گفتوگوی مثلث با مهدی فضائلی
پارلمان اصولگرایی حتما نباید تا سال 96 تشکیل شود
ایده پارلمان اصولگرایی کاملتر و ارتقایافته از سازوکار این جریان در انتخابات مجلس شورای اسلامی بود اما پرداختن به مقدمات شکلگیریاش زمان میخواهد و نباید آن را به انتخابات ریاستجمهوری 96 گره زد
ایده تشکیل پارلمان اصولگرایی مطرح شده است، به نظر شما این پیشنهاد چقدر میتواند برای انسجامبخشی به حرکتهای تشکیلاتی جریان اصولگرا موثر و مفید باشد؟
تصور میکنم پارلمان اصولگرایی یک ایده تکاملیافته از تجارب گذشته جریان اصولگرایی است. تاکنون جریان اصولگرایی برای ساماندهی فعالیتهای خودش بهخصوص در مقاطع نزدیک به انتخابات، سامانهها و مکانیزمهای مختلفی را فعال کرده است اما با این ایده میتوان فعالتر، منسجمتر و سامانیافتهتر در مقطع انتخابات عمل کرد، ضمن آنکه در خارج از اوقات انتخابات نیز میتوان مواضع جریان اصولگرایی را درباره امور یا مسائل روز کشور پیش برد و تدابیر مناسبی برای آن اندیشید. ایده تشکیل پارلمان اصولگرایی را مدلی کاملتر از سامانهها و تجربیات ادوار گذشته میدانم و معتقدم جریان اصولگرایی میتواند در درون خودش این مرجع تصمیمگیری را داشته باشد. تا آنجا که من برداشت کردم و در جریان هستم، تلاش میشود همه طیفهای جریان اصولگرایی در آن نماینده یا نمایندگانی داشته باشند و در حقیقت یک عقل جمعی به صورت کاملتر و با یک جامعیت بیشتر بتواند جریان اصولگرایی را راهبری کند.
این پارلمان باید متشکل از چه کسانی باشد، فقط نمایندگان احزاب باید در آن حاضر باشند، یعنی سهمبندی شود و هر حزبی براساس وزنی که دارد تعداد کرسی مشخص در پارلمان بگیرد یا خیر، شخصیتها فارغ از جایگاه حزبی و تشکلی که دارند باید بیایند و از یک مجمع عمومی بزرگ برای راهیابی به پارلمان رای بگیرند؟
پارلمان اصولگرایی در حد ایده است و راجع به جزئیات و ساختارش خیلی بحث مفصلی نشده است. اجمالا فکر میکنم برای اینکه بتوان جامعیت بیشتری به پارلمان اصولگرایی داد، همه طیفها و احزاب تعریفشده در جریان اصولگرایی باید در پارلمان نماینده داشته باشند.
حضور نماینده یک حزب یا سلیقه اصولگرایی در پارلمان این جریان باید فارغ از وزنکشی انجام شود، یعنی جبهه پایداری یک نماینده داشته باشد و یک حزب تازهتأسیس گمنام هم یک نماینده داشته باشد یا آنکه هر حزبی متناسب با وزن و سابقهاش در پارلمان کرسی بگیرد؟
اینها جزو سوالاتی است که من الان برایش پاسخی ندارم، قاعدتا باید در یک مجموعه فکری دربارهاش گفتوگو شود و به یک جمعبندی رسید. معتقدم هر کدام از این وجوه یادشده میتواند یک پیامدهایی را داشته باشد چون بحث وزندهی اگر بخواهد باشد طبیعتا یکسری معیارها و شاخصهایی را میخواهد. اگر بخواهیم علیالسویه در نظر بگیریم و وزنی به جریانها، طیفها، مجموعهها و تشکلها ندهیم، باز خودش میتواند یکسری مسائل دیگری را به وجود بیاورد، بنابراین این جزو همان بخشهایی است که حتما نیازمند یک همفکری و تدبیر بیشتر است.
