از روحانی عبور نمی‌کنیم

هم‌اکنون اگر موضع اصلاح‌طلبان برای انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده بررسی می‌شود آنها دو دسته هستند‌؛ برخی صحبت از حمایت قطعی از آقای روحانی می‌کنند، گروه دیگر می‌گویند باید مشروط این اتفاق بیفتد، الان وضعیت به چه صورت است و خودتان چه‌طور پیش‌بینی می‌کنید؟ به نظر شما اصلاح‌طلبان باید چه طور وارد رقابت سیاسی پیش رو شوند؟
من فکر می‌کنم دوره قبل ریاست‌جمهوری آقای روحانی کاندیدای اصلاح‌طلبان نبود ولی باتوجه به مجموعه شرایطی که پیش آمد آقای دکتر عارف کناره‌گیری کرد و زمینه رای‌آوردن آقای روحانی فراهم شد. به نظر من کسی که رئیس‌جمهور ایران شد از جناح اصولگرا بود ولی زبان اصلاح‌طلبان را می‌فهمید، به مبانی آنها توجه داشت و این مساله با خواست عموم مردم مطابق بود، بر‌همین اساس توانست اکثریت آرا را کسب کند. به نظر من اولا باید توجه کرد که آقای روحانی یک اصلاح‌طلب نبود و حرف‌هایی که می‌زد برخاسته از جناح اصولگرا بود‌. قاعدتا او با واکنش کمتری از طیف ‌رادیکال جریان اصولگرا مواجه شد. این پارامتر به‌طور نسبی برای اصلاح‌طلبان مطلوب بود چون آن حساسیت‌هایی که روی اصلاح‌طلبان در زمان تصدی امور اجرایی شکل می‌گرفت و به وجود می‌آمد روی آقای روحانی نبود، بنابراین او یکسری خواسته‌های عمومی را مطابق مبانی اصلاح‌طلبی مطرح کرد. خود آقای روحانی یکسری ویژگی‌های شخصی خوب هم داشت که با شهامت و شجاعت آنچه باور داشت را بیان می‌کرد و هنوز هم بیان می‌کند. تصور می‌کنم مجموعه اصلاح‌طلبان گزینه‌ای غیر از آقای روحانی را نمی‌توانند در این انتخابات داشته باشند؛ ضمن اینکه او رئیس‌جمهور است و قاعدتا بهترین ظرفیت و بهترین گزینه می‌تواند برای دوره بعد باشد. در مجموع اصلاح‌طلبان مشکل خاصی با آقای روحانی ندارند و او گزینه قابل‌قبولی می‌تواند برای آنها باشد. از طرفی یک نگرانی‌هایی وجود دارد و به خاطر افزایش حساسیت‌ها‌ روی آقای روحانی، امکان دارد شرایط کارکردن برای او دشوارتر شود، طبعا از جناح اصلاحات نمی‌تواند در همین رابطه گزینه‌های دیگری مطرح شود. باید درنظر بگیریم که شرایط بین‌المللی ما بسیار حساس است، ایران در یک منطقه بسیار ناآرامی ‌قرار دارد که همسایگانش یعنی افغانستان، پاکستان، عراق و اخیرا ترکیه با مشکلات و بحران ثبات مواجه شده‌اند بنابراین ما فرصت هیچ‌گونه خطا یا استفاده از گزینه آزمون نشده را نداریم. به هر حال آقای روحانی یک مسیری را طی کرده ‌ و به نظر می‌رسد در مجموعه اصلاح‌طلبان و حتی برای مجموعه کشور گزینه‌ای غیر از او نمی‌تواند مطرح باشد. اینکه این روند قطع شود قطعا برای کشور ضایعات فراوانی خواهد داشت. من فکر می‌کنم که هر چند شاید خیلی شرایط مطلوب و ایده‌آلی از جهت رشد اقتصادی حاصل نشده، ‌اما تا حدی تورم کنترل شده‌ و رشد هم دارد و آثاری را از خودش نشان می‌دهد ولی به هر حال کسی که واقع‌بین باشد می‌گوید در گذار از شرایط بحرانی، مدیریت آقای روحانی موفقیت‌آمیز بوده و در مجموع به هر جهت دستاوردهای بسیار خوبی دولت یازدهم داشت که اگر ریاست‌جمهوری او ادامه داشته باشد می‌توانیم به دستاوردهای بهتری هم برسیم و رشد اقتصادی و رفاه مردم بیش از پیش محقق شود.
