احمدی‌نژاد در این آزمون موفق نبود

هفته گذشته رهبر انقلاب در درس خارج فقه خود بدون آنکه نام کسی را ببرند اعلام کردند که اخیرا به یک آقایی توصیه داشتند وارد یک قضیه‌ای نشود، هر‌چند از نیمه دوم شهریور خبرهایی از دیدار آقای احمدی‌نژاد با مقام معظم‌رهبری در رسانه‌ها مطرح شد اما چرا کار به جایی رسید که رهبر معظم انقلاب خودشان پشت ‌تریبون این خبر را اعلام کردند؟
آنچه پیش آمد بسیار تلخ بود چراکه ما قطعا برخی مسائل را باید به صورت محدودتر بتوانیم حل‌و‌فصل کنیم و نیازی نباشد که یکسری موضوعات را تبدیل به دغدغه عمومی کنیم ولی به دلیل عدم‌تابعیت از رهبری متاسفانه این موضوع پیش آمد که ما رهبری را ناگزیر کردیم موضوعی که می‌توانست به‌طور بسیار محدود حل شود در سطح بسیار گسترده‌ای طرح شد و تبعات و هزینه‌های آن افزایش پیدا کند. به نظر من سنجه‌ای برای ارزیابی ادعاهای هم آقای احمدی‌نژاد و هم یک جریان سیاسی بود که در این آزمون نه آقای احمدی‌نژاد و نه آن جریان سیاسی روسفید نشدند، چون‌ تردیدهایی را مطرح کرد که این‌ تردیدها موجب شد رهبری در نهایت خودشان ناگزیز شوند رسما از‌تریبون عمومی این بحث را مطرح کنند در حالی که اگر تبعیت می‌داشتند قطعا با هزینه بسیار کمتر این مشکل را حل می کردند تا ما در آینده از قِبَل فعالیت‌های انتخاباتی آقای احمدی‌نژاد ضربه‌ای را متوجه جامعه نکنیم. متأسفانه به دلیل عدم‌تبعیت یک جریان سیاسی و خود آقای احمدی‌نژاد هزینه این تذکر و منع به بالاترین سطح خودش رسید.
منظور شما از جریان سیاسی چیست؟
جبهه پایداری.
اما اعضای جبهه پایداری بیشتر سکوت کردند و بیشتر جریان آقای احمدی‌نژاد بود که‌تردید آفرینی کرد، این طور نیست؟
خیر آقایان کوچک‌زاده و حسینیان موضع‌های منفی اتخاذ کردند.
آقای احمدی‌نژاد در نامه‌ای که بعد از سخنان مقام معظم رهبری نوشت مدعی شد در همان جلسه دیدار تبعیت خود را از توصیه رهبری اعلام کرده است، نظر شما چیست؟ آیا این ادعا درست است؟ اگر درست است چرا مقابل‌تردید‌افکنی‌ها سکوت پیشه کرد؟
در این نامه آقای احمدی‌نژاد خلاف‌گویی‌های زیادی وجود دارد. آقای احمدی‌نژاد در نامه اعلام می‌کند همان موقع توصیه رهبر معظم انقلاب را پذیرا شدم، در حالی که این چنین نبود. اگر پذیرا بود که این خبر در سطح وسیع انتشار عمومی نمی‌یافت. اینکه مرحله به مرحله موجب انتشار این خبر شد به مساله عدم تبعیت آقای احمدی‌نژاد بر‌می‌گشت. آقای احمدی‌نژاد بعد از آن ملاقات 180 درجه موضوع را متفاوت به اطرافیان خودش منتقل کرد؛ بعد هم بنا شد که به صورت محدود این خبر منتشر شود. هر کس که این خبر را منتشر کرد با واکنش شدید و غیرمودبانه اطرافیان آقای احمدی‌نژاد مواجه شد بنابراین اگر آقای احمدی‌نژاد تبعیت داشت بلافاصله در برابر موضعگیری‌های غیراصولی اطرافیانش موضع می‌گرفت که خیر، خبر درست است و آن را تایید می‌کنم اما خود آقای احمدی‌نژاد و اطرافیانش به کرات این خبر را تکذیب کردند و گفتند چنین چیزی نیست. وقتی رهبری آشکارا این بحث را مطرح کردند دیگر آقای احمدی‌نژاد راهی برایش باقی نماند که بپذیرد و اعلام کند «من همان موقع پذیرفتم»‌ که چنین ادعایی خلاف واقع است.
