چرا احمدی‌نژاد نباید می‌آمد؟ چرا خبر درز پیدا کرد؟
منع و نهی نظام از آمدن آقای احمدی‌نژاد را باید فراتر از انتخابات تحلیل کرد. آن چیزی که پشتیبان این انقلاب است، حضور متحد و یکپارچه مردم است. انتخابات اهمیت دارد چون در ظهور همین وحدت و یکرنگی موثر است؛ اما هرآنچه که به اسم انتخابات اثرمنفی در این یکرنگی و حرکت یگانه امت داشته باشد باید نسبت بدان حساسیت به خرج داد. بنابراین ماجرای نهی احمدی‌نژاد از سوی مقام عالیرتبه نظام را باید فراتر از انتخابات تحلیل کرد.
به این فهم برخی از علل اصلی این نهی تاریخی می‌تواند چنین باشد:
فرصت‌سوزی برای انقلاب
به سه دلیل رویکردی و از زاویه ملاحظات انقلاب اسلامی، آمدن احمدی‌نژاد اشتباه است. فارغ از نقدهای عملکردی به احمدی‌نژاد، حضور وی در انتخابات از جهت تخریب سرمایه‌های اجتماعی آسیب جدی است.
دوقطبی اجتماعی
یکم. حضور احمدی‌نژاد در انتخابات جامعه را دوقطبی خصمانه می‌کند. رای منفی احمدی‌نژاد بسیار پرقدرت و نقش‌آفرینی‌اش شکننده است. این سطح از دوقطبی تقریبا در هر شرایط دیگری شکل نخواهد گرفت. این تنازع متعصبانه جامعه‌سوز است.
دوقطبی اجتماع انقلابی
دوم. بین گروه‌های متدین و انقلابی نیز اختلاف اساسی ایجاد می‌کند و وحدت شکن است. امروز با قدرت گرفتن جریان نزدیک به غرب، گروه‌های انقلابی به اجماع و وحدت رسیدند. این وحدت‌شکنی یک عارضه جدی برای کشور است. هر گام بلندی بخواهد برداشته شود و هر اصلاحی بخواهد صورت بگیرد نیازمند وحدت بین گروه‌های انقلابی است. این وحدت‌شکنی سرمایه اجتماعی جریان انقلابی را از بین می‌برد.
دوقطبی خواص و عوام
سوم. تقابل خواص با توده‌ها ایجاد می‌کند. این تقابل باعث فاصله گرفتن بیشتر مردم از خواص می‌شود. به هم زدن این مناسبات ما را در بزنگاه‌ها نیز دچار مشکل جدی می‌سازد. ملاحظه می‌شود که حضور احمدی‌نژاد تضعیف‌کننده سه سطح سرمایه اجتماعی است که پایه‌های نظام را دچار خدشه می‌سازد.
اما در نهایت با فرض پیروزی احمدی‌نژاد و پرداخت این هزینه‌ها نیز توفیقی نداشتیم. چرا؟
دولت پیروز اما بدون توفیق
در نهایت اینکه به ۳ دلیل پیروزی احمدی‌نژاد توفیقی برای عبور از شرایط موجود نخواهد بود و آن هم به جهت شکل‌گیری بی‌اعتمادی قابل توجه «جامعه موثر» به «دولت مستقر» است. بر این اساس شکل‌گیری سه سطح اختلاف قطعی است؛ فارغ از درستی یا نادرستی این اختلافات.
یکم. تقابل نهادها و گروه‌های سیاسی با دولت
دوم. تقابل خواص و گروه‌های نخبگانی و مرجع با دولت
سوم. اختلاف جدی میان گروه‌های اصولگرا
این سه دسته اختلاف باعث می‌شود سطح اعتماد اجتماعی به دولت به‌شدت کاهش پیدا کند. دولتی که نتواند اعتماد جامعه موثر را کسب کند بهترین سیاست‌هایش هم به شکست منجر می‌شود. اعتماد اجتماعی به دولت، رابطه اساسی با بازدهی سیاست‌ها دارد. این بی‌اعتمادی باعث می‌شود بهترین سیاست‌ها نیز خاطره ناگوار به جای بگذارد.
به نظر می‌رسد مجموعه این دلایل می‌تواند فراتر از انتخابات علت منع حضور آقای احمدی‌نژاد باشد.
با این حال امید می‌رود رئیس‌جمهور سابق از این امتحان جدید سربلند بیرون آید و به‌عنوان یک جریان سیاسی موثر با پایگاه اجتماعی قوی با دیگر گروه‌های انقلابی و اصولگرا همراهی کند.
