تحلیلی درباره وضعیت علی لاریجانی در مجلس دهم
حلقه یاران فیلسوف سیاست
انتخابات مجلس شورای اسلامی دهم، با عدم حضور علی لاریجانی در همگرایی راست‌نشینان سپهر سیاست کشور همراه بود؛ او حضور در ریاست قوه مقننه را فراتر از تصمیم‌سازی سیاسی جریان خود دانست
علی لاریجانی؛ آیت‌الله‌زاده فیلسوف، پارلمانتاریست باهوش و خطیب ماهر است. او این روزها مرد «پیروز» سیاست کشور هست. علی لاریجانی در مجلس نهم ردای حمایت از برجام را بر دوش انداخت؛ آن هنگام که مخالفین در کنار بهارستان تحصن کرده بودند؛ وی با همکاری یاران سیاسی خود برجام را در بیست دقیقه به فرجام رساند تا لبخند رضایت شراکت سیاسی بر لب‌های پاستورنشینان دیده شود.
انتخابات مجلس شورای اسلامی دهم، با عدم حضور علی لاریجانی در همگرایی راست‌نشینان سپهر سیاست کشور همراه بود؛ او حضور در ریاست قوه مقننه را فراتر از تصمیم‌سازی سیاسی جریان خود دانست و از سوی دیگر تصمیم یاران سیاسی خود را به فراکسیون رهروان ولایت محول کرد و دو نیروی سیاسی همسو با وی رهسپار لیست امید شدند. اصلاح‌طلبان در آن هنگامه عبور از «هویت اصلاح‌طلبانه» معترض حضور یاران رئیس بهارستان بودند؛ فاطمه هاشمی زبان به شکوه از اصلی‌ترین یار سیاسی علی لاریجانی گشود و اظهار داشت: «آقای کاظم جلالی در شاهرود رای نداشت. بااینکه علیه حزب ما بیانیه داده و در مورد برخی از شخصیت‌ها خواهان برخورد شدید شده بود و حتی زمانی که در کمیسیون امنیت ملی مسئول رسیدگی به وضعیت زندانیان در سال 88 شد، به وظیفه خود خوب عمل نکرد اما در لیست قرار گرفت. آقای کاظم جلالی از ناحیه حزب اعتدال و توسعه به لیست اضافه شدند چراکه در حزب اعتدال و توسعه عده‌ای موافق حضور وی بودند و برخی مخالف. من از مخالفان حضور آقای کاظم جلالی در لیست بودم ولی به دلیل اینکه در ائتلاف بود اصلاح‌طلبان پذیرفتند.»
علی لاریجانی در انتخابات مجلس شورای اسلامی دهم در حوزه انتخابیه قم شرایط سختی را تجربه کرد؛ او که با «دفاع حداکثری» از برجام در مقابل موضع عمومی جریان اصولگرایی خصوصا بدنه اجتماعی آن صف‌آرایی کرده بود، بنابراین جریان رقیب توانست با ضریب منفی رای وی در شهر قم، او را از کسب رای اول بازدارد، هرچند در هدف نهایی آیت‌الله‌زاده پارلمانتاریست خلل ایجاد نمی‌کند او خود را برخلاف همه برآوردها از نتیجه هفتم اسفند 94 برای کرسی ریاست آماده می‌کند. اولین هماورد مجلس شورای اسلامی دهم برای کسب کرسی ریاست میان علی لاریجانی و محمدرضا عارف رخ داد. علی صوفی، رئیس ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان تهران از توافق «بزرگان اصلاحات» برای ریاست عارف تاکید کرد و در همین راستا اظهار داشت: «توافق برای ریاست مجلس دهم بین سران اصلاحات، آقایان هاشمی، روحانی و رئیس دولت اصلاحات صورت گرفته و توافق این بوده و هست که ریاست کرسی مجلس آینده از آن عارف باشد.» و از سوی دیگر پیرامون تعداد حامیان جریان اصلاحات در بهارستان گفت: «در حال حاضر بیش از 90 درصد از ترکیب مجلس را اصلاح‌طلبان تشکیل داده‌اند و این به‌دور از عقل است که مجلس دست اصلاح‌طلبان باشد و ما