‌صحبتی را آقای صوفی گفت که «گزارشی درباره آقای روحانی به آقای خاتمی داده و مذاکره با آقای روحانی آغاز شده است»، چه مباحثی در مذاکره با آقای روحانی طرح خواهد شد یا اصلا نیاز به چنین مذاکره‌ای وجود دارد یا خیر؛ چون وقتی شما می‌گویید گزینه قطعی اصلاح‌طلبان برای ریاست‌جمهوری سال 96 آقای روحانی است، مذاکره بر سر چه خواهد بود؟
طبعا در جزئیات کار جای بحث است، اینکه مشخصا آقای روحانی برای رای آوردن وزرای پیشنهادی باید با مجلس نهم تعامل می‌کرد و به هر حال خواست‌ها و ساختارهای حاکم بر مجلس نهم را مدنظر قرار می‌داد اما الان مجلس دهم بر سر کار است و مشخصا اصلاح‌طلبان پایگاه بسیار قوی‌تری دارند، می‌توان با مسامحه گفت 30 نماینده مردم تهران از جناح اصلاح‌طلبان هستند و طبعا این مساله آقای روحانی را در شرایط جدید‌تری قرار می‌دهد. ما باید بپذیریم که بخش عمده‌ای از مدیران دولت آقای روحانی بنا به همان ملاحظات مجلس نهم از مدیران سابق دولت قبل بودند، قاعدتا چنین انتظاری وجود دارد که با مجلس جدید او دستش بازتر باشد و بتواند نیروهای متناسب با فضای جامعه و کارآمدتر انتخاب کند. به نظر من آنچه با او می‌تواند مطرح شود در این حوزه خواهد بود.
شما گفتید آقای روحانی کابینه‌اش را متناسب با فضای حاکم بر مجلس نهم بست و الان خیلی شرایط و اوضاع فرق کرده است. از طرفی قریب‌به‌اتفاق اصلاح‌طلبان معتقدند که کابینه باید اصلاح شود اما گویا آقای روحانی تصمیمی ‌بر این کار ندارد و باتوجه به اینکه 9 ماه تا انتخابات ریاست‌جمهوری بیشتر باقی نیست، می‌خواهد. با همین ترکیب کابینه تا پایان ادامه دهد، به نظر شما این مساله پاشنه‌آشیل آقای روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری می‌شود یا خیر؟
به نظر من فرصت زیادی نیست که دست به تغییرات ‌گسترده‌ای زده شود، ولی به نظر من قطعا آقای روحانی ارزیابی جدی‌تری از وزرا و معاونان وزرا از نظر کارایی و گرایش آنها به موفقیت دولت داشته باشد. به نظر من این مساله شوخی نیست، خیلی از پست‌های کلیدی هنوز در اختیار مدیران دولت آقای احمدی‌نژاد است و با ‌گرایش‌های خاص خودشان کار را ادامه می‌دهند. با کمال تعجب می‌بینیم افرادی که هیچ کارایی ندارند مدیریت‌شان همچنان باقی است، این موارد در دولت بعدی قابل استمرار نخواهد بود و حداقل در چارچوب‌هایی که خود آقای روحانی در برنامه‌های خود اعلام کرد، یک تغییر آرایش در مجموعه مدیران دولت باید صورت بگیرد تا ما خروجی بهتری را از مجموعه دولت شاهد باشیم.
