چرا «یکتا» به میانه سیاست ایران آمده است
آبادگران جدید یا بدیل پایداری؟
نزدیکان محمود احمدی‌نژاد حزب جدیدی درست کرده‌اند، تشکلی که اندکی پس از تولد غیرقانونی اعلام شد. حالا همه نگاه‌ها به چیستی سیاسی این حزب نوپدید دوخته شده. برخی لقب نوپایداری به یکتا الصاق کرده‌اند و برخی دیگر نقشی مانند آبادگران برای آن متصور شده‌اند
اگر بنا باشد این فرض را بپذیرم که تولید نیروهای سیاسی در ایران خلق‌الساعه است، اعلام موجودیت یکتا نیز می‌تواند نشانه‌ای از درستی این ادعا باشد.
چند ماه به انتخابات مجلس شورای اسلامی، یک تشکل سیاسی جدید متولد شده و مهمترین مساله برای تحلیلگران سیاسی رسیدن به چیستی سیاسی و چرایی پدید آمدن این «تازه از راه رسیده» است.
اگر بنای این نوشتار بر پایه همان سطر نخست استوار باشد حتما به‌وجود آمدن یک تشکل جدید آن‌هم در آستانه انتخابات یک اتفاق خارق‌العاده و عجیب و غریب نیست اما آنچه موجب خواهد شد وسواس بر هویت‌شناسی و آینده این تشکل نوپا بیشتر شود پیوست‌های سیاسی موسسین آن است.
آنچه آنها در بیانیه اعلام موجودیت خود آورده و تلاش کرده‌اند آن را به‌عنوان تصویری که تمایل دارند از آنها باز نشر شود عنوان کنند، این گزاره است: «صراحتا می‌گوییم در تشکیل و پیوستن به این مجموعه به هیچ فرد یا گروهی وابسته نبوده و به جز دین به نظام اسلامی، امام و رهبری و شهیدان گران‌قدر خود را وامدار کسی نمی‌دانیم. افراد و خادمان گذشته و حال را با معیارهای ولایت‌پذیری، دلسوزی، کارآمدی، خدمت خالصانه برای ملت، عدالت‌ورزی و عزت‌آفرینی در صحنه‌های داخلی و خارجی می‌سنجیم و در تصمیمات کلان همگرایی با اندیشه ولایتمدارانه اصولگرایان و همراهی با روحانیت دلسوز و انقلابی کشور را شرط مهم انسجام و موفقیت همه عناصر متدین کشور می‌دانیم.»
از چنین تصویری کلی حتما نمی‌توان به چیستی و هویت کامل یکتا پی برد.
اندکی قبل از نخستین همایش این نشست پیامکی از سوی مسعود زریبافان با این مضمون به برخی چهره‌های سیاسی ارسال شده بود: «از جنابعالی دعوت می‌شود در اولین نشست جمعی از خادمان دولت نهم و دهم با عنوان یاران کارآمدی و تحول ایران اسلامی (یکتا) شرکت فرمایید.»
این پیامک و نیز اسامی افراد حاضر در هیات موسس و شورای مرکزی می‌تواند آغازی مناسب باشد برای بحث در مورد هویت سیاسی این گروه.
یاران آقای رئیس
مهمترین نکته یکتا در حال حاضر حضور چهره‌های نزدیک به محمود احمدی‌نژاد است. وزرا و معاونین حالا کنار هم جمع شده‌اند تا بار دیگر سیاست‌ورزی کنند.
این همنشینی سیاسی سوالات اولیه را اینگونه نمایان می‌کند:
نسبت یکتا با محمود احمدی‌نژاد چیست؟ آیا احمدی‌نژاد تاکتیک تازه‌ای برای ورود به سیاست ورزی رسمی برگزیده است؟ آیا می‌توان اینگونه تصور کرد که احمدی‌نژاد اراده‌ای در پدید آمدن یکتا نداشته و این اعضای یکتا هستند که می‌خواهند از برند احمدی‌نژاد برای حیات سیاسی خود استفاده کنند؟
آنچه تا امروز از سوی اهالی یکتا بیان شده این است که آنها در عین رفاقت با احمدی‌نژاد ارتباط تشکیلاتی با او ندارند و از رئیس‌جمهور سابق دستور نمی‌گیرند.
مسعود زریبافان در این مورد می‌گوید: «ما یک تشکل مستقل هستیم و به لحاظ تشکیلاتی هیچ ارتباطی با آقای احمدی‌نژاد نداریم. قرار نیست با کسی هم معارضه کنیم ضمن اینکه آقای مشایی را اصلا قبول نداریم.»
