آغاز طرح دوم اتاق فکر جبهه اعتدال
عدم حضور روحانی؛ گام دوم ائتلاف 92؟
خبرها از جلسات انتخاباتی هر دو جریان اصلی سیاسی کشور قطره‌چکانی بیان می‌شود؛ گویا پشت در‌‌های بسته سیاست هیاهویی در میان است؛ هیاهویی که با حاصل جمع صفر برای طرفین رقم خواهد خورد
یازده روز دیگر به زمستان داغ سیاسی کشور باقی‌مانده است؛ زمستانی که تکلیف نامزد بهار 96 مشخص خواهد شد. خبرها از جلسات انتخاباتی هر دو جریان اصلی سیاسی کشور قطره‌چکانی بیان می‌شود؛ گویا پشت در‌‌های بسته سیاست هیاهویی در میان است؛ هیاهویی که با حاصل جمع صفر برای طرفین رقم خواهد خورد. نیمه پنهان گعده‌های سیاسی خبر از تغییر نقشه راه می‌دهد؛ راهبرد‌نگاران و راهبرداندیشان اصولگرا و اصلاح‌طلب یک نقطه عزیمت را در چارچوب تحلیلی خود آغاز کرده‌اند؛ همگرایی در گام اول تحلیلی ولی با ماحصل متفاوت.
نقطه آغاز راهبرد‌نگاران حضور ترامپ در کاخ سفید است؛ ترامپ ماحصل پیش‌بینی‌ناپذیر دنیای سیاست بود؛ هرچند برای ایرانی‌ها پیش‌بینی‌ناپذیری سنت مألوف گیتی سیاست‌ورزی است اما در آن‌سوی کره خاکی امری عجیب محسوب می‌شود.
ترامپ تمام برآوردهای پسابرجام دولت را برهم ریخت؛ آنان دستاورد دوران پسابرجام را در بسته‌های تشویقی گزینه دموکرات‌ها می‌دیدند؛ حتی اگر کلینتون زبده‌ترین افراد را برای تحریم‌های ایران در تیمش قرار داده باشد. تردید برای حسن روحانی سابقه‌دار است؛ مسیح مهاجری از نزدیک‌ترین افراد به هاشمی‌رفسنجانی میگوید: «حسن روحانی برای حضور در انتخابات سال آینده با تردیدهایی مواجه شده اما درنهایت راضی به حضور در انتخابات شده است.»
یک اظهارنظر بسیار مهم که بازار حرف‌وحدیث‌ها را داغ کرده و تحلیلگران را به رصد تحولات مشغول کرده تا جواب این سوال پیدا شود این است:«چرا آقای رئیس‌جمهور دچار‌تردید شده؟» او در آن هنگامه تردید در استمرار ضلع اصلاح‌طلب ائتلاف انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم داشت؛ نجواهای عبور از «رحم اجاره‌ای» به صدای بلندی بدل گشته بود؛ گزینه دیگری منتظر مهر حمایت رئیس دولت اصلاحات بود. از آن‌سو سازمان رای وابسته اقتصادی دولت یازدهم میل به ناامیدی داشت؛ رکود در پسا برجام که نه چرخ هسته‌ای چرخید و نه چرخ زندگی مردم.
به روایت مسیح مهاجری تردیدها ختم به «رضایت» شد؛ رایزن رضایت با جایگاه راوی گزاره کسی جز هاشمی‌رفسنجانی نیست.
طرح یک؛ پایداری بر حسن روحانی
طرح اول حضور حسن روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم با واگرایی اصولگرایان بود؛ آنان وضعیت حسن روحانی را هرچند نامناسب توصیف می‌کردند ولی راهکار فرار را از کلاس‌های جنگ روانی دهه 70 فراگرفته بودند؛ «دوقطبی‌سازی» و «مقصر‌سازی» دو راهبرد دولت تا روز انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم بود.
