نسبت فراکسیون اعتدال با لاریجانی و روحانی چگونه است؟
صدای پای رهروان
فراکسیون سوم در مجلس بالاخره تشکیل شد. از قرار این فراکسیون که جنسی شبیه فراکسیون رهروان در مجلس نهم دارد بناست به بازوی تشکیلاتی علی لاریجانی در پارلمان دهم تبدیل شود. تشکیل این فراکسیون معادلات جدیدی را در مجلس ایجاد کرده است.
آن دسته از تحلیلگرانی که جدایی رسمی اعتدال‌گرایان و اصلاح‌طلبان در پارلمان را پیش‌بینی می‌کردند، حالا درستی گمانه‌شان اثبات شده و اکنون اهل سیاست و تحلیل مشغول بررسی این مساله هستند که پیدایش فراکسیون سوم مجلس چه پیامدهایی دارد و آرایش نیروهای سیاسی این مجلس متفاوت، چه تاثیری در الف) رابطه مجلس دهم با دولت مستقر ب) انتخابات سال 96 ج) آرایش نیروهای سیاسی در سطح کشور خواهد داشت.
اکنون آنچه رخ داده این است که کاظم جلالی و دوستانش راه خود را از همراهان خود در انتخابات 94 جدا کرده و خودشان یک فراکسیون جدید راه انداخته‌اند.
فراکسیون آقای دکتر
شایعات زیاد بود؛ شایعاتی که بعد از اعلام نتایج انتخابات مجلس دهم شکل گرفته بود. مبنای این شایعات تصمیم یاران لاریجانی برای تشکیل یک فراکسیون مجزا از اصلاح‌طلبان بود. همان زمان خیلی‌ها بر این باور بودند که علی لاریجانی و دوستانش تنها تا زمان پایان انتخابات هیات‌رئیسه، ائتلاف با اصلاح‌طلبان را ادامه خواهند داد. علی لاریجانی در همان اندک زمان باقیمانده به انتخابات هیات‌رئیسه خط و نشانش را برای اصلاح‌طلبان کشید اما دوستان و همراهان لاریجانی زمان بیشتری را برای تدوام ائتلاف صرف کردند.
حالا که محمدرضا عارف دلخور از هم‌لیستی‌های خود است و سکوت پیشه کرده، رهروانی‌های سابق سکوت را بیش از این جایز نداسته و خبر جلسات محرمانه خود را به بیرون درز داده‌اند.
خبری که حکایت از تشکیل فراکسیون دارد و البته فضای تحلیل‌های سیاسی را بسیار تغییر داده؛ حالا معادلات فراوانی وجود دارد که باید تعیین تکلیف شود.
خبر اول را غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی مطرح کرده است. او در جمع خبرنگاران با اشاره به تشکیل فراکسیون سوم مجلس دهم گفته است: «اولین جلسه این فراکسیون با حضور 40 نفر هیات موسس برگزار شد و اساسنامه آن نیز به تصویب رسید. در این جلسه کاظم جلالی، به‌عنوان رئیس انتخاب شد و بنده و مهدی فرشادان به‌عنوان نواب اول و دوم رئیس برگزیده شدیم.» نماینده مردم رشت همچنین مهرداد لاهوتی را سخنگوی این فراکسیون عنوان کرد و از عبدالرضا عزیزی، سمیه محمودی و سیدمحسن علوی به‌عنوان دبیران و کارپرداز فراکسیون اعتدال نام برده است. در حال حاضر بیش از 80 نماینده پای برگه حضور در فراکسیون را امضا کرده‌اند اما او معتقد است تعداد افراد حاضر در فراکسیون به قدری خواهد شد که فراکسیون اکثریت میشود. او البته این خبر را هم مطرح کرده است: «تعدای از اعضای فراکسیون‌های ولایت و امید به ما در فراکسیون اعتدال پیوسته‌اند.» سمیه محمودی نماینده شهرضا استان اصفهان به‌عنوان دبیر فراکسیون جدیدالتاسیس ماجرای فراکسیون جدید را این‌گونه نقل می‌کند: «حدود ۱۰۰ نفر به صورت مستقل وارد مجلس شدند. از ابتدا هم قرار بر این بود که فراکسیونی برای این طیف تشکیل شود