شخصیتهای جریان اصولگرا چقدر میتوانند روی پارلمان سایه بیفکنند؟ آقای لاریجانی خودش به اندازه کل جریان راست سنتی اثرگذار است، یعنی اگر کل تشکلهای سیاسی راست سنتی در یک کفهترازو قرار بگیرند و آقای لاریجانی در کفه دیگر باشد، وزن کفه سمت آقای لاریجانی سنگینتر خواهد بود، یا آقای حدادعادل در طیف تحولخواه چنین شرایطی را دارد یا آیتالله مصباح در تشکلهای همسو با جبهه پایداری؛ به عبارت دیگر چطور میشود شخصیتها را در چارچوب پارلمان اصولگرایی مقید به تعبیت از حرکت جمعی کرد؟
بالاخره پارلمان اگر بخواهد موثر واقع شود و یک حالت تشریفاتی پیدا نکند، باید به موضوع این سوال توجه شود. افراد اگر بخواهند خارج از پارلمان قرار بگیرند و این پارلمان یک حالت تشریفاتی پیدا کند، حتما مجموعه موثر و کارآمدی نخواهد بود. اگر پارلمان بخواهد اثرگذار باشد، این افرادی که نامبرده شدند یا باید در این پارلمان حضور داشته باشند و نقش ایفا کنند یا اینکه مجموعه پارلمان وزنی داشته باشد و نمایندگانی که در آن هستند از چنان قوتی برخوردار باشند که اجازه ندهند مجددا افرادی خارج از این مجموعه بخواهند تاثیرگذاری پارلمان را کم کنند یا تدابیرش را تحت شعاع قرار دهند، در غیر این صورت عملا مجددا یک شرایطی به وجود میآید که وجود پارلمان با نبودش فرقی نمیکند یا حتی شاید نبودش بهتر هم باشد. این برمیگردد به آنکه ما چه وزنی را برای پارلمان تعریف کنیم و نمایندگان طیفهای مختلف چه وزن و چه جایگاهی را برای پارلمان رقم بزنند.
در شرایطی که پارلمان تشکیل شود، اگر دوباره یک شخصیتی سر بزنگاه سیاسی بگوید من نظر جمع را قبول ندارم و مستقل عمل میکنم، آن زمان چه خواهد شد؟ آیا همین اتفاقی که زمان انتخابات مجلس شورای اسلامی افتاد، تکرار میشود چون آقای لاریجانی گفت من مستقل هستم و وارد ائتلاف اصولگرایان نشد اما وقتی که مجلس آغاز به کار کرد، همه اصولگرایان از ریاست او در مجلس حمایت کردند یا اتفاقی که در انتخابات ریاستجمهوری سال 84 افتاد، آقای احمدینژاد بیاعتنا به تصمیم شورای هماهنگی نیروهای انقلاب وارد انتخابات شد، به مرحله دوم رفت و در آن زمان همه مجبور به حمایت از او شدند، آیا شاهد چنین مصادیقی خواهیم بود؟
فضای سیاسی نمیتواند محیط خیلی خشک و غیر منعطفی باشد. طبیعتا جریانات سیاسی متناسب با شرایط و اقتضائات سعی میکنند بهترین انتخاب و تصمیم را داشته باشند. ضمن آنکه اگر تفکر دینی بخواهد ملاک باشد، صرفنظر از اسامی که اعلام شد این طور نیست که اگر یک عنصر مفیدی خارج از مجموعه تشکیلات بود، گفته شود که شخصیت ضعیفتری از درون مجموعه مورد حمایت قرار گیرد. در این شرایط ترجیح میدهیم به کسی که خارج از مجموعه است و آدم مفیدتری میتواند برای تصدی مسئولیت باشد، رای دهیم یا او را حمایت کنیم. ما تجربه این کار را در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی و زمان فعالیت حزب جمهوری اسلامی داشتیم. آن زمان شهید بهشتی، دبیرکل حزب بودند و حزب، شهید رجایی را برای تصدی مقام نخستوزیری پیشنهاد کرد. شخصیتهایی همچون شهید بهشتی وقتی میخواستند از طرف حزب جمهوری اسلامی کسی را معرفی کنند، برایشان مهم نبود که آن فرد عضو حزب است یا عضو حزب نیست، بلکه دنبال آن بودند که فرد مناسب، شایسته، توانمند و با جمیع شرایط و ویژگیها را برای یک مسئولیت درنظر بگیرند. البته اگر چنین کسی عضو حزب باشد، طبیعتا ترجیح دارد اما در شرایطی که یک فرد توانمندتری خارج از
