گفتوگوی مثلث با ولیاللّه شجاع پوریان
رد صلاحیت روحانی شانس نامزد ما را چندبرابر می‌کند
باتوجه به اینکه بخش‌های زیادی از دولت خیلی گرایش و تمایلی به اصلاح‌طلبان نداشتند، آقای جهانگیری در تعدیل رویکرد بی‌تفاوتی نسبت به اصلاحیون نقش بسیار موثری ایفا کرد
اصلاح‌طلبان تدبیرشان برای انتخابات ریاست‌جمهوری چه خواهد بود و چه برنامه‌ریزی برای نوع حضورشان داشتند؟
فکر می‌کنم مجموعه اصلاح‌طلبان باتوجه به عملکرد قابل‌قبول آقای روحانی دیگر تردید دوره گذشته را ندارند. برخی فعالان سیاسی و تشکل‌های اصلاح‌طلب در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 92 می‌گفتند نامزد اختصاصی یعنی آقای عارف را باید حمایت کنیم اما تا الان همه یکدل و هماهنگ در حمایت همه‌جانبه و همگرایی کامل نسبت به آقای روحانی هستند. بحث‌هایی که گاهی مطرح می‌شود تحت عنوان «عبور از روحانی»، «رقیب‌سازی برای آقای روحانی»، «اینکه آقای روحانی خودش ممکن است نامزد نشود» یا «رئیس‌جمهوری یک دوره‌ای باشد» همه خارج از اردوگاه اصلاح‌طلبان مطرح می‌شود و در مجموعه طیف‌های مختلف اصلاح‌طلب چنین مباحثی وجود ندارد. اصلاح‌طلبان همچون دوره دوم آقای خاتمی که هیچ شک و تردیدی در حمایت از او نداشتند هم‌اکنون نیز همین همسویی و همگرایی را درباره آقای روحانی دارند.
آقای صوفی در یک اعلام نظر گفته اصلاح‌طلبان گزارشی را به رئیس‌جمهور اسبق دادند و از آغاز مذاکره با آقای روحانی سخن به میان آورده است، آیا برای حمایت از آقای روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری بحث شرط‌گذاری در جریان اصلاح‌طلب مطرح است که صحبت از مذاکره می‌شود؟
تردیدی نیست که افراد و تشکل‌های مختلف اصلاح‌طلب ممکن است تامل‌ها و نقطه‌نظرها یا انتقادهای درون‌گروهی نسبت به برخی عملکردهای آقای روحانی در حوزه‌های مختلف داشته باشند به این معنا که انتظار داشتند او ورود قوی‌تری به برخی موضوعات پیدا می‌کرد یا مثلا آقای خاتمی و آقای هاشمی شاید انتظار یک نوع تعامل و ارتباط بیشتری از آقای روحانی در دوره ریاست‌جمهوری داشتند، چون حمایت رهبران این جریان و مجموعه تشکل‌ها قطعا در کامیابی آقای روحانی تاثیر قاطع داشت، با این وصف به خاطر جمیع شرایطی که کشور دارد و خطراتی که برای کشور احساس می‌کنیم کمترین تردید در جریان اصلاحات برای حمایت از آقای روحانی نیست، در واقع همه اصلاح‌طلبان نکات و نقدهای خود را کنار می‌گذارند و از توقعات خود می‌گذرند و کامل به حمایت از آقای روحانی می‌پردازند و این موضوع با نظر آقای صوفی منافاتی ندارد. آقای خاتمی قبلا هم خودش به‌عنوان کسی که در جریان مسائل کلان کشور است، عملکرد آقای روحانی در مرعی و منظر او قرار دارد و بعضی جاها تامل‌ها و نقطه‌نظرهایی دارد. گزارش آقای‌صوفی شاید کمی جامع‌تر و جزیی‌تر باشد اما به معنای این نیست که یک برنامه‌ای است که شرط‌گذاری
شود یا باعث شود برون‌دادش تغییر موضع نسبت به حمایت از آقای‌روحانی باشد.