اما هدف این فراکسیون سیاسی نبوده و به‌دنبال سهم‌خواهی و مباحثی همچون ریاست مجلس و هیات‌رئیسه هم نبود. بنابراین جلسات را به تعویق انداختیم تا امروز که هم تکلیف هیات‌رئیسه و هم کمیسیون‌ها مشخص شود و خارج از مباحث جناحی و سیاسی بتوانیم با عقلانیت و تدبیر تصمیم‌گیری کنیم. به همین جهت نخستین جلسه در ساعت شش و سی دقیقه روز پایانی این هفته برگزار شد. در این جلسه کلیات اساسنامه فراکسیون به تایید اعضا رسید و جزئیات آن در جلسات آتی مشخص خواهد شد. از دیگر تصمیمات این جلسه، انتخاب هیات‌رئیسه بود تا این هیات بررسی‌های لازم را انجام دهد و هیات‌رئیسه دائم را تشکیل دهیم. اکثر افرادی که در این فراکسیون حضور دارند، از فراکسیون ولایت آمده‌اند اما از فراکسیون امید من شخصی را ندیدم، ولی بعد برخی آمدند و اعلام آمادگی کردند که در جلسات آینده حضور پیدا کنند که البته من اسامی آنها را ندارم. در نخستین جلسه افرادی که حضور داشتند، مستقلینی بودند که از اول رای آنها با فراکسیون ولایت بود. در این فراکسیون مباحث سیاسی و جناحی مطرح نمی‌شود، بلکه به‌دنبال عقلانیت و تدبیر هستند، یعنی بدون در نظر گرفتن مسائل سیاسی درباره موضوعات
تصمیم‌گیری می‌کنند. این وجه تمایز این فراکسیون با دیگر فراکسیون‌هاست.»
داستان مبهم یک فراکسیون مبهم
تشکیل این فراکسیون جدید اما با ابهامات عجیب و غریبی هم مواجه است. درست در شرایطی که بر‌اساس نشانه‌های موجود می‌توان ادعا کرد این فراکسیون منسوب به علی لاریجانی است و او فرمان تشکیل چنین جمعی را صادر کرده، برخی اظهارنظرهای دیگر نقاط مبهمی را در این ماجرا پدید آورده است. برای مثال، جعفرزاده در اظهارنظری گفته است: «ما نه اصلاح‌طلب هستیم و نه اصولگرا و کار خودمان را انجام می‌دهیم و به همان میزان که احتمال دارد در انتخابات هیات‌رئیسه اجلاسیه دوم از لاریجانی حمایت کنیم، احتمال دارد گزینه خودمان را معرفی کنیم. بدیهی است که اگر این فراکسیون تصمیم به معرفی نامزدی در مقابل لاریجانی اتخاذ کند، آن فرد کسی جز «کاظم‌جلالی» نخواهد بود!» نماینده مردم رشت در بخش دیگری از صحبت‌های خود از پیشنهاد جدیدی پرده‌برداری کرد که تشکیل «شورای عالی فراکسیون‌ها» نام دارد. او با اشاره به دیدار خود با رئیس مجلس‌دهم، عنوان کرد: «پیشنهادی که برای آقای لاریجانی داشتیم این بود که پس از تشکیل هر سه فراکسیون مجلس، شورای عالی فراکسیون‌های سیاسی مجلس را متناسب با تعداد اعضا شکیل دهیم.» جعفرزاده گفت: «بر این اساس، ما در فراکسیون مستقلین شرط و
شروطی در اساسنامه قرار می‌دهیم که هیچ عضوی حق عضویت در فراکسیون‌های دیگر یا حضور در جلسه‌های آنها را نداشته باشد و دیگر فراکسیون‌ها نیز به همین ترتیب عمل می‌کنند و تعداد اعضای دقیق هریک از فراکسیون‌های سه‌گانه مجلس مشخص میشود. در ادامه شورای عالی فراکسیون‌های سیاسی مجلس، به نسبت درصدی که از کرسی‌های مجلس در اختیار دارند، تشکیل میشود.» عضو هیات‌رئیسه موقت فراکسیون مستقلین یادآور شد: «در این شرایط، فارغ از اینکه کدام فراکسیون در اقلیت است و کدام در اکثریت، شورای عالی فراکسیون‌ها متشکل از نمایندگان هر سه فراکسیون تشکیل میشود و در نهایت، با انجام رای‌گیری، رئیس شورای عالی فراکسیون‌های مجلس مشخص میشود.» او افزود: «هرکسی که در شورای عالی رای بیشتری بیاورد، به ریاست شورای عالی می‌رسد. در این رای‌گیری لاریجانی، عارف و جلالی قادر به رقابت خواهند بود و البته افراد دیگری نیز می‌توانند شانس خود را بیازمایند.»
