص ریاست فراکسیون در جلسه هفته آینده پس از قرائت اساسنامه تصمیم‌گیری شود.
رضیان با تکذیب تغییر نام این فراکسیون به نام «فراکسیون اعتدال» گفت: «به خاطر اینکه اسم فراکسیون به نام دولت نباشد، اسم اعتدال روی آن گذاشته نمی‌شود و با مضمون مستقلان نامی برای آن تعیین خواهد شد.» وی در تشریح وابستگی سیاسی این فراکسیون تصریح کرد: «این جریان، یک جریان معتدل است که بین جریان اصولگرایی و اصلاح طلبی قرار دارد. عنوان فکری این فراکسیون می‌تواند معتدل باشد، اما نام آن فراکسیون اعتدال نخواهد بود.»
فراکسیون مستقلان پیش از این در جریان انتخابات هیات‌رئیسه مجلس با حضور کاظم جلالی نماینده تهران و غلامرضا کاتب نماینده گرمسار و حدود ۶۰ نماینده تشکیل جلسه داده بود. اما نماینده مردم رشت در مصاحبه دیگری از شکل‌گیری فراکسیون اعتدال در مجلس تا حداکثر یک ماه دیگر خبر داد.
غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی، درباره انتشار خبر شکل‌گیری فراکسیون سومی در مجلس و تشکیل جلسه با حضور رئیس مجلس اظهار کرد: «ما برای تشکیل فراکسیون اعتدال نشست‌های اولیه را برگزار کرده‌ایم اما تاکنون آقای لاریجانی در هیچ نشستی شرکت نکرده است. در شرایط کنونی، یک فراکسیون امید در مجلس وجود دارد که بخش قابل توجه آن از دوستان اصلاح‌طلب هستند و یک فراکسیون ولایت وجود دارد که بخش قابل‌توجهی از آن دوستان پایداری هستند. اما نمایندگانی در مجلس حضور دارند که مشی اعتدالی دارند یا مستقل به مجلس آمده‌‌اند، این افراد نه اصلاح‌طلب هستند و نه عضو جبهه پایداری، تکلیف آنها چه می‌شود؟»
جعفرزاده درباره نمایندگانی که در نشست‌های فراکسیون اعتدال حضور داشتند، از کسی نام نبرد و تنها به بیان عبارت «دوستانی که دارای مشی اعتدال هستند» بسنده کرد. او حضور خود در این نشست‌‌ها را تایید کرد اما حضور کاظم جلالی را نه رد کرد و نه تایید. پیش‌تر در خبرها آمده بود که کاظم جلالی جلسه‌ای را برای تشکیل فراکسیون اعتدال برگزار کرده است.
البته خود جلالی در لابی مجلس حاضر نشد در این باره صحبت کند؛ «در ابتدای مجلس ما نیاز داشتیم که برای رئیس مجلس به اجماع برسیم ولی بعد از آن دیگر نیازی به این اجماع نداریم و از این به بعد هم فراکسیون جدیدی پا می‌گیرد.»
نماینده مردم رشت با بیان اینکه خودش یکی از افرادی است که پیگیر تشکیل فراکسیون اعتدال است، اظهار کرد:«ما هنوز وارد مرحله عضوگیری نشده ایم اما از همه طیف‌ها در این فراکسیون حضور خواهند داشت و از هر دو فراکسیون عضوگیری می‌شود. در مرحله کنونی در حال تهیه خط‌مشی‌‌های خود هستیم که استخوان‌دار باشد تا بر‌اساس آن پیش برویم و دچار خدشه‌ای نشویم.»
جعفرزاده درباره حضور لاریجانی در فراکسیون امید نیز اظهار کرده است: «ما تمایل داریم که ایشان به فراکسیون اعتدال بپیوندند اما هنوز با ایشان صحبتی نکرده‌ایم. چرا که در این مرحله به پختگی کامل نرسیده‌ایم. البته به این معنا نیست که ایشان از تشکیل کمیسیون بی‌اطلاع باشد. ایشان در جریان همه حرکت‌های مجلس هست.» اما مهرداد لاهوتی هم اطلاعات جالبی دارد درباره این فراکسیون. او گفته: «مقدمات تشکیل فراکسیون اعتدال مدت‌هاست فراهم و اساسنامه آن نیز تکمیل شده است.
یک عده از چهره‌ها در مجلس با عنوان شخصیت مستقل وجود دارند، این افراد چهره‌های معتدلی هستند. رسالت فراکسیون اعتدال را در دوره گذشته رهروان ولایت دنبال کرد. در فراکسیون رهروان ولایت، هم اصلاح‌طلبان و هم اصولگراها حضور داشتند.
در حال حاضر اگر فراکسیون اعتدال تشکیل نشود مجلس آسیب می‌بیند، باید یک فراکسیونی که بتواند تاثیر لازم را ایفا کند وجود داشته باشد، فراکسیون اعتدال نه‌تنها به این دو فراکسیون آسیبی نمی‌زند بلکه در جهت تقویت هردو فراکسیون تشکیل خواهد شد.
اعضای فراکسیون اعتدال متشکل از اعضای فراکسیون ولایت و امید خواهند بود و تصور من این است که این فراکسیون، اکثریت مجلس را از آن خود می‌کند.»
واکنش روزنامه کیهان
روزنامه کیهان هفته گذشته نسبت به تشکیل فراکسیون اعتدال در مجلس انتقاد کرده و آن را اقدام وکیل‌الدوله‌ها دانسته است. کیهان نوشته است: «این قبیل تحرکات بیش از هر چیز، درصدد دامن زدن به دلخوری و بدبینی اصولگرایان نسبت به علی لاریجانی است که در ماجرای ریاست مجلس تلخ‌زبانی و طلبکاری و اهانت‌های دوباره مدعیان اصلاح‌طلبی را تجربه کرد.»
کیهان در عین حال نوشته است: «نمایندگان همسو با دولت در مجلس نهم بارها ادعای تشکیل فراکسیون حامی دولت یا اعتدال را مطرح کردند اما به جای عملی‌کردن این کار، ترجیح دادند فراکسیون رهروان ولایت را از مشی اصولگرایانه دور سازند.»
کیهان در بخش دیگری از گزارش خود نوشته است: «برخی نمایندگان وکیل‌الدوله برای انشقاق در فراکسیون اکثریت دست به کار شدند.این طیف که با اصلاح‌طلبان نیز در ارتباطند در ماجرای انتخاب نواب رئیس مجلس با وجود تعهد فراکسیونی برای رای‌دادن به حاجی‌بابایی و دهقان، به پزشکیان و مطهری رای دادند، حال آنکه اصولگرایان در عمل به تعهد فراکسیونی، رای به ریاست لاریجانی داده بودند. بنابراین در حالی که فراکسیون فراگیر ولایت قریب 180 عضو دارد، نامزدهای فراکسیون برای نایب‌رئیسی رای نیاوردند چرا که جریان لابیست همسو با دولت 30 تا 40 نماینده را از رای به حاجی‌بابایی و دهقان منصرف کرده بود.»
اکنون نیز همین طیف با طراحی تشکیل فراکسیون اعتدال و ایجاد انشعاب در فراکسیون اکثریت، درصدد است نگرانی‌های دولت و فراکسیون اقلیت (امید) را برطرف کند؛ چه اینکه محمدرضا تابش نماینده اصلاح‌طلب اردکان به آفتاب یزد گفت :«بی‌تدبیری کنیم، فراکسیون ولایت منسجم می‌شود. اما اگر عاقلانه رفتار کنیم آنها منسجم نخواهند شد.»
دیدگاه تان را بنویسید