شما از عملکردی که آقای روحانی در حوزه ریاست‌جمهوری داشت کجا راضی بودید و کجا به عملکرد دولت او نقد داشتید؟
آقای روحانی در عرصه سیاست خارجی که بسیار موفق و عالی و فراتر از انتظار ظاهر شد، خیلی دیگر نیاز به توضیح نیست که کشور در چه شرایطی بود که آقای‌روحانی سکاندار دستگاه اجرایی شد، چندین قطعنامه بین‌المللی علیه ایران صادر شده بود و تحریم‌های ظالمانه بسیار سختی علیه کشور اعمال می‌شد؛ سطح روابط ایران با دیگر کشورها بسیار افت پیدا کرده بود و بیشتر به کشورهای کم‌اهمیت و آفریقایی محدود شد. آقای روحانی پرونده پیچیده هسته‌ای چندین ساله را حل کرد، البته حمایت رهبر معظم انقلاب و مصوبه مجلس را هم همراه خود داشت و بالاخره توانست گشایش‌هایی را در حوزه دیپلماسی به نفع کشور رقم بزند. در حوزه فرهنگ هم تا آنجا که دولت روحانی توان داشت و بخش‌هایی که مربوط به خود دولت بود مانند صدور مجوزهای نشریات، موفق عمل کرد. جاهایی که از حیطه اختیارات دولت خارج بود حداقل وزارت فرهنگ و ارشاد از حقوق و توقع هنرمندان همچون برگزاری کنسرت‌ها و تکریم نویسندگان و اهالی فرهنگ دفاع کرد، در کل در این حوزه‌ها هم نمره دولت خوب بود. در بحث‌های اقتصادی هم دولت کم‌و‌بیش تلاش‌هایی باتوجه به مشکلات و بن‌بست‌هایی که در حوزه اقتصاد بود -که بخش زیاد‌ش از حوزه
اختیارات دولت خارج است- موفقیت‌هایی داشت اما در حوزه سیاست داخلی در حد مورد انتظار عمل نکرد؛ اینکه مجموعه فعالان سیاسی قدرت فعالیت بیشتری پیدا کنند، ان‌جی‌او‌ها جان تازه‌ای بگیرند، انجمن‌های صنفی احیا شوند یا مطالبه‌ای که جریان اصلاحات و حداقل همان حدود 14میلیون نفری که در انتخابات ریاست‌جمهوری 88 به آقای موسوی رای دادند به انتظارشان توجه نگردید و تقریبا به اعتقاد من دولت با انفعال کامل از کنار موضوع حصر گذشت و هیچ گونه تلاشی در این زمینه به هر دلیل نکرد، نه از طریق شورای عالی امنیت ملی، نه از طریق ارتباطی که رئیس‌جمهوری می‌توانست با قوهقضائیه و رهبری داشته باشد یا درباره زندانیان سیاسی دولت خیلی تلاش نکرد محکومیت‌هایشان کوتاه‌تر شود یا آنهایی که نیاز به تجدیدنظر است با صحبت و تعامل با قوهقضائیه محکومیت‌ها کوتاه‌تر شود. در این زمینه خیلی دولت آقای‌روحانی مایه نگذاشت.
در حوزه احزاب با بازگشایی خانه احزاب آن گشایشی که مدنظر بود اتفاق افتاد؟
ما که حزب اتحاد هستیم و آن بخشی که مربوط به دولت و وزارت کشور بود بله، دولت رویکرد مثبت و حمایتی داشت. با وجودی که در رأس وزارت کشور فردی با پیشینه اصولگرایی بود عملکردش قابل‌قبول است.