اما در اظهارنظری دیگر مهرداد لاهوتی، سخنگوی فراکسیون مستقلین، تشکیل این فراکسیون جدید را ادامه راه فراکسیون «رهروان‌ولایت» دانسته و گفته است: «افرادی در مجلس هستند که تفکر معتدلی را دنبال می‌کنند. ما در مجلس‌نهم فراکسیون رهروان‌ولایت را داشتیم که همین نقش را ایفا کرد و در آن از اصلاح‌طلبان معتدل مثل آقای تاجگردون تا اصولگرایان معتدل حضور داشتند.» لاهوتی بابیان اینکه فراکسیون مستقلین با ۴۰ عضو هیات موسس کار خود را آغاز کرده، تصریح کرد: «درحال حاضر تعداد اعضای فراکسیون به ۸۰ نفر رسیده و از هر دو فراکسیون سیاسی در این فراکسیون عضویت پیداکرده‌اند. البته ما اصراری به تعداد نفرات نداریم و از نظر ما مهم این است که موضع واحد و مشترکی داشته باشیم.» از سوی دیگر، محمدرضاتابش در واکنش به تشکیل هیات‌رئیسه فراکسیون مستقلین گفت: «قطعا تشکیل فراکسیون‌های سیاسی به بالندگی مجلس یاری می‌رساند اما آنچه مسلم است، تشکیل این فراکسیون هیچ تاثیری در روند حرکتی و عملکرد فراکسیون امید نخواهد داشت.»نایب‌رئیس فراکسیون امید در واکنش به‌احتمال احیای فراکسیون رهروان ولایت، تحت عنوان فراکسیون مستقلین افزوده است: «اگر این فراکسیون
همان رهروان‌ولایت مجلس‌نهم باشد که درواقع با همان فراکسیون اصولگرای قبلی روبه‌رو خواهیم بود که همکاران اصولگرای بنده در مجلس نهم و دهم، تا این لحظه قادر به احیای آن نشده‌اند.» تابش تصریح کرد: «اسامی جدید، ماهیت افراد و گروه‌های سیاسی را دگرگون نمی‌کند و هر فراکسیونی که در مقابل فراکسیون«امید» تشکیل شود، طبیعتا فراکسیون اصولگرایی خواهد بود و اگر منظور از تشکیل این فراکسیون جدید، احیای رهروان ولایت مجلس نهم باشد که دیگر بحثی در رابطه با گرایش اصولگرایی این فراکسیون وجود ندارد و تشکیل‌دهندگان این فراکسیون باید صریحا این موضوع را اعلام کنند.» همچنین، ابراهیم نکو، فعال سیاسی، تشکیل فراکسیون جدید را اسباب ماتم‌زدگی سیاسی افکارعمومی دانست. او گفت: «مردم زمانی تصمیم و اراده‌ای شکل دادند و گروهی به نام لیست امید را به مجلس فرستادند تا مطالبات آنها را دنبال کنند اما این انشقاق‌ها در مجلس از طرفی نفرت افراد تعیین‌کننده انتخاباتی را به‌دنبال خواهد داشت و از طرف دیگر انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم را تحت تاثیرقرار خواهد داد.» نکو افزود: «افرادی که به اعتبار لیست امید به مجلس راه یافتند و می‌خواهند فراکسیون مستقل را
تشکیل دهند، متضرر اصلی خواهند بود و مردم به آنها اعتماد نخواهند کرد.»
