گزارش ویژه هفته نامه مثلث؛
ماجرای جلسه چهارشنبه‌های دربند چیست ؛ عبدالله نوری به جای رئیس اصلاحات؟
یک چهره نزدیک به سید محمد خاتمی اطلاعات تازه ای در مورد جلسات ناطق نوری به مثلث داده است .
«اتفاق جدیدی نیفتاده، چند سال است که این جلسات در منزل عبدالله نوری برگزار می‌شود. او هر دو هفته یکبار چهارشنبه‌ها میزبان جمعی گزینش‌شده از چهره‌های اصلاح‌طلب و البته چند روزنامه‌نگار است. چه کسی گفته که او جایگزین رئیس‌جمهور دولت اصلاحات شده است؟» این اظهارات یک چهره نزدیک به محمد خاتمی است به سخنان اخیر محمد عطریانفر. او به مثلث گفته است که عبدالله نوری حتی چندان توجهی به جلسات شورای مشورتی اصلاح‌طلبان ندارد و فقط گاهی در این جلسات شرکت می‌کند.
در شرایطی که این روزها اخبار متفاوتی از جناح اصلاح‌طلب شنیده می‌شود یک خبر در این میان جلب توجه کرده است. برخی رسانه‌ها گزارش داده‌اند: «عبدالله نوری، وزیر کشور دولت اصلاحات به نمایندگی از رئیس این دولت جلسات هم‌اندیشی سیاسی برگزار می‌کند / کارگزاران و اتحادملت از نقش‌آفرینی نوری در انتخابات آینده استقبال کردند / تاج‌زاده در برخی جلسات نوری را همراهی می‌کند.» این سرتیتر چند گزارش در مورد نقش جدید عبدالله نوری.
نقشی که به نظر می‌رسد طیف راست اصلاح‌طلبان از آن استقبال کرده اما طیف چپ و بنیاد باران آن را اتفاقی ناخوشایند می‌خواند. چنین است که محمد عطریانفر از اعضای ارشد حزب کارگزاران سازندگی می‌گوید: «آقای محتشمی‌پور که به‌طور کلی اساسا خودشان را فارغ از فعالیت سیاسی کرد. حتی زندگی خودشان را به‌طور جدی از ایران به نجف منتقل کرده و عموم فرصت‌های خودش را در آن کشور می‌گذراند و یک زندگی بسیار فقیرانه و طلبه‌وار دارد. تعریف‌شان این است که بالاخره وارد دهه 80 عمر شده است، از این جهت هر فعالیت‌های فرهنگی، حوزوی و اسلامی خود را در نجف انجام می‌دهد بنابراین آقای محتشمی نقش کلیدی در این قضیه برای خودشان تعریف نکرد. آقای عبدالله نوری فعال است، جز‌و شخصیت‌های انگشت‌شماری است که نقش موثری در هدایت افکار عمومی اصلاح‌طلبان دارد. جلسات همفکری، ارتباطات سیاسی خودش را دارد. به هر حال الان باتوجه به اینکه جناب آقای خاتمی کمتر امکان حضور رسانه‌ای دارد، ممنوع‌التصویر و ممنوع‌البیان است. آقای نوری صاحب اثر است و همان تفکر را نمایندگی می‌کند. در واقع نقش او رسمی است و خیلی هم نگاه او بسیار معتدل است و شاید اگر این بیاناتی که در این
گفت‌وگو عرض کردم یک بیان اعتدالی به حساب بیاوریم نگاه آقای نوری و گفتمان سیاسی او از مواضعی که من دارم معتدل‌تر و راهگشا‌تر است.»