درباره حمایت از آقای روحانی در قالب شورای عالی سیاستگذاری تصمیم‌گیری شد یا جبهه هماهنگی اصلاحات؟
اخیرا آقای عارف مصاحبه‌ای کرد که تیتر بعضی روزنامه‌ها هم بود. او دو نکته را ابراز کرد؛ یکی اینکه ملاک حرکت اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست‌جمهوری همان سازوکار قبلی است البته در شورای عالی سیاستگذاری بازنگری می‌شود یعنی یک تجربه موفقی بود اما نقیصه‌ها و کاستی‌هایی هم داشت، به هر حال در این تجربه مرور، واکاوی و بازنگری می‌شود. نکته دیگر صحبت‌های آقای عارف آن بود که به‌طور شفاف گفت: «ما همان مسیر سال 92 را در انتخابات 96 طی و تجربه می‌کنیم.» ما سه تا چهار مجموعه شاید هم عرض در جریان اصلاحات داریم، شورای هماهنگی جبهه اصلاحات شامل تشکل‌های 20گانه اصلاح‌طلب، شورای مشورتی آقای خاتمی و شورای عالی سیاستگذاری که تلفیق و ترکیبی از همه این مجموعه‌ها‌ست. همان شورای عالی برای انتخابات ریاست‌جمهوری بازنگری می‌شود اما در بحث تعیین مصداق برای انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم اختلاف‌نظر نداریم، چون در اینجا انتخاب یک فرد نیاز است مثل انتخابات مجلس شورای اسلامی نیست که هدف انتخاب 290 نامزد در حوزه‌های مختلف انتخابیه باشد. آنچه ما دغدغه‌اش را داریم و سازوکارش را باید بیندیشیم این است که با وجود بمباران شدید و تخریب دولت از سوی
صدا و سیما، تشکل‌های رادیکال بتوانیم مردم را متقاعد کنیم که راهکار موفقیت و تداوم موفقیت باز هم حضور حداکثری در انتخابات و استفاده از صندوق رای است و هیچ راه بدیل دیگری همچون انفعال یا قهر از صندوق رای وجود ندارد و جواب نمی‌دهد اما در حوزه تعیین مصداق برای انتخابات ریاست‌جمهوری این دوره اصلا توقفی نداریم کاملا همان‌طور که گفتم مصداق مشخص است و اتفاق‌نظر وجود دارد.
اما اصلاح‌طلبان گویا درباره ترکیب دولت آینده بحث دارند؟
این صحبت‌هایی است که خبرنگاران در دهان ما می‌گذارند. به هر حال چند هزار نفر فعال سیاسی اصلاح‌طلب است هر کسی ممکن است حرفی بزند و عقیده شخصی‌اش را بگوید اما خروجی و تصمیم جمعی موثر و ملاک عمل است.
برخی معتقدند آقای روحانی کابینه کنونی خود را متناسب با مجلس نهم بست تا رای اعتماد وزرای پیشنهادی را از نمایندگان آن دوره اخذ کند. یک بحث دیگر درباره ترکیب مدیران استانی شامل استانداران و فرمانداران است که نیازمند برخی بازنگری‌هاست. این دیدگاهی است که خیلی از اصلاح‌طلبان حتی نمایندگان مجلس دهم بیان کردند تا دولت با قدرت بیشتری وارد عرصه انتخابات ریاست‌جمهوری شود، اما گویا آقای روحانی این نظر را ندارد، نظر شما چیست؟
این صحبت‌ها درست است. الان حداقل دو دیدگاه وجود دارد، یکی آن است که گفته شد، نظر شخصی من هم این است که دولت در برخی مدیران استانی و برخی وزارتخانه‌ها در 9 ماهی که تا انتخابات ریاست‌جمهوری مانده اگر تغییراتی به وجود بیاورد هم یک پیام مثبت دارد که این دولت از ایستایی و توقف فاصله می‌گیرد و هم به هر حال یک تزریق روحیه و امیدی در مجموعه است که دولت در جاهایی که لازم باشد مماشات نمی‌کند. نگاه دیگری را که بیشتر خود دولتمردان و آقای روحانی دارند، این است که فرصت انجام این کار نیست. در این فرصتی که تا انتخابات 29 اردیبشهت 96 باقی است آوردن مدیر جدید حتی اگر نسبت به نفر قبلی خیلی کارآمدتر باشد چندان کارساز نیست و فرصت اینکه بتواند تثبیت شود وجود ندارد این دیدگاه هم قابل تامل است چون در مجموعه‌های کلان یک تغییر باعث می‌شود تمام ارکان آن مجموعه احساس بلاتکلیفی کنند، یعنی اگر وزیر عوض شود تا ادارات کل استان‌ها و مدیران پایین‌تر بلاتکلیف هستند و نمی‌دانند وزیر جدید آنها را در مسئولیت‌های‌شان تثبیت می‌کند یا تغییر می‌دهد. وقتی هزینه و فایده نگاه شود معلوم نیست که اقدام برای تغییر کابینه فایده بیشتری نسبت به هزینه‌اش
داشته باشد اما همه این بحث‌ها که من در حد بیان و دیدگاه می‌دانم به آن معنا نیست که اگر آقای روحانی این کار را انجام نداد عده‌ای از مجموعه اصلاح‌طلبان از آقای روحانی قهر کنند و مساله آن‌قدر مهم باشد که بخواهند مقابل آقای روحانی جبهه‌گیری کنند. با همه ملاحظات و تحفّظ‌هایی که وجود دارد معتقدیم که گزینه منحصر به فرد در این شرایط برای اصلاح‌طلبان آقای روحانی است.
