خرده بورژوازی به روحانی رای نمی‌دهد

آقای شیخاوندی! شما در مصاحبه‌ای که بهمن ماه سال گذشته با مثلث داشتید این عقیده را مطرح کردید که آقای روحانی نمی‌تواند پیروز انتخابات سال 96 باشد. آیا هنوز هم بر سر حرف خودتان هستید؟!
بله. من همچنان معتقدم که ایشان نمی‌توانند در دور بعد به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شوند. آن موقع این را گفتم ، الان هم همین نظر را دارم.
این پیش‌بینی شما بر چه مبنایی استوار است. در واقع می‌خواهم بپرسم چه چیزی را در جامعه ایران دیده‌اید که این چنین با اطمینان می‌گویید آقای روحانی رای نمی‌آورد؟
این عقیده من دلایل متعددی دارد. نخست اینکه آقای روحانی ممکن است در سطح کلان موفقیت‌هایی داشته باشد؛ مثل همین پروند هسته‌ای که منجر به امضای برجام شد. ولی در سطح خرد و رسیدگی به چالش بیکاری و اشتغالزایی، تاکید می‌کنم به‌طور محسوس در مورد جامعه کارگری و بالا بردن درآمدها، اقدام محسوسی نکرده است. رای‌دهندگان هم به‌طور کلی به نتایج برجام یا ضمائم آن یا اقتصاد کلان که شکوفا شده و پیشرفت کرده و تورم تک‌رقمی‌شده نمی‌توانند خیلی پاسخ عملی بدهند. رای‌دهندگان به آقای روحانی به صورت روزمره شاهد گران شدن قیمت‌ها هستند. این وسط یک نکته مهم دیگر هم پدیدار شده است و آن اینکه رقبای خیلی سرسختی مقابل آقای روحانی برخاسته‌اند. آن موقع که من و شما در بهمن ماه صحبت می‌کردیم احتمال می‌دادیم که رقبا فعال شوند اما آن زمان احتمال نمی‌دادیم که به این سختی و سفتی و با زبان این چنین بران علیه او بلند شوند. ظاهرا برخی افراد قدرتمند خیلی هم نظر موافقی به انتخاب مجدد ایشان ندارند. در نتیجه حداقل این است که بگوییم احتمال اینکه ایشان موفق نشوند به‌خصوص که هنوز از رقبای دیگر ‌بی‌خبریم، زیاد است. احتمال اینکه با ورود رقبا شخص آقای روحانی بتواند در مرحله دوم موفق شده و رای بیاورد ضعیف است. به نظرم در دوره دوم موفق نمی‌شود که اکثریت را از آن خود کند. وقتی می‌گویم که آقای روحانی شانس ندارد بر‌اساس این داده‌ها و مبنا می‌گویم.
اجازه بدهید برای روشن‌تر شدن شرایط آقای روحانی کمی به عقب‌تر برگردیم. بفرمایید چه طبقه‌ای از مردم در سال 92 به آقای روحانی رای دادند، یعنی درواقع رای ایشان در بدنه اجتماعی چه طیف‌هایی از مردم را شامل می‌شود؟
نه، من فکر می‌کنم بهتر است به این برگردیم که چه کسانی مقابل ایشان کاندیدا بودند. در واقع کسانی که کاندیدا بودند، طوری عمل کردند که آقای روحانی در تراز اول قرار بگیرد. آقای روحانی حرف‌هایی زد که دیگران نزدند. مخصوصا قول حل خیلی از مسائل را داد، درصورتی که من آن روز هم که صحبت کردم گفتم که خیلی از مسائل اصلا در حوزه ایشان نیست که بتواند حل کند یا نتواند. درنتیجه قسمتی که مربوط به حل مساله محدودیت‌ها بود را موفق شدند که البته هنوز هم خیلی‌ها آن را موفقیت نمی‌دانند و به باختن تعبیر می‌کنند. از سوی دیگر میان مردم هم درست است که ممکن است محبوبیت صوری به دست آورده باشند اما مهم محبوبیت عملی است. چراکه مردم باید آن را در زندگی خودشان لمس کنند. در نتیجه در دوره تبلیغات انتخاباتی حرف‌هایی زدند که خیلی از جوان‌ها از یک طرف و روشنفکران به ایشان رای دادند آن هم مقابل سنتی‌های تند و تیزی که می‌شناختند. ولی در یک سال آینده رقیبان ایشان دست کمی از ایشان نخواهند داشت. اگر ایشان در دور دوم بتوانند رای بیاورند یک شانس بزرگی از برکت بعضی افراد قدرتمند که تغییر نظر داده باشند، آورده‌اند. ولی معذلک امروز که صحبت می‌کنیم با دسته‌بندی‌های موجود و با رقبای تند و تیزی که علیه وی برخاسته‌اند، احتمال انتخاب شان خیلی کم خواهد بود.