روایت دولتی‌ها از یک ابهام
ماجرای فراکسیون سوم آن‌چنان پیچیده شده است که حتی رسانه‌های نزدیک به دولت هم به این داستان نگا‌هی ابهام‌آمیز دارند. خبرگزاری دولتی ایرنا و روزنامه دولتی ایران در مطالبی به صورت جداگانه به این مساله پرداخته و البته ابهامات این مساله را نیز پر‌رنگ کرده‌اند. روزنامه ایران در تحلیلی در این مورد نوشت: «اما و اگر درباره فراکسیون مستقلین کم نیست. همین دیروز بهروز نعمتی درباره تشکیل فراکسیون مستقلین به «ایران» گفت که به هیچ عنوان در جریان تحولات ناظر به این موضوع نیست و در جمع اعضای این مجموعه قرار نمی‌گیرد. او هم یکی از نزدیک‌ترین چهره‌های پارلمانی به علی لاریجانی است. در واقع به واسطه اعتبار ناشی از همین نزدیکی بود که او و کاظم جلالی توانستند وارد لیست نامزدهای «امید» در تهران شوند. آیا میشود از میان دو چهره وابسته به رئیس مجلس، یکی رئیس فراکسیون مستقلین شود و دیگری اصلا خبری از تشکیل این فراکسیون نداشته باشد؟ البته آن هم دو چهره‌‌ای که بارها نشان داده‌اند تا چه اندازه در هماهنگی با یکدیگر مهارت دارند. البته هنوز موضوع دیگری هم در میان است. تعداد اعضای این فراکسیون چند نفر است؟ پاسخ به این سوال وزن فراکسیون
سوم و تا حدودی نوع مناسبات سیاسی پارلمان بعد از تشکیل آن را مشخص خواهد کرد. اما دیروز همزمان سه عضو فراکسیون جدید سه روایت متفاوت از تعداد اعضای این مجموعه ارائه دادند؛ غلامعلی جعفرزاده در گفت‌وگو با ایلنا گفت که عدد اعضا 30 نفر است. مهرداد لاهوتی به باشگاه خبرنگاران توضیح داد: «بیش از 80 نماینده به‌عنوان هیأت موسس این فراکسیون هستند که پیش‌بینی میشود تعداد اعضای موسس به 100 نماینده برسد» و نهایتا محمدعلی فرشادان از حضور 72 نفر در فراکسیون سوم سخن گفت. البته جعفرزاده که از عضویت 30 نفر سخن گفته، اشاره‌ای هم به عدد 80 نماینده کرده و توضیح داده اینها مربوط به تعداد افرادی است که تا اینجا برای عضویت در فراکسیون مستقلین «اعلام تمایل» کرده‌اند. اما هر‌چه باشد، به نظر تشکیل اصل فراکسیون موضوعی است که باید آن را به‌عنوان یک واقعیت سیاسی جدید در مجلس دهم پذیرفت. هر‌چند بعید به نظر می‌رسد که علی لاریجانی شخصا به این مجموعه بپیوندد. ماندن او در فراکسیون «ولایت» و حضور هوادارانش در فراکسیون مستقلین بهترین فرصت برای زیر نگین داشتن هر دو مجموعه سیاسی بهارستان است.»
مساله علی لاریجانی
شنبه هشتم خرداد یک خبر روی خروجی رسانه‌ها رفت که ابهام بر سر ریاست علی لاریجانی و نحوه مواجهه اصولگرایان با آن را پایان داد. بر‌اساس خبری که چند نماینده در اختیار رسانه‌ها قرار داده بودند، علی لاریجانی در جلسه فراکسیون ولایت به‌عنوان رئیس انتخاب شد و البته تصمیم فراکسیونی هم بر این مبنا قرار گرفت که او برای ریاست مجلس هم تحت حمایت اصولگرایان قرار بگیرد. از آن زمان تا کنون علی لاریجانی هیچ حرکتی در مورد ائتلاف با اصلاح‌طلبان نداشت. او حتی در اظهارنظرهایش به صورت کاملا آرام تلاش می‌کرد حد و مرز‌هایش را با این جناح به نمایش بگذارد. چه اینکه حتی برخی اظهارنظرهای او درباره برجام یا فیش‌های حقوقی موجب شد برخی تحلیل کنند او تلاش می‌کند خود را به اصولگرایان نزدیک‌تر کند. حالا اما با اعلام تشکیل یک فراکسیون جدید مساله پیچیده شده است. برخی تحلیل می‌کنند که این فراکسیون تاکتیک سیاسی علی لاریجانی برای بازنگه‌داشتن دست خود در بازی‌های سیاسی است. برخی دیگر می‌گویند این فراکسیون خروج آرام یاران اوست که نزدیکی‌اش را به جریان پایداری و برخی دیگر از اصولگرایان بر نتابیده‌اند. برخی دیگر هم می‌گویند این پیامی برای هر دو