از صحبت درباره آقای روحانی بگذریم، آیا آقای جهانگیری، عضو ارشد حزب کارگزاران سازندگی توانست در مقام معاون اول رئیس‌جمهور انتظار اصلاح‌طلبان را برآورده کند؟
در مجموع بله، باتوجه به اینکه بخش‌های زیادی از دولت خیلی گرایش و تمایلی به اصلاح‌طلبان نداشتند، آقای جهانگیری در تعدیل رویکرد بی‌تفاوتی نسبت به اصلاحیون نقش بسیار موثری ایفا کرد. از طرفی گاه که لازم بود از گفتمان اصلاحات و تبلیغ و ترویج عملکرد مجموعه اصلاح‌طلبان و دولت اصلاحات دفاع شود، آقای جهانگیری دفاع لازم را انجام می‌داد. در دفاع از کیان عملکرد دولت برای آقای روحانی به نظرم هیچ فردی از وزرا و مجموعه دولت به اندازه آقای جهانگیری موثر و مفید نبوده است. در مجموع آقای جهانگیری موفق عمل کرده و موفق ظاهر شده است.
آقای روحانی امروز در مقایسه با سال 92 محافظه‌کارتر شده یا اصلاح‌طلب‌تر یا اصلا تغییری نکرده است؟
آقای روحانی در سال پایانی به دلایل متعددی با تدبیر بیشتری عمل می‌کند. اولا تلاش می‌شود فضای چالشی برای روحانی ایجاد شود و رقبای او می‌خواهند جامعه این احساس را داشته باشد که آقای روحانی گاهی در تقابل با مواضع نظام حرکت می‌کند. علاوه بر آن آقای روحانی نیم‌نگاهی به حمایت بخش‌های معتدل جریان اصولگرایی در انتخابات آینده دارد، بنابراین احساس می‌کنم با تدبیر بیشتری نسبت به سال اول و دوم دارد عمل می‌کند. در سال آغازین گاهی شاهد موضع‌گیری‌های بسیار تندی از جانب آقای روحانی درباره برخی نهادها و دیگر مجموعه‌های حاکمیت بودیم که این موضعگیری تند کمتر در ملأ‌‌عام بیان می‌گردید. اما اخیرا با احتیاط بیشتری سخن می‌گوید و علامت آن همین مصاحبه تلویزیونی اخیر آقای روحانی است که به‌رغم وجود فضای خیلی سنگینی که منتقدان او ایجاد کرده بودند و سعی داشتند او را عصبانی کنند اما آقای روحانی از چارچوب خارج نشد و خیلی واکنشی صحبت نکرد، در عوض با طمأنینه و آرامش بحث‌هایش را ارائه داد. به نظر می‌آید با یک تدبیر بیشتری در سال پایانی ریاست‌جمهوری دور نخست دارد موضع می‌گیرد.
آقای زیباکلام می‌گوید اگر دو‌قطبی روحانی- احمدی‌نژاد شکل بگیرد روحانی شکست می‌خورد، نظر شما چیست؟
اصلا چنین نظری ندارم. امروز سطح آگاهی مردم بسیار بالارفته و رسانه‌های نوظهور از جمله فضای مجازی از نظر روشن‌گری برای افکار عمومی نقش مهمی دارند. معجزه آنها را در انتخابات مجلس در تهران دیدیم. نکته دوم اینکه یک همگرایی و اتفاق‌نظر کاملی در میان مجموع اصلاح‌طلبان و اعتدالیون نسبت به آقای روحانی به وجود آمده است، سوم آنکه در مجلس دهم طیف وسیعی از نمایندگان متمایل به آقای روحانی هستند و نکته آخر اینکه مردم در دولت یازدهم آثار آسیب دو دوره ریاست‌جمهوری آقای احمدی‌نژاد را دیدند؛ در مجموع من فکر می‌کنم اگر آقای روحانی یک رقیب دیگری غیر از آقای احمدی‌نژاد داشته باشد کارزار و رقابت انتخاباتی‌اش راحت‌تر است اما اگر آقای احمدی‌نژاد هم بیاید تردیدی ندارم آقای روحانی دوباره در مرحله نخست انتخابات رای می‌آورد.