اگر بنا بر ادامه گفت‌وگو در همان مقطع باشد از نظر شما نگاه طبقه متوسط وقتی به آقای روحانی رای می‌داد و ایشان را انتخاب می‌کرد، چه بود؟ ما یک طبقه متوسطی داریم که بخشی از آن روشنفکران و سیاسیون را شامل می‌شود و یک طبقه دیگر هم داریم که درواقع بخش خرده بورژوازی جامعه است. آن بخش از جامعه موقعی که به آقای روحانی رای می‌داد چه انتظاری داشت و آیا تا امروز انتظاراتش برآورده شده است؟
به نکته مهمی ‌اشاره کردید. دقیقا این طیف، کار و رونق اقتصادی می‌خواهند. آنها انتظار دارند سطح اشتغال بالا رود و سرمایه‌گذاری شود. ولی تا این لحظه که صحبت می‌کنیم چنین اتفاقی نیفتاده و اگر افتاده خیلی حاشیه‌ای بوده. گاهی هم در رادیو و تلویزیون به راه افتادن برخی از کارخانه‌ها اشاره شده ولی به‌طور اساسی مردم روزمره لمس نمی‌کنند که قیمت ها پایین آمده باشد و اشتغال بالا رفته باشد. حداقل زمینه اینکه بتوانند فکری حتی در آینده نزدیک برای جوان ها کنند و نشان دهند که این برنامه را برای آینده نزدیک داشته باشند، نیست. جو سیاسی و اقتصادی ایران هم طوری است که سرمایه‌گذار خارجی به این زودی تن به سرمایه‌گذاری نمی‌دهند و چنین احتمالی که از نظر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی فورا مبادرت به سرمایه‌گذاری کنند، خیلی کم است. از سوی دیگر در قرارداد نفتی هم می‌بینید که چه غوغایی برخاسته و تهاجمات آن چنانی به مساله نفت را آغاز کردند و پیگیری می‌کنند. به هرصورت از حالا زمینه خیلی منفی است و تبلیغ خیلی شتابان و تندی علیه ایشان هست. احتمال اینکه بتوانند غلبه کنند و مقابله کنند و مطبوعات مدافع آنها بتوانند پاسخ قابل قبولی ارائه دهند خیلی بعید است. مگر از بد حادثه کاندیداهایی مقابل ایشان قرار گیرند که برخی تشخیص دهند که باز هم آقای روحانی بهتر از دیگران است. تعیین‌کننده کسانی هستند که در نمایندگی کاندیدا می‌شوند که احتمالا باید دست بالاتری نسبت به آقای روحانی داشته باشند که درنتیجه ثمرات برجام را آنها خواهند برد نه آقای روحانی!
آقای شیخاوندی! وقتی رای آقای روحانی را در کل کشور آنالیز می‌کنیم متوجه می‌شویم بخشی از رای ایشان مربوط به طبقات حاشیه نشین و ضعیف است. شاید انتظار می‌رفت که آقای جلیلی یا نامزدهایی مثل ایشان رای این طبقه را بگیرند اما نکته جالب این است که آقای روحانی موفق شد رای این طبقه ضعیف و حاشیه‌ای را بگیرد. بفرمایید که چرا این طبقه ضعیف و حاشیه‌ای کشور در انتخابات 92 به این نتیجه رسیدند که باید به آقای روحانی رای دهند؟
اولا حاشیه ما همیشه مایوس هستند. به‌خصوص اینکه حاشیه ما اکثرا اقلیت مذهبی هستند. کافی است جریان جوی منطقه را درنظر بگیریم، می‌بینیم حاشیه بیشتر ضرر برده است. آنها مسائل مربوط به قاچاق را هم داشتند که در ماه‌های اخیر خیلی شدیدتر است. در نتیجه احتمال اینکه به‌ویژه اقلیت‌ها دوباره به آقای روحانی رای دهند، بعید است.