فراکسیون مجلس است که جریان نزدیک به لاریجانی را زیر سایه خود ندانند. حالا اما هر‌چه هست علی لاریجانی تحت فشار قرار گرفته تا موضعش را در این مورد شفاف کند. در همین راستاست که حمید رضا فولادگر عضو فراکسیون ولایت گفته است: «اگر لاریجانی بخواهد در فراکسیون ولایت نباشد، ممکن است در انتخابات هیات‌رئیسه سال آینده مشکلاتی ایجاد شود. بنابراین ایشان عضو فراکسیون ولایت باقی می‌ماند.»او درباره اعلام موجودیت فراکسیون سوم در مجلس دهم اظهار کرده است: «ما باید شرایط جدید را بررسی و با دوستان فراکسیون ولایت هم اندیشی کنیم.» نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی درباره علل تاخیر فراکسیون ولایت در برگزاری مجمع عمومی و انتخاب هیات‌رئیسه نیز گفت: «تعلل برای همین بود که جامعیت فراکسیون از دست نرود اما با اعلام خبر تشکیل فراکسیون سوم، باید اعضای هیات موسس فراکسیون ولایت دور هم جمع شوند تا ببینند در شرایط جدید چه میشود کرد. علت تاخیر این بود که می‌خواستیم فراکسیون ولایت جامع بماند و همه سلایق در آن حضور داشته باشند، در غیر این صورت، زودتر از این هم می‌توانستیم مجمع عمومی را داده و هیات‌رئیسه انتخاب کنیم.» فولادگر تاکید
کرد: «قرار این بود که فراکسیون مستقلین تشکیل نشود و همان افرادی در فراکسیون ولایت باشند که در جلسات زمان انتخاب هیات‌رئیسه حضور داشته باشند. فراکسیون ولایت در زمان انتخاب هیات‌رئیسه تشکیل شد و جلسات محدودی را در آن زمان برگزار کرد که به ریاست آقای لاریجانی و انتخابات هیات‌رئیسه منجر شد. بعد از آن، جلسه‌ای نبود و تنها یک جلسه مشورتی برای حقوقدان‌های شورای نگهبان برگزار شد. در بقیه مواقع اعضا درحال رایزنی بودند برای اینکه جلسه مجمع عمومی تشکیل شود و فراکسیون اساسنامه‌اش را انتخاب کند و بر‌اساس آن اعضای شورای مرکزی و هیات‌رئیسه انتخاب شوند.» وی درباره موضع رئیس مجلس نسبت به فراکسیون سوم نیز گفت: «آقای لاریجانی رئیس فراکسیون ولایت است و خودش باید کمک کند تا این بحث جمع شود. اما اگر او بخواهد در فراکسیون ولایت نباشد، ممکن است در انتخابات هیات‌رئیسه سال آینده مشکلاتی ایجاد شود، بنابراین ایشان عضو فراکسیون ولایت باقی می‌ماند.» اما در اظهارنظری دیگر در این مورد جعفرزاده ایمن‌آبادی در پاسخ به این سوال که آیا لاریجانی موافق تشکیل فراکسیون سوم است، گفت: «من شنیده‌ام برخی همکاران می‌گویند آقای لاریجانی مخالف تشکیل
فراکسیون سوم است اما من باتوجه به شناختی که از رئیس مجلس دارم، معتقدم وی با تشکیل فراکسیون سوم مخالف نیست.» به گفته جعفرزاده ایمن‌آبادی لاریجانی به تضارب آرا در مجلس اعتقاد دارد و از تکثر آرا استقبال می‌کند که امیدوارم دوستان اصولگرا و اصلاح‌طلب اجازه دهند صداهای دیگری در مجلس شنیده شود. در تحلیلی دیگر در این مورد روزنامه شرق از شرایط موجود به‌عنوان «وضعیت عجیب لاریجانی» یاد کرده و نوشته است: «لاریجانی یک روز بعد از نشستن بر مسند ریاست فراکسیون ولایت، با رای اصولگرایان و برخی از اعتدالیون و رهروانی‌های مجلس نهم به‌عنوان رئیس مجلس دهم نیز انتخاب شد و دیروز در حالی که تنها ٥٣ روز از اعلام خبر ریاست لاریجانی بر فراکسیون ولایت می‌گذشت، یاران و نزدیکان او، فراکسیونی با ریاست نزدیک‌ترین چهره به لاریجانی یعنی کاظم جلالی تشکیل دادند. برخی اظهارنظرهای آنان از برآورد ٨٠ عضو برای این فراکسیون خبر می‌دهد. فراکسیونی که مهم‌ترین محور آن خود شخص لاریجانی است و در این بین جالب‌ترین وضعیت، وضعیت خود لاریجانی خواهد بود. او فعلا رئیس فراکسیون ولایت است و همراهانش در فراکسیون اعتدال گردهم آمده‌اند. حالا باید دید که
لاریجانی هم مانند یارانش، از فراکسیون اصولگرایان جدا میشود و آنها باید برای خود به‌دنبال رئیس جدیدی بگردند یا همچنان پدر معنوی فراکسیون اعتدال، بر مسند ریاست فراکسیون رقیب یعنی فراکسیون اصولگرایان خواهد نشست تا این وضعیت نزدیک به کمدی ادامه داشته باشد.»