چرا خبر دیدار خاص باید منتشر شود؟
چرا خبر دیدار رهبری با رئیس‌جمهور سابق باید منتشر شود؟ یک سوال روشن وجود داشت که حکمت انتشار این خبر چه بود؟
اتفاق ساده‌ای نیست. اهل خبر و تحلیل ابعاد ماجرا را تاریخی می‌دانند. برخی گمانه‌زنی‌ها قابل اعتنا بود اما گویی کفایت نمی‌کرد و استدلال نهایی و اقناعی نبود. برخی می‌گفتند این خبر بعد از اینکه سفرهای استانی تداوم پیدا کرد منتشر شد. برخی هم گفتند علت انتشار این خبر مطالبه عمومی برای نیامدن احمدی‌نژاد بود. برخی هم علت آن را عدم درز خبر توسط آقای احمدی‌نژاد حتی به حلقه اول از نزدیکانش می‌دانستند. برخی هم مقدمه‌سازی برای ردصلاحیت شورای نگهبان.
همه اینها محتمل است و اما به این فهم علت می‌تواند فراتر از این باشد؛ شاید اگر خبر درز پیدا نمی‌کرد هدف اصلی دیدار نیز محقق نمی‌شد.
مهمترین دلیل این نهی چیست؟ مهمترین دلیل این نهی را باید در اهمیت وحدت اجتماعی دید. هیچ حقی در جامعه دینی بالاتر از وحدت و وفاق امت دینی نیست. هرنوع دوقطبی- و نه دوگانه‌ای- که این وحدت را خدشه‌دار سازد باید تغییر و تدبیر شود. از طرفی هرجامعه‌ای یک «هسته سخت و مقاوم» و یک «حلقه حامی متعصب» دارد که وحدت این گروه اهمیت دوچندان دارد.
بنابراین آمدن احمدی‌نژاد هم بستر «شکاف‌های اجتماعی» بود و هم بدتر از آن «شکن‌های عمیق» میان جریان حزب‌الله و گروه‌های انقلابی.
امروز هرگام اساسی و هراصلاح انقلابی نیازمند وحدت میان فعالان جریان انقلاب و بعد هم وفاق مردمی‌و اجتماعی است. با این توضیح مختصر، نهی احمدی‌نژاد از حضور در انتخابات روشن است. اما چرا باید خبر منتشر شود؟ این را نیز باید در همین چارچوب تحلیل کرد.
اگر خبر منتشر نمی‌شد چه اتفاقی می‌افتاد؟
با انتشار خبر آمدن احمدی‌نژاد اختلاف معنی‌دار و زودهنگامی میان جریان انقلابی شکل گرفت و همین خبر به تنهایی مقدمه بحث‌های نزاعی و کم‌توجهی به خطر اصلی یعنی حاکمیت جریان غربگرا شد. اگر این مسیر ادامه پیدا می‌کرد بدون تردید این اختلافات داخلی به شکست قطعی جریان حزب‌الله نه در انتخابات که در هر عرصه روشنگری و کنش سیاسی دیگری منجر می‌شد.
حالا فرض کنید خبر منتشر نمی‌شد. بدون‌تردید فرض آمدن احمدی‌نژاد موجب تداوم اختلافات بود و این سطح از اختلاف، در شب انتخابات که همه چیز روشن می‌شد هم اجازه نمی‌داد که هیچ وحدتی شکل بگیرد. جریانی که از داخل و توسط خودی‌ها زخمی‌شود یک‌شبه یکدست نمی‌شود. تجربه این فرآیند معیوب را قبلا هم داشتیم. در ماجرای «عهد سه نفره اصولگراها» در سال 92، رئوس این مثلث انتخاباتی پس از تنش‌هایی که شکل گرفت، شب انتخابات پای عهدشان نایستادند و کناره‌گیری نکردند و اگر هم کنار رفتند، حاضر نشدند به عهد خود وفادار باشند و به نفع کاندیدای دیگری کنار بکشند؛ طرفداران که تکلیف‌شان روشن است.
احمدی‌نژاد اگر هم نیاید باید خبر نیامدنش منتشر شود. در غیر این صورت حامیان حضور وی همان عملیاتی را می‌کنند که اگر خودش هم حضور داشت و همین موجب اختلافات عمیق تا شب انتخابات می‌شد و‌تردیدی نیست که در آن ایام فرصت التیام رنج‌ها و زخم‌ها نبود و اختلافات از سطح سیاسی، مبدل به مجادلات فردی و شخصی می‌شد و در نهایت و در بهترین حالت تنها کاغذ‌های رای یکدست می‌شد، ولی رای‌های پرقدرت که وظیفه رای‌سازی دارند بی‌انگیزه و سست عمل می‌کردند که سرنوشت کار روشن است.
بنابراین هدف جلسه وقتی محقق می‌شد که چند ماه مانده به انتخابات و در شرایطی که فرصت برای وفاق وجود دارد خبر منتشر شود. چه از طریق آقای احمدی‌نژاد و چه از طرق دیگر. از طرف آقای احمدی‌نژاد این مهم صورت نگرفت و ناچار باید از کانال دیگری خبر به گوش خواص می‌رسید که رسید.
دیدگاه تان را بنویسید