این را برای دولت آینده متصور هستید یا برای دولت کنونی؟
من فکر می‌کنم در دولت کنونی دیگر خیلی فرصتی برای جابه جایی مدیران وجود ندارد اما تدارک تغییر در ترکیب مدیران دولت بعد ‌ باید از الان دیده شود، در واقع برای خود وزرا و زیرمجموعه‌هایشان ارزیابی‌هایی صورت گیرد. هر چند‌ به نظر من موارد حادی وجود دارد که همین الان هم در حد معاونان وزرا تغییر و جابه جایی بلامانع است و کمک به کارآیی و توانمندی و یکدست شدن دولت می‌کند.
پس طرح این مباحث در همان قالب مذاکره با آقای روحانی می‌گنجد؟
به نظر من دو حوزه‌ای که قابل مذاکره با آقای روحانی است همین‌ها‌ست.
کجا از آقای روحانی راضی و کجا به کار او نقد دارید؟
من سخنگوی کسی نیستم ولی به نظرم چارچوبی که او در آن حرکت کرد پوشش خوبی روی انتظارات اصلاح‌طلبان بود. بحث انتظارات و توقعاتی که مردم دارند در حوزه‌های فرهنگی، قانونمداری، پافشاری بر موازین قانونی را خوب دنبال کرد. به هر حال در توجه‌ها و تاکیدها و حتی پافشاری‌ در برخی موارد کمتر از خیلی از اصلاح‌طلبان نبوده است.
نقد عمده‌ای که اصلاح‌طلبان به دولت آقای روحانی دارند چیست؟
من نمی‌توانم از طرف جمع صحبت کنم. مشخصا در حوزه سیاست داخلی نقدهای قابل توجهی است. یک بخشی هم به حوزه برنامه‌ریزی بر‌می‌گردد، مخصوصا در انفکاک سازمان اداری و استخدامی ‌از سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی این مساله خود را نشان داد. در این حوزه ضعف مفرطی وجود داشت و دولت ناچار شد تصمیم خود را عوض و دو‌سازمان را از هم منفک کند.
در سایر حوزه‌های سیاست داخلی همچون احزاب و مطبوعات عملکرد چطور بود؟
بیشتر درباره حضور چهره‌های شاخص و تابلوداری از دولت قبل در مجموعه دولت یازدهم عدم همخوانی‌هایی را نمایان کرد.
منظورتان مدیران، استانداران و فرمانداران است؟
در خیلی استان‌ها خیلی از مسئولان تغییر نکردند و فقط در حد جا به جایی بود که مشخص بود یکدستی و یکپارچگی وجود ندارد.
الان آقای جمشید انصاری از استانداری زنجان معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان امور اداری و استخدامی ‌شد، آیا این خواسته اصلاح‌طلبان از رئیس‌جمهور بود؟
آقای انصاری چهره نزدیک به جریان اصلاحات است، ولی در واقع یک تصمیم اورژانسی بود برای اینکه ضعف مفرطی که در این حوزه وجود داشت و در واقع ساختارهای اداری و استخدامی ‌رها شده بودن‌ وضعیت تغییر کند و آنچه در این حوزه باید اتفاق بیفتد دنبال شود. تصمیم شایسته‌ای بود اما کمی دیرهنگام، در واقع غفلتی سه‌ساله اتفاق افتاد و بحث فیش‌های نجومی ‌هم یکی از اتفاقایی بود که به خاطر این غفلت بروز پیدا کرد که البته تا حد زیادی هم جمع و جور شد، ولی نشان داد مجموعه دولت در این حوزه بسیار ضعیف عمل کرد و این مساله از حوزه توجه اصلی‌اش خارج بود.