دوقطبی‌سازی در حوزه فرهنگ با عدم برگزاری کنسرت در شهرهای مذهبی آغاز شد که هدف انتهایی آن تاکید بر کلیدواژه «آزادی» در سخنان حسن روحانی برای جذب رای ناامید طبقه متوسط که کورسویی از توسعه سیاسی در دولت یازدهم ندیدند و «مقصر‌سازی» نسبت به عدم کارکرد برجام در بهبود‌خواهی معیشتی مردم با اقدامات آنچه دلواپسان می‌خوانند. از آن‌سو بازی انتخابات در زمین اصولگرایان نامشخص است؛ تردید حضور گزینه‌های پیشین و عدم سامانه همگرایی برای خروجی تک نامزدی در اردیبهشت سال آینده، بهترین فرصت برای پیروزی بود؛ آنان حتی در بدترین شرایط گزینه همسو با دولت برای برهم زدن برنامه انتخابات اصولگرایان را مانند خرداد 92 پیش‌بینی می‌کردند. طرح اول وابستگی معناداری با انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا داشت؛ حضور هیلاری کلینتون از منظر حامیان دولت استمرار ادبیات اوباما در کاخ سفید بود؛ دل‌نگرانی از مولفه‌های خارجی در گعده سیاسی ائتلاف انتخاباتی 92 نبود.
طرح دو؛ انصراف روحانی
با پیروزی غیر‌منتظره ترامپ و نقض برجام از سوی آمریکا شرایط برای عملیاتی‌شدن طرح اول که مختصات آن توضیح داده شد؛ به شکست انجامید. اصولگرایان با یادآوری انتقادات خود به برجام که از سوی رئیس‌جمهور به جهنم حواله شد؛ «خیز انتخاباتی» به خود گرفتند؛ با این تفاوت که در ماه‌های پیشین وعده رقابت با ایشان را در مناظرات می‌دادند ولی در شرایط فعلی حسن روحانی را فردی از پیش شکست‌خورده می‌دانند و به او توصیه می‌کنند که در کارزار رقابت اردیبهشت سال آتی حضور پیدا نکند. عبدالله گنجی، سردبیر روزنامه جوان که خروجی تحلیلی این روزنامه در سپهر سیاسی اثرگذار است؛ در تحلیلی از پایان عصر اعتدال اظهار داشت: «چرا نباید روحانی مجددا کاندیدا شود؟ ساعتی پیش یکی از مقامات کاخ سفید به تلویزیون دولتی انگلیس اعلام کرد اوباما حتما مصوبه مجلسین آمریکا را که با قاطعیت حداکثری دو جناح تصویب‌شده است تائید خواهد کرد. با این اوصاف معقول و به صلاح کشور است که دکتر روحانی برای دوره بعد کاندیدا نشود زیرا مسیر انتخابی ایشان به کوچه بن‌بست خورده است.
از منظر فایده‌گرایی، کارکردگرایی و واقع‌گرایی که شالوده فکری و شخصیتی دکتر روحانی را تشکیل می‌دهد، کاندیداتوری وی به معنی روزمرگی و خسارت بیشتر به کشور است. در دنیا هم عرف است وقتی حاکمانی به روش دموکراتیک به قدرت می‌رسد اما زمینه برای تحقق شعارهایش فراهم نمی‌شود، داوطلبانه صحنه سیاست را ترک می‌کنند. دیوید کامرون نخست‌وزیر انگلیس طرفدار الحاق کشورش به اتحادیه اروپا بود اما وقتی طرح و برنامه‌اش به بن‌بست خورد، قدرت را واگذار کرد. معتقدم با انسداد مسیر برجام، اصرار بر این جاده به‌مثابه در گل لگد کردن است.
باید نگاه و مسیر و ریل دیگری روی کشور گشوده شود و این امر بدون تغییرات نگرشی و انسانی محقق نمی‌شود. دکتر روحانی می‌تواند به مردم بگوید راهبرد انتخابی بنده با موانع جدی‌روبه‌روست و ادامه حضورم اتلاف وقت کشور است و...» و همچنین جنبش دانشجویی انقلابی- موتور متحرکه و بدنه فعال اصولگرایی- بار دیگر انسجام سیاسی خود را پیدا کرده است؛ آنان 16 آذر را به بدترین روز دولت یازدهم در مهم‌ترین مرکز رای‌آوری دولت بدل ساختند، به‌نحوی‌که برخی از شواهد حکایت از میل رای خاکستری دانشجویان به سمت مخالفان دولت یازدهم خبر می‌دهد. نماینده بسیج دانشجویی در مراسم 16 آذر دانشگاه تهران با صراحت بیان از عدم حضور حسن روحانی در پاستور سخن گفت و اظهار داشت: «اجازه دهید صادقانه، نه از باب نصیحت که به‌عنوان وصیت، شما را توصیه کنیم که از این پس بیشتر به آخرت خویش مشغول باشید. سودای ریاست دولت دوازدهم را از سر خارج کنید و از چند ماهِ پایانی مسئولیت خویش برای جبران مافات حداکثر استفاده را بنمایید» و نماینده جامعه اسلامی اظهار داشت: «آقای روحانی! 3 ماه دیگر نه سال 92 است، نه 93، نه 94 و نه 95 بلکه سال 96 است، شاید دیگر رئیس‌جمهور نباشید!»