بخواهیم ریاست آن را به کسی دیگر واگذار کنیم، کسی که هویتش با‌مایکی نیست.» بازی روی کاغذ به سود اصلاحات بود ولی مرد پنهان‌کار سیاست ایران از «واقعیت» بهارستان دهم آگاه بود. علی لاریجانی با اختلاف زیاد پیروز شد؛ پس از این اتفاق حسن رسولی سخنگوی ستاد انتخاباتی محمدرضا عارف لب به انتقاد از هم‌پیمانان عارف گشود و اعلام بی‌طرفی حزب اعتدال و توسعه را یکی از عوامل اصلی کاهش رای عارف اعلام کرد و گفت «آقای محمدباقر نوبخت به‌عنوان دبیرکل حزب اعتدال و توسعه نیز در یکی از نشست‌های خبری خود قبل از برگزاری انتخابات هیات‌رئیسه مجلس در پاسخ به یکی از خبرنگاران درباره موضع حزب اعتدال و توسعه درباره انتخاب رئیس مجلس به‌صراحت عنوان کرد حزب اعتدال و توسعه تابع تصمیم فراکسیون امید در این زمینه است. بااین‌وجود چهارشنبه یعنی سه روز مانده به انتخاب هیات‌رئیسه مجلس، به‌صورت رسمی اعلام شد حزب اعتدال و توسعه در مساله انتخاب رئیس مجلس آینده بی‌طرف است و از هیچ‌کدام از کاندیداها به‌صورت رسمی حمایت نمی‌کند... شورای عالی سیاست‌گذاری اصلا فکر نمی‌کرد در لحظات مهم و سرنوشت‌ساز دوستان کنار بکشند و اعلام بی‌طرفی کنند.» تا روایت یار عارف
بازگوکننده قدرت سیاسی علی لاریجانی در کشور باشد.
در این میان مهره‌چینی علی لاریجانی در فصل بعدی سیاست‌ورزی او چگونه است؟ او چگونه در ساخت قدرت ایران شبکه‌سازی نیروهای همسو با خود را انجام می‌دهد؟
همگامی با یاران بهارستانی
علی لاریجانی تیم‌سازی خود را از وزارت ارشاد و سپس صداوسیما آغاز کرد؛ تیمی که یکی از اصلی‌ترین اعضای آن اکنون در خیابان فاطمی برای دولت یازدهم در کسوت وزیر فعالیت می‌کند. با ورود لاریجانی به قوه مقننه و انتخاب‌شدن به‌عنوان رئیس این قوه، بسیاری از نمایندگان مجلس به او پیوستند و به‌عنوان تیم وی برای ریاست او در مجلس هشتم و نهم تلاش‌های فراوانی انجام دادند. این عمل در مجلس هشتم به‌صورت تشکیلاتی و منسجم نبود ولی در مجلس نهم و با تشکیل فراکسیون رهروان ولایت، حمایت اکثریت نمایندگان مجلس از لاریجانی به‌صورت منسجم و تشکیلاتی درآمد.
یاران علی لاریجانی ابتدا سودای حزب سیاسی برای حضور در کارزار رقابت‌های سیاسی داشتند و حتی شنیده‌هایی از اختلاف میان کاظم جلالی و محمدرضا باهنر خبر می‌داد؛ مهندس باهنر خواهان «کارگردانی» در بازی انتخابات بود زیرا او دارای هویتی مجزا میان اصولگرایان با ریاست بر جبهه پیروان خط‌امام(ره) و رهبری بود اما کاظم جلالی تمایل دارد در غیاب «مهندس» مرد اول یاران پارلمانتاریست باهوش و خطیب ماهر کشور شود؛ اما همه‌چیز تغییر کرد؛ حزب یا جمعیت سیاسی همسو با علی لاریجانی تشکیل نشد و یاران او در کلونی فراکسیون باقی ماندند. علی لاریجانی در انتخابات مجلس دهم خواهان همراهی بازوان سیاسی‌اش در بهارستان بود ولی اولین مشکل وی رد صلاحیت نزدیکانش بود؛ او برای اولین بار به‌صورت رسمی از رایزنی برای حل مشکل نیروهای سیاسی همسو با خود خبر داد و از سوی دیگر خواهان حضور بازوان سیاسی‌اش در فهرست‌های مختلف بود تا از آن طریق نیروهای اصلی خود مانند کاظم جلالی، بهروز نعمتی، جواد جهانگیر‌زاده، حسین سبحانی‌نیا، غلامعلی جعفر‌زاده و... به اهداف پارلمانی خود برسد. فرجام انتخابات هفتم اسفند به سود یاران ثابت‌قدم آقای رئیس نبود، بسیار از آنان از حضور
در بهارستان بازماندند.