همراه با دولت؟
نکته مهم در مورد این فراکسیون جدید نامی است که برای آن برگزیده شده است. اعتدال در واقع عنوانی است که جریان سیاسی نزدیک به دولت برای خود برگزیده است. به بیان دیگر این استنباط پدید آمده است که استفاده از این عنوان توسط یاران علی لاریجانی برای برداشت از پتانسیل دولتی‌ها بوده است. هفته گذشته در تحلیلی در این مورد برخی رسانه‌های نزدیک به اصلاح‌طلبان نوشته بودند: «تا اینجای کار به نظر می‌رسد طیف نزدیک به لاریجانی با رهبری کاظم جلالی، برای انشعاب از اصلاح‌طلبان و اصولگرایان، روی نمایندگان نزدیک به دولت حساب ویژه‌ای کرده‌اند و به همین دلیل است که نام «اعتدال» را هم برای فراکسیون خود برگزیده‌اند. به این ترتیب همه انتقادهای اصلاح‌طلبان از منتسبان به حزب اعتدال و توسعه اکنون رنگ‌وبوی واقعیت می‌گیرد؛ چراکه در جریان ریزش آرای عارف در انتخابات رئیس مجلس، برخی از چهره‌های اصلاح‌طلب اعلام کردند نمایندگان نزدیک به حزب اعتدال و توسعه، برخلاف قول‌وقرارهایی که با فراکسیون امید داشتند، به لاریجانی رای داده‌اند. در آن زمان، اسماعیل شجاعی، عضو شورای مرکزی حزب اعتدال و توسعه، در گفت‌وگو با تسنیم، این موضوع را تکذیب کرده و مدعی
شده بود برخی افراد شکست خود در انتخابات ریاست مجلس را به گردن دیگران می‌اندازند.» اما در این میان برخی اعضای این فراکسیون عنوان اعلام شده توسط لاهوتی را تکذیب می‌کنند.
سمیه محمودی نماینده شهرضا به‌عنوان دبیر فراکسیون جدیدالتاسیس در این مورد با تکذیب برگزیده شدن عنوان اعتدال گفته است: «هنوز نامی برای این فراکسیون مشخص نشده است. باید نامی برای این فراکسیون انتخاب کنیم که به اهداف تشکیلات نزدیک باشد. در این فراکسیون فرد تصمیم‌گیری نمی‌کند، بلکه افراد باید با هم تصمیم‌گیری کنند. در نخستین جلسه هم درباره نامگذاری صحبتی به میان نیامد. صرفا در این جلسه کلیات اساسنامه مصوب و هیات‌رئیسه موقت انتخاب شدند و موضوعی خارج از موارد پاشیده در جلسه فراکسیون مطرح نشد. حتی در اساسنامه جای نام خالی است.»
حالا اما یک تحلیل دیگر هم وجود دارد. برخی با تاکید می‌گویند این فراکسیون جدید حاصل تصمیم حامیان لاریجانی و حزب اعتدال و توسعه است، چه اینکه حتی در این مورد شاید بتوان از وجود یک مثلث نامرئی هم نام برد؛ مثلثی با حضور واعظی، نوبخت و کاظم جلالی. بهتر است به گذشته بازگردیم.
در شامگاه ٢٩ اردیبهشت و در فاصله ١٠ روز به آغاز کار مجلس جدید، حزب اعتدال و توسعه، نشستی در سالن آمفی‌تئاتر اجلاس سران برگزار کرده بود که سخنان محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت و دبیرکل حزب اعتدال و توسعه، در جهت حمایت از فراکسیون امید بود اما آنچه در مجلس اتفاق می‌افتاد، ماجرایی دیگر را حکایت می‌کرد.
نوبخت در نشست ٢٩ اردیبهشت حزب اعتدال و‌توسعه که با حضور چهره‌هایی مانند علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد، محمود واعظی، وزیر ارتباطات، محمدرضا عارف رئیس فراکسیون امید، علی لاریجانی، رئیس مجلس نهم، فاطمه هاشمی و جمعی از نمایندگان مجلس دهم برگزار شده بود، صراحتا گفت: «چیزی که آزموده شد و نتیجه مثبت داد؛ چرا در مجلس هم تکرار نشود؟ مجلس هم می‌تواند با همین چارچوب فراکسیون امید با اجزا و اضلاع بیشتر شکل بگیرد. حتی دوستانی که آن موقع هم در این مجموعه ائتلاف حضور نداشتند، می‌توانند به این جمع بپیوندند. دولت علاقه‌مند است در همین چارچوبی که شکل گرفته، به صورت دموکراتیک، رقابت‌ها انجام شود. هر‌چه نتیجه بود، همه باید به آن احترام بگذاریم. ضمن اینکه از انشقاق و تفرق به‌دور خواهیم بود و در همین چارچوب فراکسیون امید که می‌تواند موسع‌تر و کامل‌تر شود رقابت‌ها شکل بگیرد.»