به نظر شما واقعا اطرافیان آقای احمدی‌نژاد خبر نداشتند یا خبر داشتند می‌خواستند نتیجه آن جلسه را طور دیگری جلوه دهند؟
حتما خبر و اطلاع داشتند و می‌خواستند بازی را فرسایشی کنند. آنها از حقیقت ماجرا مطلع بودند و با علم به حقایق به‌گونه‌ای برخوردهای ناروایی را از خود نشان دادند. در واقع روی موضوع مهمی ‌که حساسیت رهبری را برانگیخته بود داشتند‌ تردید‌آفرینی می‌کردند چون این توصیه و نظر رهبری را بر‌هم زننده برنامه‌های خودشان می‌دیدند بنابراین تا جایی که می‌توانستند در مقابلش مقاومت کردند و بنا را بر عدم‌پذیرش گذاشتند. آقای احمدی‌نژاد و اطرافیانش تصور و برآوردشان این نبود که رهبری در این قضیه آمادگی داشته باشند بیشترین هزینه را پرداخت و خبر را خودشان علنی بیان کنند بنابراین در مقام تکذیب خبر برآمدند.
پس می‌شود گفت آقای احمدی‌نژاد و اطرافیانش با اعلام موضعی که رهبر معظم انقلاب داشتند غافلگیر شدند، درست است؟
بله، حتما درست است. آقایان فکر می‌کردند دیگر از این حد فراتر نخواهد رفت و خبر به صورت دهان به دهان یا به صورت محدود منتشر می‌شود. در واقع تصور نمی‌کردند که بعد از تکذیب آنها رهبری به خاطر اهمیتی که به موضوع می‌دهند و می‌خواهند یک خطری را از جامعه دور کنند خودشان به میدان بیایند و خبر را علنی کنند.
در ساختن دوگانه بیت-رهبری نقش آقای احمدی‌نژاد را چقدر می‌دانید و بفرمایید این کار چقدر برای کشور و نظام هزینه‌ساز بود؟
متأسفانه برخی ‌بی تقوایی‌ها هزینه‌های جدی را بر نظام تحمیل می‌کند. این قضیه می‌توانست با کمترین هزینه آقای احمدی‌نژاد را از یک خطایی دور کند اما ‌تردیدهایی ایجاد کردند که این‌تردیدها در آینده نقش مخرب خواهد داشت یعنی شکستن یک حریم‌هایی که آقایان برای تأمین منافع خودشان ظاهرا به هزینه‌های زیان‌بار شکستن این حریم‌ها نمی‌اندیشند. مگر می‌تواند کسی در بیت رهبری برخلاف نظر رهبری یک بحثی را در این سطح مطرح کند؟ چنین کاری سابقه نداشت است که یک تصمیمی‌ در این حد خارج از نظر رهبری اتخاذ شود. آقایان اطلاع داشتند .خود آقای احمدی‌نژاد همان‌طور که در نامه‌اش نوشته، خودش مستقیم این مطلب را دریافت کرد اما بعد آمد گفت «از جانب بیت مطلب مطرح شده و مستند نیست پس مورد اعتنا نخواهد بود» در حالی که خود آقای احمدی‌نژاد بیش از هر کسی به صحت این قضیه واقف بود بنابراین هم یک نوع اتهام‌زنی و هم تخریب یک جایگاه حساس اتفاق افتاد. حتی اگر ‌تردید هم می‌داشت نباید چنین کاری را می‌کرد. کاری که انجام شد بسیار زیانبار است.