تیم‌چینی مجدد علی لاریجانی در مجلس شورای اسلامی با رویکرد حذف نیروهای قدیمی مجالس پیشین در قالب فراکسیون اعتدال آغاز شده است؛ از سوی دیگر او حلقه یاران پارلمانی پیشین خود را رها نمی‌کند؛ علی لاریجانی تیم گذشته خود را در قالب «مشاورین» و پست‌های مختص حوزه ریاست احیا می‌کند؛ او حسین مظفر را به سمت معاون نظارت مجلس شورای اسلامی و امیدوار رضایی را به سمت معاون قوانین مجلس شورای اسلامی و سید‌احمدرضا دستغیب نماینده مردم شیراز در مجلس هشتم و نهم را به سمت مشاور رئیس و جانشین حوزه ریاست مجلس و منصور حقیقت‌پور و محمدرضا باهنر را به سمت «مشاور رئیس مجلس شورای اسلامی» منصوب کرد.
هرچند انتصاب محمدرضا باهنر حاوی «رازی» است که قدری از آن هویدا شده است و غلامرضا تاج‌گردون، نماینده اصلاح‌طلب در ذکر خاطره‌ای از جلسه خصوصی با علی لاریجانی و محمدرضا باهنر اظهار داشت: «به آنها گفتم اگر من کنار بکشم اتفاقی نمی‌افتد؛ اما کنار کشیدن آقای باهنر سخت است، ایشان رئیس جامعه مهندسین و نماینده هفت دوره هستند و کنار کشیدن ایشان مرگ سیاسی آقای باهنر بود و گفتم تمایل ندارم این مساله به دست من اتفاق بیفتد. اما به آقای لاریجانی گفتم یک نکته‌ای از روز اول مجلس به من گفتید که به آن دلیل کنار می‌کشم؛ گفتید «اگر باهنر بیکار باشد، توطئه می‌کند.» برای همین نمی‌خواهم باهنر بیکار بنشیند.» به نظر می‌رسد که علی لاریجانی از نقش باهنر برای گسست در ائتلاف 92 هراس دارد.
اما مهمترین تغییر در تیم علی لاریجانی را می‌توان انتصاب حسین امیرعبداللهیان به مدیرکل فعلی امور بین‌الملل مجلس شورای اسلامی دانست؛ امیرعبداللهیان «مغضوب» وزارت‌خارجه دولت یازدهم و «محبوب» جریان اصولگرایی برای جلوگیری از برجام منطقه‌ای است. حضور وی در تیم علی لاریجانی را می‌توان به دلیل نقش اثرگذار محمد جعفری، رئیس‌دفتر علی لاریجانی از سال 87 و معاون سابق امنیت داخلی شورای عالی امنیت ملی در تصمیم‌گیری‌های علی لاریجانی دانست.
سیاست به سبک علی لاریجانی
علی لاریجانی نه از دوران اصلاحات و نه از صدارت محمود احمدی‌نژاد خاطره خوشایندی ندارد ولی در هر دو مقطع قدرتمند بود؛ او مرد سیاست است و تجربه‌ها برای وی گران‌سنگ است و هیچ‌گاه خاستگاه سیاسی خود را تغییر نمی‌دهد. علی لاریجانی بازیگر عملگرای سیاست ایران است؛ او برای پیروزی حسن روحانی با اصلاح‌طلبان ائتلاف می‌کند و برای حضورش در کرسی بهارستان دست دوستی به اصولگرایان می‌دهد و حتی از حمایت پایداری‌ها چشم‌پوشی نمی‌کند. الگوی سیاست‌ورزی علی لاریجانی حفظ حلقه یاران سیاسی خود است؛ او برخلاف بسیاری از سیاستمداران ایرانی چندان با لایه‌های اجتماعی ارتباط ندارد، سرمایه اجتماعی او حتی از انتخابات سال 84 ریزش داشته است و در حوزه انتخابیه قم با مهر حمایت مراجع کسب رای می‌کند؛ او مناسبات و تعاملات خود را در ساخت بالای سیاست ایرانی تعیین کرده است و ظرفیت‌سازی از بدنه اجتماعی باوجود قدرت لابی‌گری و فراست برای سیاست‌ورزی او معنا‌دهی نمی‌شود، بنابراین موقعیت سیاسی یاران علی لاریجانی «ثابت» است زیرا آنان با فضای سیاست منطبق می‌شوند.
دیدگاه تان را بنویسید