روایتی از جلسات منزل عبدالله نوری
حالا که مباحثه در مورد عبدالله نوری بالاگرفته، مخالفان نقش‌آفرینی او در جناح اصلاح‌طلب لب به سخن گشوده و نارضایتی خودشان از اعطای چنین کاراکتری به او را ابراز می‌کنند. یک چهره نزدیک به رئیس‌جمهور اسبق و البته از اعضای بنیاد باران در مورد این ماجرا به خبرنگار هفته‌نامه مثلث چنین می‌گوید: «آقای عبدالله نوری چند سالی است که به صورت یک هفته در میان جلساتی برگزار می‌کند. او غیر از این جلسات نقش‌آفرینی دیگری ندارد. ایشان روزهای چهارشنبه دوستان خاصی را دعوت می‌کنند. در این جلسات بحث‌هایی مطرح می‌شود که گاه به بیرون هم انتقال داده می‌شود. ایشان عضو جلسات شورای مشورتی هم هست اما در این دو، سه سال فقط دو سه بار حضور داشته است.» وی البته ادامه داده است: «همچنان رئیس‌جمهور اسبق نقش قبلی خود را دارد و هیچ تفویض مسئولیتی صورت نگرفته است.سال 92 بعد از انتخابات، ما بعد‌از‌ظهر جلسه‌ای برگزار کردیم و تصمیم گرفتیم که کار این شورا را تمام شده تلقی کنیم. اما بعد از اعلام این مساله ملاقات‌های زیادی انجام شد و اصرارهای فراوانی صورت گرفت که همین سازوکار برای انتخابات مجلس هم ادامه پیدا کند. به همین دلیل شورا گسترده‌تر
شد.»
این چهره اصلاح‌طلب در مورد تمدید ماموریت این شورا برای انتخابات ریاست‌جمهوری اسال آینده هم گفت:«مدت ماموریت تمدید می‌شود اما با تغییر در اعضا.» عضو بنیاد باران ادامه داد: «در جلسات منزل آقای نوری افرادی حضور دارند که به شورای مشورتی ما هم می‌آیند. در آن جلسات برخی دوستان رسانه‌ای هستند که این مباحث را به بیرون منتقل می‌کنند. بعضی از این بحث‌ها گاهی می‌گیرد و برخی هم نمی‌گیرد. آقای خاتمی خیلی تمایل دارند که آقای نوری در جلسات مشورتی حضور داشته باشند اما ایشان ابا دارند و استقبال چندانی نکرده‌اند.» وی در مورد علت عدم‌شرکت عبدالله نوری در جلسات شورای مشورتی گفت:«این مساله به خصلت‌های هر فردی بر‌می‌گردد.شاید نوعی خود‌محوری باشد. این درست نقطه مقابل افرادی مانند موسوی‌خوئینی‌ها‌ست. واقعیت این است که برخی مسئولیت‌ها یک کاریزمایی می‌خواهد که برخی چهره‌ها از آن برخوردارند و برخی هم برخوردار نیستند. آقای نوری انسان با‌سابقه‌ای است ولی من خودم به جهت شخصی نمی‌پذیرم دیدگاه‌ها تا این حد افت و خیز داشته باشد. شما یادتان می‌آید ایشان در دادگاهشان چه مواضعی داشتند. خیلی فرق کرده‌اند. موقعی دنبال تحریم انتخابات بودند
حالا نظر دیگری دارند.» اما در تحلیل دیگری در این مورد، حمید‌رضا ترقی نظری متفاوت دارد. او در گفت‌وگو با خبرنگار هفته‌نامه مثلث می‌گوید: « آقای عبدالله نوری تفاوت ماهوی با آقای خاتمی ندارد، فقط در شیوه کار و روش متفاوت است. باتوجه به اینکه به لحاظ سیاسی از زیرکی بیشتری برخوردار است به نظر می‌رسد کارهای مخفی و غیرعلنی و سازمان‌دهی سری ایشان در جبهه اصلاحات در درجه اول تقویت می‌شود و نقطه دوم اینکه با استفاده از شرایطی که آقای خاتمی برای ممنوع‌التصویری دارد، می‌تواند به‌عنوان یک مهره‌محوری نسبت به بازسازی اصلاح‌طلبان به صورت علنی گام‌های حساب‌شده‌ای بردارد.»