وضعیت جدید بین‌المللی، باعث تغییرات جدی در جبهه اصلاحات همانند نوع کنش اصولگرایان شده است؛ از منظر آنان آثار تبعی انتخاب ترامپ در فضای سیاست بین‌المللی و مسائل مرتبط با ایران گسترده و درعین‌حال نامشخص است و از سوی دیگر برجام در دولت اوباما نقض شده است و حسن روحانی نیز همسو با منتقدان از واکنش جدی به آمریکا در قبال این رفتار خارج از چارچوب تعهد برجام سخن گفته است.
طرح دوم اتاق فکر جریان اعتدال متناسب با فضای تغییریافته، مختصات رفتاری کاملا متفاوت با طرح اول را در دستورکار قرار داده است؛ با آگاهی از فرسایش شدید سرمایه اجتماعی دولت یازدهم، در این طرح حسن روحانی «ماموریت خاص» تحقق «برجام» برای ضربه به «تحریم» و مهم‌تر از آن ایجاد کانال ارتباطی با غرب برای جلوگیری از «جنگ» را برعهده داشته است و حالا که خطر خطیر جنگ از کشور عبور کرده است، سکان هدایت پاستور به فرد دیگر سپرده خواهد شد. در این نقشه راه حسن روحانی مرد بازنده در افکارعمومی معرفی نخواهد شد.
پیاده‌‌سازی طرح دوم اتاق فکر ائتلاف انتخابات 92 با طرح «گزینه پوششی و حفاظتی» برای مقابله با تعدد نامزدهای اصولگرا در حال تست است؛ محمدجواد حق‌شناس، عضو شورای مرکزی حزب اعتمادملی گفته است: «اگر جریان همراه دولت تشخیص دهد که گذاشتن برخی نامزدها در کنار روحانی این شرایط را فراهم می‌کند که یک حلقه حفاظتی برای ایجاد یک فرصت برابر و توازن حول روحانی تشکیل شود، احتمال آن وجود دارد و نه‌تنها می‌تواند به کمک روحانی بیاید و خطری برای مجموعه نیست، بلکه برای پیشگیری حوادث غیر مترقبه‌ای در سناریوهای مختلف از جمله عدم تایید احتمالی شورای نگهبان می‌تواند کارساز باشد.» اما روایت مرتضی الویری که به مراکز تصمیم‌گیری ائتلاف 92 نزدیک‌تر است، به طراحی جدید شباهت بیشتری دارد؛ او از سه دلیل عدم حضور حسن روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری آتی سخن گفته است که آخرین آن موید عبور از روحانی است؛ وی اظهار داشته است: «بنا بر دلیلی که الان قابل‌محاسبه نیست، ممکن است فضای کلی جامعه به ضرر آقای روحانی تغییر کند. ما به‌کرات در کشورهای جهان سوم این اتفاق را دیده‌ایم و نه‌تنها در کشورهای جهان سوم، بلکه حالا آمریکا هم جلوی چشم ماست. در کشور
ما هم ممکن است در آن روز‌های آخر، ناگهان یک شایعه معادلات را به هم بزند و آرای اقشار فرودست را به‌طرف خاصی متمایل کند.»
نامزد بعدی کیست؟
اجرایی‌سازی طرح دوم ائتلاف انتخابات 92 تابع شرایط خاص است؛ گزینه پس از انصراف حسن روحانی باید سه ویژگی مهم را دارا باشد؛
1. نزدیکی به اضلاع ائتلاف؛ این فرد باید محصول نزدیکی به حلقه قدرت هاشمی‌رفسنجانی، رئیس دولت اصلاحات و اصولگرایان همسو با دولت یازدهم باشد
2. باید با مسائل سیاست خارجی سنخیت داشته باشد؛ که متناسب با گام دوم در تصویرسازی از وی برای افکارعمومی ادامه‌دهنده پروژه حسن روحانی معرفی شود
3. توانایی عبور از مکانیسم قانونی شورای نگهبان را داشته باشد. در این شرایط به نظر می‌رسد که علی‌اکبر ولایتی و محمدجواد ظریف بهترین گزینه‌های طرح دوم محسوب شوند.
دیدگاه تان را بنویسید