مقام معظم رهبری برای پیشگیری از خطر ایجاد دو‌قطبی توصیه‌ای به آقای احمدی‌نژاد داشتند. الان برخی در موضع مظلوم‌نمایی آقای احمدی‌نژاد صحبت می‌کنند و می‌گویند رقابت بین نامزد اصولگرایان و نامزد اصلاح‌طلبان دو‌قطبی است حالا آقای احمدی‌نژاد هم می‌آمد مگر چه اتفاقی می‌افتاد؟ آیا می‌شود رقابت سیاسی را مترادف دو‌قطبی‌سازی جامعه تصور کرد؟
خیر، هر رقابتی منجر به دو‌قطبی شدن جامعه نمی‌شود. بسیاری از رقابت‌ها می‌تواند مبتنی بر یک تعامل منطقی باشد، یعنی دو جریان با هم رقابت کنند اما یکسری مبانی و اصولی را رعایت کنند که به سهولت مسائل و نظرات‌شان به جامعه منتقل شود و جامعه برنامه‌ها و طرح‌های نامزدهای مختلف را بشنود اما وقتی فضا دو‌قطبی شود دیگر جامعه نمی‌شنود، جامعه امکان دریافت را نخواهد داشت چون حب و بغض‌هایی شکل می‌گیرد که این حب و بغض‌ها فضایی را رقم می‌زند که جامعه استدلال و منطق افراد یا جریانات سیاسی را دریافت نمی‌کنند. آنچه را ما درباره قطبی‌سازی جامعه می‌فهمیم این است که فضا آلوده شود یعنی یک حب و بغض‌هایی شکل بگیرد که این حب و بغض‌ها هر آن می‌تواند تبدیل به یک بحران شود. یعنی با یک جرقه‌ای این حب و بغض‌ها تبدیل به یک درگیری خیابانی شود. وقتی یک طرف، طرف مقابل را جمیع رذایل معرفی و طرفداران خود را تهییج می‌کند خطراتی را به‌وجود می‌آورد که ما آثار این را در برخی قطبی‌سازی‌های گذشته شاهد بودیم بنابراین دو‌قطبی‌سازی با رقابت کاملا فرق می‌کند. رقابت یک اصولی دارد که در یک فضای آرام ‌برنامه‌ها، طرح‌ها و دیدگاه‌های رقبا بیان می‌شود و جامعه هم امکان تشخیص برایش فراهم است اما دو‌قطبی‌سازی به معنی غبارآلودسازی فضای سیاسی جامعه است و بعد هم به شرایطی می‌انجامد که دشمنی و عداوت گسترش پیدا می‌کند. وقتی رقیب مصداق جمیع رذایل معرفی می‌شود هواداران حتی تا مرز نابودی رقیب و هواداران او پیش می‌روند. این جامعه را دچار تلاطم‌ها و خطرات زیادی می‌سازد که براساس نظر و تشخیص رهبری باید حتما از ایجاد چنین قطب‌بندی‌هایی در جامعه ما اجتناب شود. ما در منطقه با مسائل حساسی مواجه هستیم و حتی المقدور باید از این نوع بحران‌سازی‌ها اجتناب کنیم. آقای احمدی‌نژاد در گذشته نشان داده که یکی از ویژگی‌ها و خصوصیاتش بحران‌زایی است.اصلا در بحران‌زایی شرایط مناسبی برای رشد خودش پیدا می‌کند. در دوران ریاست‌جمهوری آقای احمدی‌نژاد موضوعات بسیار جزئی و سطحی تبدیل به بحران و درگیری بین قوا می‌شد و مشکلاتی را به کشور تحمیل می‌کرد. امروز صف‌بندی‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در مقابل خودمان داریم بنابراین جامعه ما نباید به سوی دو‌قطبی شدن برود. هر نوع تضعیف جدی داخلی می‌تواند جسارت طرف‌های مقابل ما را در منطقه و سطح جهان بیشتر کند و طبیعتا مخاطرات جدی را نه فقط در حوزه داخلی بلکه حتی در حوزه دینی هم برای ما رقم بزند.