دوقطبی سال 92 بیشتر پیرامون هسته‌ای بود اما حالا مساله هسته‌ای هم حل شده است. به نظر شما دوقطبی که در سال 96 تشکیل می‌شود در سطح اجتماعی حول چه مساله‌ای است؟ آیا اقتصاد به اولویت اول تبدیل می‌شود یا اینکه نگاه‌ها در جامعه بر این پایه استوار خواهد شد که از سیاست خارجی می‌توان اقتصاد را سامان داد و همچنان مجادلات و مباحثات انتخاباتی بر همین مبنا استوار خواهد شد؟
من فکر می‌کنم اقتصاد مهم و برنده است. به علت اینکه آن خواسته‌های قبلی‌اش تحقق پیدا نکرده و وضع روزبه‌روز هم بدتر شده است. حوزه سیاسی - نظامی که جای خود دارد و ممکن است به نفع ایران هم باشد چون نقش مهمتری در منطقه ایفا می‌کند. ولی نقش نظامی و سیاسی تاثیری در اوضاع اقتصاد ما ندارد و شعار رهبری هم همان است که باقی است. شعار اقتصاد مقاومتی عوض نشده است. اگر اوضاع مردم بهتر شود، پاسخگوی همه چیز دیگر می‌تواند باشد ولی اگر تامین نشود احتمالا چیزهای دیگر را هم به زحمت می‌تواند تامین کند.
آیا می‌توانیم از صحبت های شما برداشت کنیم که جامعه اعتماد اقتصادی خودش را به آقای روحانی از دست داده؟
فکر می‌کنم برداشت شما از حرف‌های من نزدیک به واقعیت است.
برخی معتقدند آقای روحانی از لحاظ اقتصادی باتوجه به چالش‌هایی که از زمان احمدی‌نژاد به‌وجود آمده بود، عملکرد چندان نامطلوبی لااقل در تثبیت وضعیت اقتصادی نداشته است. شما خلاف این فکر می‌کنید؟
نه، منتها وقتی رقیب دکتر احمدی‌نژاد است تا حدی برگ برنده دارد. ولی به‌طور کلی برای مردم زندگی روزمره مهم است. درنتیجه در زندگی روزمره تغییرات فاحشی پیدا نشده است. حالا برخی آمارها هم بیانگر درصدهاست ولی برای مردم خیلی محسوس نیست. مهم این است که مردم احساس کنند اشتغال در طبقات مختلف بالا رود یا قدرت خرید مردم بالا رود و درآمدشان بیشتر شود. در هر صورت جریان سرمایه‌گذاری در سطح مردم نیست و ثمرات سرمایه‌گذاری برای ساخت و ساز بعدا هویدا می‌شود که رئیس‌جمهور بعدی منافع اقدامات آقای روحانی را استفاده خواهد کرد و به نفع‌شان تمام خواهد شد.
آیا به نظر شما آقای روحانی می‌تواند در این یک سال نظر جامعه را عوض کند؟
در ایران همه‌چیز ممکن است. به هر صورت من معتقدم رقیبان خیلی مهم هستند. اینکه چه کسانی چه وعده‌هایی می‌دهند و مردم درباره قدرت عمل آنها داوری کنند. اگر دیدند که واقعا قدرت عملی ندارند و حرف ‌بی حساب می‌زنند و در حد تبلیغات انتخاباتی است، حرف دیگری است. صراحت لهجه دکتر روحانی مهم است ولی این صراحت لهجه تبدیل به پول و غذا و معیشت نمی‌شود. درنتیجه برای برخی خوشایند است ولی معذالک این حتی وحدت نظری در هیات دولت خودش ندارد و در مجلس هم این وحدت نظر را ندارد. روی این اصل احتمالش بعید است ولی ما کشور معجزات هستیم و امکان همه‌چیز هست.