این سخنان در شرایطی بیان می‌شد که عارف به‌عنوان رئیس فراکسیون امید در جلسه حضور داشت و علی لاریجانی که برای ریاست مجلس دهم تلاش می‌کرد، حاضر نشده بود به اعضای فراکسیون امید بپیوندد اما نوبخت در حضور این دو می‌گفت فراکسیون امید باید ائتلاف را ادامه دهد و معلوم نیست مخاطب این سخن چه کسی بود؛ چرا که یک هفته بعد از آن نشست حزبی، علی لاریجانی به همراه دو سهمیه اعتدال و توسعه در لیست امید، یعنی بهروز نعمتی و کاظم جلالی و بسیاری دیگر از منتسبان به اعتدال و توسعه و دولت، در کنار اصولگرایان مخالف دولت، تأسیس رسمی فراکسیون جدید خود با نام «ولایت» را اعلام کردند. تنها یک روز مانده به بازگشایی مجلس، یعنی در غروب جمعه هفتم خرداد هم خبر رسید اعضای فراکسیون اصولگرایان با نام فراکسیون «ولایت»، علی لاریجانی را به‌عنوان رئیس فراکسیون انتخاب کرده‌اند. این پیچیدگی‌های سیاسی به همراه برخی نشانه‌ها گویا موید این خبر است که ائتلافی پشت پرده شکل گرفته است. یک ائتلاف برای راحت‌شدن خیال دو نفر؛ «علی لاریجانی و حسن روحانی».
واکنش‌های اصلاح‌طلبان
اما اصلاح‌طلبان گویا از تصمیمات این مثلث با‌خبر شده‌اند. آنها از این اتفاق ناخشنودند و می‌توان نشانه‌های آن را ر در سخنان محمود صادقی دید. این نماینده اصلاح‌طلب مجلس دهم درباره علت پیوستن نمایندگان فراکسیون امید به فراکسیون اعتدال می‌گوید: «هنگامی‌که دلیل این تصمیم را از این نماینده پرسیدم، توضیح داد که یکی از دلایلی که منجر به اخذ چنین تصمیمی از سوی او و چند نماینده دیگر عضو فراکسیون امید برای حضور در فراکسیون مستقلان شده، این است که از حضور در فراکسیون امید نگران هستند.»
وی می‌افزاید: «با این وجود، به نظرم ترس از ردصلاحیت، ترسی موهوم و به عبارت بهتر بهانه‌ای غیرموجه است؛ چراکه قطعا شورای نگهبان عضویت یک نماینده در فراکسیونی سیاسی را مبنای ردصلاحیت قرار نمی‌دهد.» صادقی البته این سخنان را هم مطرح کرده است: «تشکیل فراکسیون مستقلان نه‌تنها به زیان هیچ‌یک از دو فراکسیون امید و ولایت نیست، بلکه درمجموع برای شفاف‌تر‌شدن فضای مجلس مفید نیز هست. این شفافیت به مردم و رای‌دهندگان کمک خواهد کرد که در موسم انتخابات متناسب با مواضع هر نماینده، کاندیدای مطلوب خود را انتخاب کنند و نامزدهای انتخاباتی نیز نمی‌توانند به قول آقای کواکبیان با یکی عکس یادگاری بگیرند و به دیگری رای بدهند!»
اما از زاویه‌ای دیگر خبر اعلام شکل‌گیری یک فراکسیون جدید در مجلس دهم به ریاست کاظم جلالی باعث موضع‌گیری‌های متفاوت و گاهای کاملا متناقض رسانه‌های اصلاح‌طلب در این باره شده است. در حالی که روزنامه شرق از تشکیل فراکسیون جدید در مجلس استقبال کرده و آن را باعث تقویت جناح دولت و اصلاح‌طلبان در مجلس دانسته است، روزنامه آفتاب یزد تشکیل این فراکسیون را سبب کاهش اعضای فراکسیون امید به ۷۰ نفر و تهی‌شدن آن دانست.