همسو با او کامران دانشجو هم می‌گوید: «ما هیچ رابطه تشکیلاتی با احمدی‌نژاد نداریم.» وزیر علوم در دولت دهم در پاسخ به این سوال که آیا «یکتا» احمدی‌نژاد را در کنار مشایی قبول دارد یا بدون مشایی؟ گفته است: «ما حاشیه‌های آقای احمدی‌نژاد را اصلا قبول نداریم. دولت آقای احمدی‌نژاد مانند هر دولت دیگری حاشیه‌هایی داشت که ما این حاشیه‌ها را مضر می‌دانستیم بنابراین هم در آن زمان که در دولت بودیم می‌گفتیم این حاشیه‌ها مضر است و هم الان معتقدیم این حاشیه‌ها زیان‌آور است و باید از آنها فاصله گرفت.»
البته آقای دانشجو توضیح نداده که اگر این حاشیه‌ها را قبول نداشته به چه دلیلی حتی یک بار هم به صورت علنی نسبت به وجود این حاشیه‌ها در دولت احمدی‌نژاد انتقاد نکرده و ترجیح داده تا روز آخر در سمت خود بماند. درست مثل سیدمحمد حسیی و حاجی بابایی و زریبافان.
شفاف‌تر از این دو عضو یکتا محمد عباسی هم این چنین اظهارنظر می‌کند: «ما آقای احمدی‌نژاد را تنها به‌عنوان رئیس‌جمهور دولت نهم و دهم که در خدمتشان بودیم قبول داریم و این جمع بدون مشورت با ایشان تشکیل شده است.»
این یعنی اینکه اعضای یکتا اصرار دارند بگویند از احمدی‌نژاد دستور تشکیلاتی نمی‌گیرند و حتی در برخی حوزه‌ها به او نقد هم دارند.
حالا باید ماجرا را از سوی دیگری هم بررسی کنیم، جایی که محمود احمدی‌نژاد ایستاده است.
خودش تاکنون در این مورد سخنی نگفته اما عبدالرضا داوری، فرد رسانه‌ای نزدیک به او چنین سخن گفته است: «جدای از محمد نجار، دوستان دیگری مثل آقایان طریقت‌منفرد، فریدون عباسی، مسعود زریبافان، حمیدرضا حاجی‌بابایی، کامران دانشجو، کامران باقری‌لنکرانی و... در این مجموعه حضور دارند.
این موضوع را تاکید کنم افرادی که در این مجموعه هستند، اصلا با محمود احمدی‌نژاد در ارتباط نیستند و آقای زریبافان هم در مصاحبه‌ای که اخیرا انجام داده حرف‌های تندی درباره آقای احمدی‌نژاد زده است.
احمدی‌نژاد هیچ اراده‌ای برای ورود به عرصه سیاسی ندارد. اینکه برخی رسانه‌ها نوشته‌اند اخراجی‌های دولت احمدی‌نژاد این حزب را تشکیل داده‌اند، اینگونه نیست چراکه آقای حاجی بابایی و زریبافان تا آخرین روز دولت دهم مسئولیت داشته‌اند.»
تا اینجای کار می‌توان نتیجه گرفت آنچه احمدی‌نژاد و یکتا هر دو با هم می‌خواهند این است که فعلا تصور نشود که ارتباط تشکیلاتی میان آنها وجود دارد. اما آیا می‌توان از همین‌جا به این نتیجه رسید که واقعا ارتباطی میان آنها وجود ندارد؟
ارتش مخفی؟
برخی تحلیلگران اما به‌گونه‌ای دیگر فکر می‌کنند. باور آنان این است که یکتا حتما با توصیه و خواست رئیس‌جمهور سابق پدید آمده است. می‌گویند احمدی‌نژاد می‌داند هنوز در جامعه طیف‌هایی علاقمند به او هستند اما او این را هم به خوبی می‌داند که برای کار سیاسی فقط نمی‌توان به سرمایه اجتماعی اکتفا کرد. او نیاز به یک بدنه سیاسی دارد. بدنه‌ای که بتواند برای او چانه‌زنی کند و تشکیلاتی انجام دهد.
او می‌داند فضای رقابت تفاوت‌های فراوانی با سال 84 کرده است. برای او بهترین راه این است که از میان اصولگرایان برای خود یارگیری کند. رفقای سابق از کنارش رفته‌اند و در میان اصولگرایان هم تمایل چندانی دیده نمی‌شود که روی او حساب شود.
پس حالا باید یک تشکل جدی میان او و اصولگرایان پدید آید. افرادی از او که رابطه‌ای با اسفندیار رحیم‌مشایی ندارند و البته چندان هم تند و رادیکال نیستند باید میانه میدان را بگیرند. عامل رفاقت و همنشینی‌یاران و رفقای‌پیشین شوند.