مجموعه باشد و حضور او در مسئولیت به نفع کشور تلقی شود، جریان تشکیلاتی براساس تفکر اسلامی او را باید ترجیح دهد. الان هم اصل همین است، اگر پارلمان شکل بگیرد با ضوابط و اقتضائاتی که دارد تصمیم میگیرد. حتی اگر فردی خارج از مجموعه پارلمان اصولگرایی باشد، این پارلمان است که تشخیص میدهد چه کسی مفیدتر است و او را برای تصدی یک مسئولیت حمایت میکند. این مساله باید علیالقاعده معیار و ملاک باشد. به عبارت دیگر وقتی سامانهای را بهعنوان پارلمان اصولگرایی تعیین میکنیم، اعضایش هر تصمیمی بگیرند طبیعتا کل جریان اصولگرایی باید برای آن تصمیم احترام قائل باشد و از آن تبعیت کند.
این مکانیزم چقدر فضای سیاسی کشور را شفاف میکند و جلوی تغییر مواضع 180 درجهای برخی افراد را میگیرد چون ممکن است عدهای امروز منافع خود را در حمایت از گفتمان اصولگرایی ببینند، فردا به سمت اعتدال گرایش پیدا کنند و پسفردا دم از اصلاحطلبی میزنند و دائم براساس منافع چرخش سیاسی دارند؟
وقتی طیفهای مختلف عضو پارلمان اصولگرایی میشوند، باید به چارچوبهای این پارلمان هم پایبند باشند. باز برمیگردد به اینکه پارلمان برای این مساله چه ضوابطی را تعیین کند. حتما باید مصوباتی داشته باشد که اگر افراد عضو پارلمان تصمیمات این شکلی گرفتند، عذر آنها را از مجموعه پارلمان بخواهد، بنابراین اینها جزو مباحثی است که پارلمان باید درباره آنها تصمیم بگیرد.
کسانی که وارد پارلمان اصولگرایی میشوند به نظر شما باید بازنشسته سیاسی باشند، یعنی 75 سال را رد کرده باشند و رای و نظرشان دیگر تاثیری بر جایگاه سیاسیشان نگذارد، در واقع آنها بنشینند و برای جریان اصولگرایی تصمیم بگیرند یا آنکه کسانی باید بیایند که اکت و فعالیت سیاسی دارند و میتوانند در ادوار مختلف انتخابات نامزد شوند؟
وقتی میگوییم منتخبان طیفهای مختلف حزب، گروه، سلیقه یا طیف سیاسی متبوع خود را در پارلمان اصولگرایی نمایندگی کنند، یعنی تشکلهای سیاسی هر کسی را بهعنوان نماینده انتخاب کردند بتواند به پارلمان بیاید. دیگر فرقی نمیکند او چه شرایطی برای فعالیت سیاسی دارد، میتواند یک عنصر فعال و پرانرژی باشد یا آنکه به لحاظ سنی دورانی را سپری کرده و امروز دیگر بهعنوان یک بازیگر و فعال سیاسی در صحنه حضور نداشته باشد. این مساله به تصمیم آن حزبی برمیگردد که به پارلمان اصولگرایی نماینده معرفی میکند.
به نظر شما بزرگترین چالش پیش روی شکلگیری و تحقق ایده پارلمان اصولگرایی چیست؟
بخشی همین سوالاتی است که در طول این گفتوگو مطرح شد، باید روی آنها تدبیر شود و البته پرسشهای دیگری که میتوان اضافه کرد تا بتوانیم پارلمانی را شکل دهیم که بتواند منشأ اثر باشد و حالت تشریفاتی پیدا نکند. ضمنا بتواند به نیروها انسجام ببخشد و تصمیمات موثری برای جریان اصولگرایی بگیرد. این سوالات به همراه سوالات دیگری که میشود به آن اضافه کرد جزو مواردی است که باید در اتاق فکری راجع به آنها با حضور چهرههای مختلف اصولگرا صحبت شود و مقدمات شکلگیری پارلمان فراهم شود.