بالاخره فرض محال محال نیست، خیلی از احتمالات را باید سیاسیون در نظر بگیرند، اگر آقای روحانی نتوانست وارد عرصه انتخابات سال آینده شود یا یک اتفاقی افتاد که رای‌اش بسیار شکننده ارزیابی و احتمال شکستش تقویت شود، اصلاح‌طلبان گزینه دومی را مدنظر قرار می‌دهند یا خیر؟
خود فعل‌و‌انفعالاتی که منجر به حذف آقای روحانی شود، به نظر من مثل آن جریان حذف آقای هاشمی یک سوخت قوی است که می‌تواند جریان اصلاحات را برای گرفتن تصمیم و نتیجه در کوتاه‌مدت شارژ کند. یعنی واقعیت این است که اگر شرایط و فضا طوری شود که خروجی‌اش ردصلاحیت آقای روحانی شود، همان موجی که در کشور به تبع آن ایجاد می‌شود یک شرایط بسیار آرمانی و خوبی را برای اینکه شانس موفقیت نامزد آلترناتیو آقای روحانی را چند برابر کند، فراهم می‌کند.
اما شما می‌گویید آقای روحانی تک نامزد اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 96 است؟
وقتی معادلات سیاسی در نظر گرفته شود، در شرایط یادشده جریان سیاسی آدم‌هایی را که در سطوح کاندیدای ریاست‌جمهوری مطرح باشند حتما دارند البته ما الان رقیبی کنار آقای روحانی به دلیل تبعات منفی که ممکن است ایجاد کند نداریم ولی اگر آن شرایطی که گفتم به وجود آمد می‌توان چنین تصمیمی را گرفت و عمل کرد.
روشن‌تر بگوییم آیا دو نامزد از جناح اصلاحات می‌آیند؛ یکی آقای روحانی و دیگری نقش نامزد در سایه را ایفا می‌کند که اگر برای حضور آقای روحانی در عرصه رقابت اتفاقی افتاد، او جایگزین شود؟
خیر، نیاز نیست که با دو نامزد حضور پیدا کنیم اما اگر این اتفاق بیفتد ما نامزدهای بالقوه‌ای که در این عرصه بودند، مثل آقای دکتر عارف و دیگران را داریم یعنی بالقوه شرایط برای شخصیت‌های دیگر وجود دارد که بیایند و خلاء را پر کنند.
زمانی که آقای هاشمی ردصلاحیت شد آقای روحانی بود که از ظرفیت رای ردصلاحیت آقای هاشمی استفاده کند اما وقتی ثبت‌نام نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری تمام شود و شورای نگهبان نظرش را درباره بررسی صلاحیت نامزدها اعلام کند و اصلاح‌طلبان کاندیدا نداشته باشند، فقط نامزدهای اصولگرا باقی بمانند، چه کسی به تعبیر شما می‌خواهد از ظرفیت رای حذف آقای روحانی استفاده کند؟
ممکن است مجموعه ما در سازوکارهایی که در بحث‌های انتخاباتی خواهد داشت، نیم‌نگاهی به این موضوع هم داشته باشند. البته برای اینکه خطر تشتت را دفع کنند می‌تواند با همین گزینه اعلام حضور کند که هیچ تردیدی نسبت به کاندیدای اول به وجود نیاید و کاندیدای دوم به‌عنوان یار احتیاطی باشد. این هم در حد یک فکر است.
یعنی با هماهنگی آقای روحانی نفر دوم می‌آید؟
من نمی‌توانم بگویم حتما نفر دوم می‌آید، فردا همین تیتر شود بلکه در حد فرضیه می‌تواند مطرح شود.
اتفاقا آقای اولیا نیز همین را گفت که اگر نفر دومی بیاید هماهنگ شده با آقای روحانی خواهد بود، همان‌طور که گفتم فرض محال محال نیست اگر احتمال وقوع آن اتفاق را دادید، حالا نامزد دوم چه کسی خواهد بود؟
پیشگویی آقای اولیا خوب است اما پیشگویی من خوب نیست؛ چو فردا شود فکر فردا کنیم.
یعنی همان زمان تصمیم می‌گیرید؟
ان‌شاءالله.
دیدگاه تان را بنویسید