نگاهی به اعضای یکتا نمایان می‌سازد که همگی افرادی هستند که به میانه‌روی شهره‌اند و روزگاری از چهره‌های مورد وثوق احمدی‌نژاد بوده‌اند. رئیس‌جمهور سابق تکنوکرات‌هایش را به صف کرده برای روز مبادا؟
این تحلیلگران می‌گویند؛ بسیار سخت است باور کنیم یکتا بدون احمدی‌نژاد تعریف می‌شود.
برای یافتن درستی این تحلیل باید منتظر گذر زمان بود.
نوپایداری؟
در این میان اما می‌توان یک نشانه مهم دیگر هم در مورد یکتا یافت. آنها جنسی شبیه پایداری دارند. شاید سربسته بتوان گفت همان جریانی که تمایل به ایجاد جبهه پایداری داشت، حالا به فکر تشکیل یک نوپایداری افتاده است.
دیدارهای پیدرپی و محرمانه یکتا با برخی علما و روحانیون قم هم شاید ایجاد نوعی چهره سیاسی - مذهبی برای این طیف باشد.
پایداری، دیگر کارکرد خود را از دست داده است. آنها به جماعتی تند‌رو تبدیل شده‌اند که حتی اصولگرایان هم نمی‌خواهند آنها را به‌عنوان تابلوی خود در اجتماع معرفی کنند. حالا باید به فکر یک تشکل جدید بود چیزی شبیه آبادگران.
فریدون عباسی در این جمع رابطه‌ای خوب با پایداری‌ها دارد. می‌گویند به صورت پیدرپی در جلسات آنها شرکت می‌کند.
فریدون عباسی اکنون نزدیک‌ترین موضع هسته‌ای را به پایداری‌ها دارد و همین می‌تواند نقطه عطف جریان یکتا باشد.
آنها باید برای رقابت با روحانی در سیاست خارجی مواضعی تند داشته باشند. دقیقا مانند همان موضعی که فریدون عباسی دارد. پس این می‌تواند یک نشانه باشد. یکتا مقابل حسن روحانی است با مواضع تند فریدون عباسی البته با همراهی تکنوکرات‌های معتدل دولت احمدی‌نژاد.
بهتر است برای چیستی سیاسی یکتا و میزان چسبندگی آن با مواضع پایداری این جملات را بخوانیم.
عبدالرضا داوری می‌گوید: «جریان «یکتا» وجه تکنوکراتیک جبهه پایداری است که از لحاظ گفتمانی به این جبهه نزدیک است و حتی آقای فریدون عباسی که در شورای مرکزی این حزب است در بسیاری از برنامه‌های جبهه پایداری شرکت می‌کند، بنابراین بنده معتقدم قرابت‌های ایدئولوژیک گفتمانی بین آنها وجود دارد، البته «یکتا» به دلیل سابقه مدیریتی اعضای آن وجه تکنوکراتیک برجسته‌تری دارد.
اینها عمدتا کسانی هستند که در دولت گذشته وزیر یا معاون رئیس‌جمهور بوده‌اند. طبیعتا نسبت به جبهه پایداری که عمدتا سوابق پارلمانی و غیراجرایی دارند در امور اجرایی کارآمدترند. «یکتا» وجه تکنوکراتیک «جبهه پایداری» است که خواسته این خلاء کارآمدی را در نیروهای انقلاب پر کند.»
در این چند روز برخی چهره‌های عضو این تشکل نیز از رابطه خوبشان با جبهه پایداری سخن گفته‌اند و این می‌تواند به این معنا باشد که هر چقدر اهالی یکتا تلاش می‌کنند عدم چسبندگی خودشان به احمدی‌نژاد را ثابت کنند اما بدشان نمی‌آید که آنها را از افراد نزدیک به پایداری به حساب آورند.
نکته مهمی که در مورد وجه تمایز آنها با جریان پایداری وجود دارد عدم ارتباط تشکیلاتی و سیاسی آنها با آیت‌الله مصباح‌یزدی است. آنها به لحاظ سیاسی البته نزدیکی‌های رفتاری با سعید جلیلی هم دارند. در این میان یک نکته قابل توجه دیگر هم این است که آنها اعلام کرده‌اند نمی‌خواهند برای انتخابات مجلس فهرست منتشر کنند. به نظر می‌رسد نباید از پدیده یکتا به سادگی عبور کرد. باید در مورد آنها بحث کرد، پای سخنانشان نشست و رفتارشناسی آنها را در اولویت قرار داد. صرف اینکه یک مجموعه اصولگرا باشد نمی‌توان دلیل کاملی برای حمایت صرف پیدا کرد.
دیدگاه تان را بنویسید