در حالی که روزنامه اصلاح‌طلب شرق در سرمقاله خود با عنوان متارکه مبارک به استقبال از تشکیل این فراکسیون رفته و آن را باعث تقویت جناح دولت و اصلاح‌طلبان در مجلس دانسته، روزنامه آفتاب یزد در سرمقاله خود با عنوان دفن اخلاق که به قلم مدیرمسئول نگاشته شده، تشکیل این فراکسیون را باعث تهی‌کردن فراکسیون امید و رساندن تعداد اعضای آن به 70 نفر تعبیر کرده است.
در بخشی از سرمقاله شرق آمده است: «زنگ پایان ائتلاف اعتدالیون با فراکسیون ولایت، همزمان بود با آغاز‌به‌کار فراکسیونِ تازه‌ای از ائتلاف اصولگرایان و اعتدالیون. این کنش سیاسی منجر به افزایش قدرت دولت روحانی در مجلس میشود. اینک حسن روحانی، هم از حمایت فراکسیون نورسیده برخوردار است و هم از طرف اصلاح‌طلبان پشتیبانی میشود. مثلثِ دولت/ اصلاح‌طلبان/ اصولگرایان- اعتدالیون، مثلثی است که هریک از فراکسیون‌ها تلاش می‌کنند تا نسبتی دقیق و هوشمندانه با رأس آن داشته باشند. در واقع باقیمانده فراکسیون ولایت از این آرایش بیرون گذاشته شده است و آنها برای اثرگذاری در مجلس یا برآوردن خواسته‌هاشان ناگزیر‌ند تن به مصالحه با یکی از این دو فراکسیون بدهند و بعید است در این کار اصلاح‌طلبان را برگزینند.»
ادعای سردبیر شرق درباره تقویت جناح دولت و اصلاح‌طلبان با تشکیل فراکسیون جدید در حالی است که مدیرمسئول آفتاب یزد نوشته است: «اکنون پس از گذشت هفته‌ها از آن ماجرا، تحولات جدید در پارلمان نشان می‌دهد که هم سخن آفتاب یزد مبنی بر رفتار غیراخلاقی و خارج از شئون فراکسیونی عده‌ای از نمایندگان فراکسیون امید درست بوده است و هم پیش‌بینی اینکه در آینده نه‌چندان دور باز هم شاهد چنین رفتارهایی به مراتب وقیحانه‌تر خواهیم بود.»
این روزنامه می‌افزاید: «تشکیل فراکسیون سوم به ریاست کاظم جلالی و حمایت‌های پیدا و پنهان وزرای دولت در سکوت حسن روحانی از تشکیل چنین فراکسیونی، بخش دیگری از پروسه از سکه انداختن فراکسیون امید در مجلس دهم است. از همان زمانی که زمزمه‌های تشکیل این فراکسیون شنیده شد مبرهن بود که هدف تهی‌کردن فراکسیونی است که ریاست آن بر عهده عارف است.»
این رسانه اصلاح‌طلب مطرح می‌کند: «از منظر کمیت به نظر می‌رسد در این ماجرا متضرر اصلی فراکسیون امید است و بس. به‌هرحال فراکسیون ولایت یا همان اصولگرایان از اول هم بنا نبود در اکثریت باشند و این فراکسیون امید بود که ادعای اکثریت را داشت. باتوجه به تشکیل فراکسیون سوم در حال حاضر فراکسیون اصلاح‌طلبان از گذشته نحیف‌تر شده و به عدد 70 رسیده است.»
این روزنامه در ادامه تبعات منفی چنین رویکردی را دامنگیر حسن روحانی می‌داند و هشدار می‌دهد: «آقایان دولتی کمتر از یک سال دیگر و همین نمایندگان چهار سال دیگر مجددا به رای مردم نیاز دارند. ضمن آنکه روشن است حسن روحانی ازآنجایی‌که پایگاهی در میان اصولگرایان ندارد، سال 96 مثل سال 92 بازهم چشمانش به اصلاح‌طلبان خواهد بود. اگر مشاوران به او اطلاعات غلط ندهند، قطعا جناب رئیس‌جمهور ملتفت هستند که «اصلاح‌طلبانه سخن گفتن» اما «گردش به سمت راست داشتن» نان سیاسی ندارد.» هر‌چه هست به نظر می‌رسد یک بازی سیاسی بسیار پیچیده توسط حسن روحانی و علی لاریجانی شکل گرفته است. این گمانه چندان دور از ذهن نیست.
دیدگاه تان را بنویسید