آقای روحانی امروز همان آقای روحانی سال 92 است یا تغییر کرده است؟
اساسا همین ایشان است ولی من فکر می‌کنم حرکت‌های ایذایی که طیف‌های ‌رادیکال مقابل او انجام دادند شاید او را در مواضعش مقداری شفافتر و پایدارتر کرده باشد. اگر این حساسیت‌ها نبود، شاید معتدل‌تر حرکت می‌کرد. فکر می‌کنم جناح ‌رادیکال حتی آقای روحانی را به اصلاح‌طلبان نزدیک‌تر کرده باشد.
یک نگاه این بود که آقای روحانی دارد محافظه‌کارتر می‌شود تا اینکه خواسته‌های اصلاح‌طلبان را بخواهد دنبال کند، پس شما می‌گویید آقای روحانی به اصلاح‌طلبان نزدیک‌تر شده است؟
آقای روحانی باید به هر حال مجموعه شرایط و منافع ملی را هم در نظر بگیرد. کشور باید با حفظ آرامش اداره شود قطعا اذیت‌ها و آزارهایی که جناح ‌مقابل کرد بدون تاثیر در خط‌مشی آقای روحانی نبود. هر‌چند خیلی جاها او انعطاف خودش را داشت.
آن خواسته‌هایی که اصلاح‌طلبان از آقای روحانی داشتند به ویژه گشایش در حوزه سیاست داخلی محقق شد؟ آیا او رفت به سمتی که این خواسته را محقق کند؟ مثلا دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی برگزار شد و اصلاح‌طلبان خیلی به دولت آقای روحانی انتقاد می‌کردند که نتوانست انتظار اصلاح‌طلبان را برآورده کند؟
به‌رغم اشکالات و ضعف‌هایی که در حوزه سیاست داخلی مطرح کردم اما در مجموع نتیجه و خروجی انتخابات 94 مجلس دهم نتیجه قابل‌قبولی بود. باید انصاف به خرج داد که همان ‌بی‌طرفی و قانونمداری و امانتداری رای مردم حاصل خود را نشان داد و این دستاورد کمی نبود. به‌رغم اینکه خیلی‌ها شاید خوشبین نبودند اما این اتفاق افتاد بنابراین قطعا یک گام بسیار مثبت و قابل‌تقدیر است.
یعنی حاصل رویکرد سیاسی دولت بود که این گشایش اتفاق افتاد؟
حتما همین طور است. به هر حال خود به خود اتفاق نیفتاد. در حالی‌ که طیف گسترده‌ای از اصلاح‌طلبان ردصلاحیت شدند و اصلاح‌طلبان با نفر دوم و سوم در خیلی حوزه‌ها وارد میدان رقابت شدند اما توانستند رای قابل‌توجهی بیاورند و این اتفاق کمی نیست.
الان ارتباط ارگانیک آقای روحانی با اصلاح‌طلبان چه طور برقرار است، آیا از طریق آقایا‌ن جهانگیری، مجید انصاری یا جمشید انصاری این کار انجام می‌شود؟
طبعا نیروهایی که در دولت آقای روحانی هستند این ارتباط را برقرار می‌کنند. من خیلی دقیق نمی‌دانم چه مکانیزمی ‌پیش‌بینی شده است، اما آقای مجید انصاری و آقای جهانگیری می‌توانند کانال‌های ارتباطی برای برقراری ارتباط و تعامل با اصلاح‌طلبان باشند.
حضور آقای جهانگیری در دولت چقدر تاثیر داشته و توانسته پل ارتباطی اصلاحات و دولت را برقرار کند؟
من که اطلاع دقیقی ندارم. شاید آقای جهانگیری تمام نظرات اصلاح‌طلبان را تأمین نکرده باشد اما به‌طور نسبی قطعا تاثیرگذاری خودش را داشته است.