به نظر شما شکلگیری پارلمان اصولگرایی به انتخابات ریاستجمهوری سال 96 میرسد تا یک نامزد از جریان اصولگرا مورد حمایت کل جریان قرار گیرد؟
من با این سرعتی که میبینم مقداری بعید میدانم شکلگیری پارلمان اصولگرایی به انتخابات ریاستجمهوری سال 96 برسد، ولی اگر قائل باشیم که این یک مکانیزم بلندمدتی است که قرار است سالهای سال کار کند، حتی اگر هم به سال 96 هم نرسد خیلی مهم نیست. به نظر من سال 96 یک نقطه عطفی نیست که اگر قبلش پارلمان اصولگرایی شکل گرفت ادامه کار دهد و اگر شکل نگرفت کلا منتفی شود. برای آنکه پارلمان اصولگرایی چارچوبهای مستحکمی پیدا کند و موثر واقع شود، اشکال ندارد مقداری تشکیلش زمان ببرد، حالا اگر به انتخابات سال 96 برسد چه بهتر اما اصل سامان بخشی جریان اصولگرایی مهمتر از انتخابات سال 96 است که بخواهیم بهعنوان مهلت تعیین کنیم و بگوییم اگر تشکیل چنین مجموعهای به آن تاریخ نرسد، دیگر موضوعیتش را از دست میدهد. پس زمان نباید گذاشت مهم این است که بحث با جدیت شروع و پیگیری شود، هر زمان که احساس شد چارچوبها و تدابیر لازم برای شکلگیریاش فراهم است، همان موقع انجام شود، حالا میخواهد قبل از انتخابات ریاستجمهوری سال 96 باشد یا بعد از آن.
چقدر ماندگاری خواهد داشت؟
بستگی دارد چقدر این ایده پخته شود و همه جوانبش مدنظر قرار گیرد. پس نباید عجله شود چون بهعنوان یک ایده بلندمدت باید به آن نگریست، طبیعتا با چنین نگاهی کار کارشناسی روی مقدمات زمان میبرد. معتقدم اگر رویه فراهمآوردن مقدمات کار سنجیده دنبال شود، میتواند تا مدتها پاسخگو باشد.
اقبال گروههای اصولگرا به این ایده چقدر خواهد بود؟ چند درصد تشکلها و جریانهای اصولگرا دنبال میکنند و حاضر هستند روی آن مذاکره کنند؟
نیاز به تبیین دارد. در حال حاضر هنوز خیلی ایده نو و تازهای است. حداقل در رسانهها خیلی بحث دربارهاش صورت نگرفته است ولی فکر میکنم ایدهای است که بتواند مجموعههای مختلف را به فکر بیندازد، مگر اینکه کسی ایده جایگزین بهتری داشته باشد ولی در حال حاضر فکر میکنم این ایده قابل بحث و گفتوگو است.
یعنی همه گرایشها اعم از راست سنتی، تحولخواهان و جبهه پایداری را پای میز صحبت و بحث درباره آن میآورد؟
اگر رایزنیهای خوبی درباره آن صورت بگیرد، بله، این اتفاق میافتد. شکل ناقص این ایده را در انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی تجربه کردیم. بالاخره مجموعهای با همه کم و کاستیها و ضعفها شکل گرفت و صرفنظر از خروجی، مرکزیتی متشکل از همه تشکلهای اصولگرا به وجود آمد اما همان سازوکار به هر حال قابل اعتنا و ارزشمند بود. همانطور که گفتم این ایده کاملتر و ارتقایافتهتر از آن تجربه است، بنابراین به نظر من میتواند مورد توجه و اقبال بیشتری قرار گیرد.
دیدگاه تان را بنویسید