ترقی در مورد تغییرات مشی سیاسی عبدالله نوری هم می‌گوید: « آن زمان آقای نوری مورد استیضاح مجلس واقع شد، بنا بر‌این او سعی داشت که از طریق تحریک جنبش‌های دانشجویی و فشارهای سیاسی این‌گونه‌ای، اهداف اصلاح‌طلبان را دنبال کند ولی بعد که مدتی به زندان افتاد و در زندان زمینه تعقل و فکر بیشتری برایش فراهم شد، نظر و تحلیلش به این سمت نزدیک شد که از طریق انتخابات و دموکراسی مردمسالاری بهتر است که به اهداف خودشان برسند تا ایجاد این نوع جنبش‌ها و اصطکاک یا تقابل علنی با نظام سیاسی کشور.»
ترقی در مورد اقبال به عبدالله نوری در میان اصلاح‌طلبان هم می‌گوید:«الان البته اصلاح‌طلبان چاره‌ای ندارند که روی این محوریت جدید فکر یا تدبیر کنند حالا چه به آقای نوری یا هرکس دیگری برسند! ولی الان چون اصلاحات تقریبا بی‌سر است و این مساله به لحاظ سیاسی مشکلات و چالش‌هایی را ایجاد می‌کند، بنابراین طبیعی است که هر شخصی که مورد تائید سران اصلاحات در پشت‌پرده باشد به لحاظ اینکه پایبندی به کار تشکیلاتی در بین اصلاح‌طلبان یک مقدار قوی‌تر است، امکانپذیر است که با این مساله موافقت کنند.»
امروز روز رفتن است
برای یافتن تصویری بهتر از شرایطی که امروز عبدالله نوری در آن قرار دارد باید به سال‌های گذشته رفت و خاطرات آن دوران را مرور کرد. شاید ساده‌ترین تعبیر این باشد که فعلا ستاره بخت عبدالله نوری افول کرده است؛ مرد پرهیاهوی دهه 70 که روزگاری در مجلس قدیم با طنین صدای فریادگونه از صدارت خویش بر وزارت کشور دفاع می‌کرد؛ اما نمایندگان مردم بهار استیضاح را برای وی رقم زدند و او دلگیر از دفاع ضعیف رئیس دولت اصلاحات بود. ناطق‌نوری در کتاب خاطرات خود به ماجرای‌استیضاح عبدالله نوری در مجلس پنجم اشاره می‌کند.
رئیس سابق مجلس شورای اسلامی می‌گوید: «وقتی آقای شیخ‌عبدالله نوری، قبل از وزیر شدن وارد مجلس پنجم شد، جناح اقلیت همه نیروهایش را برای اینکه ایشان رئیس شود، بسیج کرد. در انتخابات ریاست موقت مجلس، فاصله آرای ایشان و من بسیار کم بود، شاید 10تا 15 رای من بیشتر آوردم. در انتخابات دایمی رئیس مجلس هم ایشان کاندیدا شد، کارگزاران و جریان‌های طرف‌دار ایشان خیلی تلاش کردند تا رای بیاورد، ولی این بار، فاصله آرای من با ایشان بیشتر شد. سپس به‌عنوان وزیر در دولت آقای خاتمی معرفی شد و رای آورد. هر‌چند مجلس مخالف وی بود، ولی به خاطر مصالح مملکت که خارجی‌ها نگویند چوب لای چرخ دولت جدید می‌گذارند، به‌رغم میل خود به وی رای دادند.در دوره چهارم، نمایندگان مجلس، در زمان آقای‌هاشمی، طی نامه‌ای از ایشان خواستند تا آقای عبدالله نوری را به‌عنوان وزیر کشور معرفی نکند، من هم مدارکی خدمت آقای هاشمی دادم و خواستم که عبدالله نوری به مجلس معرفی نشود که ایشان هم پذیرفتند، اما آقای خاتمی در انتخاب وزرایش با من هیچ مشورتی نکرد.» آقای عبدالله نوری مدتی وزارت کرد، چندین مرتبه هم از او در مجلس سوال شد. معمولا وقتی وزیر پاسخ یک سوال را