اینکه گفته می‌شود دولت یازدهم براساس میل کارگزاران بسته شد این حرف را قبول دارید؟ در دولت آینده باید چطور شود؟ اصلاح‌طلبان انتظار دارند چه استفاده دیگری از ظرفیت‌های این جناح سیاسی در قوه‌مجریه صورت بگیرد؟
قاعدتا اصلاح‌طلبان طیف گسترده‌ای هستند که شورای هماهنگی‌شان می‌تواند خواسته‌هایشان را مطرح کند و آن تعاملات و گفت‌وگوها را با دولت داشته باشند. حداقل این است که از نیروهای درون‌جبهه اصلاحات به خوبی استفاده شود و در واقع یک مجموعه منسجم‌تری برای کابینه و مجموعه دولت رقم بخورد تا دستاوردهای بیشتری حاصل آید. نه مجموعه نامتجانسی که مجبور باشند به سختی آن را نگه دارند.
آقای جهانگیری توانسته آن انتظارات اصلاح‌طلبان را به‌عنوان معاون اول تأمین کند یا خیر؟
من خیلی دقیق نمی‌توانم نظر بدهم. در کل خیلی کامل نبوده اما به‌طور نسبی می‌توانیم نمره قبولی به آقای جهانگیری بدهیم.
برخی مثل آقای زیباکلام می‌گویند اگر دو قطبی روحانی- احمدی‌نژاد شکل بگیرد، آقای روحانی می‌بازد نظر شما چیست؟
به نظر من آقای احمدی‌نژاد همین الان هم در بین برخی جریان‌های‌ خاص اصولگرا طرفدار دارد اما قاطبه اصولگرایان قطعا از او حمایت نخواهند کرد و به نظرم وزنی در مجموعه حوزه سیاست داخلی نخواهد داشت. اصولگرایان اگر بخواهند چهره‌ای مطرح کنند باید چهره جدیدی را به میدان بیاورند.
به فرض که اصولگرایان از آقای احمدی‌نژاد حمایت نکنند، کما اینکه خود آقای احمدی‌نژاد نیز اعلام کرده که نیازی به دریافت چنین حمایتی ندارد، اگر خودش با تصمیم شخصی به صحنه بیاید این دو قطبی بین او و آقای روحانی شکل می‌گیرد؟
به نظرم خیر شکل نمی‌گیرد. هر چند برخی به سیاست‌های پوپولیستی او هنوز وفادارند و در سفرهایی که می‌رود درخواست‌هایی می‌دهند و فکر می‌کنند کاره‌ای هست اما تعداد قابل‌توجهی نیستند. یعنی طیف طرفدار آقای احمدی‌نژاد در کشور رقم قابل توجهی نمی‌شوند.
اصلاح‌طلبان آیا شرط برای حمایت از آقای روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری 96 می‌گذارند؟
طبعا اگر احساس کنند میزان خواسته‌هایشان بهتر تأمین می‌شود، انگیزه بیشتری خواهند داشت برای اینکه در انتخابات فعال شوند و جدی‌تر وارد شوند و اگر نباشد قاعدتا کم‌رنگتر خواهد بود اما در کل مشکلی با آقای روحانی نخواهند داشت.
آیا فکر می‌کنید آقای روحانی حرف‌های اصلاح‌طلبان را بپذیرد و اعمال کند؟
به نظر من یکسری از حرف‌ها منطقی است که خیلی قابل انکار نیست یا مقاومت در برابر آنها وجود ندارد، اصلاح‌طلبان خیلی خواسته‌های تندی را از آقای روحانی مطرح نخواهند کرد و توقع ‌بیجایی از او نخواهند داشت.
اگر آقای روحانی به شروط اصلاح‌طلبان ‌توجه نکند واکنش اصلاح‌طلبان فقط این خواهد بود که با رغبت کمتری پای کار او در انتخابات ریاست‌جمهوری می‌آیند؟
قطعا این طور است. میزان استقبال و میزان سرمایه‌گذاری در عرصه انتخابات به میزان همراهی ‌آقای روحانی بستگی دارد‌؛ قطعا آن شور و اشتیاق می‌تواند درجات مختلفی داشته باشد.