برخی می‌گفتند احمدی‌نژاد بعد از 11 روز خانه‌نشینی و تحویل دولت به آقای روحانی اصلاح شده است، مخصوصا اخیرا که او ادعا می‌کرد دنبال احیای گفتمان انقلاب اسلامی است، با این اتفاقی که افتاد به نظر شما آقای احمدی‌نژاد اصلاح‌پذیر است یا خیر؟
خیر، این ماجرای اخیر نشان داد که آقای احمدی‌نژاد خیلی قابل اعتماد نیست. همان تحلیلی که درباره او داشتیم خودش اثبات کرد که قابل اعتماد نیست و نخواهد بود.
به نظر شما آرایش فضای انتخابات کشور بعد از آنکه معلوم شد دیگر احمدی‌نژاد در صحنه نیست به چه صورت در‌می‌آید؟
هیچ تغییری نمی‌کند. آقای احمدی‌نژاد در میان اصولگرایان جایگاهی نداشت و بنا نبود اصولگرایان به آقای احمدی‌نژاد توجه کنند بنابراین به نظرم آرایش صحنه هیچ تغییری نمی‌کند.
اما اگر احمدی‌نژاد نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری می‌شد از سبد آرای اصولگرایان سهم می‌برد، این طور نیست؟
قطعا آقای احمدی‌نژاد واقف بر این امر بود که نمی‌تواند از فیلتر شورای نگهبان عبور کند. فکر نمی‌کنم آقای احمدی‌نژاد این مطلب را درک نمی‌کرد که شورای نگهبان صلاحیت او را تایید نخواهد کرد. کاملا بر این امر واقف بود.
آنچه امروز در واقع حل و تا حدی بر‌طرف شد این بود که آقای احمدی‌نژاد می‌خواست یک پتانسیلی را شکل دهد که با این پتانسیل نظام را تحت فشار بگذارد و با ساختار قانونی نظام درگیر شود که خود این به معنی بحران‌زایی است وگرنه این نبود که آقای احمدی‌نژاد تصور کند، می‌آید و در انتخابات شرکت می‌کند. بر همین اساس فعالیت‌هایش به این سمت بود که بتواند در انتخابات آرای خودش را افزایش دهد؛ خیر اینکه آقای احمدی‌نژاد به شهرستان‌ها می‌رفت برای آن بود که عده و عُده‌ای را به وجود آورد تا بتواند نهادهای قانونی را تحت فشار خیابانی قرار دهد یعنی صف‌آرایی خیابانی ایجاد کند تا شرایطی را به وجود آورد که نهادهای قانونی از موضع و تصمیم قانونی‌شان عدول کنند بنابراین نیامدن آقای احمدی‌نژاد تغییری در آرایش سیاسی ایجاد نمی‌کند. اصولگرایان بنا نبود آقای احمدی‌نژاد را دوباره تجربه کنند چون یک بار تجربه کردند و این تجربه باعث شد که دیگر اعتمادی به آقای احمدی‌نژاد نداشته باشند. آقای احمدی‌نژاد هم نمی‌توانست به تنهایی وارد شود چون نهادهای قانونی براساس مستنداتی که از او داشتند طبیعتا چنین فرصتی را مجددا برایش فراهم نمی‌کردند. امروز همین آرایش که به‌طور طبیعی ما شاهد روندش هستیم ادامه خواهد یافت و با منع آقای احمدی‌نژاد برای کارهای تبلیغاتی هیچ تغییری در آن اتفاق نمی‌افتد.
برخی می‌گویند اگر احمدی‌نژاد می‌آمد با دوقطبی بین او و روحانی مشارکت افزایش پیدا می‌کرد، نظر شما چیست؟
همان‌طور که گفتم بعید می‌دانم آقای احمدی‌نژاد فرصت حضور در فعالیت‌های انتخاباتی را پیدا می‌کرد تا بیاید یک رونقی به انتخابات بدهد چون قطعا صلاحیت او رد می‌شد.