می‌دهد، می‌نشیند تا نماینده‌ها بیایند نزد او هم حرف بزنند، اما آقای عبدالله نوری یک بار که برای پاسخ به مجلس آمده بود، به محض تمام شدن حرفش، سرش را پایین انداخت و بیرون رفت. این رفتار به خیلی از نماینده‌ها برخورد که این خیلی بی‌اعتنا حرف زد و بیرون رفت. روز استیضاح ایشان، وقتی صحبتش تمام شد، من را نگاه کرد و گفت: «حالا امروز باید بنشینم یا بروم»، من گفتم: «نه اتفاقا امروز، روز رفتن است.» بعد روزنامه‌ها تحلیل کردند که رئیس مجلس از اول می‌دانست که آقای نوری رای نمی‌آورد، بنابراین گفت: «امروز، روز رفتن است». من در صحبتی گفتم: این که من گفتم «امروز، روز رفتن است» نه به این معنا که وزیر نشوی، منظور این بود که امروز دیگر بعد از صحبت نباید بنشینی، چون رای‌گیری است و در رای‌گیری خود وزیر نباید بنشیند.» تفسیر مطبوعات چنین بود که آقای ناطق از اول می‌دانسته و سناریو با رهبری او تنظیم شده بود. شعارهایی علیه مجلس و شخص من داده شد از جمله: «مجلس استبداد، مجلس زوری» یا «مجلس زوری نمی‌خواهیم، ناطق نوری نمی‌خواهیم.»
او بعد از وزارت با روزنامه خرداد روانه اوین شد تا ستاره سیاست دنیای اصلاح‌طلبان لقب بگیرد. عبدالله نوری چند سال بعد پس از عفو رهبری، از سوی آنچه اصلاح‌طلبان پیشرو (بدنه تندروی تشکل‌های دانشجویی حامی اصلاحات) خوانده می‌شد برای حضور در انتخابات 1388 معرفی شد و آغاز افول سیاسی وی رقم خورد. نامزد اصلاح‌طلبان فرد دیگری بود و عبدالله نوری مجددا مجبور به سکوت سیاسی در عرصه عمومی شد. پس از پیروزی روحانی در خرداد 1392، عبدالله نوری بر دامنه فعالیت‌های خود افزود و در ماه‌های اخیر هم خبرهایی از تشدید فعالیت‌های او می‌رسد.
چه اینکه در ابتدای امسال خبر آمده بود: «عبدالله نوری وزیر کشور دولت اصلاحات، جلسات مشورتی خود را فعال کرده است.»
بر‌اساس این گزارش در اولین جلسه فرزندان هاشمی، بهزاد نبوی، اعضای حزب کارگزاران و تعدادی از فعالان دانشجویی اصلاح‌طلب شرکت کرده بودند. نظرات و مباحث مطرح شده در این جلسات به رئیس دولت اصلاحات ارائه شده بود. گفته می‌شود پیشنهاد تشکیل سازوکار انتخاباتی اصلاح‌طلبان در انتخابات هفتم اسفند سال ۹۴ که منجر به شکل‌گیری شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان شد، توسط عبدالله نوری مطرح شده بود. او قبل از این خطاب به رئیس دولت اصلاحات بر شکل‌گیری اتاق فکری با حضور چهره‌ها و فعالان سیاسی اصلاح‌طلب تاکید کرده بود.
نسبت سیاسی روحانی و نوری
حالا اما سوال این است که عبدالله نوری به واقع چگونه فکر می‌کند و در ادوار مختلف چه نوعی از سیاست‌ورزی را انتخاب کرده و از همه مهمتر اینکه او درباره حسن روحانی چه عقیده‌ای دارد.
سید‌رضا اکرمی، رئیس شورای فرهنگی نهاد ریاست‌جمهوری با مرور خاطرات خود در این باره می‌گوید: «روزی در مجلس نشسته بودم و به روحانی گفتم این عبدالله نوری چه کار می‌کند؟ و این چه حرف‌هایی است که می‌زند. ایشان گفت اتفاقا روزی به خاتمی گفتم عبدالله نوری چرا اینگونه رفتار می‌کند؟ آقای روحانی تعریف می‌کرد وقتی اسم عبدالله نوری را برای خاتمی بردم، مثل اینکه شوکی او را گرفته باشد منفعل شد و گفت که «نمی‌دانم این شیخ چرا اینگونه می‌کند. من هرچه به او می‌گویم گوش نمی‌دهند.»