به آن سمت نخواهید رفت که شما یک گزینه دیگری ‌را به صحنه بیاورید؟
خیر، فکر نمی‌کنم چنین چیزی مطرح باشد واقعیت جامعه آن است که بهتر و ایده‌آل‌تر از آقای روحانی نمی‌توان مطرح کرد.
یک صحبتی بود که ممکن است آقای عارف دوباره ردای نامزدی ریاست‌جمهوری بپوشد، چقدر امکان دارد؟
بسیار بعید می‌دانم.
فرض محال محال نیست، اصلاح‌طلبان گزینه دومی‌ را در نظر نمی‌گیرند برای یک شرایط خاصی که حالا آقای روحانی نتوانست بیاید یا خیلی وضعیت آرایش شرایط شکننده بود تا در روزهای نزدیک به انتخابات او جایگزین آقای روحانی شود؟
اولا از طرف کسی صحبت نمی‌کنم و نظر شخصی خودم را می‌گویم. در حد احتمالات خیلی کمی که به قاعده هم اگر بخواهد صورت گیرد، این کار با هماهنگی خود آقای روحانی انجام می‌شود یعنی این طور نیست که بدون هماهنگی او باشد. تصور می‌کنم عبور از روحانی به هیچ وجه اتفاق نخواهد افتاد.
یک نکته‌ای را آقای عطریانفر مطرح کرد که اصولگرایان باخت در مقابل روحانی را پذیرفتند، نظر شما چیست؟ آیا این طور است؟
من باخت تلقی نمی‌کنم، به نظرم باید فضا را به‌گونه‌ای ‌آماده کنیم که به سمت برد-برد پیش بر‌دیم، همان‌طور که تیپ‌هایی مثل آقای باهنر هم مطرح کردند آنها می‌توانند درخواست‌های خودشان را در مذاکره با آقای روحانی مطرح کنند و من فکر می‌کنم که ما به اشتباه داریم این خط تفرقه را مطرح می‌کنیم. به هر حال وقتی منافع ملی مطرح است وقتی ارزش‌های بین دو طرف مطرح است به نظرم آقای روحانی می‌تواند گزینه مطلوب حتی برای اصولگرایان باشد. اما باید حساب تندروها را جدا کرد که خیلی وزنه اجتماعی ندارند. یعنی اصولگرایان آنها هم خواهند توانست بخش عمده‌ای از خواسته‌هایشان را از طریق آقای روحانی دنبال کنند و بتوانند تعاملی با آقای روحانی داشته باشند. در واقع آقای‌روحانی چنین تصمیمی ‌دارد که با اصلاح‌طلبان و هم با اصولگرایان تعامل کند و یک فضای وحدت‌گرایی را در جامعه ایجاد کند. من بهترین گزینه را همین می‌دانم و امیدوارم که این اتفاق بیفتد. یعنی هر دو طرف خواسته‌هایشان را مطرح کنند و ما در چارچوب منافع ملی حرکت کنیم.
آیا این مثل ترکیب فعلی دولت نمی‌شود که نه اصولگرایان راضی باشند و نه اصلاح‌طلبان؟
خیر به نظر من ما در شرایطی هستیم که به صورت بارز طیف‌های وابسته به آقای احمدی‌نژاد هنوز سر کار هستند و ضعف دولت است که از انسجام و یکپارچگی برخوردار نیست. ما چهره‌های معتدل و شایسته‌ای در هر دو جناح داریم که آقای روحانی می‌تواند در تقویت دولت خود از آنها استفاده کند.
شما رقیب جدی را برای آقای روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری 96 متصور هستید؟
خیر، اگر اتفاق خاصی نیفتد آقای روحانی طبیعی‌ترین گزینه است، روندی هم که داشتیم روسای جمهور دو دوره‌ای بودند طبیعتا دور بعد هم او رئیس‌جمهور می‌شود.