به همین خاطر هم شهریورماه به دیدار مقام معظم رهبری رفت چون فضای استان‌ها را برای حضور خودش در صحنه انتخابات مساعد دید و تصور می‌کرد می‌تواند تایید رهبر معظم انقلاب را نیز دریافت کند؟
نمی‌دانم او با چه تصوری به دیدار رهبر معظم انقلاب رفتند ولی فکر می‌کنم آقای احمدی‌نژاد برنامه دیگری داشت یعنی در واقع یک قدرت‌نمایی می‌خواست در برابر نهادهای قانونی بکند؛ همان کاری که برخی خواص خودمحور در سال 88 انجام دادند و می‌خواستند در برابر نهادهای قانونی قدرت‌نمایی و قلدری کنند.
به نظر شما برخی می‌گویند با خروج احمدی‌نژاد دیگر آقای روحانی رقیب جدی در انتخابات ریاست‌جمهوری نخواهد داشت.
خیر، اصولگرایان می‌توانند رقبای جدی را در برابر آقای روحانی قرار دهند و آقای روحانی هم پایگاه اجتماعی خیلی قوی ندارد، اگر اصولگرایان دقیق و سنجیده عمل کنند و گزینه‌های مناسبی را ارائه دهند قطعا آقای روحانی با چالش جدی مواجه خواهد بود.
به نظر شما استراتژی احمدی‌نژاد از این به بعد چه خواهد بود؟ آیا کلا پرونده حضور او در عرصه انتخابات ریاست‌جمهوری بسته شد؟
از نظر من این پرونده از قبل هم بسته شده بود اما آقای احمدی‌نژاد تصور می‌کند با یک بدنه اجتماعی می‌تواند کار دیگری را انجام دهد یعنی با یک پایگاه اجتماعی می‌تواند مساله را برای خودش به‌گونه دیگری رقم بزند اما تصور من چیز دیگری است و با تصور آقای احمدی‌نژاد کاملا فرق می‌کند. همان‌طور که او تصور می‌کرد از آن طریق می‌تواند آقای مشایی را به نظام تحمیل کند. در سال 92 در حالی که آقای احمدی‌نژاد اطلاع داشت رهبری با معاون رئیس‌جمهور شدن آقای مشایی مخالف هستند اما تلاش کرد او را به پست ریاست‌جمهوری برساند.
حال آنکه می‌دانست آقای مشایی تایید صلاحیت نخواهد شد یعنی علم بر این مساله داشت اما به چه چیزی می‌خواست اتکا کند و آقای مشایی که برای معاونت ریاست‌جمهوری صالح تشخیص داده نشده بود به‌عنوان خود رئیس‌جمهور بر نظام حاکم کند. آنچه آقای احمدی‌نژاد تصور می‌کرد این بود کسانی که به آنها یارانه داده یا خدماتی داده پشتیبانش شوند تا او براساس همین پشتیبانی بتواند در این مسیر به فشاری متوسل شود که آن فشار برایش راهگشا باشد. احمدی‌نژاد هنوز تصور دارد می‌تواند از این طریق نظام را وادار به پذیرش امیال خود کند منتها رهبری پیش‌دستی کردند قبل از آنکه احمدی‌نژاد بتواند عده‌ای را سامان دهد برای مشکل‌زایی؛ این مساله را خنثی کردند. در واقع آقای احمدی‌نژاد برنامه‌اش برای تحت فشار قرار دادن نظام به هم ریخت که این می‌توانست تبعات مختلفی را در پی داشته باشد.
آیا آقای احمدی‌نژاد از این شیوه رفتار دست بر‌خواهد داشت؟
خیر، او دست بر نمی‌دارد و همین شیوه را ادامه خواهد داد. به نظر من آقای احمدی‌نژاد دیگر تمام شد و باید برود در زمینه‌های انتقال تجربه فعالیت خودش را ادامه دهد و دیگر امکان بازگشتش به قوه‌مجریه ممکن نخواهد بود.
آیا نماینده گفتمانی به عرصه انتخابات ریاست‌جمهوری می‌فرستد؟
یکی از گزینه‌های او این است که بیاید و روی حمایت از یک کاندیدا برنامه‌ریزی کند.
اگر احمدی‌نژاد پشت سر یک نامزد قرار بگیرد می‌تواند همه آرای خود را به او منتقل کند؟
خیر، خیلی طرفی از این قضیه نمی‌بندد و دستاوردی زیادی از این طریق نخواهد داشت.