پیش از این عضو مرکزی کارگزاران گفته بود عبدالله نوری در سال ۶۸ به هیچ عنوان حاضر نبود وزیر کشور دولت هاشمی شود اما برای اینکه حسن روحانی وزیر نشود، وزارت کشور را قبول کرد.
محمد عطریانفر در مصاحبه با شرق و درباره پیشنهاد وزارت کشور به نوری از سوی هاشمی‌رفسنجانی در سال ۶۸ گفته بود: «آقای نوری ابتدا سر می‌زند و می‌گوید حاضر نیست به جای آقای محتشمی‌پور به وزارت کشور برود. آقای هاشمی پاسخ می‌دهد به دلایلی، امکان ادامه وزارت آقای محتشمی‌پور در دولت جدید، ممکن نیست.(به چه دلایلی؟) شرایط و فضای کشور یا نوع نگاه آقای‌هاشمی.
بار دوم همین خواسته را مطرح می‌کند و آقای نوری همان پاسخ را می‌دهد که به دلیل دوستی دیرینه با آقای محتشمی‌پور، این پیشنهاد را نمی‌تواند بپذیرد. بار سوم که فرصتی تا زمان معرفی کابینه به مجلس باقی نمانده بود، صراحتا به آقای نوری می‌گوید اگر نپذیری، شیخ حسن روحانی را معرفی می‌کنم. آقای نوری می‌گفت وقتی این را شنیدم با خود گفتم به‌هر‌حال، من به اردوگاه جناح چپ تعلق دارم و آقای روحانی، در جریان مقابل طبقه‌بندی می‌شود و به همین دلیل می‌پذیرد.»
روزهای بدون نوری
حالا اما تازه‌ترین خبر این است که اکثریت اعضای شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان با اکثریت آرا بر تداوم فعالیت شورا برای انتخابات سال ۹۶ موافقت کرده‌اند. شورای عالی سیاست‌گذاری انتخاباتی اصلاح‌طلبان در دفتر رئیس دولت اصلاحات و با حضور محمدرضا عارف تشکیل جلسه داد و بعد از بحث و تبادل نظر پیرامون عملکرد این شورا با اکثریت آرا بر تداوم فعالیت شورای عالی اصلاح‌طلبان تاکید شد. در این جلسه که با حضور اکثریت اعضای شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان تشکیل شد، عارف طی سخنانی به عملکرد این شورا و فعالیت کار‌گروه‌های مختلف در زمان انتخابات مجلس دهم اشاره کرد و ضمن تشریح دستاوردهای این شورا از تلاش و پشتکار اعضای شورای عالی اصلاح‌طلبان قدردانی کرد. در ادامه این جلسه اعضای شورای عالی اصلاح‌طلبان با اکثریت آرا بر تداوم فعالیت شورا برای انتخابات سال ۹۶ موافقت کردند. همچنین مقرر شد کمیته‌ای به بررسی اصلاح ساختارها و ترکیب شورای عالی اصلاح‌طلبان تشکیل شود که اولین جلسه این کمیته هفته جاری تشکیل می‌شود.
این خبر یعنی اینکه عبدالله نوری نتوانسته همچنان در میان اصلاح‌طلبان جای تازه‌ای برای خود باز کند. او اگرچه با حمایت گسترده حزب کارگزاران سازندگی مواجه است اما واقعیت این است که طیف چپ اصلاحات با تمام توان تلاش می‌کند تا وزن او را در جریان اصلاحات همچنان پایین نگه دارد. شاید اینگونه است که بال سیاسی هاشمی در اصلاحات می‌خواهد نقش خاتمی را برای بالاتر بردن سهم خود کمتر کند. باید دید در ادامه این مجادلات سیاسی پشت‌پرده، بنیاد باران پیشرو‌تر می‌شود یا کارگزاران دست بالا را خواهد گرفت.
دیدگاه تان را بنویسید